Filiaal Europa

COLUMN - Twee artikelen uit de krant van zaterdag over de relatie tussen de VS en Europa gaven me te denken. Een over de sancties tegen medewerkers van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag (foto) en een over een Italiaanse internetprovider. Wat betekent het dat Europa op het gebied van digitale diensten volledig afhankelijk is van de VS?

Trouw interviewde rechter Nicolas Guillou van het ICC onder de kop: ‘We zijn in Europa onze soevereiniteit kwijtgeraakt. Dat is best eng’. Hoe dat werkt legt hij uit aan de hand van de gevolgen van het belangrijkste onderdeel van de sancties: het verbod van Amerikaanse bedrijven om gesanctioneerden diensten te verlenen, dan wel van hun diensten gebruik te maken. “In de praktijk heeft dit verregaande gevolgen. Vanaf dag één begreep ik dat alle tools en apps die we dagelijks gebruiken, zoals Uber, Airbnb en PayPal, zouden verdwijnen. Elk account dat je bij deze platforms hebt, wordt in principe geblokkeerd. “Wat me wel echt verbaasde, was dat mijn bank in Frankrijk mijn creditcard blokkeerde. Hoewel we in Frankrijk een eigen kaartsysteem hebben, geeft geen enkele Franse bank tegenwoordig nog een kaart uit die uitsluitend Frans is. Ze hebben monopolies gegeven aan Visa en Mastercard, die Amerikaans zijn. Toen realiseerde ik me dat ik als Frans staatsburger geen andere betaalmethode dan een cheque kan gebruiken.” Zijn zorgverzekering vergoedde niets meer omdat ze bang waren om een terugbetaling op zijn bankrekening te doen. Een hotel reserveren via Booking.com was niet meer mogelijk. Hoewel het oorspronkelijk een Nederlands bedrijf is, en gevestigd in Amsterdam, is het nu overgenomen door een Amerikaans bedrijf. “Sommige banken weigeren zelfs bankoverschrijvingen te verwerken als je onder sanctie staat. Ik kan ook niets meer online kopen, omdat je nooit weet welke postdienst het pakket gaat bezorgen. Als het een Amerikaans bedrijf is, bijvoorbeeld UPS, dan wordt het pakket geblokkeerd. Dus eigenlijk leef ik min of meer zoals ik in de jaren negentig leefde.”

In de NRC schrijft Marloes de Koning over Autistici/Inventati (A/I) een door vrijwilligers gerunde alternatieve internetdienst die onlangs ook is getroffen door Amerikaanse sancties. ‘Op dag 1 stopte PayPal met hun account, waarop ze donaties ontvangen waarmee ze hun hardware betalen, die verspreid over Europa staat.
Daarna verloren ze de domeinnaam autistici.org, omdat het register van .org domeinen in Amerika wordt beheerd. Ik heb inmiddels geleerd dat ook domeinen die eindigen op .net en .com – en nog een hele sloot iets minder gebruikelijke extenties – vanuit Amerika worden beheerd.’ A/I biedt activisten wereldwijd gratis versleutelde e-mail en webhosting. Het begon een kwart eeuw geleden als hackerscollectief. Inmiddels is het een geregistreerde vereniging, gerund door vrijwilligers en gefinancierd met donaties. Zo’n twintigduizend organisaties wereldwijd gebruiken A/I voor hun website. Ze hebben in de regel gemeen dat ze zich antifascistisch, feministisch of anarchistisch noemen. A/I noemt zichzelf antikapitalistisch. „Voor ons betekent dit dat onze gebruikers geen producten zijn. Het zijn mensen die iets willen veranderen.” De Amerikanen hebben er het etiket ’terrorisme’ op geplakt. De Koning: ‘Wat het internetcollectief overkomt is een verhaal over Europese digitale autonomie (en het gebrek daaraan). De Amerikaanse regering heeft bezwaar tegen de inhoud van blogs die door A/I in de lucht worden gehouden. Maar in plaats van de gebruikelijke procedure, waarin autoriteiten een hostingprovider wijzen op bijvoorbeeld inhoud die oproept tot geweld en verzoeken die offline te halen, kiezen de Amerikanen voor het botte mes van een sanctie: ze halen de hele onderliggende Europese hostingprovider en dus alle 20.000 blogs offline.’

Dit zijn de gevolgen van de overweldigende digitalisering van ons (samen)leven. We kunnen weinig meer zonder Big Tech. En de VS hebben van Europa nu echt een filiaal gemaakt.