Israëls ankerpunt in Europa

Duitsland lijkt nu eindelijk ook bereid om na te denken over sancties tegen Israël. Gisteren bezocht minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadepul Jeruzalem, vandaag gaat hij naar Ramallah. Israël moet "onmiddellijk, alomvattend en duurzaam hulp bieden voor de catastrofale situatie in de Gazastrook", zei hij bij zijn vertrek. Meer dan 200 acteurs, muzikanten en mediamensen hebben er deze week bij bondskanselier Friedrich Merz (CDU) op aangedrongen om de wapenleveringen aan Israël te stoppen en verdere sancties op te leggen. Voor coalitiepartij SPD is de erkenning van een Palestijnse staat geen taboe meer. Wadepul herhaalde voor zijn vertrek naar Israël het Duitse standpunt inzake de erkenning van Palestina als zelfstandige staat: dat ziet de Duitse regering pas als het eind van een proces naar langdurige vrede. Maar, voegde hij er aan toe, Duitsland zal unilaterale stappen niet onbeantwoord laten. Daarmee doelde hij kennelijk op een (niet-bindende) resolutie van de Knesseth waarin algehele inlijving van de West-Bank wordt geëist. We hebben duidelijkheid van Israël nodig dat het geen beleid van uitzetting of actieve annexatie voert, zei Wadepul donderdagavond tegen journalisten. Hij waarschuwde het land voor de dreigende internationale isolatie en bood Duitse hulp aan. De Duitse steun aan Israël wordt doorgaans verklaard uit het verleden. Israël is voor Duitsland 'staatsraison', aldus Angela Merkel in 2008. Dat zou inhouden dat het land onder alle omstandigheden prioriteit geeft aan de veiligheid van de Joodse staat. De schuldgevoelens over verschrikkingen van de Holocaust hebben achtereenvolgende Duitse regeringen sinds de oorlog gemotiveerd tot een onvoorwaardelijke steun aan Israël. Kritiek werd steevast weggewuifd als antisemitisme. Duitsland was ook een van de eerste landen die de omstreden definitie van antisemitisme van de International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) accepteerde. Eind vorig jaar heeft de Duitse Bondsdag nog een resolutie aangenomen om antisemitisme harder te straffen. Dit naar aanleiding van het toenemend protest tegen de oorlogsmisdaden van Israël in Gaza. Inmiddels blijkt uit een opinieonderzoek dat driekwart van de Duitsers van mening is dat de Duitse regering de druk op Israël moet verhogen. Ondanks, of -zo mag je hopen- juist vanwege het verleden. Het schuldbesef van de Duitsers zit diep. Generaties lang was de Holocaust een vast en belangrijk onderdeel van het geschiedenisonderwijs in Duitsland. Een paar jaar geleden bezocht ik in Neurenberg het Documentatiecentrum dat de geschiedenis van de nazipartijbijeenkomsten daar heeft vastgelegd. Schoolklassen met tieners liepen langs eindeloze panelen met foto's en andere memorabilia. Kennelijk waren er door de leraar opdrachten verstrekt. Een leerling -met hoofddoekje- gaf aan haar klasgenoten toelichting op getuigenissen van de nazimisdaden. Geen enkele Duitser ontsnapt aan de intensieve Vergangenheitsbewaltigung, 'de Duitse worsteling om in het reine te komen met het (meestal nationaalsocialistische) verleden'. Het heeft niet alleen vele musea, monumenten en gedenkplaatsen opgeleverd, maar ook bibliotheken vol boeken, films, documentaires en een continue stroom van publicaties in tijdschriften en kranten. Alles bijeen vormde dat een ideologische ondergrond voor een jarenlang gecultiveerde angst om ook maar iets ten nadele van de Joodse staat te laten horen. Voor Netanyahu en zijn voorgangers een vrijbrief om een apartheidsstaat te vestigen en met veel geweld de Palestijnen het leven onmogelijk te maken. En niet onbelangrijk: Duitsland is het grootste land met de meeste invloed in Europa. Het is de belangrijkste pleitbezorger voor de Israëlische regering en vooralsnog een hinderpaal voor Europese sancties. Israël lobby Het schuldbesef van de Duitsers jegens de Joden verklaart veel, maar niet alles. De passiviteit tegenover de genocide van Israël in Gaza kan de Duitse regering alleen volhouden door hardnekkige desinformatie en antisemitisme beschuldigingen van een buitengewoon sterke Israël-lobby tegen pro-Palestijnse betogers. Vier betogers met een buitenlands paspoort riskeren uitzetting vanwege deelname aan protesten tegen de Gaza oorlog op universiteiten. De NRC memoreert in een artikel over deze kwestie verder nog een ontslag voor voetballers, ingetrokken prijzen, afgezegde lezingen, workshops en optredens.  De Amerikaanse rapper Macklemore stond voor zijn optreden op het Deichbrand festival in Cuxhaven aan de Noordzeekust onder grote druk vanwege zijn pro-Palestijnse teksten. Een antisemitisme-coördinator drong er op aan dat hij zich openlijke excuseerde. De artiest trok zich er niets van aan en liet het publiek bij een omstreden nummer 'Free Palestine' scanderen. 'Duitslands krampachtige verhouding tot Israël leidt tot steeds fellere repressie van solidariteit met Palestina' schrijft De Groene  in een artikel over het geweld van politie-agenten.  In de media werd een incident waarbij een agent gewond werd die zelf buitengewoon gewelddadig optrad verwoord als een 'laffe, brute geweldsdaad' van demonstranten. Israël heeft al jarenlang een groot deel van de Duitse pers mee. Journalisten van Bild en van Die Zeit 'zijn contractueel verplicht om op een positieve wijze over Israël te berichten. Het concern heeft in 1967 vijf beginselen geformuleerd, en een daarvan is de "verzoening tussen Joden en Duitsers en de ondersteuning van de rechten die van levensbelang zijn voor de staat Israël"'. In de Duitse televisiejournaals wordt sinds 7 oktober 2023 in vergelijking met het NOS nieuws veel meer aandacht besteed aan de protesten van de familie van de Joodse gijzelaars, de standpunten van de Israëlische regering en de verklaringen van het Israëlische leger. Tegen deze achtergrond is het opmerkelijk dat toch zoveel Duitsers hun regering manen meer druk uit te oefenen op Netanyahu. In Nederland heeft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV) onlangs gewaarschuwd voor desinformatie van de kant van Israël. De NCTV wijst als voorbeeld naar BBB-fractievoorzitter Caroline van der Plas die zich in een debat over de Maccabirellen vorig jaar liet leiden door een rapport van het Israëlische ministerie van Diaspora en Antisemitismebestrijding met valse beschuldigingen aan het adres van pro-Palestijnse organisaties. Gegeven de geschiedenis is te verwachten dat dergelijke desinformatie van het Israëlische ministerie in Duitsland minstens zo gemakkelijk gemakkelijk doel treft, als de lokale Israël lobby er al niet in slaagt leugens met succes te verspreiden. Wapenhandel De aarzeling van de Duitse regering om iets te doen in antwoord op de Israëlische oorlogsmisdaden kan ook te maken hebben met de invloed van een ander soort lobbygroepen. Sinds de aanslag van Hamas op 7 oktober 2023 leverde Duitsland aan Israël voor een half miljard euro aan wapens. Israël sloot onlangs 'de grootste defensiedeal' ooit met Duitsland over de levering van het Arrow 3 raketafweersysteem. En dat is alleen nog de wapenhandel. SOMO onderzocht de handel van de EU met Israël. Enkele bevindingen: De EU is wereldwijd de grootste investeerder in Israël, dus groter dan de VS, de EU is ook de belangrijkste bestemming voor Israëlische investeringen. Van alle EU-lidstaten is Nederland overigens veruit de grootste investeerder in Israël en verantwoordelijk voor twee derde van de EU-investeringen in Israël. Sterker nog, geen enkel ander land ter wereld investeert meer in Israël. Dat schijnt vooral te maken te hebben met de status van Nederland als belastingparadijs en doorvoerland. De handelsbetrekkingen tussen Israël en de EU zullen het er, nog los van het Duitse verleden, niet makkelijker op maken om overeenstemming te krijgen over gerichte sancties. 'De EU is in feite de belangrijkste motor van – zoals VN-speciaal rapporteur Francesca Albanese het noemt – Israëls “genocide-economie”.' De Vlaamse hoogleraar internationale economie Glenn Rayp laat de VRT weten dat het besluit over sancties toch vooral een politiek besluit zal zijn. 'Israël is voor 32 procent van zijn handel afhankelijk van de Europese Unie, terwijl de EU slechts 0,8 procent van haar handel met Israël doet', zegt Rayp met verwijzing naar het SOMO-rapport. Van alles wat de Israëlische economie in 2024 exporteerde, kwam 28,8 procent in de EU terecht. En als het over import gaat, blijkt dat Israël ook weer voor ongeveer een derde van zijn import - 34,2 procent - afhankelijk is van de Europese Unie. Omgekeerd is de afhankelijkheid van de EU als geheel niet groot. Dat zou het voor de EU in principe makkelijker moeten maken om maatregelen te nemen. Maar dat vereist wel de nodige moed en politieke wil. Misschien is de Starmer-formule bruikbaar?

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Plaatje gemaakt met ChatGPT

Het Iron Dome: een schild tegen consequenties

In De Groene Amsterdammer schreef Margalith Kleijwegt een mooi stuk over hoe het is je als Jood in de diaspora te verhouden tot het geweld van de staat Israël en hoe die staat zich mede in jouw naam misdraagt. En het antisemitisme dat daarnaast nog immer aanwezig is.

Ik kon me in veel vinden, tot ik halverwege op een zin stuitte die me bleef steken. Kleijwegt noemt het recente PvdA-GL-congres waar werd opgeroepen tot een wapenembargo tegen Israël, inclusief het stoppen van de export van onderdelen voor het Iron Dome-systeem. Daarover schrijft ze dat met “het Iron Dome, een raketafweersysteem, […] onschuldige burgers worden beschermd”, met de ondertoon: hoe kun je daar nou tegen zijn?

Een terechte vraag, als je het systeem uitsluitend bekijkt als een soort raketvangend humanitair schild. En inderdaad, het Iron Dome redt levens. Israëlische levens om precies te zijn. Maar die constatering, hoe feitelijk ook, is slechts de helft van het verhaal.

Want dat Iron Dome beschermt niet alleen burgers. Het beschermt ook de mogelijkheid om een oorlog te voeren zonder echte politieke kosten. Geen slachtoffers aan eigen kant betekent geen straatprotesten, geen druk op de regering, geen verontwaardiging die verder reikt dan een boze tweet van een Europese minister die al met één been in het bedrijfsleven staat. Het Iron Dome haalt niet alleen raketten uit de lucht, het haalt ook urgentie en reflectie uit het Israëlische debat. En leidt daarmee uiteindelijk tot méér doden, niet in Israël, maar bij de ander.

Foto: Plaatje gemaakt met ChatGPT

“Maar 2,7%”? Genocide is geen rekensom

Er is een bepaald soort mens dat zich bij de koffieautomaat of in de reaguurderspanelen aan de onderkant van het internet buigt over de dood in Gaza alsof het om een spreadsheetprobleem gaat. Je kent het type: moreel zelfverzekerd, gewapend met een toetsenbord, en vastbesloten om het woord genocide af te serveren zolang de doden niet op industriële schaal worden geproduceerd.

“Het is geen genocide,” zeggen ze dan, “want er is ‘maar’ 2,7 procent van de bevolking omgekomen.” Alsof het pas écht genocide mag heten als de teller boven de 10, 50 of misschien liever nog 99 procent komt. Alles daaronder is blijkbaar gewoon een pittige militaire operatie met wat menselijke bijvangst.

Zo’n redenering is niet alleen moreel failliet, maar ook historisch blind. Het meet de vernietiging van een volk alsof het gaat om korting op een pak koekjes. Alsof het geen genocide mag heten zolang het percentage op papier ‘laag’ genoeg blijft. De werkelijkheid is dat genocide geen kwestie is van aantallen, maar van intentie. En die intentie druipt van elke puinberg in Gaza af.

Volgens het Verdrag inzake Genocide, dat ooit werd opgesteld om herhaling van de Holocaust te voorkomen, gaat het niet alleen om massamoord. Genocide betekent ook het opzettelijk toebrengen van lichamelijke of geestelijke schade, het vernietigen van leefomstandigheden. Je weet wel, precies datgene wat op dit moment doelbewust met Gaza wordt gedaan.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: ChatGPT Image stempotlood stembiljet

Daar komen de ‘nieuwe’ partijen

ANALYSE - Sargasso speurt sinds 2012 bij elke Tweede Kamerverkiezing naar nieuwe partijen. In de aanloop naar  de TK-verkiezingen in oktober gaan we dat ook deze keer weer doen.

In  een vorig artikel wezen we op vijf politieke partijen, die niet eerder aan de TK-verkiezingen deelnamen, maar wel geregistreerd staan bij de Kiesraad. Inmiddels zijn daar vier partijen bij gekomen.

Wie politieke ambities heeft moet snel zijn. Vier augustus is de laatste dag dat men nog de partijnaam kan laten registreren bij de Kiesraad. Een krap maandje later (1 september) moet de waarborgsom voor de kandidaatstelling betaald worden en 15 september moeten de definitieve kandidatenlijsten ingeleverd zijn.

Een overzichtje van de vier recentelijk geregistreerde ‘nieuwelingen’.

1. Partij Helder

Deed een poging eerder mee te doen onder de naam Groen Rechts. De partij haalde toen het stembiljet niet. Men was te laat begonnen met de voorbereidingen en kreeg te weinig ondersteuningsverklaringen om in genoeg kiesdistricten deel te nemen.

Vanaf maart 2023 heeft men aan een doorstart gewerkt en nu heeft de partij helder wat men wil en met welke mensen men politiek Den Haag denkt op te schudden.

De partij staat lange termijnoplossingen voor en afficheert zich als een middenpartij: “Wij hebben daarbij geen grootse linkse idealen die toch niet gerealiseerd gaan worden. En zijn ook niet van het rechts populisme dat elke samenwerking uit de weg gaat of roept dat ze gehinderd worden door wetten (die nota bene door rechtse partijen zijn aangenomen de laatste 15 jaar)”.

Recensie Zomergasten 2025 Özcan Akyol

RECENSIE - Ik dacht, ik ga me niet voorbereiden en alles gewoon over me heen laten komen. En daar kwam me toch een stoet! Ik vond Eus altijd al sympathiek, maar dat hij zo dicht bij mijn eigen levenshouding zou staan had ik niet verwacht. Natuurlijk, zijn achtergrond is heel anders, 2e generatie Turks-Nederlands, Aleviet (vrijzinnig islamitisch) – wat binnen de Turkse gemeenschap weer een minderheidsgroepering is, en daardoor had hij altijd het gevoel nergens bij te horen. Maar door die achtergrond heeft hij wel geleerd om zich binnen verschillende sociale groepen te bewegen, en tegelijk heel erg op zichzelf te vertrouwen. Hij was altijd een buitenbeentje, eigenzinnig. En daar kun je ver mee komen, heb ik ook ervaren.

Met het eerste fragment van Jan Cremer in New York maakt hij meteen dat punt; ook die werd in de literaire wereld gezien als ordinair, een branieschopper, een indringer. Maar hij schopte het toch maar mooi tot bestsellerschrijver. Erkenning kwam niet van de “eigen groep”, maar van buiten, van de lezers.

En erkenning is wat we allemaal zoeken, eigenlijk de rode draad door deze hele uitzending. Tegelijkertijd zoekend naar eigenheid, júist niet conformeren aan de bestaande mores.

Je kiest niet je eigen uitgangspunt. Zoals Eus, jongste zoon in een Turks afwijkend gezin, geboren na de dood van een halfzusje – zijn moeder had liever een meisje gehad, een goedmaakkindje, maar het was Eus, helaas, helaas.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Closing Time | Shout

Lulu Kennedy-Cairns is een Schotse zangeres, actrice en presentatrice die in 1964 bekendheid verwierf met haar versie van dit nummer van de Isley Brothers.

Vijf jaar later vertegenwoordigde ze het Verenigd Koninkrijk op het Eurovisiesongfestival. Ze kreeg evenveel punten als Lenny Kuhr (‘De Troubadour’) en twee andere zangeressen.

Closing Time | La Serenissima

Een Italiaans kamerorkest met een moderne ritmesectie (drum, basgitaar, synthesizer), dat heeft de toekomst, moet Gian Piero Reverberi in 1979 gedacht hebben.

De tijd gaf hem gelijk, want Rondó Veneziano treedt nog steeds op.

Vorige Volgende