Op 6 juli 2013 publiceerde de Britse krant The Guardian het eerste interview met Edward Snowden, tot dat moment systeembeheerder voor het Amerikaanse National Security Agency. Snowden kreeg door zijn werkzaamheden een gedetailleerd beeld van de mate waarin de NSA een wereldwijde Big Brother-staat in het inrichten was. Vrijwel alle elektronische communicatie wereldwijd werd realtime getapt, telefoons, laptops en servers werden gekraakt en softwarebedrijven werden gedwongen hun systemen met lekken op te leveren om dit mogelijk te maken. Vermoedens van dergelijke activiteiten door onder meer Amerikaanse veiligheidsdiensten bestonden al decennia (zie dit artikel uit 1999) maar de schaal van de onthullingen die Snowden naar buiten brengt doet zelfs de meest paranoia-experts de rillingen over de rug lopen. Een korte opsomming en wat je er als burger aan kan doen.
In een nieuwe aflevering van ‘Shutstorm 2013: America Sits On Its Balls’ over de government shutdown pakt Jon Stewart Obama aan in het geheel, en maakt hij een mooie analogie van hoe de Republikeinen zich opstellen.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
ACHTERGROND - Regelmatig heb ik het met collega-onderzoekers over de mogelijkheden die het internet biedt om beleidsonderzoek op andere manieren te presenteren. Dat varieert van een eenvoudige “infographic”, tot on-line databases waarmee je als lezer zelf allerlei analyses kunt doen. Steeds meer zullen andere disciplines bij beleidsonderzoek betrokken worden. In de journalistiek leidt “data-driven journalism” tot prachtige visualisaties van onderzoeksgegevens. Maar ook nieuwe partijen die vanuit “one issue” een bepaald thema onder de aandacht willen brengen, zijn in opkomst. Een prachtig een innovatief voorbeeld daarvan is het onderzoek door een private foundation uit de US, naar de status van het beroep leerkracht. Ik werd getipt door twitteraar @jacqboerefijn, waarvoor dank.
Eén van de mooiste vondsten is een online storyline die zich ontvouwt door met je muis te scrollen: de kern van het verhaal wordt dan in een aantal infographics verteld. Je kunt daarnaast zelf allerlei grafieken maken en de originele surveydata downloaden. Maar de inhoud van het onderzoek is óók sterk, en dat maakt de website uniek vind ik.
De onderzoekers keken naar de status van leerkrachten, en gebruikten daarvoor diverse indicatoren, waaronder salaris. Een veelzeggende vind ik het antwoord op de vraag waar leerkrachten in de verschillende landen het meest mee worden vergeleken.
OPINIE - VNO-NCW brengt 7,5 miljoen euro bij elkaar om vijf consulaten te redden. Dat is immers in het belang van het bedrijfsleven. ‘Als reddende engel in de dop kwam Bernard Wientjes gisteren naar de Tweede Kamer,’opende het artikel in Trouw afgelopen dinsdag (8 oktober 2013). Juist in crisistijd hebben diplomatieke netwerken groot nut voor het aanwakkeren van buitenlandse handel, zeker voor grote bedrijven. Dat begrijp ik. Maar mijn nekhaar komt er toch van overeind.
Waarom dat bedrag niet gewoon via belastingheffing kan worden geïnd, is me een raadsel. Als de Nederlandse samenleving, casu quo het Nederlandse grootbedrijf, een klinkklaar belang heeft in het overeind houden van de internationale representatie, dan is het toch legitiem om daar een bijdrage voor te vragen? De overheid is er om dit soort dingen te regelen, en brengt burger en bedrijf de kosten van deze dienstverlening in rekening. Ze houdt daarbij in beginsel de blinddoek om: de belastingcenten gaan in de grote pot en vinden zonder schenkersinformatie hun bestemming. Dat is wel zo fijn, die neutraliteit.
De wereld anno 2013 blijkt anders. Wientjes heeft zichzelf op het schild gehesen om de missieposten te redden. Hij wordt daarbij toegejuicht door PvdA en VVD. Volgens VVD-Kamerlid Han ten Broeke is het een goed idee als bedrijven een consulaat sponsoren, zoals nu al bij feestdagen gebeurt. Of de diplomatenpost betaalde marktscans te laten uitvoeren om zakenkansen te zoeken en contacten te leggen. Ten Broeke ziet op die manier ‘legio mogelijkheden om geld uit de markt te halen.’
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
Goed voorstel, of gevaarlijk precedent?
DATA - De bruto jaarsalarissen van de directeuren van dertig belangrijke goede doelen in Nederland zijn in de afgelopen zes jaar nauwelijks gestegen. Rekening houdend met inflatie is er sprake van volledige stilstand.
Er is al jaren veel te doen over de beloning van de directies bij verschillende charitatieve instellingen in Nederland. Die signalen zijn niet onopgemerkt gebleven. Het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF) geeft de laatste jaren zoveel mogelijk openheid over de financiële gang van zaken bij de goede doelen. En het VFI heeft een zelfregulerende code opgesteld aangaande de beloning van de directies.
Werkt dat? Daartoe hebben we van dertig belangrijke Nederlandse goede doelen de brutojaarsalarissen van de directeuren van de afgelopen zes jaar opgeteld en op een rij gezet. En dat geeft dit beeld:
Hierboven zie je de brutosalarissen van de dertig directeuren per genoemd jaar opgeteld.
Er is sprake van een hele lichte stijging over deze periode. Maar uitgaande van ongeveer 2% inflatie per jaar, staan de beloningen stil.
Bij het uitzoeken van de beloningen blijkt dat in vrijwel alle jaarverslagen verwezen wordt naar de VFI en dat men binnen die normen wil blijven. Ook zichtbaar is dat in veel gevallen bij wisseling van directeur het salaris stevig daalt. De geneugten uit het verleden worden niet aan de nieuwe generatie doorgegeven.
COLUMN - Afschrijvingen is voorlopig uitgeschreven. Na een klein jaar, en in totaal twee jaar aan wekelijkse stukken, moet ik helaas minderen in verband met een groter schrijfproject. Voor deze slotaflevering kan ik niet anders dan terugblikken op de belangrijkste les die ik tijdens het schrijven heb geleerd. Niet uit zelfbevlekking, maar uit hoop om de urgentie ervan levend te houden. Want de urgentie is, ook bij de boven ons gestelden, ver te zoeken.
De les is deze: ‘de economie’ is niet het bbp, maar het vermogen om het bbp te maken. Het bbp registreert slechts een stroom van goederen en diensten (waarvoor betaald is). De economie is het vermogen om deze stroom op gang te brengen, jaar in jaar uit, en niet het bbp zelf.
Dit vermogen heeft veel te maken met de balans van de BV Nederland, de ‘onderliggende’ bezittingen en schulden die we sinds de crisis gelukkig goed op ons netvlies hebben. Die balans staat er op zich goed voor, want ons spaargeld, pensioenvermogen en huizenbezit zijn veel meer waard dan onze schulden, ook als je de overheidsschuld meetelt. Hoe beter de balans, hoe hoger ons ‘eigen vermogen’, hoe meer toekomstig inkomen we daaruit mogen onttrekken.
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
OPINIE - Morgen, 10 oktober, stemt het Europees Parlement over de vraag wie dit jaar de Sacharov-prijs krijgt. Op de shortlist staat een groep Wit-Russische politieke gevangenen, Malala en Edward Snowden. Binnen Brussel lijkt het al een uitgemaakte zaak dat Malala de prijs krijgt voor haar heldhaftige strijd voor onderwijs voor vrouwen. En eerlijk gezegd geldt voor alle drie de nominaties dat een Sacharov-prijs verdiend is. Malala is zelfs al genomineerd voor een Nobelprijs voor de vrede, waarvan te hopen valt dat ze die ook daadwerkelijk krijgt.
Toch zou ik wensen dat Edward Snowden de prijs krijgt, om redenen van praktische en politieke aard. Een keuze voor hem is namelijk een keuze die ook politieke consequenties heeft. En in zekere zin van het soort politieke moed getuigt waar Sacharov, de naamgever van deze prijs, zoveel van had. Want Sacharov was niet zomaar een politieke dissident ten tijde van de Sovjet-Unie. Hij was een hooggeplaatste kernfysicus, onderdeel van het nucleaire establishment. Met alle privileges van dien. Privileges die hij opgaf toen hij zich uitsprak tegen de wapenwedloop van de Koude Oorlog, de inval in Afghanistan en voor mensenrechten. Een Sacharov-prijs voor Snowden betekent namelijk de meest krachtige daad die het Europees Parlement op de korte termijn kan stellen om aan de meest boze Big Brother van het moment, de Verenigde Staten, duidelijk te maken dat de surveillancestaat fundamenteel onverenigbaar is met de democratische rechtstaat die dezelfde Verenigde Staten stelt voor te staan.
NIEUWS - Oeps, foutje. Het was te verwachten dat de verkiezingen in Azerbeidzjan niet eerlijk zouden verlopen. Maar dat het centrale verkiezingscommissie het zo bond zou maken …..
Een inkomende waan van Majava: Internationaal wordt er wel veel geschreven over de pas verschenen OECD test (PIAAC). In Finland met trots, in het VK met schande. In Nederland, die daar prachtig top3 noteringen neerzet, is het opmerkelijk stil in de media. Is het dat we niet de kans hebben om weer ‘schandelijk!’ en ‘zie je wel’ te kunnen zeggen? Omdat we zo lang hebben lopen zeuren dat ons onderwijs al lange tijd in verval is en deze resultaten niet stroken met die visie? Majava vind het in elk geval opmerkelijk dat het al 2 dagen stil is.
Beter bewijs dat u permanent afgeluisterd wordt is er niet.
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.