IJsland kopen?

‘Zo’n crisis kan een prima moment zijn om wat zaken voor een prikkie te kopen’ vertrouwde een oud bestuurder van een van mijn bancaire klanten mij laatst toe tijdens een overleg. Nu ben ik zelf niet zo’n investeerder maar als je, zoals Wouter Bos, in een positie bent waar je vrij makkelijk even een koffer geld kan lenen bij de ECB liggen er deze dagen geweldige mogelijkheden.

Neem IJsland, een prachtig natuurgebied (mits je van woeste leegte houdt en een beetje tegen regen kan) ruim twee keer zo groot als Nederland met iets meer inwoners dan Utrecht. IJsland heeft twee zaken die het, net als Fortis/ABNAMRO, tot een investeringskans maken: een acuut financieel probleem en een hoop exploiteerbare hulpbronnen.

Ik heb het dan niet over de aanzienlijke visrechten in een brede strook rondom het eiland en ook zeker niet over de verschillende militaire installaties die allerlei landen wellicht wel voor een eeuw willen huren. Ik heb het over het potentieel aan geothermisch energie onder IJsland. Energie is een van de belangrijke schaarse hulpmiddelen totdat we die kernfusiereactoren aan de praat krijgen (over 50 jaar?) en de IJslanders zijn al decennia bezig om deze energie af te tappen. Het overgrote deel van al het warme water voor keukens, CV’s en openlucht zwembaden en ruim een kwart van de elektriciteit wordt in IJsland opgewekt met aardwarmte. Dat is goedkoop en veroorzaakt geen CO2 uitstoot. Doordat IJsland op de breuk tussen de Europese en Amerikaanse continentale platen ligt zijn er diverse plekken op het eiland waar het aftappen van de energie uit de warme binnenkant van de planeet betrouwbaar kan.

Energieopwekking met warmte uit de aarde heeft veel voordelen ten opzichte van de Nederland meer bekende duurzame energiebronnen zoals wind en zonnecellen: het is 24×7 heel betrouwbaar beschikbaar en zeer geconcentreerd. Geconcentreerd betekent hier dat er op een specifieke locatie industriële hoeveelheden energie gewonnen kan worden (denk aan honderden megawatten of meer), wat met windmolens of zonnecellen vandaag nog niet haalbaar is. Dit heeft tot gevolg dat de installaties voor geothermisch energie veel lijken op energiecentrales van types waar we veel ervaring me hebben (kolen/olie/gas). De bron van warm water is een andere maar de rest van zo’n centrale verschilt niet heel veel in opzet.

De IJslanders tappen nu maar zo’n halve Gigawatt (vergelijkbaar met het vermogen van Borsele) maar dat is omdat ze maar met zo weinig zijn en er ook nog een heleboel (nog goedkopere) waterkracht beschikbaar is. Het beschikbare vermogen aan aardwarmte is echter zo enorm dat IJsland het Koeweit van de 21ste eeuw zou kunnen zijn als we met de opgewekte elektriciteit waterstof zouden maken voor gebruik in Europa of energie-intensieve industrieën (verwerking van aluminiumerts en chemie bijvoorbeeld) naar IJsland verplaatsen. In het binnenland zijn enorme gebieden waar niemand woont en het ecosysteem bestaat uit hier en daar een stukje korstmos. NASA vond het zo veel op het Maanlandschap lijken dat hier ruim 40 jaar geleden geoefend werd voor de Apollo missies. Geen gekke locatie dus voor wat zware industrie (in ieder geval beter dan midden in een van de dichtstbevolkte landen op aarde).

Of we nu peakoil volgende week krijgen over over 20 jaar, aardwarmte gaat nog miljoenen jaren mee en heeft genoeg capaciteit voor de verwachtte groei in energiegebruik. Met de visrechten zijn Urk en Volendam de rest van de eeuw ook onder de pannen. Zou een koopje kunnen zijn.

  1. 4

    Ik heb gehoord dat IJsland twee hele dure spitsen aangetrokken heeft. Zitten ze nou met de brokken.

    Maar van die aardwarmte-energie heb ik niet zoveel verstand (nog minder): Eenmaal in electriciteit omgezet, hoe krijg je het spul hier?

  2. 10

    @JSK, ik dacht dat de afstanden voor een kabel te groot zouden zijn maar de NordNed kabel die jij noemt is 580Km en dat is langer dan de afstand van IJsland naar de Faröer eilanden of van daar naar Schotland. De zee is wel een stuk dieper daar dus dat zal de zaak mogelijk wat compliceren. Ook is de capaciteit van de kabel nog wat onder de maat om echt impact te hebben (5% huidig verbruik NL), moeten dus meerdere gelegd worden.

  3. 11

    Kunnen we nou in godsnaam een keer ophouden met waterstof als reeel alternatief voor olie of elektriciteit te beschouwen?! Zonder subsidies heb je er niets aan. Je flikkert zo’n 75% van de energie weg bij de produktie en het transportklaar maken van waterstof.
    Waterstof heeft vast zijn nu voor laptops en andere niche-markten, maar door voor te stellen energie uit IJsland in de vorm van waterstof hierheen te brengen, val je gigantisch door de mand als man zonder verstand van zaken.

    @Arjen Kamphuis, #10: Je zou de kosten van die NordNed kabel een af moeten zetten tegen het vermogen ervan en dat dan moeten extrapoleren naar een energie-hoeveelheid waar je ook daadwerkelijk iets aan hebt. Je lacht je rot:-( Maar desalniettemin, dat is een probleem dat in ieder geval theoretisch nog op te lossen valt, in tegenstelling tot de problemen met de waterstof-aanpak.

  4. 12

    @zmc, de hoge kosten van waterstof productie doordat 75% van de energie wordt ‘weggegooid’ zijn een goed argument als de beschikbare hoeveelheid energie aan de bron gelimiteerd is (zoals bijvoorbeeld bij windmolens en zonnecellen). Als de beschikbare hoeveelheden energie bij de bron niet een bottleneck is maar de locatie van de bron ten opzichte van de plek waar de energie nodig is maakt dit veel minder uit. Er zit nog een hoop warmte in de aarde de komende miljoenen jaren ;-)

    De kosten voor de kabel van Noorwegen naar Nederland waren 600 miljoen bij een capacieit van 700 Megawatt. Voor 600 miljoen heb je geen lokale centrale met een dergelijke vermogen, zeker als je brandstofkosten en CO2 compensatie gaat meerekenen.

    Als jij betere info heb hoor ik die graag.

  5. 13

    Ijsland heeft al gevraagd of het bij de Europese unie kan komen ..
    voor wat, hoort wat ?
    En als jullie er ‘Bos’ op af sturen, heb je heel die handel voor een prikje.
    Al we er Leterme op afsturen, heeft Frankrijk het voor een prikje …

  6. 15

    Het is al te laat, Rusland heeft IJsland al gekocht door het land en grote lening te verstrekken.
    Ik denk ook dat de aanleg van een HVDC kabel een interessante optie is voor IJsland om zelf weer wat nuttig geld te verdienen.
    Tussen de Faroe Eilanden en Schotland kunnen dan ook lokale windparken ook op de kabel aansluiten.

  7. 16

    Arjen, heb je deze screendump in een groter formaat voor mij? Ik ben Nederlands, maar woon en werk nu bijna 5 jaar in IJsland. Ikzelf heb IJsland wél op ebay te koop zien staan, maar heel veel IJslanders geloven me niet als ik het vertel.

  8. 17

    Overigens: IJsland is niet 2x maar 8x groter dan Nederland en de lening van de Russen is nog helemaal niet zeker. En voor wie zich goed wil informeren over hoe dat zit met die dammen en aluminiumsmelterijen in IJsland: Andri Snær Magnason heeft er een heel goed boek over geschreven dat ook in het Engels is vertaald (Dreamland: A Self-help Book for a Scared Nation) en op http://savingiceland.puscii.nl/?p=580&language=en staat er een goed artikel over.

  9. 18

    @Inger, heb geen hoge resolutie bewaard maar deze lijkt me leesbaar. Het was natuurlijk fake en e-bay heeft een dag na deze post de veiling gestopt (niet dat dat iets met deze post te maken had ;-).

    NL: 40.000 Km2, IS: 100.000 Km2, Toch?

    Dank voor de link naar het artikel. Ga lezen.