De compromisloze kunstenaar

De herdenking van Van Gogh was alomtegenwoordig. Zoals zijn omvang was. Maar inhoudelijk was het allerminst in de stijl van de niets- en niemandontziende rasprovocateur. Zakelijke en ingetogen beelden en geluiden. De figuranten in het grote moorddrama mochten allemaal opdraven. Cohen spreekt altijd als een staatsman. Balkenende had voor de verandering geen onaardig verhaal, althans vergeleken met het ‘om de inhoud’ (heen)draaiende ambtenarenproza dat gewoonlijk van zijn tong aflispelt. En een Somalische schrijfster (nee, niet die Somalische politica), verhaalde van de verscheurdheid tussen haar oranje brein en islamitisch hart. Maar het kwam allemaal wat plichtmatig over. Het aantal open deuren dat gisteren is ingetrapt, heeft de collectieve Nederlandse knie weer een endje verder geknikt.

Nu is het etiquettetechnisch ook wel een beetje ongepast om zo’n begrafenisherhaling aan te grijpen om te gaan rellen. Verder dan een venijnig zakelijke blik op het falen van de opsporingsinstanties kom je denk ik toch niet. Je zou je voor de zoveelste maal verongelijkt kunnen afvragen waar de moslims blijven die zich luidruchtig uitspreken tegen de fundamentalische godsdienstkapers. Of je kan kleinzielig tegengassen en wat onder de gordel snijden door een verband te leggen met het daadwerkelijke doelwit van de moordenaar, Ayaan Hirsi Ali, en haar standpunten afdoen als een persoonlijk trauma. Maar op een enkeling na, lijken niet veel mensen te porren voor een herbeleving van de verhitte periode na 2 november 2004. De conclusie is dat de meesten gewoon geen zin hebben in moord en doodslag. Laat dat maar het tijdverdrijf van Amsterdamse onderwereldbazen en bebaarde grotbewoners blijven.

Hoeft de oorlog der ideeen van de goegemeente dan niet op het scherpst van de snede te worden gevoerd? Als dat zo is, dan zou Theo dat niet graag gezien hebben. Na de dood van Van Gogh werd de wet op de godslastering ontstoft en een voorstel gedaan voor strafbaarstelling van terreurverheerlijking. Beiden lijken weer terug in hun hok te zijn, maar de tendens was twijfelachtig. Het opgedwarrelde stof daalt neer in een laffe consensus dat Theo weliswaar niet vermoord had mogen worden, MAAR hij was toch wel erg beledigend geweest.

In het diepst van zijn gedachten was hij een kunstenaar die compromisloos misstanden aan de kaak stelde. De verleiding om die zelfgedroomde rol te bagatelliseren is groot. Zo groot dat hij het zelf al voor ons deed. In daad, door beveiliging te weigeren en op fiets met kinderzit door Amsterdam te koersen. En in woord, door zichzelf weg te cijferen als slechts een nar die voor jihadeuze belangstelling te nietig zou zijn. Hij had buiten de kneuterige Nederlandse Al Qaeda-wannabe’s gerekend. Maar de moord heeft Theo groter gemaakt dan hij werkelijk was. Of liever gezegd, dan hij was tot hij vermoord werd. Dat de compromisloze kunstenaar zijn naam verbond aan een politiek pamflet dat aanzette tot moord, heeft van hem postuum een kunstenaar gemaakt die nooit vergeten zal worden.

Kneuterige discussies zingen weer rond in de politieke zaaltjes en zullen jaarlijks in vurigheid afnemen. Nog slechts de beroepsdiscuzeurders en sommige politici zullen proberen het vuurtje levend te houden. Totdat het lijk van Theo niet stevig genoeg meer is om als politiek podium te dienen. Ik heb er zelf net ook weer vijf alineaatjes op gestaan en maak graag weer plaats voor de volgende. David Frankenhuis heeft een lezenswaardige bijdrage geschreven en oppert een drietal opties voor een eerbetoon aan de overledene. Een jaar geleden dacht ik nog een goede hommage aan Van Gogh te hebben gevonden in de vorm van afschaffing van het verbod op godslastering. Dit jaar heb ik een andere suggestie: wat zapzoeken op de televee naar oude interviews door Van Gogh (AT5 zond er wat uit) en een dvd’tje kijken van zijn beste films, 06 en Blind Date.

  1. 2

    tsja, het is jammer, maar in afrika gaan er dagelijks mensen dood omdat ze te weinig eten hebben en de aardbeving enzo.. kan ik ergens doneren? anders kan ik er niets mee

  2. 4

    Een van de vele problemen die leiders hebben, is hoe krijg ik mijn volk daar waar ik het hebben wil.
    Met zo’n vraag zat mogelijk Pres. Roosevelt.
    Het Amerikaanse volk zat, na de nachtmerrie van ww1, helemaal niet te wachten op een volgende clash.
    Misschien daarom moest Roosevelt wel een toneelstukje verzinnen: Pearl Harbor.
    Offer een paar oude schepen en, helaas, een paar van je jonge jongens op en het Amerikaanse volk is gemotiveerd om ten strijde te trekken.

    De vraag blijft of 911 een Pearl Harbor is.
    Maar dan zou de Bomaanslag in de Londense Metro ook een toneelstukje geweest kunnen zijn, zoals ook Bali, Madrid.
    Dat zijn ineens wel een hoop doden….

    Katja is me te snel afgeweest. Fritzie liep de afgelopen dagen zo te overwegen…. stel dat alles nu eens ietsjes anders is…..
    Dan zou Theo per ongeluk opgeofferd zijn voor een hoger doel ?

    Hmmm. Ik herinner me nog hoe Oltmans en van Gogh voor het hek van Soestdijk stonden te praten……
    Oltmans: ” Ik weet iets over de Oranjes….. en als dat bekend wordt, is Beatrix de laatste der Oranjes, die op de troon gezeten heeft….Maar ik heb beloofd om het niet door te vertellen…..”

    Zou Oltmans het aan Theo dan toch…….

    neen, ik hou het op een uit de handgelopen toneelstuk.

    voorlopig althans.

  3. 5

    Ik vond VanGogh’s beste film overigens bij verre ‘Dagje naar het Strand’ maar goed. Wat mij vooral stoort is dat politiek correct zijn, begrip hebben voor extremen, culturele diversiteit, eenheid in diversiteit, etc. allemaal dingen zijn die nu door veel mensen en media als ‘slap’ en ‘incorrect’, als ‘naief’ etc worden afgedaan. De tering met die lui. Zo’n Cohen bijvoorbeeld wordt afgedaan als een slappe, naieve lul die ver van ‘de burger’ af staat. Niets is minder waar volgens mij, hij is een van de weinige politiek verantwoordelijke die tegen de Fortuynistischge stront-stroom in blijft roeien met de riemen die ie heeft. Hulde!

  4. 6

    Ben het volkomen eens met Caprio. Is het de afstand die wij beiden hebben?
    Wellicht. Je ziet iemand z’n Theopimding doen, en velerlei hysterica die meer te maken heeft met verveling dan inzicht, wat leidt naar de Hollandse ziekte: het afhakken van het hoofd wat boven het polderkoren uitsteekt, èn de arrogante ‘gidslandverveling’ die telkens iets nieuws wil horen – want anders zijn we niet [spreek uit als Kween Be-a-tricks]: MO-DAJN genoeg…
    Het treffende in de angstige Nederlandse ziel is net die hysterische roep naar ‘orde’, net wanneer je een land hebt waar integere mensen als Cohen proberen boven de Waan Van De Dag gewoon een terechte (en dus saaie) beleidslijn proberen uit te tekenen.
    Gelukkig is er een Fritzie nog, die poëtischer wordt per reactie, en ons desondanks blijft wijzen op het duurder worden van alles, uitgezonderd enig besef van gemeenschappelijke verantwoordelijkheid.

  5. 7

    @caprio: Het is misschien inderdaad de afstand waarover Crachat het heeft, want Cohen wordt helemaal niet breed ‘afgedaan’ op de door u beschreven wijze. Hij mocht gewoon spreken op de herdenking van Theo, hij is net gekozen tot beste burgemeester in 25 jaar oid. Misschien leest u wat te veel Telegraaf en Geenstijl? Verders is er ook een onderscheid tussen een eeuwig verongelijkt Fortuynistisch deuntje en het (in gevraagd en ongevraagd cameralicht) verwerken van sterfgeval.

    @Sikbock: U wilt doneren? Misschien iets storten tbv de babypanda’s?

    [img]http://quism.prerecorded.net/uploaded_images/baby_panda-722501.jpg[/img]

  6. 10

    “Wat mij vooral stoort is dat politiek correct zijn, begrip hebben voor extremen, culturele diversiteit, eenheid in diversiteit, etc. allemaal dingen zijn die nu door veel mensen en media als ‘slap’ en ‘incorrect’, als ‘naief’ etc worden afgedaan. De tering met die lui. Zo’n Cohen bijvoorbeeld wordt afgedaan als een slappe, naieve lul die ver van ‘de burger’ af staat.”

    Één voorbeeldje maar:
    Cohen’s partijgenoot Annemarie Hoogland wist ook veel begrip aan de dag te leggen voor de groep personen die in het Westerpark te Amsterdam gedurende langere tijd een gehandicapt meisje verkrachtten. Persoonlijk denk ik dat zij en indirekt haar partij hierdoor meer hebben bijgedragen aan de ‘onderbuikcultuur’ dan welke islamcriticus in welke bewoordingen dan ook had kunnen doen. Met zulk ‘boven het maaiveld’ uitstekend bestuur kun je je natuurlijk best kandidaat stellen als voorzitster van de PvdA.

  7. 11

    Hoi Mark,
    Een mooi verhaal en een waar eerbetoon. Een van de ‘dingen’ rond Van Gogh die aan me blijft knagen is: mag iemand met een jong kind onder zijn hoede zulke risico’s nemen? Ik vond het doorgaans prachtig wat hij schreef over individuen, maar zodra hij over bepaalde groepen (m.n. moslims) begon vond ik hem minder sterk. Uiteindelijk, vrees ik, kon hij zich niet voorstellen die iemand idioot genoeg zou zijn om iemand te doden wegens zijn of haar uitlatingen. Misschien siert hem dat, maar na de moord op zijn vriend Fortuyn is dat ook enigszins naïef.

    Tot ziens,
    David.