Islam, de Verlichting en Immanuel Kant

Een tijdje terug was het erg populair de tegenstellingen tussen 'het Westen' en 'de Islam' te verklaren met het argument dat de islamitische wereld de Verlichting niet had meegemaakt. Zit daar iets in? Hoewel 'Europa' de functie van buitenlandse bedreiging #1 voor het moment heeft overgenomen van 'de moslims', valt nog regelmatig te horen dat 'de islamitische cultuur' (wat dat dan ook mag betekenen) wezenlijk onverenigbaar is met de westerse waarden. De reden: de islamitische wereld heeft nooit kennis mogen maken met de zegeningen van de Europese Verlichting. Misschien wel de belangrijkste verlichtingsfilosoof was Immanuel Kant (1724-1804). Kant was met name revolutionair in zijn moraalfilosofie. Mensen, zo meende hij, mogen nooit worden gebruikt als middel om een hoger doel te bereiken: ieder afzonderlijk individu is, moreel gesproken, het hoogste doel. Met andere woorden: het is niet toegestaan andere mensen te onderwerpen of te gebruiken ter meerdere eer en glorie van jezelf, je familie, je stam, of God.

Door: Foto: Immanuel Kant - Wikipedia Commons

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Pepijn Schmitz (cc)

Hoe gaan we om met krimpend voortgezet onderwijs?

ANALYSE - Verreweg de meeste scholen zullen krimpen. Wordt ’t niet eens tijd voor een goede discussie daarover?

Een gemiddelde middelbare school in Nederland heeft over twintig jaar zo’n 7 procent minder leerlingen dan nu. Dat blijkt uit gegevens van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). De VO-Raad roept de politiek dan ook op om te anticiperen op de krimp.

De leeglopende scholen liggen vooral in de randen van Nederland, met uitschieters naar meer dan 70 procent krimp op twee scholen op Vlieland en Schiermonnikoog. Scholen die het leerlingenaantal met 30 tot 40 procent zien teruglopen zijn geen uitzondering.

Soortgelijke cijfers laten zich zien in het basisonderwijs; ook daar neemt het aantal leerlingen fors af. Een advies van de Onderwijsraad aan staatssecretaris Sander Dekker luidde om basisscholen met minder dan 100 leerlingen te sluiten. ‘Tot onze ergernis gaat de discussie vooral over het primair onderwijs, terwijl het probleem natuurlijk doordruppelt naar het voortgezet onderwijs,’ aldus een woordvoerder van de VO-Raad.

De gevolgen voor de 645 middelbare scholen met in totaal 1339 vestigingen in Nederland zijn, net als in het basisonderwijs, mogelijk problemen met huisvesting en financiering. ‘Dat zal per school en de omvang van die school verschillen. Het is dan ook moeilijk om één ondergrens te stellen als het aankomt op bestaansrecht,’ aldus de woordvoerder. Volgens een woordvoerster van het ministerie van onderwijs is er overigens wel een ondergrens, al verschilt die per school en is die afhankelijk van het lesaanbod op die school; bijvoorbeeld of er categoraal of breed onderwijs wordt gegeven.

Foto: delta_avi_delta (cc)

Neurostimulatie is een gat in de markt: en in de regelgeving

ACHTERGROND - Er komen steeds meer toepassingen voor neurostimulatie, bijvoorbeeld voor games. Maar regelgeving rond deze commerciële toepassingen schiet tekort, signaleert Rathenau-onderzoeker Ira van Keulen.

‘Makes your synapses fire faster.’ Dat is de belofte die het Amerikaanse bedrijf FOC.US doet met zijn nieuwe neuroheadset voor gamers. De groeiende kennis van de hersenen vindt steeds vaker zijn weg in commerciële toepassingen.  Tel er een samenleving bij op die bijzonder geïnteresseerd is in alles wat met het brein te maken heeft, en ziedaar een gat in de markt. Maar er blijkt ook een gat in de regelgeving te zitten. Het gaat namelijk om technologie die niet met een medisch doel op de markt komt, en dus ook niet aan echt strenge regelgeving hoeft te voldoen. En dat terwijl het veld van de neurotechnologie nog maar de kinderschoenen staat.

Bij ingenieurs denken veel mensen nog steeds aan bruggenbouwers en vliegtuigontwerpers. Mensen die onze buitenwereld steeds verder moderniseren en de wereld om ons heen van alle gemakken voorzien. Maar diezelfde ingenieurs richten zich steeds meer ook op onze binnenwereld: ons lichaam. Onze hersenen zelfs.

Chocola maken

Zo is neuro-engineering een sterk groeiend wetenschapsgebied binnen de hersenwetenschappen.  Hoe komt dat? Het veld van de hersenwetenschappen is rijk aan data maar arm aan theorie. Het is tijd om chocola te maken van alle data die we de laatste twintig jaar met nieuwe beeldvormingstechnieken over het brein hebben verzameld. Tijd om een beter begrip te krijgen van de samenhang tussen het gedrag van neuronen, hersengebieden en het gedrag van mensen. Zo vinden veel hersenwetenschappers.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Nerdvoer: ben je een vos of een egel?

Interessant praatje met datanerd Nate Silver, auteur van The Signal and the Noise: why most predictions fail and some don’t. Silver is een zeer succesvolle pollster gebleken in de afgelopen presidentsverkiezingen en hij heeft een eloquent boek geschreven over de zin en onzin van voorspellingen.

Empathische benadering probleemleerlingen boekt verbluffend resultaat

Rector Jim Sporleder van Lincoln High School in Walla Walla (Washington), met een veteranenstatus in het confronteren en straffen van leerlingen die over de schreef gaan, probeerde eens een andere benadering uit. Tot zijn verbazing merkte hij dat luisteren, écht luisteren, werkt.

Sporleder gooide zijn benadering van probleemleerlingen over een andere boeg na een presentatie van John Medina, een moleculair bioloog die onderzoek doet naar ontwikkelingspsychologie en -neurologie. Volgens Medina worden de hersenen van probleemleerlingen vergiftigd door stress vanuit negatieve ervaringen: ouders met een alcoholprobleem, misbruik, echtscheidingen, etcetera.

Bewegingsherkenning met je wifi-modem

ONDERZOEK - Even het licht uit doen, van TV-zender veranderen of een nieuw muzieknummer opzetten? Het kan nu met wat gebaren in de lucht. Wetenschappers van de University of Washington hebben bewegingsherkenning voor je wifi-modem ontwikkeld.

Vorige Volgende