Op dinsdag 28 oktober was Volkswagen gedurende korte tijd waarschijnlijk het meest waardevolle bedrijf ter wereld. De aandelenprijs schoot door de duizend euro heen, terwijl hedgefunds in blinde paniek vochten om een uitweg uit een val waar ze ingelokt waren door Porsche, dat aan de operatie misschien wel twaalf miljard euro overhield. Het kleine maar erg rijke Porsche heeft in de afgelopen jaren een stevig belang opgebouwd in het veel grotere, maar kwakkelende Volkswagen. De prijs van het aandeel Volkswagen steeg daardoor gestaag en dat kon niet eeuwig goed gaan, dachten verschillende hedgefunds. Zij begonnen te speculeren op een koersdaling door aandelen te verkopen die zij niet bezaten. Op 26 oktober maakte Porsche bekend 43 procent van de aandelen te bezitten en koopcontracten voor nog eens 32 procent. De rest is in handen van overheden. Kortom, er waren bijna geen vrij verkrijgbare aandelen Volkswagen over. Om aan hun verplichtingen te voldoen moesten de hedgefunds aandelen kopen die er nauwelijks waren. In het gevecht om de overgebleven aandelen katapulteerde de prijs omhoog en bereikte de 1005 euro op 28 oktober. Een dag later besloot Porsche zijn grip wat te verzachten door vijf procent van zijn aandelenopties vrij te geven, zodat anderen ze konden kopen. De prijs zakte weer in, maar Porsche had in de tussentijd de hedgefunds zes tot twaalf miljard dollar afhandig gemaakt, schat The Economist. Voor één keer waren de financiële roofdieren zelf het slachtoffer.
“Politici willen het misschien niet horen, maar het percentage CO2 gaat voorlopig keihard stijgen.”
Aldus Jeroen van der Veer, scheidend bestuursvoorzitter van Shell.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
De afgelopen maanden is het kapitalisme zowel in financieel als in publicitair opzicht enigszins onder druk komen te staan. In Nederland vergeten veel mensen daarbij dat het kapitalisme als ideologie in laatste instantie een Nederlandse uitvinding is. De eerste openbaar verhandelde aandelen waren van onze eigen Vereenigde Oost-Indische Compagnie. Maar ook een belangrijk vroeg ideoloog, Bernard Mandeville (1670-1730) was een Nederlander. Een geboren Rotterdammer, medicijnen gestudeerd aan de Universiteit Leiden, en in het kielzog van Willem III naar Engeland vertrokken, alwaar hij een boek schreef met de titel ‘The Fable of the Bees’. Waar zijn voorbeeld Erasmus een boek schreef met de titel ‘De Lof der Zotheid’, zou dit boek ‘De Lof der Zonde’ kunnen heten. Adam Smith en zijn navolgers hebben er vooral een ding uit gedestilleerd: van consumptie wordt de maatschappij beter. Een dronkelap vernielt misschien zijn lever, maar de bierbrouwers worden rijk van hem. Op een macro-economisch niveau viel hij vooral het ‘mercantilisme’ aan, de filosofie waarbij staten proberen hun importen te minimaliseren, en hun exporten te maximaliseren. Mandeville draait het om: Hoe meer buitenlandse produkten wij kopen, hoe meer van onze produkten het buitenland kan kopen De boodschap: ‘Geld moet rollen.’ Het motto van de moderne maatschappij.
Maar Mandeville´s optiek is veel breder. Hij verklaart het bestaan van zonden, door van elke zonde die er is het niet altijd helemaal voor de hand liggende maatschappelijk nut aan te tonen. In zijn eigen tijd veroorzaakte het boek een schandaal, en ook nu heeft het boek niet veel fans. Echter, dit is ten onrechte. Uit het boek van Mandeville spreekt vooral een grote sympathie voor de mensheid. Mandeville ziet dat de mensen ijdel, zelfzuchtig, gulzig, en slecht zijn, en toont aan dat ook deze eigenschappen hun nut hebben. Mandeville verleent de mensheid absolutie. Wat hij uitdraagt is een ethisch en metaphysisch gedoogbeleid, en daarmee is hij opeens heel erg Nederlands.
De universiteit Maastricht zal deze week de eerste groep “topstudenten” belonen door hen het betaalde collegegeld terug te geven. Honderd studenten krijgen het “top 3 procent”-certificaat én een beurs ter waarde van het collegegeld dat ze hebben opgehoest. De universiteit hoopt hiermee vooral meer kwaliteitief goede studenten uit het buitenland aan te trekken, die immers (helemaal als ze van buiten de EU komen) behoorlijke collegegelden moeten betalen. Die studenten zouden dan de overige studenten helpen optrekken, is de gedachte.
Zelf heb ik wat twijfels bij deze filosofie. De collegegelden bij de échte wereldwijde topuniversiteiten (u kent de Amerikaans/Britse lijstjes ongetwijfeld) zijn immers doorgaans nog aanmerkelijk hoger dan bij ons. Toch lijkt dit zelden een barrière. Als de UM zegt de “zesjesmentaliteit” op deze manier te willen bestrijden zou ik daar tegenover willen stellen: “een zesjesmentaliteit kweek je op een zesjesuniversiteit.” De UM zou er beter aan doen het geld in verbetering van haar eigen onderwijs te steken, in plaats van te proberen potentiele studenten om te kopen. Maar goed, ik wil er niet te zuur over doen.
Wat ik wel wil noemen is dat het juist voor het Maastrichtse onderwijs wel eens grote gevolgen kan hebben als dit voor alle opleidingen wordt doorgevoerd. Maastricht staat immers bekend om haar Probleemgestuurd Onderwijs (waarvan de Telegraaf en de Volkskrant hilarisch genoeg denken dat het “persoonsgericht onderwijs” heet). En belangrijk onderdeel van PGO is het werken in groepen en het maken van groepsopdrachten. En spreek een UM-alumnus en die zal onherroepelijk met klaagverhalen komen over het probleem van “free riders”: studenten die geen bal uitvoeren in hun groep en de spanningen die dat oplevert. Dat probleem zal alleen maar groter worden als er een mogelijk geldbedrag aan het gezamelijke resultaat wordt gekoppeld. Een systeem dat is gericht op samenwerking staat op gespannen voet met een systeem dat gericht is op concurrentie.
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
“Er is één ding dat wij niet laten gebeuren, en dat is dat provincies en gemeenten hun eigen weg gaan ten koste van de kleine spaarders.”
Minister Bos (PvdA) onderbreekt het interview in Pauw en Witteman met commissaris Borghouts van Noord-Holland.
“De ongekende omvang van de kredietcrisis roept heel veel vragen op. Hoe heeft het zover kunnen komen? Wat is de ontstaansgeschiedenis van de financiële crisis en het Nederlandse aandeel daarin? Was het toezicht in Nederland op orde? Bestrijden de autoriteiten de crisis op de juiste manier? Werkt het deposito-garantiestelsel naar behoren? Heeft de staat juist geopereerd ten aanzien van ABN Amro? Was het parlement in staat om voldoende controle uit te oefenen? Welke maatregelen moeten we nemen om ons financiële stelsel beter te laten functioneren en de kans op herhaling te minimaliseren?”
Aldus de volledige oppositie (behalve SGP) die in een brief in NRC Next vraagt om een parlementair onderzoek.
De Kamer van Koophandel Noordwest-Holland voert campagne voor de partij Meer met Water bij de plaatselijke waterschapsverkiezingen. Een volle pagina krijgt deze partij in het blaadje van de KvK (doorklikken naar ‘waterschapsverkiezingen’). Je mag dus aannemen dat de KvK achter de boodschap van deze partij staat.
En wat is die boodschap? Lijsttrekker Inico Geels: “Alle toeters en bellen zijn leuk, maar het mag geen cent extra kosten. De economische motieven zijn leidend. Niet de ecologische. Het is perfect als beide zijn te combineren. Maar wij voeren beleid in die volgorde. (…) Van mij mogen de kikkervisjes overal terugkeren. Als dat het hoogheemraadschap maar geen cent extra kost.”
Nou wordt de KvK helemaal gefinancierd door ondernemers, dus die mogen campagne voeren, net zoals de ANWB zich mag roeren in de asfaltlobby. Dan krijgt de ANWB last met haar groene leden, die weliswaar een auto hebben, maar het milieu wel degelijk een warm hart toedragen. In het mailcircuit roeren groene Hollandse ondernemers zich inmiddels. Zij willen niet dat de KvK namens hen de centen boven het milieu stelt.
In het geval van de KvK speelt nog iets meer. Van de ANWB word je vrijwillig lid. Inschrijving bij de KvK is wettelijk verplicht voor ondernemers. Er zijn ook subsidies die je via de KvK moet aanvragen. Kortom, de KvK is voor een aanzienlijk deel een privaat gefinancierd verlengstuk van de overheid. En daarvan kun je je met recht afvragen of die politiek campagne mag voeren.
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.
“Als Denemarken de euro had ingevoerd, had het land nu geen centje pijn gehad.”
Columnist Mathijs Bouman van Z24 legt uit waarom de economisch sterke Denen zuchten onder de kredietcrisis, terwijl de zwakke Grieken en Italianen er fluitend doorheen zeilen.
“Welaan nu, gij rijken! Weent en huilt over uwe ellendigheden, die over u komen. Uw rijkdom is verrot, en uwe kleederen zijn van de motten gegeten geworden: Uw goud en zilver is verroest: en hun roest zal u zijn tot een getuigenis, en zal uw vleesch als een vuur verteren: gij hebt schatten vergaderd in de laatste dagen.
Zie het loon der werklieden, die uwe landen gemaaid hebben, welke van u verkort is, roept: en het geschrei dergenen, die geoogst hebben is gekomen tot in de oren van den Heere Sabaoth.
Gij hebt lekkerlijk geleefd op de aarde, en wellusten gevolgd: hij hebt uwe harten gevoed als in eenen dag der slachting.”
Jakobus 5:1-6. Niet alleen Das Kapital heeft opmerkelijk toepasselijke passages voor de kredietcrisis.
In landen met een twee partijenstelsel en een districtenstelsel met een winner take all-systeem is het gebruikelijk dat de toestand van de economie bepalend is voor wie de verkiezingen wint. De meeste kiezers weten aan welke kant ze staan, en zullen niet snel overlopen. De verkiezingen worden beslist door een kleine, betrekkelijk a-politieke middengroep, die hun keuze direct laten afhangen van hun economische situatie. Om die reden moeten de kansen van John McCain in de aanstaande presidentsverkiezingen bijzonder klein worden geacht.
In Engeland wordt Gordon Brown echter misschien de uitzondering die de regel bevestigd. Tot voor kort leek het vast te staan dat hij de volgende verkiezingen zou verliezen. Hij was niet mediageniek genoeg, de Engelsen waren Labour-moe na tien jaar Tony Blair, en de economische toestand verslechterde enigszins. Nu de economische toestand plotseling radicaal verslechtert, heeft Brown echter weer een kans. Leiders in zowel de VS als Europa waren bang om grootschalig in de economie in te grijpen. Gordon Brown hakte de knoop door, en kocht voor miljarden aan slechte leningen van banken. De rest van de wereld heeft zijn voorbeeld gevolgd, en Brown wordt alom geprezen.
Het was te verwachten dat Brown op dit moeilijke moment beter zou reageren dan andere regeringsleiders. Immers, in een vorig leven was Angela Merkel minister van milieu, George W. Bush gouverneur van Texas, en Nicolas Sarkozy minister van binnenlandse zaken. Gordon Brown daarentegen was 10 jaar lang ‘Chancellor of the Exchequer’, en heeft daarom op dit punt meer ervaring dan verder wie ook. De Britten kunnen nu overwegen of ze, in een tijd van economische crisis, toch niet beter af zijn met deze stugge, duistere domineeszoon uit Schotland.
“Ik slaap nu op de achterbank van mijn auto, terwijl ik wacht tot een bed beschikbaar komt in de daklozenopvang. Ik noem het Hotel Honda.”
Bruce Richall, een hoogopgeleide IT consultant, is binnen een paar maanden afgegleden tot armoede.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
Elke week maakt GeenCommentaar ruimte voor een artikel van de satirische website de Speld! Nieuws zonder de ‘feitish’ van de reguliere media.
In een poging het vertrouwen in de economie terug te brengen heeft de staat verklaard alle verliezen bij drie kansspelen, te weten roulette, blackjack en poker, te garanderen. De regeling geldt tot een maximum van 5000 euro per persoon per spel, met een looptijd van een jaar.
De opmerkelijke stap was volgens Minister Bos nodig omdat er sprake van ‘systeemrisico’ is. Veel spelers spelen namelijk met geleend geld. Wanneer zij dat niet terug kunnen betalen, zal ‘counterparty risk’ ervoor zorgen dat ook andere spelers niet meer kunnen spelen.
Bovendien blijken veel spelers weddenschappen te hebben afgesloten op het al dan niet terug kunnen betalen van leningen door andere spelers. Hierdoor kunnen veel, op zich solvabele, spelers in de problemen komen. “De ultieme consequentie zou kunnen zijn dat er in de hele economie niet meer gepokerd en geblack-jacked kan worden omdat er geen vertrouwen meer is dat de fiches ook echt ingewisseld kunnen worden,” stelt Nederlandsche Bank-directeur Wellink. “Dat zou weer over kunnen slaan op de reële economie. De gokwereld is een sector waar veel dynamiek en innovatie is, en dat blijkt vaak een indicator voor de echte economie te zijn. In positieve zin, maar mogelijk ook in negatieve zin. De 35 miljard euro die nu opzij wordt gezet om gokverliezen te dekken is daarbij vergeleken een schijntje.”