De klimaatzaak

COLUMN - Afgelopen woensdag was de uitspraak in de rechtszaak die Urgenda aangespannen had tegen de Nederlandse staat om beter klimaatbeleid af te dwingen. Caroline van Leenders was aanwezig als bezorgd burger en schreef op verzoek van Sargasso een impressie van de bijeenkomst.

IMG_0313
Jippie we hebben verloren (ik ben ambtenaar en dus onderdeel van de Staat). Wauw we hebben gewonnen (ik ben ook verontruste burger). Tranen in m’n ogen en kippenvel op m’n armen. Gevoelens van ongeloof en trots. Trots op de rechter die tot dit vonnis is gekomen. We hebben niet alleen een held in het Vaticaan maar ook in de Haagse rechtbank.

Daar werd tussen 10 en 11 uur de spanning langzaam opgebouwd.  Een paar weken geleden zat ik nog te klappen na het pleidooi van Roger Cox, die sprak namens Urgenda en honderden verontruste Nederlandse burgers, en werd ik boos aangekeken door collega ambtenaren, die er waren namens de staat. Dit keer ging ik met een minder goed gevoel de overvolle rechtszaal binnen. ’s ochtens had ik nog tegen m’n zoon gezegd dat het vast zou uitdraaien om een uitspraak waarbij de rechter zou stellen zich niet met politieke zaken te kunnen bemoeien. Dat was ook de redenering van de journalist van The Guardian, die een paar rijen voor me zat. Hij had zijn tekst al klaar: ‘rechter wijst zaak af’. Maar het liep anders. En niet zomaar anders; het werd een spannend verhaal in 3 bedrijven.

Bedrijf 1. Is het klimaatvraagstuk urgent en bedreigt het Nederlandse burgers?

Tot onze grote vreugde hoorde we de rechter begrippen gebruiken als hoogstwaarschijnlijk en onomkeerbaar. Over wat er gebeurd bij meer dan 2 graden temperatuur stijging; meer woestijnen en dood door hoge temperaturen. En dat er ook in Nederland gevaarlijke situaties ontstaan. En dat dus die 25% reductie moet worden gehaald om de burgers niet in gevaar te brengen. Yes, ronde 1 is binnen. Het is al winst dat voor het eerst  een rechter oordeelt dat klimaat verandering urgent en gevaarlijk is.

Bedrijf 2. Is het een onrechtmatige daad en valt het onder zorgplicht (ondanks allerlei bezwaren)?

Want bezwaren zijn er; denk aan concurrentiepositie van Nederland (maar alle landen moeten aan de bak), aan kosten die het met zich meebrengt (niets doen is op termijn duurder), aan dat Nederland heel klein is en maar een beetje uitstoot in het grote geheel (iedereen heeft een eigen verantwoordelijkheid). Allemaal terechte zaken, maar niet belangrijk genoeg voor de rechter. Bovendien is de overheid aan zet vond de rechter omdat het de macht heeft er iets aan te doen en minder dan 25% doen is onrechtmatig. Niet te geloven: ronde 2 ook binnen.

Bedrijf 3. De trias politica: is het wel aan de rechtelijke macht om iets te zeggen over zaken van de uitvoerende macht?

Dit vond ik het spannendste deel (zie mijn opmerking tegen m’n zoon). Dat is namelijk bij eerdere rechtszaken in bijvoorbeeld de US het struikelblok gebleken. Maar wat bleek: de rechter legde uit dat het bij in Nederland bij de trias politica niet om gaat dat het ene deel van de trias boven de andere gaat; in Nederland is geen volledige scheiding, het gaat om het in balans houden van elkaar; elkaar corrigeren en elkaar aanspreken. De Staat voert uit en het recht beschermt. En om de burgers te beschermen kwam de rechter tot de uitspraak dat de Staat 25% reductie van CO2 in 2020 uitstoot tov het gekozen referentiejaar moet realiseren.

Epiloog

De zaal ontplofte. We waren getuige van een historische uitspraak, de journalist van The Guardian moest met een noodvaart zijn stuk herschrijven en organisaties in andere landen (in België is al een zaak in voorbereiding) kunnen hiermee hun eigen overheid aanklagen. Op de terugweg naar het station liep ik langs het Ministerie van Economische Zaken. Ik had geen tijd om naar binnen te wippen om de stemming en reacties te peilen. Ik zag iedereen zitten lunchen en wilde roepen “kom van je stoel er is werk aan de winkel’! Allemaal dankzij Marian Minnesma en Roger Cox die hun passie, energie en tijd hebben gegeven aan iets waarvan iedereen zei dat het niet mogelijk was.

  1. 2

    25% reductie, dat gaat een bom duiten kosten. En het effect op het klimaat is te verwaarlozen, omdat we nu eenmaal een heel klein landje zijn. Dat geld kunnen we beter gebruiken om ons voor te bereiden op de effecten van klimaatverandering.

  2. 3

    @2: Vergeet de reuring niet die dit internationaal heeft veroorzaakt. Ik kreeg van mijn Franse buurman het bericht dat een burger een proces tegen de NL staat had gewonnen. Eerder dan dat ik het op internet las (ik was die dag wat traag, dat dan wel weer). En hij had het weer van een vriend van hem. Dit gaat navolging krijgen en daarbij: de overheid? dat zijn wij toch?

    (neemt niet weg dat ik het ook nog niet zie gebeuren)

  3. 4

    De Staat voert uit en het recht beschermt. Inderdaad. Maar het verschil tussen de 20% die al stond en de 25% in 2020 geeft werkelijk geen enkele bescherming. Dat is lariekoek, een fopspeen. De rechter meent op de stoel van de politiek te mogen zitten en zich met beleid en de uitvoering daarvan te mogen bemoeien. Een zeer onwenselijke situatie. Bolkenstein noemt het verkrachting van de democratie. Ik sluit mij aan bij de laatste zin van deze opinie:
    http://opiniez.com/2015/06/25/urgenda-vonnis-is-staatsgreep-door-rechters-en-milieuactivisten/

    “ik verdrink liever vrij en democratisch in een ecologische ramp dan dat ik met droge voeten leef in een land waar niet-gekozen rechters de dienst uitmaken. Dus te paard, te paard, democraten aller landen!!”

    Is het mij een burgeroorlog waard? Misschien wel, maar laten we eerst maar het hoger beroep afwachten wat wij natuurlijk pas in September beslissen.

  4. 5

    @2 Wat je daarbij vergeet is dat als de overheid er wel vol op inzet, dit tot meer innovatie op het gebied van duurzame energie kan leiden en ook een stimulans is voor het bedrijfsleven. Neem als voorbeeld Denemarken. Door vol in te zetten op windenergie is Vestas nu de grootste producent van windturbines.

  5. 6

    @4

    Dat stuk waar je naar verwijst slaat volgens mij de plank helemaal mis. De auteur schijnt te denken dat de rechter zich wel uit mag spreken over wet- en regelgeving maar niet over beleid. Ik zou zeggen dat het tegendeel het geval is.

    Wet- en regelgeving worden vastgesteld door de volksvertegenwoordiging en zijn vervolgens het toetsingkader dat door rechters wordt gebruikt. Inhoudelijk gaat de rechter daar juist niet over. Een rechter mag beleid (nieuwe wetgeving zou daar ook onder kunnen vallen, vermoed ik) wel degelijk toetsen aan dat referentiekader dat hij van de volkvertegenwoordiging heeft meegekregen. Daar is helemaal niks mis mee. Sterker nog, dat is een essentieel onderdeel van de democratie.

    Dat stukje is dus niet meer dan holle demagogie.

  6. 8

    @6: Custers,

    Een rechter mag beleid wel degelijk toetsen aan dat referentiekader dat hij van de volksvertegenwoordiging heeft meegekregen. Helemaal juist. Maar het beleid, en zeker de uitvoering daarvan is aan de politiek, beleidsvrijheid hoort toe aan de uitvoerende macht. De rechter mag toetsen. Wat wij nu zien dat beleid zoals het voornemen van 40% reductie in 2030, MITS de rest van de wereld ook meedoet, nog in ontwikkeling is als vervolg en uitwerking van de 2 graden doelstelling. Een doelstelling die slechts haalbaar is als ALLE landen meedoen. Ik herhaal ALLE landen. Deze rechter doorkruist dat proces en meent alvast een voorschot te mogen nemen en verwerpt het voorbehoud wat de politiek heeft gemaakt. Een logisch voorbehoud, aan een slachtofferrol koopt immers niemand wat voor. De rechter had mogen toetsten aan de 20% in 2020. Nederland heeft zich daar internationaal aan geconformeerd.
    Verder is er de materie omtrent de onrechtmatige daad, de reden waarom een civiele route is gekozen. Terug naar de openingszin van dit blog: Het recht beschermt. Deze gestoorde rechter komt met een fopspeen: 24,9 % noemt hij een onrechtmatige daad en bij 25% is de wereld gered en heeft “het recht” Nederland beschermt… De schrijfster van bovenstaand blog zegt het letterlijk: “die 25% reductie moet worden gehaald om de burgers niet in gevaar te brengen.” Dus bij 25% van Nederland in Nederland is Nederland gered…. Ik staar naar mijn beeldscherm en merk dat ik ondertussen driftig met een vinger tegen mijn voorhoofd aantik. Volkomen gestoord.

    Jij noemt het holle demagogie, voor mij staat deze opinie als een huis. http://opiniez.com/2015/06/25/urgenda-vonnis-is-staatsgreep-door-rechters-en-milieuactivisten/

  7. 9

    @8

    Ah, dus het is en blijft een goed stukje, hoewel je geen enkel tegenargument hebt tegen mijn #6. In plaats daarvan kom je met een Gish gallop van allerlei beweringen die weinig tot niets te maken hebben met wat er in dat stukje staat.

    Het is veel te lekker weer om daar veel tijd aan te verspillen. Dus ik laat het hier maar bij.

  8. 10

    @7: van Rongen,

    Zonder dat ik iets van deze zaak weet valt mij de volgende tekst in je link op: “asking that the state be required to develop a science-based plan for limiting carbon emissions”

    En als dat klopt lijkt mij dat een zeer redelijke eis. Indien de staat het probleem erkent heeft, een zeer terechte vraag: ‘En staat? wat ga je er aan doen?’ Dat lijkt mij iets anders dan dat de rechtbank zegt: 25% reductie en dan verklaar ik dat u niet meer onrechtmatig handelt en verklaar ik de staat voor gered.

  9. 11

    @9: Wel Custers, ik heb je het van A tot Z uitgelegd. Lees het gerust nog een keer. Wat opvalt is dat je met geen enkel tegenargument komt. Maar als je het niet wilt begrijpen dan ga je maar lekker in de zon zitten. Gelijk heb je, dan wachten we het hoger beroep wel af.

  10. 12

    @10 – rechtssystemen zijn natuurlijk nooit helemaal vergelijkbaar, maar ook in het door mij genoemde geval gaat het om aanscherpen van beleid:

    …wrote Hill in her decision. “The limits need to be more aggressive in order for Washington to do its part to address climate risks.”

  11. 13

    @10 en wat is nu het verschil tussen de zaak in de VS en in Nederland? In de VS vragen de eisers dat er beleid gemaakt / ontwikkelt wordt op wetenschappelijke basis. In Nederland heeft de rechter geconstateerd dat het Nederlandse beleid daar niet aan voldoet en dat er extra inspanning vereist is van de staat. Wat denk je dat de vevrvolgstap in de VS is als de staat daar geen op wetenschap gebaseerd beleid wordt geformuleerd? Mij lijkt de enige logische stap dat de klagers wederom naar de rechter stappen om te eisen dat het beleid wel op wetenschap gebaseerd gaat worden. Of zie jij andere opties?

  12. 14

    @13: In Nederland zuigt de rechter op zijn duim en roept 25% Hij bepaald het beleid. Het komt er op neer dat het parlement wel naar huis kan, voortaan doet de rechter dat. In de zaak in Amerika wordt om beleid gevraagd. De staat moet duidelijk maken wat de inspanningen op dit gebied zullen zijn. Dat lijkt mij een redelijke vraag. Beleid wordt verder niet door de rechter ingevuld. En zo hoort het ook.

  13. 15

    @8: “”beleidsvrijheid hoort toe aan de uitvoerende macht. “”

    Dat klopt maar beleidsvrijheid is beleidsplicht. De rechter mag wel degelijk bepalen of de overheid haar plicht nakomt zoals vastgelegd in (inter)nationale afspraken. Vrijheid is geen vrijblijvendheid.

  14. 16

    @15: De rechter mag wel degelijk bepalen of de overheid haar plicht nakomt zoals vastgelegd in (inter)nationale afspraken. Absoluut. Maar waar staat in de internationale afspraken dat Nederland 25% reductie in 2020 moet halen? Waar?

    Dit is waar Nederland zich aan gecommitteerd heeft:
    1. 20% reductie in 2020
    2. En de EU uitgangspunten van december 2014 die geheel in lijn zijn met IPCC AR5 (2012) waarin staat dat inspanning van ALLE landen met inzet van ALLE middelen noodzakelijk zijn. Deze verbeterde benadering is over genomen door de EU. Zie het voorbehoud dat gemaakt is: http://www.nrc.nl/handelsblad/van/2014/oktober/24/klimaatakkoord-met-ontsnappingsclausules-1433944
    En wat doet deze rechter met Alzheimer light? Hij heeft iets gelezen in AR4 (2007) (25%- 40%). Die benadering is achterhaald. Er wordt in 2007 nog gedacht in termen van industrielanden en overige landen. Die opvatting is achterhaald en de nadruk ligt nu veel meer op een mondiale aanpak.

    Graag hoor ik van je welke internationale afspraak ik gemist heb.

  15. 17

    @16: in zo’n civiel geschil gaat het niet om wat er in de literatuur staat, maar ook over het verweer dat de tegenpartij voert. Kennelijk heeft de staat niet ontkend dat ze 25% hebben toegezegd.

    Overigens vind ik je belediging over een van de rechters stuitend.

  16. 18

    @Vruggink,

    En wat doet deze rechter met Alzheimer light? Hij heeft iets gelezen in AR4 (2007) (25%- 40%).

    Ten eerste: je gedraagt je als een kleuter die een ijsje wil en het niet krijgt: dreinen en schelden en stampvoeten. Probeer eens een tijdje reacties te schrijven zonder walgelijke beledigingen aan het adres van iedereen waar je het niet mee eens bent. Wie weet word je dan wat meer serieus genomen.
    Ten tweede: die 25% – 40% is niet door de rechter uit zijn duim gezogen, of even opgeduikeld uit AR$, maar gewoon rechtstreeks afkomstig uit de eis van Urgenda.

    Misschien had je beter eerst het vonnis kunnen lezen, in plaats van dat demagogische stukje waar je eerder naar verwees.

  17. 19

    @18: Ach ja, de bekende arrogante Custers retoriek met het welbekende denigrerende “je hebt het niet gelezen” En zou jij niet lekker in de zon gaan zitten?

    Die 25% – 40% komt uit het vonnis, dat vervolgens verwijst naar AR4. En hier heeft de landsadvocaat zitten slapen, waar niet overigens. De IPCC rapporten zijn niet bedoelt als verdrag. En nadrukkelijk had er op gewezen kunnen worden dat er nu een AR5 is met een andere benadering. Getallen voor Europa zijn niet meer te vinden in AR5. De uitgangspunten die Europa inneemt zijn volledig in lijn met AR5. http://www.nrc.nl/handelsblad/van/2014/oktober/24/klimaatakkoord-met-ontsnappingsclausules-1433944

    En wat de wetenschap duidelijk stelt: Het IPCC schrijft niets voor, dat is aan de politiek. Ook ik onderschrijf in principe de IPCC rapporten. Maar wil dat zeggen dat er dan automatisch een verdrag ligt met maatregelen? Natuurlijk niet! te zot voor woorden, Een gestoorde gedachte. Lees hiervoor dit stuk voor meer uitleg. http://www.energypost.eu/warning-ipcc-eu-2030s-climate-target-based-science-alone/

    ” But there is one important innovation in the new (AR5) IPCC report. The most important message for deducing national or regional targets is that targets have to be set politically. ”

    Welk verdrag wil jij aandragen waar Nederland zich committeert aan 25% in 2020? Waar Custers waar?

  18. 20

    @17: Kennelijk. Kennelijk? Kennelijk heeft de landsadvocaat ergens zitten slapen. De rechter beweert dat blijkbaar Urgenda en de Staat het er over eens zijn dat 25% de doelstelling voor 2020 is. O ja? een volkomen verrassing. Waar en wanneer heeft Nederland zich gecommitteerd aan 25% Waar van Rongen Waar? Ja en sorry dat ik mij respectloos heb uitgelaten over de “eerwaarde” kuch,kuch,kuch rechter. Maar ik ben nu eenmaal woest.

  19. 21

    @13 je slaat het stukje ‘op wetenschap gebaseerd’ weer heel tactisch over. Jammer.

    @19 de uitspraak van de rechter doet geen uitspraak over maatregelen. Enkel over het te behalen reductiedoel voor 2020.

    Als je het stuk leest waar je zelf naar verwijst staat er dit over AR5:

    “Many areas of climate policy-making involve value judgements and ethical considerations. These areas range from the question of how much mitigation is needed to prevent dangerous interference with the climate system to choices among specific policies for mitigation or adaptation. Social, economic and ethical analyses may be used to inform value judgements and may take into account values of various sorts, including human wellbeing, cultural values and non‐human values” (Source: Summary for Policymakers of IPCC WGIII)

    Verder is het veel te mooi weer om me bezig te gaan houden met je opgewonden en agressieve vorm van reageren.

  20. 22

    @21: Je noemt mijn debat-vorm agressief. Dank je wel voor het compliment. Als je daar niet tegen kan dan ga je lekker naast Custers in de zon zitten.

    Nee, niet gebaseerd op de wetenschap, daar heeft de rechter ook niet naar gekeken. De rechter heeft primair gekeken naar waar beide partijen het over eens zijn en waar de staat zich aan gecommitteerd heeft. De rechter komt tot de conclusie dat de staat zich gecommitteerd heeft aan 25%. Maar hoe komt het dan dat niemand dat door heeft gehad? Dit komt door de interpretatie van de rechter van afspraken die gemaakt zijn in Cancun 2010, die nadrukkelijk nog drijven op de oude beleving van Annex I en Annex II landen. Zie hiervoor in het vonnis over Cancun agreements. AR5 wordt nadrukkelijk genegeerd. Maar als dat waar is waarom hebben de kranten na Cancun 2010 er niet vol van gestaan? Waarom heeft niemand geroepen na Cancun, nu zijn de reductiedoelstellingen verhoogd van 20% naar 25% voor Nederland? De simpele verklaring is dat het zo nooit bedoeld is geweest. De interpretatie deugt dus niet. Iets wat in de beleving in geheel Europa nooit naar boven is gekomen kan nooit zo bedoeld zijn. Wat over blijft is slechts een kronkel van de rechter.

    Vervolgens kom je met een citaat uit mijn aangedragen link. Mooie tekst, helemaal mee eens, maar wat wil jij mij daar eigenlijk mee zeggen?

  21. 23

    @19

    Stropoppen en afleidingsmanoeuvres.

    Die 25% – 40% komt uit het vonnis, dat vervolgens verwijst naar AR4.

    Ik heb nergens ontkend dat die 25% – 40% in het vonnis staat, noch dat de rechter ergens naar AR4 verwijst. Waar het om gaat is dat de oorspronkelijke bron (in dit proces) de eis van Urgenda is, zoals je in het vonnis had kunnen lezen. Jouw suggesties dat de rechter die getallen uit zijn duim zuigt (#14) of zich alleen op AR4 baseert (#16) zijn dus nonsens.

    En hier heeft de landsadvocaat zitten slapen

    Zou best kunnen, we hadden het helemaal niet over de landsadvocaat.

    De IPCC rapporten zijn niet bedoelt als verdrag.

    Er is dan ook niemand die dat beweert, zeker de rechter niet.

    En nadrukkelijk had er op gewezen kunnen worden dat er nu een AR5 is met een andere benadering.

    AR5 wordt uitgebreid besproken in het vonnis, waarbij ook melding wordt gemaakt van verschillen met AR4.

    Welk verdrag wil jij aandragen waar Nederland zich committeert aan 25% in 2020? Waar Custers waar?

    Ik heb nergens beweerd dat er een verdrag is waar Nederland zich committeert aan 25%.

  22. 24

    @23: Natuurlijk, Stropoppen en afleidingsmanoeuvres, de bekende Custers kretologie zodra hij in de discussie er niet uit komt.

    Natuurlijk komt die 25% – 40% van de eis van Urgenda. Vervolgens is de rechtbank deze eis gaan toetsten aan verdragen en afspraken en komt dan terecht bij AR4 en Cancun 2010. In Cancun 2010 zijn niet juridische bindende afspraken gemaakt. Wel degelijk 25% – 40%, en dat blijkt nu de toetsing te zijn van de rechtbank, zie vonnis. Maar hoe komt het dan dat wij dat in 2010 nooit als een feestje hebben gevierd? Waarom werd er nooit op gewezen? Is er sprake van vergeten afspraken? Jij zegt nu dat Nederland zich niet heeft committeert aan 25%. Nou, Cancun 2010 laat toch anders zien. Maar het leven is niet stil blijven staan in 2010. Verlenging Kyoto is gekomen in 2012 en even uit mij hoofd, was dat niet 18%? Europa heeft een akkoord in 2014 gesloten in voorbereiding op Parijs. Je roept dat er nergens in een verdrag is waar Nederland zich committeert aan 25%. Nou als dat zo zou zijn dan was er ook geen case. De vraag is waarom de rechter stil blijft staan bij afspraken (niet juridisch bindend) in 2010.

  23. 25

    @24

    de bekende Custers kretologie zodra hij in de discussie er niet uit komt.

    Ik dacht anders dat ik je in #23 vrij uitgebreid heb uitgelegd wat ik met die opmerking bedoelde.

    En vervolgens blijf je die andere stropop maar herhalen, dat de rechter zich bij die 25 – 40% zou baseren op afspraken en verdragen. Dat klopt helemaal niet. Twee citaatjes uit de samenvatting van het vonnis:

    de norm van 25 tot 40% die in de klimaatwetenschap en het internationale klimaatbeleid noodzakelijk wordt geacht voor de geïndustrialiseerde landen.

    De Staat moet meer doen om het dreigende gevaar veroorzaakt door de klimaatverandering te keren, gegeven ook zijn zorgplicht voor de bescherming en verbetering van het leefmilieu.

    De (wettelijke) basis is die zorgplicht, en die wordt vervolgens op basis van wetenschap en “internationaal klimaatbeleid” (dat vind ik een wat vage kreet, ik heb nog niet helemaal uitgezocht wat daarmee nou precies wordt bedoeld) ingevuld.

  24. 26

    @22 ondanks je agressieve debatstijl ben je nog steeds niet met een antwoord gekomen op mijn vraag uit @13 wat je als vervolgstap ziet voor de klagers als de betreffende staat in de VS geen op wetenschap gebaseerd beleidsdoel kiest.

    In @8 noem je de rechter gestoord. Moet ik dat als een medische kwaal beschouwen? Zo ja, onderbouw. Idem voor je bewering in 16 dat de rechter aan Alzheimer light leidt (nooit geweten dat daar een lichte versie van is overigens).

  25. 27

    @25: Het spijt me maar ik hou mij niet bezig met vage begrippen als stropoppen.

    Urgenda wenst in principe 100% duurzaam en dito reductie in 2030. Wat is dan de reden dat Urgenda 25% – 40% een niet al te spectaculaire eis voor 2020 neerlegt? Vergelijk met Duitsland waar nog steeds een 40% reductie streven is voor 2020. De reden is simpel, met deze eis dacht Urgenda een kans te maken.
    In de samenvatting, zoals jij dat noemt staat: ” Dat is onder de norm van 25% tot 40% die in de klimaatwetenschap en het internationale klimaatbeleid noodzakelijk wordt geacht voor de geïndustrialiseerde landen.”

    De onderbouwing maakt duidelijk waarom. Ik neem aan dat je begrijpt dat de rechtbank niet zomaar iets uit “gevoel” iets toewijst maar moet toetsen aan wet en regelgeving? Ik neem aan dat je begrijpt dat er een onderbouwing moet zijn van de samenvatting?
    Dus wat hebben wij nu:
    1. De onrechtmatige handeling, de reden van een civiele procedure
    2. Alle verdragen,afspraken en toezeggingen die gemaakt zijn door de staat

    In 4.103 lezen we: “De kern van de vordering van Urgenda wordt gevormd door het al meermalen besproken onderdeel 7. ”
    Ik neem aan dat met onderdeel 7 hier 4.7 bedoelt wordt. Wat opvalt is dat de onderbouwing geheel steunt op het begrip Annex 1 landen, een achterhaald Cancun begrip wat steunt op een achterhaald AR4. Dat niet alleen, voor 2010 blijkt de staat zich regelmatig te hebben uitgelaten in termen van stevige reducties zoals weergegeven in 4.7.

    Echter de nieuwe inzichten waarbij uitgegaan wordt van AR5 en de laatste stand van onderhandelingen, mede ingegeven door de zeer verstandige opvatting van de VS dat ieder land zijn steentje moet bijdragen, worden vervolgens genegeerd. De klassieke rijke en arme landen verdeling is een achterhaalde opvatting die ons nergens gaat brengen. Nogmaals: De Kyoto verlenging 2012 met 18%, De Europesche afspraken, Het Europesche akkoord 2014, De opstelling en het voorbehoud richting het Parijs, al dat alles wordt genegeerd. AR5 wordt op zich wel deels besproken, maar telt blijkbaar niet mee in de afweging. De staat wordt gepakt op ondoordachte uitspraken uit het verleden, zie 4.7. En dramatisch genoeg, de verdediging faalt hopeloos en gaat roepen dat het in principe wel haalbaar is en was. De rechtbank maakt pijnlijk duidelijk dat in het verleden de politiek maar wat roept zonder er bij na te denken wat de consequenties kunnen zijn. Met de vinger op de zere plek leggen ben ik het wat dat betreft wel eens.

    Wat blijft is dat de rechter het recente politieke proces negeert en zich met beleid gaat bemoeien. Onacceptabel en bovendien verstorend voor allen die er alles aan doen om tot een zinvol akkoord te komen in Parijs.

    Wat betreft de zorgplicht heb ik al meerdere malen betoogd dat de rechtbank ons een fopspeen voorhoudt: 24,9 % s een onrechtmatige handeling en met 25 % is Nederland gered. Hoe onzinnig is die benadering.

  26. 28

    @26: Die vraag heb ik niet beantwoord omdat deze nogal speculatief is. Wat gebeurt er als? Nou, ik heb geen idee. Misschien blijkt wel dat de betreffende staat al bezig is met uitstekende maatregelen en hebben ze dat tot nu toe nog niet zo goed gecommuniceerd. Geen idee wat ik hier verder mee moet, is onze “eigen” case op dit moment al niet meer dan genoeg? En zou je mijn reacties nog eens na willen lopen of je alle vragen die ik je gesteld heb al beantwoordt hebt?

    En tja, Alzheimer light is een kwaal die ik mij zelf altijd toedicht als ik weer eens wat vergeten ben. En als ik het zelf niet ben dan is het mijn omgeving wel die mij Alzheimer light toeschrijft. De rechtere “vergeet” alle afspraken en verdragen na 2010 mee te wegen. Maar misschien had ik hem beter een kersenplukker kunnen noemen.

  27. 29

    @28 Openstaande vragen van jou:

    In @14 geen vragen aan mij.
    In @22 punt m.b.t. committering is door Hans Custers al beantwoord in @23 en @25.
    Blijft over wat ik wil zeggen met stuk over ethiek uit de door jouw aangedragen link: dat onze doelstelling wel eens omhoog ipv omlaag zou kunnen gaan op basis van ethische en morele argumenten. Per hoofd van de bevolking stoten we behoorlijk wat CO2 uit, dat doen we al veel langer dan een hoop andere landen, we zijn een land dat zelf op termijn behoorlijk last zal krijgen van de effecten van zeespiegelstijging. Dus ‘beware of what you wish for’.

    Wat betreft mijn vraag: daar is niks speculatiefs aan, want Urgenda was van mening dat we ons in Nederland in de situatie bevonden dat de beleidsdoelen niet op wetenschappelijke inzichten gebaseerd waren en vroeg de rechter daarover uitspraak te doen. Effect: de discussie waar we nu in zitten. Kortom: welke andere route zie je in een democratische rechtstaat?

    @28 zeker verstorend in het proces naar Parijs. Met name voor landen als Australië die dachten dat het weer tot polderen in internationale verdragen beperkt zou blijven. Zie bv. hier voor wat de uitspraak mogelijk maakt voor Australië.

  28. 30

    @27

    vage begrippen als stropoppen

    Er is niks vaags aan het begrip stropop: het is een karikaturale weergave van een standpunt of tekst. Zowat alles wat jij tot dusver hebt beweerd over die rechterlijke uitspraak valt daar onder.

    De reden is simpel, met deze eis dacht Urgenda een kans te maken.

    So what? Hadden ze dan een bij voorbaat kansloze zaak moeten beginnen?

    Echter de nieuwe inzichten (…), mede ingegeven door de zeer verstandige opvatting van de VS dat ieder land zijn steentje moet bijdragen, worden vervolgens genegeerd.

    Klinkklare onzin. Je hoeft niet verder te kijken dan de samenvatting:

    De Staat kan zich niet verschuilen achter het argument dat de oplossing van het wereldwijde klimaatprobleem niet alleen afhangt van Nederlandse inspanningen.

    24,9 % s een onrechtmatige handeling en met 25 % is Nederland gered.

    Kijk, dat is nou een stropop. Het is simpelweg zo dat aan een doelstelling nou eenmaal een getal moet worden verbonden. Zo als er zo vaak een min of meer arbitraire grens moet worden bepaald. Als je 30 km/u te hard rijdt ben je je rijbewijs kwijt, als je 29,9 niet. Maar geen zinnig mens zal beweren dat het één veel gevaarlijker is dan het ander. Met dit soort armoedige stropoppetjes bewijs je maar één ding: dat je blijkbaar niks beters hebt.

    Alles nog eens overdenkend lijkt dit me (in het kort) de redenering van de rechter:

    1. Nederland committeert zich aan de internationaal breed gedragen doelstelling van maximaal 2 °C opwarming.
    2. Aangezien men de doelstelling erkent dient Nederland ook naar vermogen bij te dragen aan het halen van die doelstelling.
    3. Een emissiereductie van 25% in 2020 is een redelijke bijdrage van Nederland aan het halen van die internationale doelstelling.

  29. 31

    @30 : ” De Staat kan zich niet verschuilen achter het argument dat de oplossing van het wereldwijde klimaatprobleem niet alleen afhangt van Nederlandse inspanningen.”

    Tja, dat zegt de rechter en dus is hoger beroep noodzakelijk. Bij 24,9% is er sprake van een onrechtmatige daad en bij 25% is de wereld gered. Daar komt de uitspraak op neer. Dat is de fopspeen die de rechter ons voorhoud. De rechter liegt tegen het Nederlandse volk. Van bescherming is geen enkele sprake. En als jij dat een stropop noemt interesseert mij werkelijk geen bal. Bedankt voor je mening. Ik hou mij niet bezig met stropoppen.

    IPCC AR5 stelt klip en klaar dat bescherming alleen mogelijk is als ALLE landen meedoen en als ALLE maatregelen worden ingezet. Ik beroep mij op de laatste inzichten van de wetenschap.