Boeren horen bij Brabant

OPINIE - Boeren horen bij Brabant. Deze leus komt de laatste weken, keer op keer terug. En het klopt ook, Brabant is gevormd door boeren. Boeren en Brabant hebben een lange gezamenlijke geschiedenis. En het is nu net die geschiedenis die ervoor zorgt dat deze verbintenis onder druk staat.

Al in 1970 verscheen er een rapport bij de overheid met de titel “Mestoverschotten: een potentiële bron van milieuverontreiniging”. Het was niet het enige rapport. Onderzoekers trokken regelmatig aan de bel met verontrustende bevindingen.

Een overheidscommissie kwam kort erna met een adviesstuk: “De afvoer en eliminatie van mestoverschotten”. Meerdere rapporten vanuit de overheid en het Landbouwschap, de belangenorganisatie voor land- en tuinbouw, volgden. Fons van der Stee, de minister van Landbouw en lid van de voorloper van het CDA, deed niets.

In de jaren daarna bleven stukken elkaar opvolgen, mede door opdrachten vanuit het ministerie. Het had er zelfs een werkgroep voor, het Curatorium Landbouwemissies. In 1978 verscheen een voorstel om het mestprobleem aan te pakken, geschreven door een medewerker van het Landbouwschap.

Toen in 1980 CDA minister voor Landbouw, Gerrit Braks, het toneel betrad, beweerde hij dat niemand zicht had op vervuiling door mest. Een uitermate vreemd standpunt, helaas volgde hij daarmee de lijn van eerdere ministers vanuit zijn partij.

Toch verandering?

Nu hebben waarnemingen en conclusies de vervelende eigenschap niet te verdwijnen doordat je ze negeert. Rapport na rapport en advies na advies volgden. In 1984 werd Braks dan ook gedwongen om maatregelen te nemen en in samenspraak met de Noordbrabantse Christelijke Boerenbond (NCB), werd gesproken over de grote mestproblemen. Het kwam tot een voorstel waarin de absolute ondergrens van de adviesrapporten werd gebruikt om een soort van paal en perk te stellen. De NCB reageerde woedend. Ook dat hoort bij Brabant. Uiteindelijk bleken de maatregelen een dode letter: boeren deden er alles aan om zich te onttrekken aan de regels, controle was lastig en dus was er nauwelijks handhaving. De verzuring van de grond werd niet gestopt.

De problemen duren voort en worden erger

In 1990 blijkt dan dat er van alles mis is met de Nederlandse landbouwgronden: een achtste van alle beschikbare landbouwgrond blijkt fosfaatverzadigd. En om grondwatervervuiling tegen te gaan mag hier geen extra mest meer worden uitgereden, het mestoverschot werd dus alleen maar groter.

De Algemene Rekenkamer komt met een vernietigend rapport over het mestbeleid en schuwt daarbij harde woorden richting ambtenaren en hun houding niet: ambtenaren hebben jarenlang de problematiek bewust verzwegen. Volgens adviseur en onderzoeker Henkens lijkt de regelgeving afhankelijk van een rendabele bedrijfsvoering, in plaats van dat de bedrijfsvoering wordt aanpast op wat het milieu en de maatschappij kan verdragen. CDA minister Bukman weerspreekt de kritiek.

In het begin van de jaren 90 wordt de toevlucht gezocht in technologische oplossingen, zoals mestbewerking. De hoop is dat het overschot aan meststoffen dan geëxporteerd kan worden. Mestbewerking voor grootschalige export is heden ten dage nog steeds niet aan de orde en pakt het probleem enkel achteraf aan, in plaats van bij de bron: een te grote hoeveelheid dieren op te weinig grond.

In 1993 wordt er alarm geslagen omdat er groot gevaar van fosfaatvergiftiging van oppervlakte- en grondwater dreigt. In 1995 blijkt dat de landbouw sector opnieuw te weinig maatregelen heeft getroffen tot verbetering en sancties blijven weer uit. We zitten inmiddels in een kabinet met een VVD minister op Landbouw. Een jaar later wordt het doel van 6 miljoen ton mestverwerking niet gehaald. Het verbaast helaas niet.

Voor boeren?

Brabant is gevormd door boeren. Of is het andersom? Is Brabant gevormd voor boeren?

Want inmiddels is het de 21e eeuw en nog steeds verschijnt rapport na rapport. In 2007 komt het rapport “Uitspoeling van stikstof overschot naar grond- en oppervlaktewater”. Nu is de helft van de beschikbare landbouwgrond fosfaatverzadigd, in sommige gebieden zelfs meer dan drie kwart. Het wordt er niet bepaald beter op.

CDA minister Veerman komt bij zijn vertrek in 2007 tot de conclusie dat het systeem hopeloos is vastgelopen. Oud ABN AMRO directeur van afdeling Agrarische Bedrijven, Geu Sibenga, verzucht dat het bedrijfsmodel absoluut onrendabel is omdat er simpelweg veel te veel productie is.

In datzelfde jaar weigert de Zuidelijke Land- en Tuinbouw Organisatie (ZLTO) haar handtekening te zetten onder een manifest tot verbetering van het landelijk gebied. Blijkbaar moet de natuur maar blijven bloeden.

Betwijfelen, vertragen, frustreren

In 2009 wordt een langlopend onderzoek gestart naar gezondheidsrisico’s.

In 2010 komt hoogleraar rurale sociologie Van der Ploeg tot de conclusie dat de sector bezig is zichzelf collectief te bedreigen, volgens hem is schaalvergroting een doodlopende weg. Supermarktwatcher Rutte zegt dat boeren teveel afhankelijk zijn van subsidies en herhaaldelijke hulpmaatregelen.

Het nieuws volgt elkaar steeds sneller op. In 2011 blijkt uit onderzoek dat omwonenden van nertsenfokkerijen meer last hebben van astmaklachten. VVD minister Schippers legt de aanbevelingen naast haar neer.

De universiteit van Utrecht publiceert de resultaten van haar onderzoek naar de gevolgen van intensieve veehouderij op de gezondheid van omwonenden in 2011. De reacties uit de sector zijn zoals verwacht, men wil meer onderzoek en vooral geen nieuwe regels.

Nieuwe regelgeving dreigt. De ZLTO waarschuwt voor miljoenenclaims vanwege deze milieu- en gezondheidsbeschermende maatregelen. Ondertussen lopen er veel leden weg, zij staan niet langer achter de richting van deze zogenaamde belangenbehartiger.

Een schot in eigen voet

In april 2015 volgt de afschaffing van het melkquotum, ooit ingesteld vanwege de door subsidiëring aangejaagde overvloedige productie. De sector heeft flink voor de afschaffing gelobbyd. Boeren hebben massaal geïnvesteerd in nieuwe stallen en er komt een forse toename van melkvee. Het gevolg? De daling van fosfaatuitstoot stopt, boeren schieten opnieuw door het fosfaatplafond en door de hoge productie keldert de melkprijs naar het laagste niveau sinds 2009.

Later dat jaar presenteren Rabobank, het ministerie van Economische Zaken en Producten Organisatie Varkenshouderij, de POV, een plan om het aantal varkenshouderijen van 5000 bedrijven naar 3000 terug te dringen. De LTO is enthousiast, zo lang er maar een grote zak geld klaarstaat.

De natuur heeft het zwaar

De natuureffecten zijn groot. In 2017 brengt de RIVM naar buiten dat de voedselproductie  verantwoordelijk is voor 25% van de uitstoot van broeikasgassen en 60% verlies in biodiversiteit. Vlees en vis productie zijn hier voor meer dan de helft schuldig aan.

In gebieden met intensieve veehouderij blijkt antibiotica tot 25 meter diep in het grondwater te zitten en langzaamaan in het oppervlakte water terecht komen. De gevolgen voor de micro-organismen, ook nodig voor de landbouw, laten zich nog vooralsnog raden. Het zal wel niet positief zijn. Uit onderzoek blijkt dat de hoeveelheid insecten drastisch afneemt.

Er zit in Brabant door de verzuring zo weinig kalk in de grond, dat eierschalen van vogels dun zijn en de botjes van jonge kuikentjes te zwak zijn: hun pootjes breken voordat ze het nest kunnen verlaten. In beschermde natuurgebieden wordt kalk gestrooid om het verlies op te vangen. Maar organisaties weten: het is vechten tegen de bierkaai.

Gezondheidsrisico’s blijven terugkomen

In de zomer van 2016 blijkt volgens een 3-jarig onderzoek dat omwonenden van veehouderijen meer luchtweg klachten hebben. De Landbouw en Tuinbouw Organisatie (LTO) claimt dat schaalverkleining geen oplossing is voor gezondheidsproblemen.

Als uit 4 jarig onderzoek blijkt dat er vaker longontstekingen zijn in de buurt van pluimvee- en geitenhouderijen, vraagt de LTO, zoals altijd, om meer onderzoek, en agrarisch adviseur Van Westreenen oppert dat de overheid maar met een zak geld moet komen en dat de sector het dan zelf wel oplost, want regeltjes zijn er al genoeg.

En twee weken geleden slaan waterbedrijven opnieuw alarm, bij bijna de helft van de grondwater-punten wordt een te hoge dosis meststoffen gemeten. Het zuiveren van ons drinkwater wordt te complex en te duur. Volgens de directeur gaan onze kinderen nog tientallen jaren last hebben van overbemesting.

De reactie van de boerenlobby? De ZLTO dreigt met een rechtszaak als Brabant, voor het eerst sinds decennia zonder CDA, haar strengere milieu- en gezondheidsmaatregelen doorvoert. Er is altijd een reden voor vertraging, altijd een reden voor uitstel.

Boeren horen bij Brabant

Boeren horen bij Brabant. Elke individuele boer heeft zijn of haar eigen zorgen, dat is te begrijpen. Helaas is het de hele sector, de hele keten van begin tot eind, die op een vreemde manier bezig is om zichzelf onmogelijk te maken. Adviseurs en banken die blijven inzetten op schaalvergroting om steeds meer, voor minder te produceren, werken financiële problemen in de hand. Belangenorganisaties die blijven betwijfelen, vertragen en frustreren, dienen het boerenbelang niet. 

Om boeren in Brabant te houden, moet het roer om. Het huidige systeem werkt niet. Iedereen weet het.

Laten we als maatschappij en overheid de welwillende agrariërs onze steun geven: met een investeringsfonds, met gefundeerd transitie advies, met maatwerk. Richt je op de toekomst, een gezonde toekomst, met financieel gezonde veehouderijbedrijven en een gezonde leefomgeving.

Na 50 jaar is het wel tijd.

  1. 1

    Boeren horen bij Brabant. Deze leus komt de laatste weken, keer op keer terug. En het klopt ook, Brabant is gevormd door boeren. Boeren en Brabant hebben een lange gezamenlijke geschiedenis.

    Retorisch aardig en in het stukje steeds terugkomen. Ook nog als “Brabant is gevormd voor boeren”. En daar zit toch een probleempje want dat geldt niet alleen voor Brabant.

    Onze hele samenleving is gemaakt door en voor boeren. Onze samenleving is van oorsprong een agrarische samenleving, onze samenleving bestaat agv de hoge agrarische productie. De boeren zijn dus noch probleem noch oorzaak.

    Wat hier beschreven wordt is het effect van de technologische vooruitgang, waar het afval van die vooruitgang wordt genegeerd door de samenleving (=politiek). Het langdurig negeren van afval bij technologische vooruitgang – of sociale effecten van gebruikte materialen, vgl lood – is symptomatisch voor onze samenleving.

    Het beschreven effect gaat dus niet alleen om Boeren en Brabant, maar gaat om producenten en samenleving. Dat lijkt me toch wel aardig om je dat ook te realiseren.

    Goed stuk.

  2. 2

    En waar de Brabant de megastallen verbiedt, doet Limburg minder moeilijk en verhuizen de betreffende veehouders over de provinciegrens, want schijten zullen ze. Het probleem wordt verplaatst.

    En ik zie die mindset niet snel veranderen. Te meer omdat allerlei CDA-gelieerde lobbyclubjes zich in allerlei organisaties en instanties zoals de waterschappen hebben ingemetseld. Maar ook bij de boeren zelf niet. Hoewel ze in de spagaat zitten van enerzijds een bedrijf te runnen dat miljoenen waard is terwijl ze daarvan soms onder bijstandsniveau moeten rondkomen, vereist het een enorme mentale omschakeling om het anders te doen.

  3. 4

    @1: Wat hier beschreven wordt is het effect van de technologische vooruitgang, waar het afval van die vooruitgang wordt genegeerd door de samenleving (=politiek). Het langdurig negeren van afval bij technologische vooruitgang – of sociale effecten van gebruikte materialen, vgl lood – is symptomatisch voor onze samenleving.

    Vertrekkend CDA minister Veerman zei: we importeren het voer, exporteren het vlees en de rommel blijft hier.

    Het hele probleem kon niet treffender samengevat worden: blijven produceren, ondanks alles. Oogkleppen.

    En dank je Hans.

  4. 5

    @4: Let ook op natuurbeheer, dat vaak als schaamlap en wisselgeld voor dit soort situaties wordt gebruikt.

    En ook: veel van dat soort politici komt uit – of is gegaan via – Wageningen. Misschien moet daar ook eens naar gekeken worden. Hoe staan we er in, hoe leiden we nieuwe generaties op?

  5. 6

    De auteur is de grootste reageerder,de boer die van de materie meer weet en met poten in de drek staat verlaat het pand.
    Prutser. Godvergetense amateur,noob,zeker geboren met dille tusse de bille.

  6. 8

    Tank ,een sp raadslidje zonder enige kennis is natuurliefhebber, in mijn vakbladen komt hij niet voor.
    Zijn opinie is net zo veel waard als die van tante Truus op standpunt.nl of dronken harry aan de bar.
    Laat hij dit eens posten op boerenplatforms of zijn c.v. eens posten.
    Show me what y got and know i.p.v te wijzen naar anderen.
    Wie is hij dan wel dat hij denkt de waarheid in pacht te hebben?

    Ik ben vrouwenliefhebber,wil nog niet zeggen dat ik het europese prostitutieprobleem met een laptopje en wat knip en plakwerk in 4 uur oplos en een hele beroepsgroep schoffeer.

    Laten we als maatschappij en overheid de welwillende agrariërs onze steun geven: met een investeringsfonds, met gefundeerd transitie advies, met maatwerk. Richt je op de toekomst, een gezonde toekomst, met financieel gezonde veehouderijbedrijven en een gezonde leefomgeving.

    Is dat zijn geniale oplossing? floaten op een waterbed van dromen en de overheid lost het op?

    Ad honimem .So sad.
    Was ik met jou eloquent aan het lullen dan?
    Dat doe ik tegen mensen op niveau,hier pas ik me aan.
    Bemoeial, so sad, very very sad.

  7. 9

    @8: Volgens mij is niet toegestaan zich voor te doen als een ander.
    Kies een naam die geen verwarring schept.

    Er is een reacteur “Likoed NL” waarvan de identiteit gecontroleerd is.
    Deze spreekt dus namens “Likoed Nederland”.

  8. 11

    Kerel, ik mag me God noemen als ik dat wil.

    Volgens mij..,
    En dan dwingend kies een andere naam.
    Wordt B.O.A ofzo maar stop eens met drinken.
    sargasso vult het automagisch in,1 x als sarcasme mag.
    shid happens.
    Heb ik een twitteraccount met LikoedTukker is het een ander verhaal
    Lees bv. eens de huisregels…je woont hier zowat.

    “waarvan de identiteit gecontrôleerd is”.
    En hoe heb je dat gedaan dan, naar zijn ausweiß gevraagd of is het een vriend?

  9. 12

    Nee hoor. Je kunt niet artikel na artikel publiceren die het anarchistische karakter van het internet onderstreept (‘weg met sleepnet’, ‘hoera netwerk neutraliteit’) en vervolgens vereisen dat mensen hun eigen naam gebruiken onder een postje.

  10. 15

    Janc,mind your own bizniz.
    De tigste keer dat jij je neus ertussen drukt,ben je bronstig ofzo? Moet je in de kroeg eens doen.
    Martijn,lief politiek knuffeldier ik vroeg naar je vakkennis,opgedane ervaringen en waarom hier in je eigen parochie.

    Niet met een wollig antwoord,de coalitie dit en dat.
    Geen suiker in mijn hostie,ik eet puur.
    Iedere boerenlul kan raadslid worden bij de SP.
    Die van ons hier kan nog geen ei bakken maar toch raadslid in Twente.

  11. 17

    Op de CLO site staat sinds donderdag nieuwe data over landelijke fosfaat en stikstofdepositie voor landbouwgrond. Dit laat toch een ander rooskleuriger beeld zien van afnames, en bijna geen overschotten.

    Stikstof lijkt nog enigzins hoog, maar van een eerder bericht herinner ik mij dat stikstof in nederland op ongeveer de helft van de EU norm zit en dat het de (betere) WHO normen benaderd.

    http://www.clo.nl/indicatoren/nl0093-stikstof–en-fosfaatbalans

    @0 Hoe kijk jij tegen deze berichtgeving aan?

    Verder mijn complimenten voor een helder overzicht van een probleem waarvan ik niet wist dat het bestond. Zonde van het getroll hieronder.

  12. 18

    @17: Stikstof-overschot is nog steeds heel erg hoog en is vermeerderd. Fosfaatoverschot ook weer wat gestegen.

    Vergeet niet dat het om overschot zoals uitgereden op het land gaat.

    Sinds 2008 is er weer een stijging van mestproductie, zie http://www.clo.nl/indicatoren/nl0104-mestproductie-door-de-veestapel

    En tel daar bij op, dat Nederland hogere normen gelden (t/m 2017) voor stikstof dan in EU landen. En dit is weer uitermate typisch gedrag.
    De Nederlandse overheid heeft sinds 2006 veel meer vergunningen verleend voor stallenbouw en uitbreiding van de melkveestapel dan milieutechnisch verantwoord was, afgaande op de afspraken over het fosfaatplafond. Uit conclusies in rapporten en evaluaties die in opdracht van diverse ministeries op dit vlak zijn verricht blijkt dat de Nederlandse overheid zich daar wel degelijk bewust van was. Nederland voldoet mede hierdoor al drie jaar niet aan de eisen en gaat door het nitraatplafond heen, zo constateert de EU. Hiermee staan de derogatierechten op de tocht.
    Zie link http://aamw.nl/nederland-moet-handschoen-eu-oppakken-oplossing-derogatieprobleem/

    Uiteraard is bovenstaand adviesbureau het vooral met de normen en maatregelen niet eens.

  13. 19

    @11:
    “waarvan de identiteit gecontrôleerd is”.
    Een reacteur op Sargasso vroeg ooit of er werkelijk organisatie “Likoed Nederland” bestond die op Sargasso reacties achterliet.

    Een moderator antwoordde dat Sargasso had vastgesteld dat dit werkelijk de vereniging Likoed Nederland is.

  14. 26

    Voor wat het waard is. Boeren horen niet bij Brabant en/of Nederland. Ja, Nederland beschikt over heel veel expertise op gebied van land en tuinbouw. Laten we die expertise exporteren en onze schaarse ruimte benutten voor diezelfde expertise. Dat betekent per definitie dat mestproducerende bedrijven kunnen vertrekken. Vleesproductie (martelproductie) doet men maar in de achterlopende landen.

    In de vrijkomende ruimte kunnen we ons richten op voedsel waar mens en maatschappij ook beter van wordt. En dat is expliciet géén vleesproductie waar de omgeving en de hele maatschappij ziek van wordt.

  15. 27

    Martelproductie, tjonge tjonge.
    En dat moeten we naar het buitenland brengen..
    What do you suggest, God’s Playground ?

    Zonder boeren wás er geen Nederland of Brabant, we zijn de aboriginals.
    Bril af, uitkering intrekken en verplicht op het land werken is net zo ridicuul.
    We tried that.

  16. 28

    @27:
    Stallen met honderdduizenden kippen of duizenden varkens kun je toch echt niet meer vergelijken met het boerenleven van toen. Het is een vleesindustrie waar de waarde van dierenlevens alleen wordt uitgedrukt in euro’s.

  17. 29

    @27

    We brengen de martelindustrie niet naar het buitenland, we brengen de expertise naar het buitenland welke bevat hoe je op onschadelijke wijze voedsel produceert. Martelen is geen voedsel.

  18. 30

    @29:

    We doen helemaal niets. Er zijn een paar innovatieve bedrijven die geld verdienen over de grens. Verder heb je 100% gelijk over de martelindustrie. Als ik de boerderijen van nu vergelijk met het kleine veehandeltje dat m’n grootouders vroeger hadden….Zelfs de koeien zien er anders uit! Totaal doorgefokt.

    Wat we zouden moeten doen is vlees veel en veel duurder maken. Zowel voor dierenwelzijn als voor de vervuilende werking van zo’n mega veestapel. Hou het kleinschalig en lokaal en maak van vlees het luxeproduct wat het is. BBQ en is geen recht en het is niet onschuldig. De maatschappelijke kosten zijn mega, net als het leed van die dieren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

| Registreren