Internet: Spreekbuis van het volk of nationale dommaker?
Internet geeft iedereen de mogelijkheid zijn of haar zegje te doen. Expertise? Kennis? Kunde? Boeie! Een internet verbinding is voldoende om je mening te geven. Blogs, nieuwssites, sociale media websites, privé websites, iedereen kan over van alles en nog wat, overal en de hele dag door zijn mening geven. Internet maakt geen onderscheid tussen expert en amateur, er is namelijk geen redactie die de zin van de onzin scheidt. Alleen de echte rotzooi (scheldpartijen, spam, racisme, enz.) wordt soms gefilterd. Tik je mening op het toetsenbord en deze is voor ‘altijd’ te bewonderen. Zorgt internet dat de voorheen niet gehoorde mening van de hardwerkende Nederlander gehoord wordt? Of creëert internet een generatie domoren?
Het klimaat verandert
Een nieuwsbericht van het KNMI zette mij aan het denken over de invloed van internet op de meningsvorming. Het KNMI meldde dat 2008 iets minder warm was dan voorgaande jaren, maar nog steeds significant warmer dan voorheen. Om precies te zijn het tiende warmste jaar van de afgelopen 150 jaar. Dat het jaar iets koeler was dan de jaren ervoor kan verklaard worden door het fenomeen La Niña dat zorgt voor een tijdelijke wereldwijde verkoeling. De wereldwijde klimaatopwarming gaat volgens het KNMI onverminderd voort en blijkt ook uit de data van 2008. Wat melden veelgelezen internetsites? Afgelopen jaar was het koudste jaar van deze eeuw, daarbij een foto van het toendralandschap van Siberië tonend. De kop luidt: “is dit de toekomst van Nederland?” Als bron wordt nog wel de website van de KNMI genoemd, maar de kop, foto en inhoud van het artikel verdraaien de oorspronkelijke boodschap.
Het KNMI als bron
Binnen twee uur staan op diverse websites talloze kopieën van het artikel. Als bron wordt nu niet langer het KNMI genoemd, maar de website die de waarheid verdraaide. De gekte gaat verder. Veel sites melden nu dat het niet alleen kouder aan het worden is, maar dat de klimaatopwarming een ‘hoax’ is. Voor de 35 plussers: een hoax is de Engelse term voor bedrog of truc, waarschijnlijk afgeleid van het woord ‘hocus pocus’. Honderden mensen reageren met luide instemming of juist grote verontwaardiging op het ‘nieuws’ dat de opwarming van de aarde een ‘hoax’ blijkt. Niemand checkt de feiten of de bron van de nieuwsbrenger. Wel heeft iedereen een gepeperde mening. De discussies worden niet gevoerd op obscure platformpjes, maar op de best bezochte websites van Nederland. De geventileerde meningen behoren dus niet toe aan excentriekelingen, maar vormen een doorsnede van de Nederlandse bevolking.
Internet, hoogcultuur of laagcultuur?
Is het een goede of slechte zaak dat iedereen zich nu vrijelijk kan uiten op het net? Niet gehinderd door opleiding, beleefdheidsvormen, of kennis? De heersende liberale opvatting is dat het een uitermate goede zaak is. Democratie betekent dat iedereen zijn zegje mag doen. Sommigen zien zelfs geen enkel verschil met het pre-internet tijdsperk. Er werden vroeger toch niet alleen maar meesterwerken geschreven? Met die heersende opvatting ben ik het ten dele eens. Iedereen mag zijn zegje doen, maar niet ieder zegje heeft dezelfde relevantie. Doktersromannetjes hebben en hadden een andere betekenis dan literaire meesterwerken. Prima dat beiden bestaan, maar het is appels met peren vergelijken. Het onderscheid tussen hoogcultuur (elitair) en laagcultuur (populair) vervaagt op internet. Argumenten, feiten en bronvermelding zijn woorden die de doorsnee internetter enkel doen geeuwen. De boeken- kranten- of tijdschriftenlezer geeuwt net zo hard, maar kan meer afgaan op de betrouwbaarheid van zijn of haar informatiebron dan de internetter.
Waarom zijn kranten betrouwbaarder?
Bij boeken, tijdschriften en kranten heeft de factor tijd duidelijk gemaakt welke van de media behoren tot de feiten checkende, min of meer betrouwbare nieuwsbronnen. Op het internet is het onderscheid er al wel, maar nog lang niet zo duidelijk als bij de oude media. Een ander verschil is het feit dat iedereen direct kan reageren op het gebrachte nieuws. In kranten, boeken (recensies) of tijdschriften was de reactiemogelijkheid weggelegd voor een zeer beperkt deel van de bevolking. Was vroeger dan alles beter? Zeker niet. De enige lastigheid is dat consumenten nu kritischer met hun nieuwsbrenger om moeten gaan dan voorheen. En dat is nu juist wat op dit moment totaal niet gebeurt. Wie is de bron? Is die bron betrouwbaar? Om die vragen correct te kunnen beantwoorden moet er op scholen aandacht komen voor dit onderwerp. Een hele generatie groeit op met internet als gegeven. Gelukkig zijn recent een paar scholen begonnen met het geven van lessen hoe kinderen moeten omgaan met internet als bron van informatie. Niet om van bovenaf op te leggen wat waar en onwaar is, maar wel om kritisch te kijken naar de gebrachte informatie.
En u bent..?
En waar baseert de auteur van dit stukje zich eigenlijk op? Dit is een opiniërend stukje, een eigen mening, met andere woorden, als bron volstrekt onbetrouwbaar. Je kunt er alleen een mening erover vormen. Of een reactie plaatsen natuurlijk. Heerlijk dat die mogelijkheden bestaan.
Leve de onbegrensde mogelijkheden van het World Wide Web!

