Morgen het #woonprotest, vandaag lezen, luisteren en kijken waarom

De vruchten van jaren VVD-beleid worden door buitenlandse investeerders geplukt. Maar voor studenten, starters, sociale huurders, mensen zonder dak boven hun hoofd en nu ook de middeninkomens zijn ze zuur. Daarom vinden er verschillende landelijke demonstraties plaats, te beginnen morgen, zondag 12 september, in Amsterdam: het Woonprotest. Gevolgd door de Woonopstand op 17 oktober in Rotterdam. De Haagse Stadspartij heeft ook al een protest aangekondigd in Den Haag op 13 november en in enkele andere steden wordt nagedacht over een vervolg. Wat je moet weten over wat er allemaal niet deugt aan het woonbeleid? Ten eerste dat het veelzeggend is dat beleidsmakers tegenwoordig vooral spreken over de 'woningmarkt' in plaats van over volkshuisvesting. Het is dan ook niet slechts symbolisch dat kabinet Rutte-I een einde maakte aan het ministerie van VROM en een minister van Wonen onder BZK werd onderbracht. Kabinet Rutte-III deed ook deze minister de das om, sinds 2017 doet de minister van BZK wonen er gewoon even 'bij'. Maar volkshuisvesting is terug, en hoe. Morgen worden tienduizend verwacht mensen bij het eerste landelijke protest in Amsterdam. De media raken er de afgelopen weken niet over uitgepraat. Overal verschijnen reportages over de 'slachtoffers' van de woningmarkt (in deze context wél het juist woord). Waar richt de onvrede zich precies op? Wat zijn de problemen en waar liggen de oplossingen? Het lezen van artikelen waarnaar hieronder gelinkt is, het luisteren van podcasts of het bekijken van filmpjes en documentaires is een goed begin om daarvan een beeld te krijgen. En het is een onvolledige verzameling, daarom kun je die in de commentaarsectie naar hartelust aanvullen. Wonen is een grondrecht We kunnen de Grondwet er gewoon op naslaan. Artikel 22 tweede lid: Bevordering van voldoende woongelegenheid is voorwerp van zorg der overheid. De toelichting zegt het nog iets stelliger: Woonruimte is een primaire levensbehoefte van de mens. Daarom moet de overheid er voor zorgen dat er voldoende woonruimte is. Kortom, huisvesting is een grondrecht. De wooncrisis is dan ook in de eerste plaats een mensenrechtencrisis, zegt de wereldwijde woonbeweging The Shift. Gwen van Eijk schreef er eerder al over op Sargasso. Een ander artikel in dezelfde categorie is van de hand van Jeske Jongerius die de verandering van woonrecht naar woonmarkt in kaart probeert te brengen. De verhuurdersheffing Sociale woningbouw in Nederland betekent dat bewoners van sociale huurwoningen, via de woningbouwcorporaties samen 2,4 miljard per jaar aan de schatkist bijdragen. De in 2013 ingestelde verhuurdersheffing van 1,7 miljard vormt daarvan het grootste deel. Den Haag legt dus niet toe op de sociale huur, maar haalt er geld weg. Geld dat ook gebruikt had kunnen worden voor nieuwe sociale huurwoningen of het betaalbaar houden van de huur. Lees er meer over in deze column van Cody Hochstenbach. Zijn andere columns zijn trouwens ook de moeite waard. Woononzekerheid Hoe kun je een toekomst opbouwen, als je binnenkort weer je huis uit moet, op weg naar een volgende woning met een tijdelijke huurovereenkomst? De invoering van tijdelijke huurcontracten voor reguliere huurders vijf jaar geleden heeft rampzalige gevolgen, lees hier waarom dat beleid weer moet worden teruggedraaid. En kijk de documentaire Alles flex? van filmmakers Abel Heijkamp (Bond Precaire Woonvormen) en Julij Borštnik over de flexibilisering van wonen en werken. Bouwen, bouwen, bouwen? Deze slogan van de VVD en de bouwsector gaat vaak vergezeld van het aantal 1 miljoen woningen in tien jaar tijd. Maar klopt dat getal wel? Tv-programma Propaganda onderzocht het. En lees bij FD vooral ook waarom bouwen niet genoeg is. De wooncrisis gaat veel meer over het gebrek aan betaalbare woningen. Luister voor meer achtergrond de podcast van Het Redelijke Midden Woningnody met Marijn en Cody (met econoom Marijn Bolhuis en stadsgeograaf Cody Hochstenbach). En lees hier waarom de geldkraantjes dicht moeten. Financialisering Kijk de documentaire Push, waarin voormalig VN-Rapporteur voor huisvesting Leilani Farha, die later The Shift oprichtte, op onderzoek uitgaat naar de rol van beleggers op de woningmarkt. Ze onderzoekt onder andere beleggingsmaatschappij Blackstone, die zich ook al enkele jaren op de Nederlandse vastgoedmarkt roert en waarover recent de zorgen toenemen. En lees het twitterdraadje van politiek-geograaf Rodrigo Fernandez waarin de financialisering van de woningmarkt centraal staat. De internationale context, de situatie in Nederland en wat we eraan kunnen doen. Woningmarktanalyse Dat de woningmarkt verstoord is weten we, maar hoe zet een Delftse hoogleraar woningmarkt dat in perspectief? Dat kunnen we zien in dit woningmarktcollege van Peter Boelhouwer, waarin hij 5 problemen behandelt. Het college was dit voorjaar onderdeel van de woning(crisis)weken, georganiseerd door het Rotterdamse AIR, maar behandelt problemen die landelijk spelen. De wooncrisis is overigens niet nieuw. Mirjam de Rijk schreef in 2017 een serie artikelen over de hoe de politiek bijdroeg (voorop ging?) aan de afbraak van het betaalbare wonen. Huren of kopen, zijn er nog andere smaken? Jazeker. Lees hier een pleidooi voor wooncoöperaties als 'derde bouwstroom' naast de bestaande vormen van huur of koop. Een coöperatief woonproject in het Utrechts Overvecht haalde vorig week de New York Times. Of misschien moeten we toch weer massaal gaan kraken. OneWorld heeft daar dit artikel over. De Groene Amsterdammer schreef over de rol van kraken in de protesten van de jaren 80. En lees dan ook gelijk wat over de enorme ongelijkheid tussen huren en kopen. Nee, het ligt niet aan migranten Cody Hochstenbach legt in OneWorld uit waarom het woningtekort niet door vluchtelingen of andere migranten is veroorzaakt maar door de politiek, en zie hier een ouder stuk van Grutjes voor de cijfers. Wenen, een goed voorbeeld Hoewel veel van de ontwikkelingen in Nederland ook internationaal spelen, zijn er steden die wel betaalbaar blijven. Een goed voorbeeld daarvan is Wenen, zoals dit stuk uit het FD laat zien. Oplossingen En Nederlandse oplossingen zijn er natuurlijk ook. Die vind je ten eerste in de eisen aan de politiek van het Woonprotest en de Woonopstand. En bij de Woonbond die vorig jaar het Plan voor de Volkshuisvesting presenteerde. Voor een praktische uitwerking van wat het recht op huisvesting betekent voor woonbeleid, zie het het betere plan voor wonen van actiegroep Recht op de stad. Bedacht voor Rotterdam, maar ook relevant voor de rest van het land. Een collectief van experts schreef het pleidooi 'Sleutels voor een weg uit de wooncrisis' met aanbevelingen op lokaal (Amsterdam), nationaal en Europees niveau. Aanvullingen welkom Er ontbreken hierboven ongetwijfeld nog interessante inzichten die u ergens gelezen, gezien of gehoord heeft. Aarzel niet ze hieronder te delen! We zijn benieuwd.

Woon-actiegroepen publiceren woonmanifest

Tientallen actiegroepen en maatschappelijke organisaties die het Woonprotest en de Woonopstand organiseren of steunen slaan de handen ineen. De politiek heeft de wooncrisis volledig uit de hand laten lopen. Wij roepen met dit manifest de Tweede Kamer en formerende partijen op om onmiddellijk werk te maken van oplossingen voor de wooncrisis. Het is nu tijd voor een fundamenteel andere visie op huisvesting, die mens weer boven markt stelt.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: Steve Jurvetson (cc)

Het imagoprobleem van de vastgoedbelegger

OPINIE - Nina de Haan ziet problemen met vastgoedbeleggen. ‘De gevolgen zijn niet te overschatten.’

De vastgoedbelegger kampt sinds kort met een imagoprobleem. Nu de woonopstand goed op stoom komt, wordt beleggen in vastgoed aan alle kanten aangevallen én verdedigd.

Tot kort geleden was het beeld eenzijdiger. Toen werd ik online overspoeld door berichten van jonge mensen die me er zonder enige gêne van wilden overtuigen zo snel mogelijk te gaan beleggen in vastgoed. Want echt, het is niet moeilijk en met de juiste hulp (lees: die van hen) kan iedereen het! Wie slim is, belegt in vastgoed, zo luidt het credo.

Vastgoedbeleggen geeft je een stabiel ‘passief’ inkomen. Ik noem het zelf liever een onverdiend inkomen, omdat er wel degelijk iemand voor werkt. Namelijk de huurder die maandelijks klem zit door te hoge woonlasten of de koper die nog 30 jaar moet kromliggen voor een hypotheek.

Maar door dat buiten beschouwing te laten, wordt het beeld gecreëerd dat de rentenier slim is en de arbeider blijkbaar niet slim genoeg om zelf te gaan rentenieren. Het heeft echter weinig met slim zijn te maken, slechts met oud geld en beleid. Zij met vermogen kunnen beleggen in vastgoed, zij zonder vermogen zijn genoodzaakt te werken voor andermans rendement omdat ze nu eenmaal een huis nodig hebben. Op die manier vergroot beleggen de vermogensongelijkheid die er al was. Beleggen is geen hack om vermogen op te bouwen, want het fiscale systeem is bewust zo ingericht en het dient hen die al vermogen hebben.

Foto: Cyril Wermers (cc)

De ramp van vijf jaar flexhuur: tijd voor woonzekerheid

Vijf jaar en een aantal onderzoeken verder is het overduidelijk: de invoering van reguliere tijdelijke huurcontracten heeft geleid tot normalisering van flexhuur met zeer negatieve gevolgen voor huurders. In plaats van te zoeken naar oplossingen voor ‘betere’ flexhuur, moet de invoering van tijdelijke huurcontracten worden teruggedraaid.

De Volkskrant schreef afgelopen weekend over tijdelijke huurcontracten, waarin het onder meer ging over de rampzalige gevolgen voor huurders, als volgt samengevat: “het leven van flexhuurders staat stil”. De Volkskrant deed zelf onderzoek op basis van een vragenlijst die door 352 tijdelijke huurders was ingevuld, aangevuld met een analyse van het aanbod van huurwoningen op Funda. Het resultaat: 14 procent van de aangeboden huurwoningen wordt aangeboden met een tijdelijk contract. In sommige gemeenten ligt het percentage veel hoger: Zaanstad gaat aan kop met 37 procent.

Voor wie dit alarmerend vindt: dit percentage is aanzienlijk lager dan in twee eerdere onderzoeken werd gevonden. Investico/Vers Beton en Companen (die laatste in opdracht van het ministerie van BZK) stellen in respectievelijk december 2020 en juli 2021 vast dat het aandeel tijdelijke huurcontracten van aangeboden huurwoningen op zo’n 50 procent ligt. Companen denkt dat particuliere verhuurders met meer dan tien woningen inmiddels ongeveer een derde van hun woningen verhuren met een tijdelijk contract. Afgaande op de onderzoeksmethoden van de drie onderzoeken, is de 14 procent die de Volkskrant noemt waarschijnlijk een onderschatting [zie eindnoot].

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Quote du Jour | Gepassioneerd verdediger van vrijheid, tolerantie en solidariteit

De jury noemt Ahmed Aboutaleb, sinds 2009 burgemeester van Rotterdam en bezig aan zijn derde termijn, een ‘gepassioneerd verdediger van vrijheid, tolerantie en solidariteit’. Van harte gefeliciteerd!

Een juigend bericht gisteren van de gemeente Rotterdam op LinkedIn over de uitverkiezing van Ahmed Aboutaleb tot beste burgemeester van de wereld. Ik ben benieuwd of de bewoners van de Tweebosbuurt het ook eens zijn met de kwalificatie ‘gepassioneerd verdediger van vrijheid, tolerantie en solidariteit’.

Foto: lO rEs (cc)

De wooncrisis is een mensenrechtencrisis

De kern van de wooncrisis is dat het woonbeleid niet uitgaat van huisvesting als basisbehoefte en een grondrecht dat door de overheid moet worden gegarandeerd, maar van huisvesting als verdienmodel.

Woningcorporaties verkochten tussen 2009 en 2020 ruim 236.000 woningen, eerst vooral aan de zittende huurders of starters, maar sinds 2015 steeds vaker aan beleggers. Het leidde in Amsterdam onlangs tot een nogal ongewoon voorstel van de gemeente, namelijk om zélf corporatiewoningen te kopen om te voorkomen dat deze in de vrije sector belanden.

Vaak wijzen woningcorporaties naar de verhuurderheffing, de belasting op sociale huurwoningen, waardoor corporaties te weinig geld zouden overhouden voor nieuwbouw, onderhoud en verduurzaming. De corporaties dringen aan op afschaffing van de heffing, maar de verkoop begon dus al veel eerder. Zowel het afstoten van corporatiebezit als de verhuurdersvergunning zijn onderdeel van een langer lopend overheidsbeleid, door Cody Hochstenbach een ‘ideologisch project’ genoemd, om huisvesting over te hevelen naar de vrije markt. Dat heeft geleid tot tal van negatieve effecten.

Eigenwoningbezit gesubsidieerd

Eigenwoningbezit wordt sinds de jaren negentig door de overheid gepromoot als het hoogste ideaal en gesubsidieerd door tal van belastingvoordelen. Met alle gevolgen van dien: maatregelen zoals de hypotheekrenteaftrek, de belastingvrije schenking en recent de eenmalige vrijstelling van overdrachtsbelasting, bedoeld om starters te helpen, stuwen zowel de woningprijzen als de hypotheken verder omhoog. Wie een koophuis bezit wordt vanzelf rijker, maar voor starters is het bijna onmogelijk geworden om zonder eigen vermogen (lees: rijke ouders) een woning te kopen.

Foto: Sloop 2e Carnissestraat, Rotterdam. Foto van Gwen van Eijk, gebruik op Sargasso met toestemming

Een stukje Rotterdam claimen voor gelijkheid

Een groep Rotterdammers heeft vanochtend een pand gekraakt in Delfshaven om actie te voeren voor een betaalbare woningen en een hoger minimumloon.

Wij Rotterdammers hebben dit pand in bezit genomen, want we streven naar een betere voorziening van onze huizen. We strijden #Voor14 minimumloon en we willen een beter leven in plaats van overleven. Daarom doen wij mee aan deze actie”, zegt een van de actievoerders.

De actie wordt gesteund door Aktiegroep Oude Westen, Recht op de stad Rotterdam, Bond Precaire Woonvormen, Rotterdamse Sociale Alliantie, Stichting Huurders Rotterdam Vestia, FNV Lokaal Rotterdam, Rotterdam Voor 14, SP Rotterdam, ROOD Rotterdam, NIDA Rotterdam, Rotterdam BIJ1, Arbeiderspartij van Turkije – afdeling Nederland en Cultural Workers Unite.

In een statement zeggen zij:

De ongelijkheid in Rotterdam wordt steeds groter en zichtbaarder. Overal in de stad worden sociale huurwoningen slecht onderhouden en gesloopt om plaats te maken voor dure woningen. De huurprijzen blijven maar stijgen in onze stad en het inkomen van Rotterdammers met een minimumloon of een uitkering blijft achter. Ook is er steeds minder ruimte voor hun sociale activiteiten en initiatieven. Zij worden onze stad uit geduwd. Er lijkt geen plek meer voor hen te zijn.

Wij accepteren dit niet. Daarom steunen wij de Rotterdammers die zijn ingetrokken in het pand aan de Havenstraat in Delfshaven. Zij claimen een stukje Rotterdam terug om aandacht te vragen voor de strijd van vele Rotterdammers. Met hen willen wij dat de rijkdom en de ruimte in onze stad eerlijker worden verdeeld. Alleen dan kan iedere Rotterdammer meedoen en een plekje hebben. Dit kan door het minimumloon in 2022 naar 14 euro per uur te verhogen en door sociale huurwoningen goed te onderhouden en te renoveren.

Onze gemeenteraad wilde eerder niet luisteren. Nogmaals roepen wij hen op ervoor te zorgen dat iedere Rotterdammer betaalbaar kan wonen en een fatsoenlijk inkomen heeft. Wij roepen Gemeente Rotterdam op te kiezen voor ons.

Wij willen een bloeiende, kleurrijke stad waarin iedereen kan wonen en leven in plaats van overleven.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.