Plunderen met een stropdas, dat mag wél

De rellen en plunderingen in Parijs leiden tot grote verontwaardiging. Winkeliers zien hun levenswerk vernield, werknemers hun inkomen bedreigd en complete winkelstraten veranderen in een ravage. Wie een winkelruit inslaat om een zaak leeg te roven, verdient weinig sympathie. Toch is het opmerkelijk hoe selectief onze verontwaardiging over plundering is. Want terwijl de beelden uit Parijs de wereld overgaan, worden elders voortdurend bedrijven leeggetrokken. Alleen gebeurt dat door keurig geklede zakenlieden, met behulp van accountants, advocaten en investeringsbanken. We noemen het private equity, en in plaats van arrestaties levert het doorgaans vooral indrukwekkende rendementen op voor even indrukwekkend weinig mensen. Neem de Amerikaanse investeringsmaatschappij KKR. Die kocht in 2004 samen met AlpInvest het Nederlandse Vendex KBB, eigenaar van onder meer V&D, HEMA en de Bijenkorf. De overnamesom bedroeg ongeveer 1,4 miljard euro voor de aandelen, of 2,4 miljard inclusief schulden. Amper een jaar later verkochten de investeerders 73 winkelpanden voor ongeveer 1,4 miljard euro. Vrijwel evenveel als de volledige aankoopprijs van de aandelen van het concern. De winkelketens moesten hun eigen panden daarna terughuren, vaak voor tientallen jaren. Na financiële verrekeningen leverde de vastgoedverkoop het concern 618 miljoen euro aan contanten op. En daarmee was de geldmachine nog lang niet uitgewerkt. In maart 2006 keerden de eigenaren zichzelf een superdividend van maar liefst 460 miljoen euro uit. Dat geld kwam uit extra leningen die het bedrijf zelf moest aangaan. De kredietwaardigheid van de onderneming werd vervolgens verlaagd. Dit alles staat keurig beschreven in een onderzoek van de Erasmus Universiteit in opdracht van het ministerie van Financiën. De investeerders hadden dus een concern gekocht, het vastgoed verkocht voor een bedrag vergelijkbaar met de aankoopprijs van alle aandelen, en zichzelf vervolgens honderden miljoenen laten uitbetalen met geleend geld. De winkelketens bleven achter met huurverplichtingen en extra schulden. Daarna werd het concern in stukken verkocht. Dat maakte de investering voor deze zogenaamde 'durfinvesteerders' een stuk minder risicovol. Een belangrijk deel van de waarde was immers al verzilverd en honderden miljoenen waren rechtstreeks naar de eigenaren gevloeid. Het financiële risico verschoof steeds verder naar de onderneming zelf. Als het misging, moesten de werknemers, leveranciers en schuldeisers de gevolgen dragen, en de belastingbetaler natuurlijk. De investeerders hadden ondertussen al een aanzienlijk bedrag veiliggesteld. De officiële uitleg was dat zo kapitaal werd vrijgemaakt en de bedrijven zich beter op hun kernactiviteiten konden concentreren. Kennelijk was het bezit van de panden waarin je je winkels exploiteert een hinderlijke afleiding. Dat je jezelf vervolgens honderden miljoenen laat uitkeren door het bedrijf extra schulden te laten maken, hoort blijkbaar ook bij die concentratie op de kernactiviteiten. Er is een bijzonder soort ondernemerschap voor nodig om bedrijven met geleend geld te kopen, ze vervolgens de rente van de lening waar ze mee zijn gekocht te laten betalen en ondertussen jezelf honderden miljoenen uit te keren. Zelfs als je investering uiteindelijk verloren gaat, kun je jarenlang aan het bedrijf hebben verdiend. De durf zit vooral bij de maatschappij en degenen die hun baan, inkomen of pensioen op het spel zien staan. De investeerders hebben hun risico ondertussen zoveel mogelijk bij anderen neergelegd. KKR heeft bepaald geen patent op deze praktijken. Het is schering en inslag. Ook ziekenhuizen blijken uitstekend geschikt voor deze vorm van financiële exploitatie. Investeringsmaatschappij Cerberus verdiende volgens Amerikaanse senatoren ongeveer 800 miljoen dollar aan Steward Health Care. Onderdeel van de constructie was de verkoop en terughuur van ziekenhuisvastgoed, waardoor de zorginstellingen met enorme financiële verplichtingen achterbleven. In 2024 ging Steward failliet. De investeerders hadden hun geld toen allang binnen. Het mechanisme is telkens vergelijkbaar. Koop een onderneming, financier de overname met schulden, verkoop waardevolle bezittingen, haal geld uit het bedrijf en probeer vervolgens de resterende onderneming met winst door te verkopen. Als het misgaat, betalen werknemers, leveranciers, schuldeisers, de patiënten en de maatschappij de prijs. De investeerders zijn dan vaak alweer vertrokken. Natuurlijk zijn er verschillen tussen een winkel plunderen en een bedrijf financieel uitkleden. Het eerste is strafbaar, het tweede vindt plaats binnen de kaders van het ondernemingsrecht. Juist dat verschil verdient aandacht. We hebben een economisch systeem ingericht waarin het uithollen van ondernemingen een legale en soms buitengewoon lucratieve investeringsstrategie kan zijn. De maatschappelijke schade van dit soort financiële plundering kan zich uitstrekken over duizenden werknemers, hun gezinnen en complete gemeenschappen. Alleen levert het zelden spectaculaire televisiebeelden op. Voor een ingeslagen winkelruit komt de politie. Voor het financieel leegplunderen van een complete winkelketen komt vaak applaus. Plunderen met een stropdas, dat mag dus wél.

Door: Foto: Tomás Robertson on Unsplash
Foto: carnagenyc (cc)

Greed is good

, door

COLUMN - Een jaarinkomen van meer dan een miljard dollar. In het land van de onbegrensde mogelijkheden is echt alles mogelijk. Stephen Schwarzman, medeoprichter van de Amerikaanse private-equity-beheerder Blackstone, gaat in 2015 naar alle waarschijnlijkheid als eerste mens op aarde de magische inkomensgrens van een miljard dollar doorbreken.

En dat allemaal met het opkopen, saneren en weer verkopen van in nood verkerende bedrijven. Een zeer lucratieve business, waarbij de topinkomens van zakenbankiers en hedgefondsbeheerders ietwat magertjes afsteken. Stelletje armoedzaaiers. De topman van Blackstone was al recordhouder met een jaarinkomen van 690 miljoen dollar in 2014. Ook al niet echt weinig.

Schwarzman vindt de hoogte van zijn inkomen overigens meer dan terecht. Hij is in tegenstelling tot Tim Cook van Apple geen zetbaas maar eigenaar en bezit een aandeel van ruim vijf procent in alle transacties van Blackstone. Schwarzman heeft zijn zaakjes goed voor elkaar. Hij wist het afgelopen jaar optimaal te profiteren van de forse koersstijgingen op de beurs, die in totaal een winst van bijna 21 miljard voor zijn klanten opleverden. Wellicht kan de directie van de V&D eens haar licht opsteken bij deze geldmagiër.

1.000.000.000 dollar per jaar. Wat een mens daar allemaal wel niet mee kan doen. En ik maar denken dat Gordon Gekko een filmpersonage was. Helaas is een dergelijk inkomen en een eigen vermogen van 10,8 miljard dollar (!!!) geen garantie voor een goede smaak. Schwarzman betaalde ter gelegenheid van zijn zestigste verjaardag het belachelijke bedrag van één miljoen dollar voor een optreden van een half uur van Rod Stewart. Rod Stewart nota bene. Ben je zo rijk en dan zoiets. Volkomen smakeloos.

Foto: Marco Facci (cc)

Geldgat

, door

COLUMN - Waar is al dat geld bezuinigde geld eigenlijk gebleven, vroeg Theodor Holman zich af. Er is ingrijpend gekort op uitkeringen en pensioenen, op personeel, organisaties en voorzieningen; je zou denken dat nu ergens een surplus moet zijn ontstaan. Weliswaar niet bij de individuele burgers, het is immers hun werk en inkomen waarin is gesneden; maar de overheid moet toch weer over een aardige berg geld beschikken, waaruit we collectief kunnen putten?

Maar het gewonnen geld lijkt nergens terug te vinden.

Hoe dat in zijn werk gaat, werd diezelfde dag helder geïllustreerd door het relaas van V&D. Samen met de Bijenkorf, de Hema en anderen vormden ze Maxeda, dat in 2004 werd overgenomen door risicobelegger KKR. Binnen het jaar deed KKR al het vastgoed van Maxeda van de hand en boekte daarmee de lieve winst van 1,5 miljard euro, wat meer was dan het hele overnamebedrag. Vervolgens splitste KRR de dochters af: M&S Mode, de Bijenkorf, V&D, de Hema en Hunkemöller werden elk apart en met winst doorverkocht.

De resultaten? Alle bedrijven – die de panden eerder in eigen bezit hadden – moesten voortaan huur aan externe bedrijven betalen; er is jarenlang niet in de ketens geïnvesteerd; een aantal dochters tobt met grote schulden. Ze zijn leeggeplukt: KKR stak geen cent in het bedrijf, en boekte met de opsplitsing en uitverkoop van Maxeda in korte tijd twee miljard euro winst.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Waan van de dag

Kantonrechter verbiedt eenzijdige salarisverlaging V&D

, door

Geen verrassing:

De kantonrechter oordeelt dat voor deze eenzijdige wijziging van arbeidsvoorwaarden een rechtsgrond ontbreekt en dat deze op gespannen voet staat met het wettelijk systeem van arbeidsrechtelijke bescherming.

De rechter maakt ook nog even gehakt van het argument dat vooral de werknemers zo’n grote kostenpost vormen voor V&D:

De kantonrechter wijst daarbij op de door V&D genoemde hoge loonkosten, maar ook op de hoge huurkosten. In 2006/2007 is het onroerend goed waar de V&D winkels in zijn gevestigd voor een substantieel bedrag verkocht. Als dat niet was gebeurd of wanneer de opbrengst van de verkoop nu nog aan het bedrijf ten goede zou zijn gekomen, was een reductie van kosten in mindere mate nodig dan nu door V&D wordt beoogd.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Waan van de dag

Eigenaar V&D: ‘We laten de keten failliet gaan, tenzij anderen inleveren’

, door

Ofwel ordinaire chantage:

Sun Capital, de eigenaar van V&D, wil geen geld meer in het kwakkelende warenhuis steken als werknemers, huisbazen, leveranciers en banken geen financieel offer willen brengen.

Dan nog dit:

Volgens Sun Capital heeft de investeerder in totaal 100 miljoen euro in V&D geïnvesteerd. “Dat bestaat voor een deel uit eigen vermogen, en voor een deel uit leningen”, aldus de woordvoerster. “De leningen kennen geen onderpanden, en er wordt ook niet direct rente op betaald.” Dat betekent dat Sun die investeringen zou verliezen, als V&D failliet zou gaan.