Toch nog een keer over Günter Grass

Het gedicht van Günter Grass heeft nogal voor opschudding gezorgd. In Nederland werd er al veel over bericht, ook meerdere malen hier op Sargasso, maar dat is nog niets vergeleken bij de discussie in Duitsland van de afgelopen weken. Het lijkt of iedereen het erover had. Zoveel aandacht voor een gedicht heb ik nog nooit eerder meegemaakt. De reacties zijn, zoals bekend, meestal negatief omdat velen het gedicht als een uiting van antisemitisme zien. Misschien kan dat een beetje gerelativeerd worden omdat het ook vaak om partijpolitiek gaat. Grass is al heel lang lid van de sociaaldemocratische SPD en alleen daarom al zijn vele conservatieven, bijvoorbeeld christendemocraten, het niet met hem eens. Zo las ik dat een politicus van de christendemocratische CDU vond dat het bij Grass altijd mis gaat zodra hij zich met politiek gaat bemoeien. Dat hoeft dan echter nog niet te kloppen. Er zijn namelijk ook velen die denken dat het juist mis gaat als een christendemocraat zich met politiek gaat bemoeien. Maar dat is partijpolitiek. Ook Leon de Winter schreef zijn sinterklaasgedicht over zijn mening dat Grass als antisemiet de Joden van alles de schuld geeft voor “Die Welt”, een krant van de conservatieve Springer Verlag. “Haut dem Springer auf die Finger” heette het vroeger.

Door: Foto: copyright ok. Gecheckt 23-09-2022
Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Wat gezegd moet worden

Günter Grass

Waarom zwijg ik, verzwijg ik te lang
wat overduidelijk is en in oefeningen
werd doorgespeeld, aan het einde waarvan als overlevenden
wij hooguit voetnoten zijn.

Het is het beweerde recht op de eerste aanval
die het door een praatjesmaker onderworpen
en tot georganiseerd gejuich geleide
Iraanse volk zou kunnen uitwissen,
omdat op hun gebied de bouw
van een atoombom wordt vermoed.

Toch waarom sta ik mij niet toe
dat andere land te noemen
waarin sinds jaren -al wordt het geheim gehouden-
een groeiend nucleair potentieel beschikbaar,
maar niet controleerbaar is,
omdat er niemand toezicht op houdt?

Het algemene zwijgen over dit feit,
waar zich mijn zwijgen aan heeft ondergeschikt,
voel ik als een belastende leugen
en als dwang, die straf in het vooruitzicht stelt
zodra hij niet wordt geaccepteerd;
het oordeel van het „antisemitisme“ is bekend.

Maar nu, omdat uit mijn land
dat van hoogsteigen misdaden,
die met niets te vergelijken zijn,
keer op keer ingehaald en beticht wordt,
alweer en puur zakelijk, zij het
genereus als „Wiedergutmachung“ gedeclareerd,
nog een onderzeeër aan Israël
zal worden geleverd, die vooral geschikt is
om alles vernietigende explosieven
daarheen te kunnen sturen, waar het bestaan
van een enkele atoombom niet is bewezen,
maar als vrees voldoende bewijs wil zijn,
zeg ik wat gezegd moet worden.

Maar waarom heb ik tot nu toe gezwegen?
Omdat ik dacht dat mijn afkomst,
die altijd besmet zal blijven,
verbiedt, dit feit als uitgesproken waarheid
het land Israël aan te doen,
waar ik een band mee heb
en dat wil blijven houden.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Kunst op zondag | Hermann Löns

Schwefelgelbe Blitze

Schwefelgelbe Blitze fahren
Durch die blaue Sommernacht,
Knirschend sich die Buchen biegen
Und es stöhnt und pfeift und kracht.

Und es kracht und knirscht und donnert
Und die stärkste Buche liegt
Mit den Wurzeln ausgerissen
Vor mir wettersturmbesiegt.

Wie ein Wetter war die Stunde,
Die mich brausend überwand,
Als ich ohne Kraft und Willen
Mich zu deinen Füßen fand.

Hermann Löns, 1890

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Kunst op zondag | William Shakespeare

They that have power to hurt, and will do none,
That do not do the thing they most do show,
Who, moving others, are themselves as stone,
Unmoved, cold, and to temptation slow;
They rightly do inherit heaven’s graces,
And husband nature’s riches from expense;
They are the lords and owners of their faces,
Others, but stewards of their excellence.
The summer’s flower is to the summer sweet,
Though to itself, it only live and die,
But if that flower with base infection meet,
The basest weed outbraves his dignity:
For sweetest things turn sourest by their deeds;
Lilies that fester, smell far worse than weeds.

William Shakespeare, Sonnet 94

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Bye bye Bush

George Bush Don't Like Black People: Screencap II (Foto: Flickr/Tama Leaver)

Op een stapel van drie biljoen dollar
kan je soms God zien en aan hem vragen
of een miljoen lijken onder elkaar
met de beste bedoeling begraven
in hun kisten van aanvaardbaar gevaar
beneden de vierhonderd graden halen

Of de grond brandt tot de lippen, die staat
de hand erin heeft of het water meer
laat zien. – Of soms een duistere straat
slechts bestaat zodat ik weer eens een keer
word geconfronteerd met wat ik nalaat.

Kon ik misschien beter een ander bellen
Of wordt geen precedent echt geschapen
als mijn stemmen tot vijf kunnen tellen

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Dichter des Vaderlands

Poëzie van de roos (Foto: Flickr/Eddi 07)

Als ik ’s nachts weer een sonnet produceer
Dan brult het metrum en rijm en ik grijns
Zo vinden mensen die versen het fijnst
Het kleins met traan en een lach maar geen zeer

En als ik soms over vrijer vers peins
tuurt ’s nachts het volk door mijn raam telkens weer
Totdat ik toch een sonnet produceer
Dan brult het metrum en rijm en ik grijns

Ach, dan dat mes in je rug ied’re keer
door de afgunst die zijn handen vuig veinst
Alsof ik van zout in wonden terugdeins
Mij smaakt in de mond ons bloed slechts naar meer
Als ik ’s nachts weer een sonnet produceer

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Dichter des Vaderlands V: Erik Menkveld

Het is weer Dichter des Vaderlands-verkiezing en omdat je stem dubbel telt als je hem motiveert geeft GeenCommentaar je graag voor elke dichter redenen mee. Wij houden er wel van als onze reaguurders wat meer invloed kunnen uitoefenen op democratische processen. En omdat het natuurlijk om de poëzie moet gaan, krijgen jullie ook elke dag een gedicht voorgeschoteld. Da’s handig, want op de verkiezingssite kan je alleen fragmenten lezen. Vandaag informatie over en poëzie van Erik Menkveld.

Poëzie van de roos (Foto: Flickr/Eddi 07)

Erik Menkveld (1959) is waarschijnlijk de grote onbekende van het quintet dichters dat tegen elkaar ten strijde trekt om Dichter des Vaderlands te worden, hoewel hij daarop zelf zegt: “Mijn bundels hebben meerdere drukken gehaald. Ik heb prijzen gewonnen. Er zijn grote interviews met mij gemaakt. We moeten niet doen alsof ik net kom kijken.” Desalniettemin staat hij onderaan in de eerder aangehaalde steekproef van Bart FM Droog: een luizige 3780 hits slechts. Onder invloed van de verkiezing is het onderhand hard opgelopen, maar met de ruim 10.000 van nu komt hij niet van de laatste plaats af. Toch heeft Menkveld gelijk: voor zijn debuut De karpersimulator uit 1997 kreeg hij zowel de Van der Hoogtprijs als de C. Buddingh?-prijs en voor z’n tweede bundel Schapen nu! uit 2001 werd hij genomineerd voor de Hughes C. Pernathprijs en de J.C. Bloemprijs. Helaas gold dat niet toen in 2005 zijn derde bundel Prime time verscheen en met een forse dosis slechte wil zou je kunnen zeggen dat de dichterscarriere van Menkveld tot deze nominatie, met de gang van prijzen naar nominaties naar niets, een aflopende zaak was.

Dat zou echter zijn poëzie ernstig te kort doen. Menkveld is een dichter die vaardig bijzondere invalshoeken hanteert om tot gedichten te komen. Zo denkt hij in het eerste gedicht van zijn debuut onder andere na over het gevaar dat iemand liep in 1860 en in Schapen nu! komen onder andere diepvrieskisten en ijsstokjes tot leven. Zijn dichtbundels worden in het algemeen goed ontvangen, maar over z’n proza zijn wat meer twijfels.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Dichter des Vaderlands II: Joke van Leeuwen

Het is weer Dichter des Vaderlands-verkiezing en omdat je stem dubbel telt als je hem motiveert geeft GeenCommentaar je graag voor elke dichter redenen mee. Wij houden er wel van als onze reaguurders wat meer invloed kunnen uitoefenen op democratische processen. En omdat het natuurlijk om de poëzie moet gaan, krijgen jullie ook elke dag een gedicht voorgeschoteld. Da’s handig, want op de verkiezingssite kan je alleen fragmenten lezen. Vandaag informatie over en poëzie van Joke van Leeuwen.

Poëzie van de roos (Foto: Flickr/Eddi 07)

Het is eigenlijk best mal dat twee van de genomineerde dichters dit jaar tevens stadsdichter van Antwerpen zijn of zijn geweest. Natuurlijk spreken ze daar een soortement Nederlands dialect maar kennelijk malen ze aan de Schelde er niet om dat wie hun stad bezingt ook daadwerkelijk een oorspronkelijke Antwerper is. Wellicht is het adagium daar dat vreemde ogen dwingen. Tot wat dan? Maar goed, Ramsey Nasr was het in 2005 en Joke van Leeuwen (1952) is het nu, sinds vorig jaar en tot volgend jaar.

Met Nasr heeft Van Leeuwen nog meer gemeen, namelijk een liefde voor het podium. Voordat Van Leeuwen dichtte, schreef ze al kinderboeken en was ze cabaretiere. In 1978 kwam zowel haar eerste kinderboek uit als won zij alle prijzen op het bekende Camarettenfestival. Van Leeuwen laat zich sowieso niet zo makkelijk in een bepaald kunsthokje stoppen: ze illustreert en combineert haar verschillende disciplines ook.

Hoewel de oudste van het stel, is ze niet eens veel langer dichteres dan de jonkies. Ze debuteerde in 1994 met Laatste lezers, zo’n lekker dubbelzinnige titel die je bij een poëziedebuut verwacht. De literaire kritiek kon haar gedichten wel waarderen en gaf haar de C. Buddinghprijs. Dat is niet mis. Haar tweede bundel Vier manieren om op iemand te wachten werd ook goed ontvangen en daarna heeft ze nog diverse prijzen gekregen voor haar dichtwerk, dat vaak is vergeleken met Judith Herzberg.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Dichter des Vaderlands I: Tsead Bruinja

Tsead Bruinja draagt voor (Foto: Flickr/todaysart)

Echt lekker crossmediaal is het nog niet: men schrijft weer een nieuwe verkiezing voor de Dichter des Vaderlands uit, vraagt alle shortlistkandidaten een actueel gedicht (over 2008) te schrijven en publiceert dat vervolgens alleen maar in een verwerkte boom als de NRC. Hun Cultureel Supplement staat wel online, maar alleen voor abonnees. Met andere woorden, alle 15,5 miljoen niet-NRC lezers moeten maar naar de verkiezingssite surfen, om daar te ontdekken dat je alleen maar fragmenten van gedichten kan lezen. Dat zal wel iets met copyright zijn.

Gelukkig zijn de meeste dichters zelf een stuk makkelijker en zetten redelijk wat materiaal online. Om het jullie eenvoudiger te maken te kiezen tussen de verschillende dichters zullen we de komende dagen van alle genomineerden (Tsead Bruinja, Hagar Peeters, Erik Menkveld, Joke van Leeuwen en Ramsey Nasr) hier een gedicht reproduceren. Ook zullen we kort wat informatie geven over de dichter van de dag, zodat je je stem kunt motiveren. Die telt dan namelijk dubbel en we denken dat fapfapfap niet geaccepteerd zal worden. We trappen vandaag af met Tsead Bruinja.

Met de eigen motivatie van Tsead Bruinja (1974) is in ieder geval niks mis. De shortlist was nog maar net officieel bekend of er landde een uitgebreide mail vol met plannen om zijn Dichter des Vaderlandsschap vorm te geven. Zoveel plannen eigenlijk dat je je afvraagt of hij nog wel tijd over houdt om ook zelf gedichten te schrijven, maar aangezien hij vooral veel ruimte wil geven aan andere dichters kan hij wellicht proberen dat te crowdsourcen. Op zijn weblog staat de hele lijst, maar kort door de bocht gaat Bruinja zorgen dat iedereen elke dag wel een keer met poëzie in aanraking komt, via kranten, column, weblogs en wat dies meer zij. Ook wil hij een gedeelte van de verdiensten die hij als DdV zal krijgen in een apart fonds stoppen, waarmee hij onder andere een prijs wil instellen voor poëzievertalingen. Wat ook opvalt is dat Bruinja een indrukwekkend aantal endorsements heeft verzameld, onder andere van de Stichting Waterland, presentator Arie Boomsma en mede-longlister Ingmar Heytze. Maar goed, behalve zijn netwerk organiseren kan hij zeker ook een stevig potje dichten, getuige onderstaand werk uit zijn bundel Bang voor de bal uit 2007. Mocht je benieuwd zijn naar meer werk van Bruinja; in het kader van de verkiezing kan je zijn bundels Angel, Dat het zo hoorde en Batterij (allemaal .pdf) downloaden. Ook is hij op Youtube, Hyves en Facebook te vinden.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Vorige Volgende