Eén incident, en ineens zijn alle transvrouwen het probleem

Dagblad van het Noorden publiceerde recent een artikel van journalist Ina Reitzema met de kop: “Petitie na grof geweld door als man geboren Groningse (47) in vrouwengevangenis. ‘Transvrouwen zijn gevaar voor vrouwelijke medegedetineerden’.” De aanleiding is een ernstig incident in vrouwengevangenis Ter Peel. Een transvrouw stichtte brand in haar cel en mishandelde een cipier zwaar. De bewaker liep onder meer botbreuken rond de oogkas op. Dat geweld is ernstig en verdient natuurlijk aandacht. Opvallend is echter hoe snel het artikel het incident gebruikt als opstap naar een bredere politieke claim. Binnen enkele alinea’s verandert één dader in een argument over een hele categorie mensen. De kop kiest het frame Formeel staat de uitspraak over het gevaar van transvrouwen tussen aanhalingstekens. Het gaat dus om een citaat uit de petitie van stichting Voorzij, geen redactionele conclusie. De redactionele keuze zit ergens anders. Precies dit citaat staat in de kop. Dat is de plek met de grootste impact. Daarmee krijgt een activistisch geformuleerde claim onmiddellijk het zwaarste journalistieke gewicht. Daar komt nog iets bij. De titel gebruikt ook de formulering "als man geboren Groningse" voor een transvrouw. Dat is een vrij specifieke en in het debat vaak denigrerend gebruikte aanduiding. Het is geen neutrale beschrijving maar een term die het perspectief van tegenstanders van transrechten overneemt. Een kop bepaalt voor een groot deel hoe een artikel gelezen wordt. Hier staat daardoor niet het geweldsincident centraal, maar de boodschap van een campagne. Mensen worden zo geprimed om het stuk op een bepaalde manier te lezen. Van dader naar categorie De redenering die zo ontstaat is eenvoudig. Een transvrouw pleegt geweld in een vrouwengevangenis. Vervolgens verschijnt de suggestie dat transvrouwen als groep een veiligheidsprobleem vormen. Wat ontbreekt is de context die nodig is om zo’n conclusie te kunnen trekken. Geweld in gevangenissen is sowieso geen zeldzaamheid. Mishandeling, intimidatie en brandstichting komen in vrijwel alle detentie-inrichtingen voor. De relevante vraag is dus of transgedetineerden daarin een bijzondere rol spelen. Het artikel geeft geen cijfers over hoeveel transpersonen in Nederlandse gevangenissen zitten, hoe vaak zij betrokken zijn bij geweldsincidenten, of hoe geweld in vrouwengevangenissen zich überhaupt verhoudt tot andere detentieomgevingen. Wat daarbij ook buiten beeld blijft is het praktische dilemma. Transvrouwen simpelweg in mannendetentie plaatsen lost weinig op. Integendeel: internationaal onderzoek laat zien dat transvrouwen in mannengevangenissen juist een uitzonderlijk hoog risico lopen op mishandeling en seksueel geweld. Daarom kiezen veel landen voor individuele risicoafwegingen. Dat ingewikkelde beleidsvraagstuk verdwijnt zodra het debat wordt teruggebracht tot een simpele tegenstelling tussen 'wij' en 'zij'. Wanneer journalistiek framing wordt De directe aanleiding voor het stuk is een petitie van stichting Voorzij die wil dat transvrouwen niet langer in vrouwengevangenissen worden geplaatst. En ja, die petitie kan nieuws zijn. Journalistiek hoort dan wel de onderliggende claim te toetsen. In dit stuk gebeurt dat nauwelijks. Het incident, de petitie en de kop versterken vooral dezelfde boodschap. Daarmee laat het Dagblad van het Noorden zich opvallend gemakkelijk gebruiken als doorgeefluik voor een campagne. De centrale claim van de petitie krijgt maximale zichtbaarheid, terwijl de feitelijke onderbouwing nauwelijks wordt onderzocht. Het probleem ontstaat wanneer de framing van een activistisch initiatief al in de kop wordt overgenomen, en in de rest van het artikel niet wordt besproken. Dan verschuift de aandacht van de vraag hoe gevangenissen veiliger worden naar de vraag welke minderheidsgroep als probleem kan worden aangewezen. En precies dat lijkt hier te gebeuren.

Door: Foto: ©️ TransDistribution_free use_free share
Foto: ©️ TransDistribution_free use_free share

De prijs van vrouw zijn

, door

In het Verenigd Koninkrijk is een nieuwe drempel opgeworpen voor vrouwelijke atleten. Wie wil meedoen in de vrouwencompetitie kan voortaan gevraagd worden te bewijzen dat ze daadwerkelijk vrouw is. Kosten: 185 pond. Niet voor deelname, niet voor training, niet voor materiaal. Voor het ‘privilege’ om te bewijzen dat je lichaam bestaat zoals het bestaat.

De ironie is moeilijk te missen. Jarenlang werd beweerd dat sportorganisaties vooral vrouwen wilden beschermen. De competitie moest eerlijk blijven. De categorie ‘vrouw’ moest worden afgeschermd tegen indringers. Het verhaal werd geframed alsof het ging om het verdedigen van vrouwen. In feite was het vooral een manier om transvrouwen te straffen en uit te sluiten. Niet alleen in de praktijk, maar ook als maatschappelijk signaal om aan te geven dat ze er niet bij horen, een afwijking zijn die moest worden bestreden.

Maar in plaats van dat vrouwen ‘beschermd’ worden, worden ze nu administratief verdacht gemaakt. Iedere vrouwelijke atleet wordt een potentieel probleem. Iedere afwijking, ieder vermoeden, ieder gerucht kan aanleiding zijn om een test te eisen. Het probleem dat hiermee zou worden bestreden is ondertussen opvallend klein. Het aantal trans atleten op topniveau is minimaal. In veel sporten gaat het om aantallen die letterlijk op één hand te tellen zijn. Daarbij, een transitie is vaker een belemmering dan hulp bij topsport. De paniek is groot. De statistische realiteit nauwelijks zichtbaar.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Mededeling

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.