Het wordt tijd om eindelijk eens kritiek op Israël te gaan onderscheiden van antisemitisme

Ach antisemitisme. Harry van Bommel, Kamerlid voor de SP, liep in 2009 mee in een mars die werd gehouden om te protesteren tegen de Israëlische inval van dat jaar in Gaza,. Hij liep gearmd met Gretta Duisenberg en ze riepen ''Intifada, intifada, Palestina vrij''. Een videofilmpje daarvan verscheen op tv en in een talkshow krabbelde Van Bommel een beetje terug. Maar de volgende dag was er in dezelfde talkshow hetzelfde filmpje en werd hij volledig afgebrand. Onbekenden achter Van Bommel en Duisenberg riepen daarin opeens ''Hamas, Hamas, alle Joden aan het gas!'' Ik had een groot deel van de mars meegelopen en geen enkele keer ''Hamas Hamas'' gehoord. Ik sprak erover met anderen de hele tocht hadden meegelopen. Die hadden ook niets gehoord. Korte tijd later sprak ik Job Cohen, de toenmalige burgemeester, die zei dat de politie die de hele route  de gaten had gehouden ook geen melding had gemaakt van ''Hamas, Hamas''. Volgens Cohen was het mogelijk dat de video achteraf was ingedubt. In de jaren die volgden waren er steeds nieuwe gevallen van hetzelfde heftige antisemitisme, die vaak naar buiten kwamen via de Telegraaf. In 2014 stond Fatima Elatik volkomen onwetend op een foto van een Israëlische vlag die werd gecombineerd met een hakenkruis.  Het beeld was ongeveer tien  minuten te zien voordat het werd weggehaald. Maar voor een foto in de krant van wakker Nederland was dat lang genoeg. Niet lang geleden, in 2021 of '22, werd het toenmalige Kamerlid Kauthar Bouchallikht ermee geconfronteerd dat ze op dezelfde foto had gestaan. Het is nooit achterhaald wie verantwoordelijk was voor het plaatje. Zou het kunnen dat er eenzelfde geschiedenis aan verbonden is als destijds bij Van Bommels ''Hamas Hamas''? Vooral in de jaren dat0 Israël het nodig vond ''het gras te maaien'' was er sprake van antisemitisme. Het gras maaien was een koddige uitdrukking waarmee de Israëli's aangeven dat het weer tijd was om op te treden tegen de ''terroristen'' van Hamas. Het was daar vrij vaak de tijd voor, namelijk in 2006, 2008-2009, 2012, 2014, 2016, 2018, 2019, 2021, 2022, en 2023. De antisemitische uitlatingen (het zijn altijd vooral uitlatingen) logen er in die jaren niet om als we het CIDI mogen geloven, al ging het ''wel op en neer''. Als er in sommige jaren geen duizenden maar slechts honderden doden waren viel het soms mee. In die jaren nam ook - nog steeds volgens het CIDI - het antisemitisme voortdurend toe. En het moet gezegd, vooral het protestant-christelijke volksdeel bleek daar in toenemende mate gevoelig voor. Waren er demonstaties, dan was er een groeiend aantal christenen, Christenen voor Israël, maar ook gewone christenen. Het werden er steeds meer. Een voorbeeld was de door het CIDI georganiseerde demonstratie ''Keppel op'' in 2019, waarvoor een groot aantal Christenen voor Israël was uitgerukt.. Thierry Baudet was er een prominente spreker, voordat zijn partij ontmaskerd werd als overduidelijk antisemitisch. In de loop der jaren werden Gert-Jan Segers, Joël Voordewind, Kees van der Staaij de voornaamste Israël-partizanen, een rol die recent is overgenomen door Mirjam Bikker en Chris Stoffer. Zij werden de overduidelijke woordvoerders van het anti-antisemitismegilde, die iedere keer alarm sloegen en Kamervragen stelden die door het CIDI waren voorgezegd. Elma Draijer schreef elke keer in de Volkskrant dat we de Joden in de steek lieten. Onze minister van Justitie, Dilan Yesilgöz, voegde zich, toen ze nog gewoon Kamerlid was, ook bij het groepje. Toen een Syrische Palestijn door het lint ging toen hij in een kosjer restaurant in Amstelveen een Israëlische vlag ontwaarde kwamen zij in actie. De Nederlandse justitie vond zijn daad niet meteen antisemitisch- ze dachten eigenlijk meer aan een soort trauma - maar Segers en Yesilgöz traden toch onmiddellijk op. Ze gingen bij bij het betreffende restaurant eten, samen met mensen van het CIDI. Toen de Syriër in herhaling viel deden ze het opnieuw. [caption id="attachment_350016" align="aligncenter" width="446"] Demonstratie in Rotterdam tegen opvoering Fassbinders "het vuil, de stad en de dood", rechts Jules Croiset. Foto Nationaal Archief, CC0, fotograaf Rob C. Croes[/caption] Ik kon het niet helpen maar moest intussen denken aan oudere antisemitische gebeurtenissen. Bijvoorbeeld ''Het vuil, de stad en de dood''. Dat stuk, een toneelstuk van Werner Fassbinder, zou in 1987 in Rotterdam worden opgevoerd, maar bleek opeens erg antisemitisch te zijn. Er volgde een golf van woedende protesten en de opvoering werd afgeblazen. Wat later was het land opnieuw in beroering, want de acteur Jules Croiset, die heftig tegen de opvoering had geprotesteerd, was ontvoerd. Na vergeefse zoekacties dook hij op in België. Hij bleek onder de indruk van de protesten zijn ontvoering zelf in scene te hebben gezet. In 2002 werd het ''Vuil, de stad en de dood'' alsnog opgevoerd. En... er gebeurde niets. De protesten van 15 jaar eerder waren, zo luidden de conclusies, niet nodig geweest. Er werden antisemitische uitspraken gedaan in het stuk, maar het ging er juist om om daarmee een bepaald onsympathiek personage neer te zetten. In 2010 gebeurde iets opmerkelijks. Twee weken voor de Kristallnachtherdenking die de organisatie ''Nederland bekent kleur'' in Amsterdam al sinds 1992 meerdere malen had georganiseerd, gaf het CIDI een perscommuniqué uit waarin de herdenking in de ban werd gedaan. Waarom? Het had te maken met het feit dat een van de organisaties die reclame maakten voor de herdenking op dezelfde website een  oproep had staan voor BDS, de boycot van Israël, waartoe een keur aan Palestijnse organisaties in 2005 had besloten en die intussen internationaal werd gesteund. Het persbericht was een klassieke zionistische rotstreek. Zoals was te voorzien meldden een spreker en een fluitiste, die eerder hadden toegezegd te zullen optreden, zich beiden geschrokken af. Het CIDI was immers een autoriteit. De herdenking werd op een houtje-touwtje manier gered. Maar vervolgens kregen we te maken met een defamatie-campagne die jaren heeft geduurd en waarbij we onder meer door Ronny Naftaniel en de voorzitter van de Liberaal Joodse Gemeente, Ron van der Wieken, plus een keur aan anderen er uitgebreid van werden beschuldigd dat we op de herdenkingen steeds Israël aan hadden gevallen en antisemitisch bezig waren geweest. In werkelijkheid was het woordje "Israël'' tijdens een herdenking  nooit gebruikt. Het was een eye-opener voor mij en een flink aantal andere Joden die erbij waren betrokken om te worden aangevallen - door andere Joden en niet-Joden die er niet bij waren geweest, maar die wel allemaal veel beter wisten dan wijzelf wat er allemaal was gezegd. We publiceerden de speeches op de site, maar we bleven horen dat we ''het altijd over alleen hadden over vluchtelingen in plaats van Joden'' en dat we ''Israël aanvielen en dezelfde discriminerende dingen zeiden als destijds in nazi-Duitsland''. Wat vervolgens  werd overgenomen door nagenoeg de totale Nederlandse pers. Eén keer deden we aangifte van smaad, maar het openbaar ministerie liet ons weten dat iemand uitschelden voor antisemiet gewoon onderdeel is van het publieke debat in Nederland. Het bleek een les te zijn voor wat we nog konden verwachten. Bijvoorbeeld bij de recente opening van het Holocaust Museum, waar een Joodse en een Palestijnse organisatie een aanvraag hadden ingediend voor een demonstratie tegen de aanwezigheid van Isaac Herzog, president van een staat die toevallig precies datgene aan het doen was wat in het Holocaust Museum wordt herdacht.  Er moeten zich tijdens die dag verschrikkelijke dingen hebben afgespeeld. Zo heeft Dilan Yesilgöz in de synagoge een mevrouw gezien die ontdaan was. Ze heeft er nog vriendelijke woorden mee gewisseld, om haar gerust te stellen. En  vervolgens heeft ze in de eerste de beste talkshow verslag gedaan van .... ja van wat?  Van dat het heel erg was geweest en dat ze dat zelf had gezien. Staatssecretaris Eric van der Burg heeft duidelijk ''Juden raus'' gehoord en naar het schijnt ook ''kankerjoden''. Dat zei hij in het parlement. Het was helaas niet duidelijk of hij dat zelf had gehoord. Mensen die er wel zelf bij waren geweest zoals Ronnie Eisenmann, de voorzitter van het CIDI, had afschuwelijke ''antisemitische dingen'' gehoord. Veel andere mensen ook trouwens. Gert-Jan Segers, die er niet bij was volgens mij, was daar erg verontwaardigd over. Maar Femke Halsema, de burgemeester, die in het zicht van de camera's het geschreeuw had aangehoord, sprak dat tegen. Ze baseerde zich ook op verslagen van de politie die geen onvertogen woord had gehoord. De deelnemers aan de demonstraties spraken intussen van een verbroedering tussen Joden, Palestijnen en andere demonstranten en dat niemand ook maar één antisemitische opmerking had gehoord. Dan waren er nog incidenten die de landelijke pers haalden. Lenny Kuhr die tijdens een optreden  werd aangevallen omdat ze het optreden van haar kleinzoon in het Israëlische leger verdedigde. (Een wonderlijke speling van het lot was dat ze me in de jaren '70 ooit in bescherming had genomen toen haar toenmalige echtgenoot, Gideon Bialystock, een Likudnik, mij als linkse columnist van het Nieuw Israëlietisch Weekblad voor antisemiet uitmaakte en me wilde aanvallen).  Of de mevrouw die bezoek kreeg van mensen die haar verweten dat haar dochter op Faccbook reclame maakte voor het Israëlische leger dat intussen ''plausibel'' van genocide was beschuldigd. Vrij nutteloze aanvallen. Maar volgens mij hadden ze totaal niets met antisemitisme te maken. Ook was er de nepaanval op rabbijn Heintz, die zei op zijn hoofd geslagen te zijn, maar waarvoor de politie geen bewijs kon vinden. [caption id="attachment_350024" align="aligncenter" width="500"] Joe Piette Flickr CC BY-NC-SA 2.0 Students march, encamp for Palestine[/caption] Wat intussen bepaald grappig was. was dat er in de VS protesten op gang zijn gekomen, die eveneens het mechanisme verduidelijken van wat er nou echt aan de hand is. Net als bij onze demonstaties tegen de aanwezigheid van Herzog bij de opening van het Holocaust Museum trekken studenten in de VS gezamenlijk op. Islamitische, ongelovige, christelijke en Joodse studenten nemen deel aan protesten en kampen bij diverse universiteiten als Columbia-universiteit, de Universiteit van New York, MIT, Michigan en de nodige andere. Ook in de VS spannen mensen samen om al die demonstraties van  verschrikkelijke antisemitische uitwassen te beschuldigen en het in gevaar brengen van Joodse studenten. Maar ondertussen worden  er op shabbat joodse diensten werden gehouden en op vrijdag islamitische, en dat er ter gelegenheid van Pesah, het Joodse paasfeest, seiders (dat wil zeggen speciale paasmaaltijden) waren gehouden. De sfeer is volgens  bijvoorbeeld dit blog te vergelijken met de sfeer bij hey Holocaust Museum. En de organisatie Jewish Voice of Peace (JVP) meldde dat de New Yorkse politie bij het opbreken van het kampement bij Columbia tientallen leden van JVP had opgepakt. De demonstranten eisen dat de universiteiten hun banden zouden verbreken met organisaties die geld verdienden aan de Israëlische wapenindustrie en/of bezetting. Van antisemieten was geen spoor te bekennen. Duitsland, waar een fors deel van de Palestijnen in Europa terecht zijn gekomen, kampt met dezelfde problemen. Om historische redenen zijn ze daar nog veel beduchter voor antisemitische uitingen. ''From the river to the sea, Palestine will be free'' is daar bijvoorbeeld verboden. Ook wordt er - anders dan in Nederland - strikt de hand gehouden aan de regels van de IHRA-definitie die zoals meermalen is beschreven ongeveer alle kritiek op Israël afdoet als antisemitisme. Maar ook in Duitsland is de praktijk soms weerbarstiger dan de kritiek op het antisemitisme. Zo zijn op staande voet ontslagen medewerkers van de "Deutsche Welle'' op last van de rechter een jaar of wat geleden weer aangenomen en zijn talloze verboden, bijvoorbeeld op het gebruik van zalen, in de loop van de tijd weer ongedaan gemaakt. Volgens het CIDI zijn er in 2023 niet minder dan 379 gevallen van antisemitisme geregistreerd. En als de trend aanhoudt wordt het voor 2024 nog meer. Maar ach, CIDI, laat me alsjeblieft niet lachen.  Volgens jullie is ons land  een afgrijselijk voorbeeld geworden van vreselijke jodenhaat. Volgens mij is het mogelijk dat er inderdaad nog steeds wel wat antisemitisme bestaat, maar wordt het zo zoetjes aan tijd dat de pers in Nederland een keer zelf gaat turven en vooral denken. Dan wordt duidelijk dat een heleboel ''incidenten'' gewoon opgeklopte onzin zijn en krampachtige pogingen om door het oproepen van het antisemitische spook Israël uit de wind te houden. Misschien dat we ons dan eindelijk kunnen gaan bezighouden met wat er in Israël werkelijk wringt, zoals bijvoorbeeld  de buitensporige dodentallen in Gaza en de totale afwezigheid van een Israëlische verantwoording. Daarvoor wordt het langzamerhand een keer tijd.

Foto: Roel Wijnants (cc)

De lange arm van Israël

COLUMN - Lodewijk Asscher vindt dat een cartoon van Jos Collignon in De Volkskrant over het antisemitisme in Nederland te ver gaat. De tekening laat een lange arm met davidster zien en een dikke duim met de tekst ‘O-ver-al herlevend antisemitisme’ naast een tv die beelden van Gaza vertoont met daarboven de tekst ‘2 weken onschuldigen bombarderen, 10.000 doden waarionder 4000 kinderen. Asscher schrijft niet terug te willen vallen in oude angsten van zijn familie: ‘Als mijn krant, de Volkskrant, op de dag van de herdenking van de Kristallnacht een spotprent plaatst met de boodschap dat de Joden het antisemitisme zelf verzinnen als onderdeel van de zogenaamde ‘lange arm’ van Israël, dan is een grens bereikt.’

Asscher verwijst naar een bericht in Het Parool waarin staat dat het CIDI een toename van antisemitische incidenten heeft geconstateerd van 818% sinds het begin van de oorlog tussen Israël en Hamas. Op de website van het CIDI staan enkele pijnlijke voorbeelden. Het CIDI heeft in tien niet nader genoemde gevallen aangifte gedaan, maar geeft verder geen details.’Hoewel we tijdens eerdere conflictperiodes een stijging zagen in het aantal antisemitische incidenten was deze nooit eerder zo significant als nu.’ Kritiek op Israël zou niet meegenomen zijn bij het registreren van de incidenten.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Lezen: Het wereldrijk van het Tweestromenland, door Daan Nijssen

In Het wereldrijk van het Tweestromenland beschrijft Daan Nijssen, die op Sargasso de reeks ‘Verloren Oudheid‘ verzorgde, de geschiedenis van Mesopotamië. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland. In 612 v.Chr. brachten de Babyloniërs en de Meden deze grootmacht ten val en kwam onder illustere koningen als Nebukadnessar en Nabonidus het Babylonische Rijk tot bloei.

Foto: Birte Fritsch (cc)

Kunst op Zondag | Tanden van de rijstplant

“Discussies hebben (…) is één ding, maar (…) intimideren door misdaden te plegen gaat alle perken te buiten….”

Wat? Weer een actie van radicale boeren? Of koffiedrinkende complotdenkers? Nee, deze keer reageert Christian Geselle, de burgemeester van Kassel, op acties gericht tegen Documenta 15, dat van antisemitisme wordt beschuldigd.

Al voor de opening (18 juni) lag de belangrijkste kunstmanifestatie ter wereld onder vuur. In januari maakte het ‘Verbond tegen antisemitisme Kassel’ (BGA-Kassel, Bündnis gegen Antisemitismus Kassel) bezwaar tegen de deelname van een Palestijns kunstcollectief. BGA-Kassel voert als motto “Er bestaat geen antizionisme zonder antisemitisme”.

In april werd een tentoonstellingsruimte beplakt met stickers met teksten als “Vrijheid, niet de islam! Geen compromis met barbaarsheid! Vecht consequent tegen de islam!”. In mei werd ingebroken in het pand waar voorbereidingen voor het Palestijns kunstcollectief gaande waren. De ruimte werd bespoten met cryptische teksten als ‘187’ en ‘Peralta’.

Onveilig gevoel

Dat ‘187’ is een verwijzing naar een wet uit Californië betreffende moord. ‘Peralta’ verwijst naar de extreemrechtse Baskische activist Isabel Medina Peralta, die in 2021 nog deelnam aan een training bij de Duitse neonazi groep ‘Der III Weg’.
Dat werd als bedreigend ervaren, waarop de Kasselse burgmeester met de reactie kwam waar we dit artikel mee begonnen (bron).

Foto: © Sargasso logo Goed volk

Goed volk | De Jodenzeug

ACHTERGROND - Het verschijnsel lijkt de laatste tijd wat afgenomen. Je kunt een kaart immers maar één keer uitspelen. Maar Nederland discussieerde nog niet zo lang geleden over de vraag of de verwijdering van standbeelden. Standbeelden van lieden die werden beschouwd als nationale helden. Zo moest J.P. Coen verdwijnen uit Hoorn, gezien ’s mans naar hedendaagse maatstaven niet bepaald brandschone verleden. Er valt iets te zeggen vóór zo’n verwijdering. Een standbeeld is een eerbetoon en als al teveel mensen daar aanstoot van te nemen, werkt het eerder verdelend dan inspirerend.

Er valt ook iets tégen te zeggen. Het handhaven van zo’n steen des aanstoots is immers een waarschuwing dat iets deel uitmaakt van onze geschiedenis. Zoals je niets aan het verleden kunt toevoegen, zo kun je het ook niet wegpoetsen. Dit dilemma speelt in verhevigde mate bij de discussie over de Judensau.

Jodenzeug

De Judensau ofwel Jodenzeug is een beeltenis die op verschillende manieren en enige varianten voorkomt, van stenen of houten reliëfs tot waterspuwers (gargoyles) of grotesken. De oudste dateert uit ongeveer 1210 en is te vinden op een koorbank in de Dom van Keulen. Daar bevindt de afbeelding zich nog steeds. Later werden Jodenzeugen in de regel aan de buitenzijde van kerken aangebracht om de passanten te waarschuwen voor de vreselijke mensen die de joden waren. Er bestaan heden ten dage nog ongeveer dertig van deze afbeeldingen, hoofdzakelijk in Duitsland. Het motief was populair tot rond 1800.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Enric Borràs (cc)

De Israëllobby en het antisemitisme

Het gevreesde misbruik van de IHRA-werkdefinitie van antisemitisme wordt steeds duidelijker. Zoals Jaap Hamburger, voorzitter van Een Ander Joods Geluid eerder dit jaar betoogde is die definitie door Israël en zijn lobby-agentschappen, zoals in Nederland het CIDI, ‘verabsoluteerd, gepolitiseerd en omgesmeed tot een wapen’ om kritiek op de Israëlische staat en de bezetting van Palestina de kop in te drukken. De definitie zelf is vaag, maar in een aantal bijgevoegde voorbeelden die duidelijk moeten maken wat er met die werkdefinitie wordt bedoeld gaat het om kritische uitingen over de politiek van de staat Israël. Minister Grapperhaus heeft de werkdefinitie onder dekking van een Kamermeerderheid met het OM gedeeld omdat het document aanwijzingen kan geven voor de beoordeling van mogelijke strafbare discriminatie en groepsbelediging. Maar hij erkent ook dat een aantal van deze voorbeelden als legitieme kritiek beschermd worden door de vrijheid van meningsuiting. Dat grondrecht is inmiddels onder aanroeping van de IHRA-werkdefinitie al talloze malen geschonden.
Misbruik van gevoeligheden
De Israëllobby heeft geen boodschap aan uitingsvrijheid. Het European Legal Support Centre (ELSC) dat pro-Palestijnse activisten juridisch bijstaat onderzocht 76 gevallen van pogingen activisten de mond te snoeren met beschuldigingen van antisemitisme. Kritische uitspraken over de Israëlische politiek werden beantwoord met smaad- lastercampagnes, doorgaans via (extreem)rechtse media. Daarnaast ging het om het aanvechten van fondsen of subsidies voor pro-Palestijnse organisaties  en het belemmeren van het gebruik van zaalruimte door druk uit te oefenen op de eigenaren. De ernst van de smaad en laster kan verschillen. Niet alle rottige opmerkingen hoeven uitgelegd te worden als dreigement om iemand de mond te snoeren. Maar met de kwalificatie van minister Kaag als een ‘Palestijnse mol’ en ‘Arabisch raspaard van Troje’ die haar kinderen ‘pro-terreur’ zou opvoeden zijn de auteurs naar mijn mening ver over de grens gegaan. De slappe knieën van het bestuur van de Vrije Universiteit dat onder druk van het CIDI een debat over een academische boycot van Israël verbood laten voorts zien hoe makkelijk het is om in Nederland het debat over Israël te smoren als iemand roept dat er sprake is van antisemitisme.
Foto: angus mcdiarmid (cc)

Jiddisch en antisemitisme

een gastbijdrage van Hugo Durieux

Enkele weken geleden heb ik tentamen Jiddisch 1 afgelegd aan Universiteit Antwerpen. Dat ik Jiddisch studeer, zou dat een uitdrukking zijn van mijn Joodsheid? Ik denk het niet.

Pew Research Center publiceerde niet lang geleden het rapport Jewish Americans in 2020. (Nou ja, eigenlijk gaat het alleen over Joden in de Verenigde Staten.) Pew’s vorige studie over het onderwerp dateert al van 2013, dus het weekblad Forward – Forverts (‘Jewish. Fearless. Since 1897.’) besteedde nogal wat ruimte – vanuit verschillende perspectieven – aan het nieuwe verslag. Aan Rukhl Schaechter, de editor van het magazine, viel vooral op dat Pew geen aandacht had besteed aan de mogelijke rol van Jiddisch in de constructie van Joodse identiteit in de VS vandaag: ‘What the new Pew study missed by not asking about Yiddish’ (of voor wie Jiddisch leest):

אַ שאָד וואָס די נײַע „פּיו־שטודיע‟ האָט נישט געשטעלט פֿראַגעס וועגן ייִדיש).

Schaechter verbaast zich erover dat in het nieuwe onderzoek – net als in het vorige trouwens – meer dan de helft van de vragen over Joodse identiteit gaan over religieuze aspecten, terwijl slechts één op de vijf Joden aangeeft dat religie heel belangrijk is in hun leven. (Van volwassenen in het algemeen in de VS schijnt 41% religie bijzonder belangrijk te vinden.)

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: Paul Arps (cc)

De Protocollen van de Wijzen van Zion

RECENSIE - Ophef, een jaar of drie geleden, over de website van de NOS, waar de joodse miljardair-filantroop George Soros was getypeerd als invloedrijke bemoeial met tentakels in de wereldpolitiek. Protesten, beschuldigingen van antisemitisme, een NOS die het aanvankelijk niet wilde corrigeren, een NOS die dat later wel deed. Het antisemitische aspect, waarvan ik in het midden laat of een NOS-medewerker het beoogde, is de aanname dat joden de wereldpolitiek naar hun hand zouden zetten. Die aantijging komt uit De Protocollen van de Wijzen van Zion, een beruchte vervalsing uit het laatste jaar van de negentiende eeuw.

Klaas Smelik, tot voor kort hoogleraar Hebreeuws in Gent, wijdde in 2011 een boek aan de bizarre geschiedenis van deze invloedrijke antisemitische tekst: De zeven levens van de Protocollen van de Wijzen van Zion. Het verscheen in een (nog leverbare) Nederlandse versie en een zo te zien niet meer leverbare Vlaamse versie. Smelik behandelt het ontstaan van de tekst in Russische kringen in Parijs, de wijze waarop het schotschrift naar tsaristisch Rusland kwam en daar na de Revolutie van 1917 aan invloed won, de verspreiding in de westerse wereld (Henri Ford!), het gebruik in het Derde Rijk, de huidige populariteit in het Midden-Oosten en tot slot de curieuze draai in New Age-kringen.

Foto: Enric Borràs (cc)

De ruimte voor kritiek op Israël wordt steeds kleiner

OPINIE - GroenLinks heeft het verzet tegen het gebruik van de IHRA-definitie van antisemitisme gestaakt. Op 1 december 2020 stemde de GroenLinks fractie voor een motie van de SGP-lid Bisschop waarin de Kamer de regering verzoekt te “bevorderen dat deze definitie voortvarend en herkenbaar in uitvoering komt in de opsporing en vervolging van antisemitisme.” Het congres van GroenLinks in januari bevestigde het standpunt van de fractie door met tweederde meerderheid een motie te verwerpen die de IHRA-definitie als instrument bij de  bestrijding van antisemitisme afwees.

In 2018 stemde GroenLinks nog tegen een overeenkomstige motie van de SGP. De PvdA was al eerder overstag gegaan. Alleen de SP, de PvdD en Denk hebben nog steeds bezwaren tegen het hanteren van de IHRA-definitie vanwege de risico’s op vermenging van discriminerende uitingen tegen Joden met kritiek op Israël. In antwoord op de vraag van Bisschop, liet minister Grapperhaus weten dat de IHRA-definitie “met bijbehorende indicatoren gedeeld” is met politie en OM. Deze kunnen meegewogen worden bij het opnemen van een aangifte in het oordeel of sprake is van groepsbelediging, haatzaaien of een discriminatoir aspect, aldus de minister.

Omstreden

De IHRA-definitie is van begin af aan omstreden geweest. Zelfs de oorspronkelijke opsteller, de Amerikaan Kenneth Stern, waarschuwt voor de risico’s van aantasting van de vrijheid van meningsuiting. “De internationale Israël-lobby probeert de definitie overal door overheden en instellingen te laten verankeren, maar daarvoor is die nooit bedoeld geweest,” volgens Stern. Het heeft vele landen, partijen en politici er niet van weerhouden deze ‘niet-bindende’ tekst te aanvaarden in de strijd tegen antisemitisme. De definitie zelf is nogal vaag, maar de belangrijkste bezwaren richten zich tegen de ‘voorbeelden’, die minister Grapperhaus nu kennelijk heeft aanvaard als ‘indicatoren’ van antisemitisme voor politie en OM. In deze voorbeelden wordt de staat Israël diverse keren gebruikt. Bijvoorbeeld: als je Israël iets verwijt dat je andere landen niet verwijt wijst dat op een dubbele standaard die voortkomt uit antisemitisme.

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Provoceren zonder te brallen

COLUMN - Iedere week sturen neerlandici een boek aan Mark Rutte, met een begeleidende brief die uitlegt waarom hij dat boek moet lezen. Deze week een bijdrage van Marc van Oostendorp die het project eerder in deze brief toelichtte.

Geachte heer Rutte,

Dertig jaar geleden heb ik u nooit ontmoet, maar in onze oren galmt soms vast hetzelfde Leidse studentengebral nog na. Ik vermoed dat u niet hebt meegebrald, of in ieder geval niet zo vaak, u was geen lid van het corps, maar wel van de JOVD, en die twee overlapten elkaar. Ik had was geen van beiden lid, maar verzeilde telkens weer in kringen van corpsleden en JOVD’ers, omdat die indertijd nog gezellig waren.

Wanneer ze een paar biertjes op hadden, begonnen de provocaties.


Wim Kok was een communist. Een Brabantse huisgenoot, die ijverig meedronk, had een zachte g en dat verklaarde waarom hij gezakt was voor een tentamen. De broek die ik aanhad was fout, alles wat ik aanhad was trouwens fout, ik was een foute man, misschien wel een homo. De volgende dag stond zo’n jongen dan bij mij op de stoep omdat hij dichter wilde worden en hij wist dat ik gedichten las – of ik eens wilde kijken of het iets was? Of hij kookte een enorme pan erwtensoep voor het hele huis.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Zijn neus, gelijk de regenboog, Is bont en krom en zelden droog

RECENSIE - © Walburg Pers Boekomslag Lachen om Levie van Ewoud Sanders

Ah, de negentiende eeuw: tijd waarin we
bij wijze van kinderfeestje nog onbekommerd konden lachen om joodjes met kromme neuzen. Want dat was toen onze cultuur – een cultuur van duizenden jaren. Toen men nog niet zo politiek correct was om zich wat aan te trekken van de medelanders die huiliehuilie deden omdat ze geen gevoel voor humor hadden!

De historicus en journalist Ewoud Sanders is sinds een aantal jaar met een interessant project bezig: de talloze populaire boeken en boekjes op te diepen uit het Nederlandse verleden waarin Joden een rol spelen. Door al die teksten systematisch te beschrijven en vergelijken krijg je een idee van hoe het beeld van dé buitenstaander bij uitstek in de Nederlandse cultuur zich ontwikkelde.

Hij schreef eerder een proefschrift over het zogeheten bekeringsverhalen en heeft op Neerlandistiek een langlopende serie over ‘jeugdverhalen over Joden‘. Deze week verschijnt van hem een nieuw boek, Lachen om Levie, over een klein subgenre in deze populaire literatuur, die van humoristisch bedoelde, in een (namaak-)Joods Nederlands geschreven, verhalen van een Joodse soldaat Levie Zadok in de Krim-oorlog.

Saillant is dat het eerste Zadok-verhaal geschreven is door Jan Schenkman, die óók de eerste auteur was die Sinterklaas een zwarte knecht gaf. Schenkman was een zeer succesvol broodschrijver, die het idee voor zowel de grappige ‘jiddisje’ stijl als voor het verhaal bij elkaar had gejat, maar er zulk groot succes mee boekte dat het genre nog tot in de jaren dertig van de twintigste eeuw bleef voortbestaan.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Volgende