Kiezen en Delen | Eenpersoons fooi

In de serie Kiezen en Delen kijken Joël en Eva elke woensdag met gedragseconomische blik naar alledaagse beslissingen. Deze column verschijnt ook op Sciencepalooza. Geld weggeven, aan een goed doel of als fooi voor goede service, kan heel bevredigend zijn. Maar je kunt je ook gedwongen voelen. In een pizzeria in New York gaf ik ooit veertig procent fooi - per ongeluk, want ik wist best dat twintig procent daar de norm was. Ik wist alleen niet dat pizzeria’s de norm vaak al bij de rekening optellen. De hoogte van een fooi wordt grotendeels bepaald door wat iemand denkt dat normaal is. Daarom ziet de bediening van restaurants graag ‘tweetjes’ als gasten. De betalende partij wil geen kleinzielige indruk maken op de ander, wat het personeel ten goede komt. Bij grotere groepen zien nog meer mensen wat jij bijlegt. Je zou verwachten dat daardoor iedereen meer fooi geeft, maar het tegenovergestelde is waar. Hoe groter de groep, des te minder fooi komt er per persoon op tafel – iedereen verwacht dat de ander zijn verantwoordelijkheid neemt.

Door: Foto: Julia (cc)
Foto: Peter Kirkeskov Rasmussen (cc)

Sociale media als propagandakanaal

, door

ACHTERGROND - Dankzij internet en sociale media is het niet alleen gemakkelijker geworden propaganda te verspreiden, maar ook om de ware bron ervan te verhullen.

Met behulp van een beetje mobiele telefoon kan zo’n beetje iedereen foto’s maken en filmpjes opnemen en de resultaten daarvan wereldwijd verspreiden via kanalen als Facebook, Twitter en YouTube. Zodoende beschikken we tegenwoordig over een ware stortvloed aan rechtstreekse ‘ongefilterde’ informatie uit conflictgebieden.

Maar niet heus.

Regeringen doen immers vrolijk mee aan het produceren en verspreiden van dergelijke ‘amateur’-nieuwsgaring. Want met propaganda à la Baghdad Bob win je tegenwoordig de oorlog niet meer.

Zo doken er in september 2013 video’s op die moesten bewijzen dat de islamistische strijdgroep Liwa al-Islam (en dus niet het Syrische regeringsleger) verantwoordelijk zou zijn voor de gifgasaanvallen van een maand eerder in de buurt van Damascus.

De video’s bleken vervalsingen en zijn dus vrijwel zeker geproduceerd door het Assad-regime.

Tijdens een persconferentie in de nasleep van het neerschieten van MH17, produceerde de Russische legerleiding een blow-up van een frame uit een YouTube-video die zou bewijzen dat het BUK-systeem dat het Maleisische vliegtuig neerschoot zich in een gebied bevond dat onder controle stond van het Oekraïense regeringsleger.

Waan van de dag

Het Iraakse leger kan niet vechten

, door

Zo meldt de Los Angeles Times:

American commanders say the Iraqi army won’t be ready to mount operations to retake Islamic State-controlled cities such as Mosul for many months. Meanwhile, Iraq’s government has turned to Shiite Muslim militias and Sunni Muslim tribesmen as it scrambles to keep the Sunni militants from advancing on Baghdad and its airport.

The U.S. military has not explained how a few more months of “advise and assist” will create a functional army after years of training was followed by wholesale desertions in Mosul and in Anbar province to the west of Baghdad.

Foto: Toshiyuki IMAI (cc)

Liegen met grafieken: geen opwarming in de Volkskrant

, door

DATA - Op de opiniepagina’s van de Volkskrant van deze dinsdag ruimte voor scheikundige en statisticus Frans Dijkstra. Hij wil graag aantonen dat de mensen misleid worden door recente warmterecords. Echter, in zijn poging dat te doen, doet hij aan ernstige misleiding en maakt hij ook evident statistische fouten.

In het artikel springt de onderste grafiek het meest in het oog:

grafiek_volkskrant_475
Maar in die grafiek staat bij de zwarte lijn aangegeven dat het om het “20-jarig voortschrijdende gemiddelde” gaat. Dat is sowieso onmogelijk. Om dat te doen moet je namelijk of eerst twintig jaar wachten voor je de lijn kan starten. Of je moet hem doen met de tien jaar ervoor en er achter. In dat geval zouden het begin en einde korter zijn. Aanleiding voor een reconstructie op basis van dezelfde data:

jr_debilt_correct_rev_475

Dan blijkt niet alleen dat de lijn korter is (even voor de vergelijking dezelfde opzet gekozen) maar ook dat die een heel ander verloop kent dat de versie in de Volkskrant. Daar wordt de suggestie gewekt dat er een daling is de laatste periode, terwijl hier in werkelijkheid helemaal geen sprake van is.
Maak gerust zelf een reconstructie en kijk of u tot een andere conclusie komt. Maar of hier is een fout gemaakt, of het is opzettelijke misleiding.

Foto: copyright ok. Gecheckt 10-02-2022

Uit de jeugdzorg | Sem

, door

COLUMN - ‘Pfff, moet ik weer langs de kant van het voetbalveld staan,’ dacht ik steevast als ik op zaterdagochtend moest werken.

Het was duidelijk niet een van mijn favoriete bezigheden. Ik vond het koud, kreeg zere benen, een zere rug en tot overmaat van ramp leek het iedere keer als ík op zaterdagochtend werkte te regenen.

De elfjarige Sem was geen talent, dat wist hij zelf ook. Na tien minuten kijken en een praatje met andere ouders had ik het meestal wel gezien. Sem zelf eigenlijk ook. Dat zei hij regelmatig, zeker als ze weer eens verloren hadden.

Tegen het eind van het seizoen bespraken we tijdens het teamoverleg de wensen van de kinderen met betrekking tot hun sport- en hobbyclubs. We maakten een financieel overzicht. De voetbalclub van Sem kostte niet zoveel, maar de bijbehorende uitjes wel. De ene keer houden ze een barbecue, de andere keer gaan ze naar een profclub om een wedstrijd te bekijken, enzovoort, enzovoort. Dat loopt aardig op.

‘Ik vind het echt zonde van het geld. En van alle tijd en energie die wíj erin steken. En zelf vindt hij het ook niet geweldig, laat hem toch van voetbal afgaan,’ zei de één.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Waan van de dag

Banken reserveren alvast miljarden voor schikkingen wisselkoersmanipulatie

, door

Na Liborgate, dient het volgende bankschandaal zich aan: wisselkoersmanipulatie:

De derde kwartaalcijfers van banken maken één ding duidelijk: het volgende wereldwijde bankschandaal, in casu het manipuleren van de wisselkoersen, gaat zorgen voor een stormachtig najaar. De ene na de andere grootbank kondigde afgelopen week reserveringen aan van vele honderden miljoenen om tot een schikking te komen met toezichthouders. De emmer is inmiddels gevuld met bijna 9 miljard euro, maar daar kunnen nog miljarden bijkomen. Analisten van Citigroup spraken onlangs zelfs over een totaalbedrag van omgerekend 33 miljard euro.

Het onderzoek naar de manipulatie van wisselkoersen is voortgekomen uit het vorige grote bankschandaal: het manipuleren van de Libor-rente. Tijdens dat onderzoek kwamen er ook signalen binnen over misstanden op de ongereguleerde valutamarkt waar dagelijks voor 5300 miljard dollar aan valuta wordt verhandeld.

Foto: copyright ok. Gecheckt 11-02-2022

Midterm 2014 | Highlights voor Election Night

, door en

ANALYSE - De Slag om de Senaat nadert de apotheose. Na drie weken intensieve campagne is het vanavond eindelijk zo ver: election night 2014. De Republikeinen zullen naar verwachting de meerderheid in de Senaat krijgen. Ze hebben 51 van de 100 zetels nodig en moeten daarvoor netto zes zetels van de Democraten winnen. Omdat ze in het Huis van Afgevaardigden hun meerderheid zullen houden, heeft de GOP dan de macht in het hele Congres. De eerste resultaten komen vanaf vannacht om 0.00 uur onze tijd binnen vanuit Kentucky; om 7:00 uur morgenochtend sluiten de stembussen in Alaska. De top tien interessante races in de Slag om de Senaat in volgorde van verwachte uitslag.

Battleground states in de Midterm Elections 2014

Kentucky

De Republikeinse veteraan en leider van de Republikeinen in de Senaat, Mitch McConnell, werd in Kentucky uitgedaagd door Clinton Democrat Alison Lundergan Grimes. De weinig populaire, maar gedegen en invloedrijke McConnell wist met steun van vele rijke Republikeinen de campagne naar zijn hand te zetten. Hij dwong Grimes in het defensief door haar Obama’s beleid in de schoenen te schuiven, en dan met name diens voornemen om steenkoolmijnen in Kentucky te sluiten. De laatste peilingen geven McConnell een flinke gemiddelde voorsprong van 7,2% op Grimes. Grimes kan dit eigenlijk niet meer winnen, maar gebeurt dat toch omdat de peilingen er finaal naast zaten, dan is er goede hoop voor de Democraten; hun kiezers in andere staten zullen dan gemotiveerder zijn om op de valreep nog te gaan stemmen.

Foto: copyright ok. Gecheckt 11-02-2022

Midterm 2014 | Wat staat er eigenlijk op het spel?

, door

ANALYSE - Het kan de regelmatige lezer van Sargasso niet zijn ontgaan, vandaag vinden in de VS de zogenaamde midterm elections plaats, waarbij de Amerikanen een nieuw Huis van Afgevaardigden mogen kiezen en tegelijkertijd een derde van alle Senaatszetels op het spel staat.

De Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden wordt niet bedreigd. Dat is overigens vooral te wijten aan de laatste ronde van gerrymandering die volgde op de Republikeinse verkiezingsoverwinningen van 2010.

Wel wordt de huidige Democratische meerderheid in de Senaat ernstig bedreigd. Volgens de verkiezingsstatistici van The New York Times is de kans dat de Republikeinen hier een meerderheid verwerven, is op dit moment ongeveer zeventig procent.

Qua nieuwe wetgeving zullen de gevolgen daarvan echter beperkt zijn. Op dit moment worden al bijzonder weinig nieuwe wetten aangenomen door het Congres vanwege de ideologische tegenstellingen tussen het Republikeinse Huis van Afgevaardigden en de Democratische Senaat.

Hoewel de Republikeinen binnenkort waarschijnlijk dus in staat zullen zijn wetgeving aangenomen te krijgen door zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat, is daar echter altijd nog Obama’s vetopen.

En een presidentieel veto kan slechts worden overwonnen als een wetsvoorstel de steun heeft van twee derde van alle leden in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. En dat zit er sowieso niet in.

Waan van de dag

Dimitri Tokmetzis over ‘Jelmergate’

, door

DATA - Gelegenheidsonlineoorlogscorrespondent (sic) voor De Correspondent en oud-hoofdredacteur van Sargasso, Dimitri Tokmetzis, analyseert op basis van niet minder dan 1,2 miljoen verzonden ’tweets’ het verkeer en verloop van de tot nog toe rommeligste Nederlandse flamewar van 2014: het zogenaamde ‘Jelmergate‘ …

Uiteraard zijn er bredere lessen te trekken, want:

in feite staat de ruzie voor veel meer.

Jelmergate is namelijk slechts één veldslag in een totaal ontspoord polemisch klimaat in een aantal nette kranten, de blogosphere en vooral: op Twitter. De strijd vindt plaats tussen partijen die zich voorvechters van de vrijheid van meningsuiting wanen. Erfgenamen van Theo van Gogh.

Geen bal op tv | Lieuwe van Gogh en het spel van de wolf

, door

COLUMN - Voordat de zoon van Theo van Gogh op RTL4 te zien was, keek ik eerst naar 2/11 Het spel van de wolf, de film van Theodor Holman en Gijs van de Westelaken over de rol van de AIVD bij de moord op hun vriend. Ik hield mijn hart vast toen het begon, vreesde een (com)plot die gierend uit de bocht zou vliegen. Maar het viel reuze mee.

De intrige bleef wat vaag (en ik dommelde zo nu en dan weg, wat vooral aan mijn slaaptekort was te wijten), maar als ik het goed begreep suggereerde de film dat de AIVD wel degelijk op de hoogte was van de plannen van Mohammed B., maar dat de moord niet werd voorkomen om een Syrische infiltrant te beschermen die tot Osama bin Laden himself zou moeten doordringen. Als je het zo leest, lijkt het alsof de plot wel degelijk gierend uit de bocht vloog. Het mag dus een prestatie heten dat ik dat gevoel niet had tijdens het kijken. 

Het aardigste van Het spel van de wolf was dat ze mijn beeld van de AIVD wat wisten te kantelen. Toen ik destijds hoorde dat Mohammed B. deel uit maakte van een groep die in de gaten werd gehouden, maar dat nou net hij aan de aandacht was ontsnapt omdat ie niet genoeg voorstelde, dacht ik, zoals waarschijnlijk iedereen: typische knulligheid van Hollandse spionnetjes die nog met één been in het Swiebertje-tijdperk staan. Maar nu begrijp wij gespind zijn. De AIVD wil dat wij denken dat de AIVD een wat kneuterige dienst is die USB-stickies op achterbanken laat liggen, per ongeluk informanten aan de pers lekt en een rekje beige regenjassen heeft hangen voor als er geschaduwd moet worden. Zolang wij de AIVD niet serieus nemen, komen ze overal mee weg.

Heeft de CIA de opkomst van ISIS gemist?

, door

DOCUMENTAIRE - In de nieuws documentaire The Rise of ISIS beantwoord producer Martin Smith de vraag of de CIA de opkomst van ISIS heeft gemist.

De volledige documentaire kun je bekijken op de website van het programma Frontline. Daarin komen nog verschillende andere vragen aan de orde:

  • Hoe kwam ISIS aan z’n leider?
  • Waarom hebben ze Mosul ingenomen?
  • Hoe verwierf deze groep zoveel macht?
  • Wat is het verschil tussen ISIS en Al Queda?
  • Moeten er grondtroepen worden ingezet?
  • Hoe verdienen ze geld?
  • Waarom gebruiken ze een zwarte vlag?

De verschillende stukken staan ook in een playlist op Youtube.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Vorige Volgende