Op 9 november, afgelopen maandag, herdachten we de Kristallnacht. De nacht waarin nazi’s Joodse winkels vernielden, synagogen in brand staken, huizen binnendrongen, mensen mishandelden en vermoordden. De Duitse staat organiseerde het geweld, de politie keek weg en de daders gingen grotendeels vrijuit. Het was een volgende stap in het systematisch beroven, vernederen en verdrijven van een bevolkingsgroep, onderdeel van een genocide.
Wie die geschiedenis herdenkt, zou eens moeten kijken naar wat er dagelijks op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever gebeurt.
Daar trekken gewapende Israëlische kolonisten door Palestijnse dorpen. Ze steken huizen en auto’s in brand, vernielen landbouwgrond, stelen vee, mishandelen bewoners en verdrijven gezinnen van land waarop hun families soms al generaties wonen. Olijfboomgaarden worden vernield, oogsten gestolen, waterleidingen afgesloten. Soms onder het toeziend oog van Israëlische militairen, soms met hun actieve medewerking.
Volgens de Verenigde Naties beschadigden of vernietigden Israëlische kolonisten in 2026 al meer dan 20.000 Palestijnse bomen en jonge aanplant. Israëlische strijdkrachten waren verantwoordelijk voor nog eens ruim 10.000 beschadigde of ontwortelde bomen en jonge aanplant, voornamelijk olijfbomen. In oktober registreerde de VN 457 aanvallen door kolonisten, het hoogste maandelijkse aantal sinds de registratie in 2006 begon.
En wie zijn huis niet door kolonisten ziet verwoesten, kan altijd nog te maken krijgen met de Israëlische overheid. Die sloopt Palestijnse woningen wegens ontbrekende bouwvergunningen die voor Palestijnen vrijwel onmogelijk te verkrijgen zijn. Soms worden bewoners zelfs gedwongen hun eigen huis af te breken.
Het mechanisme is herkenbaar: intimideer een bevolkingsgroep, vernietig haar bezit, ontneem haar bestaansmiddelen en maak het leven uiteindelijk zo onmogelijk dat mensen vertrekken. Vervolgens kan hun land worden ingenomen.
De Kristallnacht van 1938 was een specifieke, door het naziregime georganiseerde antisemitische pogrom en vormde een belangrijke escalatie in de vervolging die uitmondde in de Holocaust. De historische gebeurtenissen zijn niet identiek. De overeenkomst zit in het gebruik van geweld, vernieling, onteigening en straffeloosheid om een bevolkingsgroep haar plaats in de samenleving te ontnemen.
Dat Israël dit op de Westelijke Jordaanoever al decennialang doet, is bovendien nauwelijks een kwestie van interpretatie. Het Internationaal Gerechtshof oordeelde in 2024 dat de Israëlische aanwezigheid in bezet Palestijns gebied onrechtmatig is en dat Israël alle nieuwe nederzettingenactiviteiten moet staken en de kolonisten moet evacueren.
Desondanks gaat de verdrijving door.
En juist daarom is het zo wrang wanneer de Kristallnachtherdenking wordt gebruikt om kritiek op Israël verdacht te maken. De les van 1938 kan onmogelijk zijn dat we uitsluitend moeten opkomen voor Joodse slachtoffers. De les moet zijn dat we vervolging, ontmenselijking en systematische verdrijving herkennen en bestrijden, ongeacht wie de daders en slachtoffers zijn.
Die vergelijking legt geen enkele verantwoordelijkheid bij Joden als bevolkingsgroep. De verantwoordelijkheid ligt bij de Israëlische staat, zijn bestuurders, de Israëlische bevolking die dit met een ‘democratische’ stem mogelijk maakt en de kolonisten die het geweld plegen.
Wie jaarlijks plechtig “nooit meer” uitspreekt, terwijl Palestijnse families vrijwel dagelijks uit hun huizen en van hun land worden verdreven, heeft van de geschiedenis kennelijk vooral geleerd hoe je haar selectief kunt herdenken.
Met dank aan Sargasso-reageerder Giel van Hinsberg voor de titel.