Huiselijk geweld: partnerdoding

Het is eng wat voor soort mannen in staat is tot extreem geweld, namelijk partnerdoding. Criminologe Therese Klok analyseert huiselijk geweld in een aantal posts (sargief).

Bij Rotterdam CS valt mijn oog op een postertje, dat tussen alle aankondigingen voor spoorwijzigingen en onderhoudswerkzaamheden hangt. Het is een A4-tje waar de Hoofdofficier van justitie op aankondigt ene Jeffrey Carel Kroes te zoeken.

Jeffrey Carel Kroes (JCK) is al sinds 22 juni in het nieuws, maar sinds kort ook met naam, toenaam en profielfoto. Hij heeft op een basisschool geprobeerd zijn 29-jarige ex-vriendin te doden. Dit is echter niet gelukt, omdat haar vriendin ertussen sprong. Bij deze poging diens leven te redden, werd ze echter zelf dodelijk geraakt, terwijl haar 10-jarige dochter een paar meter verderop afscheid nam van de hoofdmeester van de Augustinusschool. Haar 2-jarige andere dochtertje is echter wel getuige van de dood van haar moeder. Met als gevolg dat JCK nu gezocht wordt voor vermoedelijk primair moord en poging moord en secundair doodslag en poging doodslag. Wellicht van de officier van justitie de voorbedachte rade die nodig is om moord ten laste te leggen, wel bewijzen. JCK had immers een mes bij zich en ze hadden al eerder ruzie gehad op de West-Kruiskade alvorens hij ze de school in achtervolgde. Het zou helemaal helpen als getuigen hem hebben horen roepen: “ik maak je dood, ik maak je dood,” maar in West is dat een doodnormale begroeting.

Er is bijzonder weinig bekend over JCK. Hij is 1.70 m en 42 jaar. Hij houdt van Feyenoord, of is in ieder geval in het bezit van een Feyenoord-shirt en volgens zijn Facebook account heeft hij het onrealistische plan om de volgende president te worden. Er wordt rekening gehouden met de mogelijkheid dat JCK in het buitenland zit. Op de politiefoto ziet hij er belachelijk slecht uit, wat waarschijnlijk een vertekend beeld van zijn huidige uiterlijk geeft: hij draagt namelijk graag mutsjes en heeft op andere foto’s niet zo’n junkenuiterlijk. En dat is het wel zo’n beetje, behalve dan dat we ook weten dat hij geprobeerd heeft zijn ex om te brengen.

Geweldsuitbarsting

Het zal niet de eerste keer zijn dat JCK een geweldsuitbarsting heeft. Mug-shots worden niet gemaakt bij verkeersboetes, dus hij is een bekende van de politie. Het zou mij niet verbazen als er in huize Kroes huiselijk geweld heeft plaatsgevonden, partnerdoding, of in dit geval de poging ertoe is gewoon de overtreffende trap: relationeel geweld 2.0. Volgens de Telegraaf (ik weet het, ik weet het) stalkte JCK zijn ex al een tijdje, en had ze hiervan ook melding gedaan bij de politie die hier bij gebrek aan bewijs niet zo veel mee konden doen. Nou is het niet zo dat elke vorm van relationeel geweld eindigt in partnerdoding, maar de woorden ‘we zagen het niet aankomen‘, mogen hier niet uitgesproken worden.

“Relatieperikelen vormen steevast de aanleiding voor moord en doodslag op partners,” zegt psychiater De Boer in een interview met de Volkskrant.

Hij schreef een proefschrift over partnerdoding. De man is meestal (in ruim 80 % van de gevallen) de dader: zij doden hun vrouw nog liever dan dat ze weggaat. Als vrouwen hun partner al ombrengen, doen ze dat meestal omdat ze worden mishandeld. De Boer vindt echter de term ‘crime passionel’ verkeerd gekozen. Dat de mannen moorden uit liefde is onzin: “Het gaat om wurgende, gemankeerde liefde. Deze mannen kunnen niet met tegenslag omgaan. Ze zijn niet tot liefde in staat.

Uit het WODC-onderzoek ‘Moord en doodslag in Nederland’ blijkt dat meestal  een verbroken relatie, de dreiging dat een relatie verbroken wordt of een tweede relatie, een belangrijke rol spelen. Deze moorden worden vaak in een opwelling gepleegd (exit moord, enter doodslag). Uit onderzoek bleek dat er veelvuldig sprake was van verdovende middelengebruik (alcohol en of drugs) ten tijde van de geweldsuitbarsting, bij dader en slachtoffer. Behalve verbroken of andere relaties kan ook een ‘gewone’ ruzie (over geld, het huishouden, levensstijl) eindigen in dodelijk geweld.

Anger management

In hun onderzoek ‘Moord en doodslag in Nederland’ constateren journalist Gerlof Leistra en onderzoeker Paul Nieuwbeerta dat allochtonen uit Turkije, Marokko, Suriname en de Antillen wel zes tot zeven keer meer kans hebben om door een partner te worden vermoord. De ex-vriendin van Kroes is overigens Antilliaans. De onderzoekers zoeken de verklaring in de familie-eer die in andere culturen belangrijker is dan in de Nederlandse cultuur. Een andere mogelijkheid is de emancipatie van allochtone vrouwen, die mannen niet kunnen accepteren. Ook zouden de gemiddeld slechtere sociaal-economische omstandigheden een rol kunnen spelen. Ik denk dat gebrekkige anger management ook wel eens een rol kan spelen, dat Kroes’ machismo-eer is geschonden toen zijn ex-vriendin vertrok en hij dit niet kon hebben: dan zijn cultuur en socio-economische omstandigheden wel mogelijke contextuele factoren, maar nooit een excuus.

Tot de dood ons scheidt

Een keer per week overlijdt er wel een vrouw aan de gevolgen van geweld in de relationele sfeer, volgens onderzoek ‘Tot de dood ons scheidt’. Deze zaken zijn natuurlijk lang niet allemaal even nieuwswaardig als bovengenoemde ‘schoolpleinmoord’ en de zaak van de voormalige directeur van het Gelredome, Jasper van Amstel. Zo op het eerste gezicht hadden Jeffrey en Jasper niet meer van elkaar kunnen verschillen. De eerste een Antilliaanse bekende van de politie, met het uiterlijk van een verslaafde, de tweede een nette directeur met goedgeknipt kapsel en vriendelijke ogen. Toch vermoorden ze allebei nog liever hun vrouw, dan haar te verliezen aan een andere man. Jaspers vrouw Frederieke biechtte aan hem op verliefd te zijn geworden op een andere man. Hij reageerde door haar hoofd tien keer in te slaan met een honkbal-knuppel, alvorens een kussen op haar gezicht te drukken. In tegenstelling tot Jeffrey Kroes sloeg hij echter niet op de vlucht, maar belde 112 en heeft hij een volledige verklaring afgelegd.

Wat kunnen we hier nou van leren? We zoeken een man met een muts, en niet die junk van de politiefoto. En uiteindelijk maakt het niet uit hoe hij d’r uit ziet, want een deugdelijk aandoende man kan net zo goed je hoofd inslaan met een honkbalknuppel en hiermee in een klap je drie dochters ‘gevangeniswees’ maken.

  1. 3

    Criminaliteit als gevolg van diepe persoonlijke emoties of problemen staan los van de achtergrond van de mens. Niet een stevig stuk, maar toch goed om dit te noemen, aangezien nog steeds het beeld bestaat dat incest, mishandeling of doodslag gekoppeld is aan sociale klasse.
    Bij ons soort mensen gebeurt dit niet, toch? (zie ook journaal van vanochtend, docente ontneemt eigen leven en dat van haar kleine kind).