Hoe ‘verbeteringen’ groepen kan uitsluiten

Uiteraard zijn we allemaal verontwaardigd als groepen in onze maatschappij worden gediscrimineerd of zelfs uitgesloten, maar waarom sluiten we onze ogen als we dit dagelijks veroorzaken? ‘OV-man‘ werkt bij de RET en stoort zich aan zogenaanmde technische verbeteringen die echter groepen uitsluiten.

Een aantal jaren geleden stapte een oudere mevrouw in de bus en legde het hele assortiment strippenkaarten bij de chauffeur op zijn betaalplankje. ,,Haal er maar tussen uit wat ik je schuldig ben jongen, want ik snap het toch niet meer.” Die mevrouw zal beslist niet meer met het openbaar vervoer reizen, want tegenwoordig kan zelfs het eigen personeel geen touw meer vastknopen aan de tarieven en de producten.

De nieuwste uitvinding was het antwoord op alles. De OV-chipkaart was de nieuwe zegen die over Nederland werd uitgerold. Voortaan ging alles automatisch en dat was dus veel makkelijker. Het gaf de mogelijkheden van prijs- en productdifferentiatie waarmee de klant meer keuze kreeg, een eis als je je als een marktpartij dient te gaan gedragen.

De mogelijkheden zijn eindeloos: voortaan kunnen mensen van 62,4 jaar uit een bepaalde wijk op zonnige dagen tussen 10 en 11 reizen tegen een gereduceerd instaptarief. Vandaar dat bijzonder veel persoonlijke informatie moet worden gegeven, anders kunt u immers aanbiedingen mislopen en dat zou voor u erg jammer zijn. Als klant heb je het ook moeilijk, omdat twee keer hetzelfde traject rijden een ander bedrag van je tegoed kost.

Daarnaast worden alle foute verwerkingen door de apparatuur of misinterpretaties van combinatieritten (reizen op abonnement binnen zone en saldo daarbuiten of reizen met verschillende vervoerders) in het nadeel van de klant uitgelegd en kosten die ritten ineens 4 euro of een veelvoud bij overstappen.

Ik weet uit ervaring met mijn geestelijk gehandicapte zoon hoe gemakkelijk de procedure verkeerd kan worden begrepen of uitgevoerd en zelfs als de apparatuur zegt: “probeer opnieuw” kan het weer 4 euro kosten. Men kan dus op grond van de verhoogde kosten worden uitgesloten of zelf moeten besluiten tot uitsluiting.

Het gesloten instapsysteem met poortjes zorgt echter voor nog meer uitsluiting. Er zijn poortjes die spontaan reizigers aanvallen door met kracht te sluiten bij passage. Iemand met een grote tas zal door de poortjes worden aangevallen omdat die wordt gezien als 2 personen. Probeer maar eens door de poortjes te komen met een huisdier of een klein kind aan je hand en dan heb ik het nog niet eens over de schoolklassen die vroeger nog met de metro meekonden.

Nee, je ogen gaan pas echt open als een lichamelijk gehandicapte vraagt of je hem wilt helpen omdat je vanuit een rolstoel nu eenmaal grote moeite hebt de poortjes ongeschonden te passeren. Ook een slechtziende heeft het met de poortjes niet getroffen omdat niet valt uit te leggen waar de kaart gehouden moet worden en wat er op het schermpje valt af te lezen.

Naast akkoord voor toegang staat hier ook de reden waarom geen toegang wordt verleend en kun je zien hoeveel er nog op de kaart staat om niet plots voor een gesloten poortje te komen staan. Ook niet eenvoudig is het opwaarderen met een aanraakscherm op alle verkoopautomaten en de toegang tot je bankpas, waardoor ook het vragen van hulp onmogelijk is geworden.

Over het algemeen zie je dat vooral kwetsbare groepen zijn aangewezen op het OV, zij hebben geen auto en kunnen vaak niet anders. Het is daarom extra zuur om te zien dat juist zij slachtoffer worden van dit soort maatregelen.

Niet alleen het openbaar vervoer sluit op deze wijze mensen uit voor deelname aan het maatschappelijk verkeer, maar het wordt veel groepen onmogelijk gemaakt die niet over een HBO-opleiding of meer beschikken.

Veel zaken met de gemeente moeten worden geregeld via onduidelijke websites met onbegrijpelijke DigID waarvan de krant weet te vertellen dat die zijn gekraakt en onbetrouwbaar zijn geworden.

Er is geen loket meer om dingen te (laten) regelen bij gemeente, bank of postkantoor en elke week zien we berichten over de wolven die op internet op uw gegevens en geld loeren, dus weet goed wat u doet! Dit schrikt veel mensen effectief genoeg af om ze buiten te sluiten.

We laten steeds meer mensen in de kou staan en ondertussen hebben we wel besloten dat we infantiel taalgebruik en ongenuanceerde “oneliners” als norm aanhouden, omdat Jip en Janneke het anders niet meer schijnen te snappen en we die mensen niet willen en mogen uitsluiten.

Het lijkt wel of we hebben besloten dat we voor grote groepen mensen ons best niet meer doen om ze erbij te laten horen, mogelijk omdat het teveel geld gaat kosten. Dan wordt vergeten, dat elk systeem een andere groep uitsluit en we straks nog maar een kleine groep overhouden die overal gebruik van kan maken.

Oh ja; en waarom hebben we dit allemaal gedaan? Toen we bij de metro nog een open instapregime hadden hielden we intern cijfers bij van de hoeveelheid zwartrijders die door controleteams werden aangetroffen; in 2006 en 2007 waren dat 3,2 en 3,0 %..

In 2008 is een officiële meting gedaan voor de OV-chipkaart en kwamen we op meer dan 10 % uit. Toeval wil, dat de meting werd gedaan toen je met een bibliotheekpasje toegang tot de  metro kreeg. Gelukkig hebben we, dankzij de gesloten instap, dit terug weten te brengen tot 3,5 %.

  1. 1

    Je posts worden door mij erg gewaardeerd!

    Eén van de weinige zaken waar ik het nog steeds met mijn idealistische 17jarige zelf over eens zou wezen is dat OV gewoon gratis moet. Al dat gezeik met poortjes/betaalwijzes de prullenbak in. Als je ziet wat het allemaal gekost heeft om tot de OV-pas te komen hadden we waarschijnlijk van datzelfde geld ook nog een dubbele bezetting aan conducteurs kunnen betalen.

  2. 3

    Gratis OV ben ik ook voorstander van. Je hebt meteen het probleem van het zwartrijden opgelost. Je zult zien dat er meer mensen gebruik gaan maken van het OV (want je betaalt er toch voor); en het scheelt een vermogen aan kaartjesmachines, administratie en logistiek.

  3. 7

    Binnen de wereld van normalisatie is gelukkig steeds meer aandacht om productnormen zodanig op te stellen dat de productontwerpers rekening houden met kinderen, ouderen en geestelijk- of lichamelijk gehandicapten. Maar voor het daadwerkelijk allemaal in orde is… Tja, dan is de olie alweer op.

  4. 8

    Voortreffelijke boodschap. Mijn echtelijke vriendin is trotse houder van zo’n vervloekte kaart. Wij snapten niet dat die geactiveerd moest worden, omdat hij in de bus wel werkte (overigens nooit dezelfde tarieven voor de zelfde reis), maar bij NS niet.
    We moesten daarvoor naar het service loket: een rij van 20 mensen. Na een trein zijn we maar gaan zitten, want zij is rugpatient. Bekeurd door behulpzame NS-medewerker. Boze brief gedicht; geld terug gekregen.
    Het is een wanhopig systeem, kost immens veel geld en is daarom ook zeer roofzuchtig ingesteld.

  5. 10

    tja en als het dan niet gratis kan, wat is er mis met gewoon met centjes te betalen (desnoods met pin) bij de chauffeur? En wat was er ook al weer verkeerd aan een kaartje kopen bij loket of automaat die in de trein gecontroleerd wordt door NS-medewerker? Wederom de vraag: welk probleem poogt de OV-chip kaart op te lossen? Verandering is niet per definitie slecht en alle verandering is wennen, maar veranderen enkel “omdat het kan” kan ook niet de bedoeling zijn

  6. 12

    Er waren hele goede redenen voor het invoeren van OV-chipkaart, ze hadden alleen niets te maken met het belang van de reiziger:

    1. Een betere verdeling van de inkomsten tussen de verschillende vervoersbedrijven.
    2. Hogere marges doordat elke fout in het voordeel van de vervoersbedrijven uitvalt.

  7. 14

    Die kosten wegen ruimschoots op tegen het niet hoeven te betalen voor idiote chipkaarten die niet veilig zijn maar wel onze hele reishistorie vast willen leggen. Plus dat d’r ook niet meer gecontroleerd hoeft te worden op zwartrijden.

  8. 16

    Vergeet ook niet de winkeliers, die liever vandaag dan morgen alle betalingen met pin willen afhandelen.

    Leg een verstandelijk gehandicapte maar eens uit dat ook dat onzichtbare geld op gaat. Hij zal dat nog wel snappen, maar vervolgens het overzicht kwijt raken. Dat is zelfs voor mensen met ADHD al lastig..

  9. 17

    Dat het openbaar vervoer in de steden niet voldoet is ook te zien aan het grote aantal fietsers. Het aantal fietsers groeit nog steeds, terwijl er bus en tramlijnen verdwijnen. Geen goed signaal voor het openbaar vervoer lijkt mij.

    Door de invoering van de OV chipkaart als enig betaalmiddel, maak ik in ieder geval geen gebruik meer van de bus en tram. Als er bij de NS ook geen alternatief meer is, zal ik ook geen gebruik meer maken van de trein.

    Gelukkig is internet tegenwoordig een heel goede vervanging voor het openbaar vervoer. De afname van leuke winkels in de steden en het gemak van internet maken de noodzaak om te reizen überhaupt een stuk kleiner.

  10. 18

    In Hasselt (B) is al sinds eind jaren ’90 spraken van gratis openbaar vervoer. Ben eigenlijk wel benieuwd wat hun bevindingen zijn.
    De OV kaart was dacht ik ook bedoeld om met minder (nog minder!) toezichthoudend personeel toe te kunnen.
    De ervaringen met minderbedeelden zijn wel erg sneu en tekenend.

  11. 20

    en hoe moeten mensen van buiten nederland gebruikmaken van dit systeem? 20 euro moet er altijd op de kaart staan om te kunnen reizen en een kaart kost ook nog eens 7.50 of zo.

    en het is niet zo dat je met meerdere mensen op een kaart kan reizen dus iedereen in het gezelschap moet zo’n kaart aan kopen

    dat is mooi verdient voor de Ovchip kaart

  12. 22

    Als hogeropgeleide ben ik zelf zeer te spreken over de OV-chipkaart, maar hij is inderdaad soms een beetje te ingewikkeld. Dat was zoals het artikel aangeeft met de strippenkaart overigens al niet anders.

    Ik denk dat de overheid in het kader van het creëren van welzijn veel meer moeite moet doen om het leven voor mensen simpel te houden. Sinds ik niet meer op de universiteit werk is me gaan opvallen dat wat eerst altijd volstrekt logisch en eerlijk leek, eigenlijk oneerlijk is, omdat het mensen die het snappen bevoordeeld boven mensen voor wie het te ingewikkeld is. Wat wordt gepresenteerd als ‘keuzevrijheid’ is voor grote groepen ‘extra administratieve lasten’. Het is ook zo dat naarmate je meer hulpbehoevend wordt, je meer te maken krijgt met ingewikkelde overheidsbureaucratie. Als huisartsen niet meer weten wat onder de WMO valt en wat onder de AWBZ, hoe kan de gepensioneerde havenarbeider met alleen lagere school dat dan weten? Die afkortingen zeggen hem niet eens iets.

  13. 23

    De spoorboekloze NS is ook zo’n “verbetering”, die vooral mensen met (mobiel) internet ten goede komt en helemaal vanuit het bedrijf geredeneerd is. Het is nogal een prijsverschil, een spoorboekje of een smartphone met internetabonnement. Ouderen die daar niet meer in meegaan, of mensen met weinig inkomen die zich dergelijke apparatuur niet veroorloven kunnen, zijn aangewezen op de dienstbaarheid van anderen en het bedrijf zelf. Als die zoals gebruikelijk vooral automobilist zijn, wordt er meewarig gekeken en weinig ervaren geholpen. Zelf een route uitstippelen, om bijv. rekening te houden met afhaalstations en overstaptijden, is erg moeilijk geworden. Het valt me op dat de NS, als het even kan, de route met Fyra/toeslag noemt (in de randstad natuurlijk).