Grote gasvondst Israël schudt geopolitieke verhoudingen op

“Veertig jaar liet Mozes ons door de woestijn dwalen om ons uiteindelijk naar de enige plek in het Midden-Oosten te leiden waar geen olie is”, aldus Golda Meir, voormalig minister-president van Israël. Dat Israël’s zeebodem schatten herbergt, kon ze toen nog niet weten. Dit is onlangs pas boven water gekomen. Israël: ‘Land van melk, honing en aardgas’ kopte de website van het Nederlandse ministerie van Economische Zaken boven een bericht in maart dit jaar. De ontdekking van het Tamar-gasveld van 238 miljard m3 was toen groot nieuws. Inmiddels is er een nog veel groter gasveld ontdekt: het Leviathan-gasveld van 453 miljard m3. Leviathan is een bijbels monster stammend uit de oertijd dat zijn oorsprong kent in de Griekse mythologie. De vondst van dit gasveld vernoemd naar een reusachtige zeeslang doet de discussie over de maritieme grenzen in de Middellandse Zee weer oplaaien en brengt Israël en Griekenland nader tot elkaar. Er wordt gesproken over aanleg van een gaspijpleiding van het Levathian gasveld naar het Griekse deel van Cyprus en dat is tegen het zere been van Turkije. Van het ooit innige strategische verbond tussen Israël en Turkije is na het doorzeven van de Freedom Flotilla toch al weinig meer over.

Het Turkse luchtruim is voor Israëlische gevechtsvliegtuigen inmiddels gesloten en in plaats daarvan oefent de IDF nu gezamenlijk met de Griekse luchtmacht. Ook die ontwikkeling bekijkt Ankara met argusogen. Tegelijkertijd biedt Iran Libanon hulp aan bij het exploiteren van aardgas dat mogelijk ook in Libanese wateren ligt, Israël stelt echter dat alles in haar maritieme zone ligt. Maar zoals overal ter wereld staan maritieme grenzen direct ter discussie als er iets te halen valt: of het nu olie, gas of vis is… Voor de kust van Gaza werd ook al eens een bescheiden gasvondst gedaan, maar de toenmalige Israëlische premier Ariel Sharon blokkeerde de exploratie omdat het een gevaar voor de Israëlische staatsveiligheid zou zijn.

Over de besteding van de Israëlische aardgasbaten wordt ook al stevig gediscussieerd. Men is beducht voor de wereldberoemde ‘Dutch disease’ waarbij een overheid al haar aardgasbaten er snel doorheen jaagt zonder een reserve aan te leggen. Een voorstel dat de Israëlische overheid met een tarief van 66% op de export van aardgas een fonds naar Noors model kan aanleggen voor het publieke belang wordt echter hevig bekritiseerd door de betrokken Amerikaanse olie- en gasexploratie maatschappijen. Een Israëlische energie-expert tempert echter de verwachtingen: de aardgasinkomsten gaan volgens hem niet veel meer uitmaken dan 2% van het Israëlische BNP, hooguit 10%. Maar zeker niet de 20 a 30% waar Nederland tegenaan liep aldus de expert But Amit Mor. Het is sowieso niet te hopen dat de energievondst leidt tot gemakzucht over en stagnatie van het ambitieuze plan om in Israël op grote schaal over te schakelen op elektrische auto’s. Zowel op het geopolitieke vlak als intern kan Leviathan voor Israël nog onverwachts met haar staart zwiepen.

  1. 6

    @5: Ligt het aan mij of ligt Leviathan niet veel dichter bij Cyprus dan bij Israël?

    @3: Je kunt gerust stellen dat Israël heeft gekozen waar de Palestijnen terecht kwamen.

  2. 7

    De omliggende Landen kunnen schuin in het veld boren en Ook er aan Zuigen , als ze sneller zijn hebben ze voordeel en geen grensgeschillen.

    Van illegale israelische gazazeeboringen was vorig jaar al sprake en werd als motief opgegeven waar om israel alle Scheepsverkeer uit dat gebied jaagt en zelfs de gazanen zelf ook.En waar om alle buitenlandse hulp aan gaza bang gemaakt wordt en afgeschrikt of vermoordt.

  3. 9

    Hans, is dat zo? Alleen al het kaartje wat afgebeeld staat bij deze post en het andere kaartje in het Economist artikel beweren anders? Onderbouw jouw claim eens met met bijvoorbeeld kaarten van maritieme zones.

  4. 10

    @8: Ook buiten territoriale wateren mogen staten exclusiviteit opeisen. Binnen de EEZ (200 zeemijlen van de kust) is dat zelfs (min of meer) wet, maar ook daarbuiten kan op grond van continentale platten (dus over de hele Middellandse zee) economische exclusiviteit opgeëist worden.

  5. 13

    @12: Dat disputed moet je toch met een korrel zout nemen. De enige die het disputeert is Turkije, vanwege hun satellietstaat (door niemand anders dan Turkije erkend) op Noord-Cyprus. Vandaar ook dat Turkije not amused is over de samenwerking tussen Cyprus en Israël. Volgens de internationale regels is het echt wel Cypriotische EEZ (en ik ben er behoorlijk zeker van dat Israël dat niet betwist, anders zouden ze niet samenwerken). Wel kan ik me voorstellen dat die leiding naar Leviathan direct doorgetrokken wordt naar Tamar en dat er gezamenlijk van die leiding geprofiteerd wordt.

  6. 14

    Leviathan was een dinosaurus of draak die gewoon tussen de mensen leefde. Er zijn honderden botten gevonden van dinosaurussen/draken die een paar duizend jaar oud zijn en dus geen miljoenen. Hou toch eens op met die onzin! De BIJBEL bevat de waarheid en de waarheid alleen! Bekeer je voordat het te laat is!