Eer, geweten en moord

COLUMN - Daar zit je dan. In de rechtszaal – niet als belangstellende, maar als gedaagde. De officier van justitie houdt zijn openingsbetoog, waarin hij de zaak tactvol uiteenzet en de strafeis bekend maakt. Je hebt naar eer en geweten gehandeld, betoogt de vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie, en hij laat een betekenisvolle stilte vallen. Dan meldt hij de formele beschuldiging tegen je: moord.

Die paradox – iemand die je zojuist nog hebt geroemd vanwege haar gewetensvolle afweging en haar keurige wijze van handelen, plompverloren van moord betichten – is de crux. Het is de parallelle paradox van wat de wet eist: dat volledig wilsbekwame mensen die, alles overziend, vaststellen dat ze euthanasie willen als ze later wilsonbekwaam zijn geworden, met hun kapotte wil hun oude besluit bekrachtigen.

Ga er maar aan staan. Het kan gewoon niet. Red je daar maar eens uit.

Deze arts, die alles heeft gedaan om volgens de regels der kunst te handelen – ze heeft zich terdege vergewist van de wilsverklaring van de vrouw, van haar dossier, van haar eerdere motieven en overwegingen, van haar actuele gedrag en haar gemoed; ze heeft familie, deskundigen en SCEN-artsen geraadpleegd, en iedereen kwam tot dezelfde conclusie – is verstrikt geraakt in de mazen van de wet. Net zoals zoveel mensen die vertrouwden op hun wilsverklaring nu vastzitten in die mazen: hun vastgelegde wens kan niet worden gehonoreerd omdat hun wil kwijt is, en ze niet meer bij machte zijn hun zo stellige besluit te bevestigen.

Als het al moord is, valt die niet de arts aan te rekenen, maar is er sprake van een complot. We zijn er immers allemaal schuldig aan – de wetgever niet in de laatste plaats – dat we zo hameren op wil en individu. We zijn vergeten dat elk wilsbesluit niet alleen over ‘nu’ gaat, maar ook altijd over een ‘later ik’. We zijn vergeten dat juist een ziekte die je geest en wil wegvreet, moeilijk onder een wetsbepaling geduwd kan worden die vereist dat je wilsbekwaam herhaalt dat je inmiddels wilsonbekwaam bent geworden.

Mijn moeder heeft nooit willen worden wie ze nu is. En ze is ongelukkig: ze huilt, ze dwaalt, ze mist, ze hunkert, en haast niets pleziert haar nog. Ze komt haar dagen moeizaam door. O ja, ze is bij vlagen blij, maar op de keper beschouwd is ze depressief, verdrietig, alleen en bij vaak wanhopig. Contact maken gaat haar steeds moeilijker af, en ze verliest elke week meer van zichzelf. Ze zinkt weg in de maas van haar leven.

En hoewel ik snap dat euthanasie niet meer aan de orde is, al had ze dat eerder vurig voor zichzelf gewenst, begrijp ik ook dat de dood voor haar waarschijnlijk een verlossing zou zijn. Vooral hoop ik, vaker dan ik wil, dat ze longontsteking krijgt – de vriend van de hoogbejaarden.

Voor die arts die gisteren in de rechtbank zat, hoop ik op een wijze rechter: iemand die besluit dat deze arts in een Gordiaanse knoop zat die we met ons allen hebben gestrikt.


Deze column van Karin Spaink verscheen eerder in Het Parool
.

  1. 1

    Vreemd dat Euthanasie toch nog niet echt geaccepteerd is nu steeds….??? uch moord??
    Herinner me dat de éne langdurende comapatiënte, geloof ik in Friesland, toch wordt toegestaan omdat haar man het niet meer toeliet om haar leven te behouden.
    Maar de ouderen die aan Alzheimer rondlopen, zijn ook even erg als comapatiënten, omdat hun geheugen eruit waren gevlogen, alleen hun lichamen als zombies ronddolen ( sorry dat ik er hard overkom, maar het is wel zo ).
    Mijn moeder’s familie is heel sterk in genen; Alzheimer, Alzheimer, Alzheimer, Alzheimer,ja hoor. Mijn Opa (vader van mijn moeder) was al jarenlang dement (vroeger noemde men dat woordenschat), méér dan 20 of 25 jaar zo. Hij kon er helemaal niks, zat er maar zo, altijd in zijn dezelfde patroonleven; met sigaar roken, slapen, kettingshorloge elke keer uit zijn vestzak halen , kijken maar liet hem ook snel vallen uit zijn hand, slapen, de enige dat hij wel kon doen: sigaar roken, beetje eten, beetje lopen, mompelen en knuffelen met zijn wijfje (mijn Oma), ging alsmaar door tot hij in zijn ‘slaap’ was gestorven(1975). Als kind riep ik weleens naar hem: OPA….. zijn ooghoeken gingen even open en weer dicht…dat was het dan.
    Dan volgden ook hun kinderen al vrij snel aan alzheimer; Ome Henk, Ome Herman ( leeft al ook vast meer dan 20 jaar zo, omdat zijn vrouw hem niet wilde loslaten, helemaal pfff, zo moet je hem ook zien doen tijdens 50-jarige/60-jarige bruiloften ), Tante Marie ( die laatst zei: “Marian, ben echt zooooo moe, laat me slapen! ” )…. dan was ie al klaar, snel in vredige slaap gevallen, piepje klaar!!! Tante Truus (waarschijnlijk wel, maar ze liet al vrij snel euthanasie plegen via haar dochters, omdat ze het leven niet meer aankon met pijn of zoiets, dat vertelde mijn nicht niet echt helemaal, maar wist wel beter)…..en nu mijn moeder ( allerjongste van 11 kinderen ) vreest haar geheugen soms in termijnen kwijt te raken en mompelde al snel uit haar eeuwige werkervaringen aan verpleging en/of bejaardenverzorging dat ze het helemaal niet had gewild: Alzheimer. Ze eist al nu vrij vroeg om ons op te hoogte te houden als ze zover komt….. maar moord??? Nee, dan moet die kutjustitie er dan herkijken naar gewenste patiënten die hun leven niet wilde verlengen. Dat heeft mijn moeder al in “bevestingbrief” gesteld, dan had iedereen ook moeten doen als ze zelf niet willen verlengen met Alzheimer. Elke keer, als ik haar kwam, was er altijd sprake van geweest…..en mompelt ze ook vast nu weer. Geen prettige gedachte!

  2. 2

    @0:

    Het is de parallelle paradox van wat de wet eist: dat volledig wilsbekwame mensen die, alles overziend, vaststellen dat ze euthanasie willen als ze later wilsonbekwaam zijn geworden, met hun kapotte wil hun oude besluit bekrachtigen.

    Als je die lijn verder doortrekt, zouden ook alle testamenten de prullebak in kunnen. De doden kunnen hun laatste wil immers ook niet meer bekrachtigen.
    Of krijgen de gerechtsgebouwen er een seancekamer bij? Volgens sommigen spookt het er nu al.

  3. 6

    @5: Ik begrijpook wat die mneer daar stelt, maar dan haalt-ie opeens een voorbeeld aan (om duidelijk te maken dat er “een sluis opengaat als we het ombrengen van wilsonbekwame mensen gaan goedvinden”) die volgens mij niet van toepassing is in de hele diascussie.

    Hij stelt: “Wat doen we met dubbelgehandicapte kinderen? Die hebben het ook vaak zwaar. Gaan we die ook doodmaken dan?”

    Maar hebben die dan een wilsverklaring afgelegd? Ik denk het niet, dus is dit helemaal niet vantoe[passing. Zijn vraag aan het eind “We willen toch niet terug naar de tijd dat iedereen maar wat aanrotzooide?” slaat ook nergens op. Dat is niet aan de orde, eerder bestaat het risicol dat mensen zelf gaan “aanrotzooien” omdat artsen niet wilen meewerken.

  4. 7

    @6.

    Dubbelgehandicapte kinderen worden toch al niet meer geboren. Bij mij in de buurt hoorde ik van een zwangere vrouw, waarbij bij controle bleek dat het kind iets had, ik weet niet meer wat het was. Ze hebben de zwangerschap afgebroken, het kind een naam gegeven en begraven achter hun huis. Verschrikkelijk natuurlijk voor de ouders, hun eerste kind samen, maar anders zou het kind een nauwelijks vatbaar leven hebben gehad.

  5. 8

    @7

    Of ze wel of niet meer worden geboren doet er niet zoveel toe. Er zijn wel degelijk meervoudig gehandicapte kinderen en dat zal ook wel zo blijven. Jonge kinderen zijn kwetsbaar en meervoudige handicaps kunnen door allerlei oorzaken ontstaan: zuurstofgebrek bij de geboorte, een zware infectie, een verkeersongeluk, bijvoorbeeld.

  6. 10

    @7: Herkenbaar, als tiener hoorde ik ook van bewoner van Groesbeek die kind had gekregen: hoofd in orde, ene arm én ene been/voet is enorm die bijna volwassen leek, en andere zijn als kinds zelf, halve romp was van volwassen bijna. Het was toen niet meer te halen, onmogelijk te leven. Dus hem laten inslapen of zoiets.

  7. 11

    @9

    Mijn bedoelingen? #7 suggereert dat het geen meervoudig gehandicapte kinderen zouden zijn, of zouden hoeven zijn. Dat is absoluut niet waar. En zo’n opmerking is behoorlijk pijnlijk voor mensen die er zelf mee te maken hebben.

  8. 12

    @11.

    Dat maak je er zelf van. Smerige insinuatie!

    Ik schrijf neer wat ik zelf meemaak. Dat jij het beter weet is waardeloos, want het zijn twee kanten van de medaille.

  9. 14

    @13.

    Jij zegt, dat ik wat suggereer, en doe dan alsof ik dat niet zo pijnlijk vind zoals jij dat kennelijk wel doe. Dat vind ik kwalijk.

  10. 15

    @14

    Lees gewoon je eigen reactie nog eens na. #6 zegt iets over dubbelgehandicapte kinderen en dan zeg jij dat die “toch niet meer worden geboren”. Waarmee je heel erg suggereert dat het probleem zich dus niet meer voordoet.

    Nogmaals, zo’n opmerking is een slag in het gezicht van mensen die er in hun leven mee te maken hebben. En dat jij het verdomt om dat te beseffen, maar in plaats daarvan het gekwetste zieltje uit gaat hangen, vind ik meer dan kwalijk. Daar laat ik het bij.

  11. 17

    @11: Duim omhoog!

    Ik ken ooit een zwaargehandicapte ( Van top tot met de teen verlamd en spastisch ), maar ze was super intelligent en kon zoveel vertellen via schrijven met pen in haar mond en of via haar hulpmiddel ( kleine hendeltje op de rolstoel ). Ze was ook de moeder van 2 kinderen, getrouwd met niet gehandicapte man. Ze kon het alles schrijven. Had vol lof voor haar, dat ze al vrij vroeg, in jaren 80, alle mogelijkheden kon vervaardigen en ze was ook nog veel meer dan de mensen bij elkaar in Nederland. Dat is bijzonderenswaardig!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

| Registreren