Een breder beeld van ‘de boze burger’: ervaren groepsachterstelling in verschillende maatschappelijke domeinen

Een gastbijdrage van Koen Damhuis (Universiteit Utrecht), Emily Miltenburg, Leonard van ’t Hul en Sander Kunst (Sociaal en Cultureel Planbureau), eerder verschenen bij Stuk Rood Vlees. De afgelopen jaren is er veel gezegd en geschreven over groeiende maatschappelijke onvrede en tanend politiek vertrouwen. Een veelgenoemde verklaring voor wat ‘boze’ burgers beweegt draait om wat sociaalwetenschappers ‘subjectieve relatieve deprivatie’ noemen: het gevoel dat de groep waartoe iemand zichzelf rekent er niet alleen slechter aan toe is dan een andere groep, maar dat deze situatie bovendien als oneerlijk wordt gezien. In een nieuw rapport, een samenwerking van het Sociaal en Cultureel Planbureau met de Universiteit Utrecht, gaan we nader in op dit gevoel van ervaren achterstelling. Daarbij verbreden én verdiepen we het begrip ‘bezorgde burger’. Een brede onderzoeksopzet Voor dit rapport onderzochten we niet alleen ervaren achterstelling, zoals vaker wordt gedaan, maar ook naar de mate waarin mensen ervaren dat hun groep in het voordeel is. Aansluitend op de literatuur over economische ‘verliezers van de globalisering’,  culturele ‘backlash’ en afnemend institutioneel vertrouwen en politieke ontevredenheid richtten we ons daarbij op drie verschillende brede domeinen. Meer specifiek keken we naar de thema’s wonen, werk, culturele uitingen, rechtspraak en politieke vertegenwoordiging. Qua methoden deden we dit enerzijds middels een LISS-enquête met gesloten en open enquêtevragen. Daarmee we onderzochten bij wie gevoelens van achterstelling en voordeel meer of juist minder spelen en ten opzichte van wie. Anderzijds onderzochten we op basis van afzonderlijke focusgroepen onder mbo- en wo-opgeleiden, met en zonder migratieachtergrond, waarom mensen deze situaties als eerlijk of oneerlijk beschouwen: op basis van welke morele overwegingen zijn sociale verhoudingen volgens hen (on)rechtvaardig? Dankzij deze gecombineerde benadering naar opleidings- én migratieachtergrond. kunnen we verschillen én overlap in ervaren achterstelling tussen groepen beter in kaart brengen. Gevoelens van achterstelling komen het meest voor bij wonen en politiek, maar een meerderheid voelt zich niet achtergesteld Hoewel het debat over bezorgde burgers vaak draait om gevoelens van achterstelling, voelt de meerderheid van de Nederlanders zich niet achtergesteld. Op alle onderzochte thema’s voelt de grootste groep zich noch achtergesteld, noch in het voordeel. Tegelijk zien we dat een aanzienlijke minderheid in Nederland momenteel wel achterstelling ervaart, het meest op het gebied van wonen (30%) en bij de vertegenwoordiging door de politiek (28%). Mensen die achterstelling ervaren vinden dat meestal ook onrechtvaardig. [caption id="attachment_371178" align="aligncenter" width="450"] Stuk Rood Vlees Figuur 1. Gevoel dat mensen zoals zijzelf achtergesteld worden of in het voordeel zijn op vijf verschillende thema’s. Bron COB-LIS meting april 2026[/caption] Grote verschillen naar opleiding en herkomst in ervaren voordeel en achterstelling, ook een partijpolitiek patroon Er zijn aanzienlijke verschillen in ervaren achterstelling en voordeel naar opleiding en etnisch-culturele herkomst. Vooral wo-opgeleiden zien mensen zoals zijzelf op elk domein meer in het voordeel dan andere opleidingsgroepen. Ook blijkt uit de enquête dat Nederlanders met een migratieachtergrond zich minder vaak in het voordeel voelen bij wonen, tradities of bij de vertegenwoordiging door de politiek. Daarnaast hebben mensen met een migratieachtergrond (vooral de eerste generatie) vaker het gevoel te worden achtergesteld bij het vinden van een baan en bij de behandeling door rechters. In focusgroepen met mensen met een tweede generatie migratieachtergrond interpreteren deelnemers deze achterstelling als een gevolg van hun huidskleur en etnische achtergrond. Ze plaatsen ervaren achterstelling in het licht van eerdere discriminatie-ervaringen. Ten slotte zien we ook naar partijvoorkeur duidelijke verschillen in ervaren achterstelling en voordeel. Mensen die vaak het gevoel hebben in het voordeel te zijn stemmen vaker op partijen als D66 en GroenLinks-PvdA. Mensen die zich meer achtergesteld voelen, komen vaker uit bij de PVV en FVD. Sterke gevoelens van achterstelling bij mbo-opgeleiden Wat verder opvalt in ons onderzoek is dat mbo-opgeleiden, ongeacht hun etnische herkomst en andere verschillen, op zeer vergelijkbare manieren spreken over hun ervaren groepsachterstelling. Ze hebben vaker een ‘of-of’-blik en redeneren op basis van zogenaamd ‘nulsomdenken’ (zero-sum thinking): als een andere groep iets krijgt, dan gaat dat ten koste van mensen zoals ikzelf. Daarbij zien ze de samenleving vaker als een plek waar groepen concurreren om schaarse middelen, politieke aandacht en maatschappelijke erkenning. Deze morele overwegingen zien we bij vrijwel alle onderzochte thema’s terug. Bij wonen draait de ervaren achterstelling om het (voor hen vanzelfsprekende) idee dat politiek en overheid in tijden van schaarste de eigen mensen eerst aan onderdak moeten helpen, en dan pas nieuwkomers.  Op soortgelijke wijze zijn mbo-geschoolde deelnemers van mening dat politici wel buitensporige aandacht hebben voor, en belastinggeld geven aan, nieuwkomers en andere landen, maar er niet zijn voor de belangen van gewone Nederlanders. Zo ontstaat er wrok van ‘mensen zoals ik’ die, om de metafoor van Arlie Hochschild te gebruiken, geen andere keus krijgen dan in de ‘wachtrij’ te blijven staan, terwijl anderen in hun ogen onterecht worden voorgetrokken. Dit ervaren gebrek aan erkenning komt ook naar voren bij de andere thema’s. Bij werk gaat het dan om de maatschappelijke miskenning van inzet en kwaliteiten. Bij de ruimte voor gebruiken en tradities gaat het om de ervaring dat de eigen culturele positie ondergeschikt is aan die van andere groepen. En in de gesprekken over de rechtspraak klinkt geregeld de twijfel door of instituties iedereen wel gelijk behandelen. In de gesprekken met mbo-opgeleiden domineert zo de ervaring dat mensen zoals zijzelf worden achtergesteld ten opzichte van anderen, al verschilt de groep waarmee zij zich vergelijken. Vaak gebeurt dit op spiegelbeeldige wijze: daar waar mbo-opgeleiden zonder migratieachtergrond vooral bevoordeling van mensen met een migratieachtergrond zien, ervaren mbo-opgeleiden met een migratieachtergrond juist dat mensen zoals zijzelf worden achtergesteld en gediscrimineerd op basis van hun herkomst. Gescheiden werelden De morele overwegingen van mbo-geschoolden met en zonder migratieachtergrond vertonen zo vele belangrijke overeenkomsten. Dit terwijl we juist grote verschillen zien tussen de opvattingen van mbo- en wo-opgeleiden zonder migratieachtergrond. Op thema’s als wonen, cultuur, politieke vertegenwoordiging en rechtspraak lijken zij soms in verschillende maatschappelijke werkelijkheden te leven. Wo-geschoolden redeneren daarbij vaker vanuit het idee dat de spreekwoordelijke ‘taart’ groter kan worden (zogenaamd ‘positive-sum thinking’). Bij de woningmarkt zien ze schaarste bijvoorbeeld vaker als gevolg van politieke en beleidsmatige keuzes. En ook bij ruimte voor tradities zien ze weinig strijd. Vanuit een ‘en-en’-blik wordt culturele diversiteit door hen eerder als een verrijking dan als bedreiging gezien. Daarnaast hebben ze meer vertrouwen in eerlijke rechtspraak en voelen zij zich doorgaans goed vertegenwoordigd door politieke instituties. Onder deelnemers met een migratieachtergrond zijn deze opleidingsverschillen kleiner. Discriminatie en racisme zijn zowel bij mbo- als wo-opgeleiden met een migratieachtergrond een veelgenoemde bron van ervaren groepsachterstelling. Ook hebben zij weinig vertrouwen dat de politiek deze problemen voldoende aanpakt. Een uitdaging voor het kabinet De focusgroepen laten zo zien dat onvrede over ervaren achterstelling zich niet altijd op andere groepen in de samenleving hoeft te richten. Sterker nog: Nederlanders met uiteenlopende achtergronden delen juist hun frustratie over politieke keuzes en de (gebrekkige) uitvoering van overheidsbeleid.  Hier ligt een uitdaging voor het huidige kabinet: ervoor zorgen dat gevoelens van achterstelling niet uitmonden in spanningen tussen groepen in de samenleving, en tegelijkertijd iets doen aan gedeelde frustraties. Dat is geen eenvoudige opgave. Door geopolitieke ontwikkelingen en de vergrijzing moeten regeringspartijen keuzes maken binnen beperkte financiële middelen. Besluiten over de verdeling van lasten en middelen kunnen het gevoel versterken dat groepen met elkaar moeten concurreren om schaarse middelen, kansen en erkenning. Dit kan ervaringen van achterstelling verder aanwakkeren. Juist omdat niet iedereen het eens is over wat een rechtvaardige herverdeling inhoudt, is het daarom belangrijk dat bestuurders toelichten waarom bepaald beleid wordt gevoerd, welke doelen daarmee worden gediend, welke groepen mogelijk (meer) geraakt worden. Want wanneer mensen de verdeling van lasten en middelen als onrechtvaardig ervaren, verdwijnt het draagvlak voor beleid. Dit artikel verscheen eerder bij Stuk Rood Vlees. Auteurs van het onderzoekrapport zijn Koen Damhuis (Universiteit Utrecht), Emily Miltenburg, Leonard van ’t Hul en Sander Kunst (Sociaal en Cultureel Planbureau). Het rapport is hier te lezen: Burgerperspectieven 2026 Bericht 3 Thema Ervaren achterstelling in verschillende maatschappelijke domeinen | Sociaal en Cultureel Planbureau  

Door: Foto: Peggy_Marco on Pixabay
Foto: Pavel Danilyuk on Pexels

Lang leve feminisme, maar pas op voor ‘womanosphere’

COLUMN - van Hanneke Felten

Feminisme leeft weer! Prachtig, maar we moeten oppassen voor een groepje vrouwen die zich feministen noemen maar eigenlijk een soort ‘womanosphere’ promoten, waarschuwt Hanneke Felten van Movisie. Feminisme gaat niet over nieuwe hokjes bouwen, maar juist over het slopen ervan.

Feminisme is alive and kicking. Dolle Mina is zelfs opnieuw opgericht, vrouwen ‘eisen de nacht terug’ op allerlei plekken in het land, artikelen over de ellende van de manosphere worden breed gedeeld en de feministische film Ladies First is een groot succes. Feminisme is terug en here to stay. En daar ben ik meer dan blij mee.

Want ik ben een feminist. Altijd al geweest, geloof ik. Toen ik als kind begreep dat ik geen misdienaar in de kerk mocht zijn omdat alleen jongens dat mochten, was ik woest. Dat was uiteraard niet de enige keer: Prins Carnaval en de Raad van Elf mochten ook al niet. En al gauw begreep ik dat ik minister van belangrijke zaken, zoals Financiën, ook wel op mijn buik kon schrijven. Boos werd ik ervan. En eigenlijk word ik dat nog steeds. Feminist ben ik omdat ik het naar mijn idee te stompzinnig voor woorden vind als ik vanwege zoiets toevalligs als mijn vrouw-zijn minder mag, minder kansen krijg en minder geld krijg. En dan ook nog eens meer kans maak op een leven achter het aanrecht en de geraniums.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Reageren op Sargasso wordt anders

Wie op Sargasso weleens een discussie van tachtig reacties heeft gevolgd, kent het: ergens op de zesde laag reageert iemand op iets van gisteravond, en je scrolt drie schermen terug om te snappen waarover. Hopeloos genuanceerd is mooi, hopeloos verdwaald wat minder. Daarom hebben we de reacties onder handen genomen.

De draad is beter te volgen (hopelijk)

Reacties springen in waar een discussie zich splitst. Gaan twee mensen een tijdje heen en weer, dan blijft dat netjes onder elkaar staan. Bij elk antwoord staat “reactie op” met de naam erbij. Beweeg je daar met de muis overheen, of tik je erop op je telefoon, dan zie je die reactie meteen, zonder weg te scrollen. Een lange zijtak klap je in met “Verberg antwoorden”, of met een klik op de lijn ernaast.

Earthshot prize: hoop voor de toekomst

COLUMN - Ik zag laatst de Graham Norton Show (met opeens muziek erdoorheen, heel irritant, maar de gesprekken zijn nog wel te verstaan) en dat ging onder andere  over een bijzonder hoopvol onderwerp. Daarom had hij ook een heel bijzondere gast; Prins William! Die is verbazingwekkend leuk, echt heel sympathiek, en oh cliché: heel gewoon gebleven. In het koetjes en kalfjes gedeelte vertelde hij bijvoorbeeld dat hij vroeger politieman wilde worden, en later DJ, tot grote hilariteit van het publiek natuurlijk.

Maar er was natuurlijk een speciale reden voor zijn bezoek; de Earthshot prize, een award die jaarlijks wordt uitgereikt aan projecten die iets goeds voor het milieu en de planeet hebben gedaan, die op 16&17 november wordt uitgereikt in Mumbai. De winnaar krijgt daarbij ook het niet lullige bedrag van £1.000.000.

Voorbeelden van finalisten: Kazachstan, waar een antilopesoort bijna was uitgestorven maar die nu weer een gezonde populatie heeft. Of het Deense bedrijf Ørsted, dat was volledig fossiel, is getransformeerd naar volledig (offshore) wind energie. Het levert 7% van de Britse elektriciteit – dat zijn 6 miljoen huishoudens – en is wereldleider.

In Nederland hebben we ook zoiets: de Nationale Klimaatprijs. Waarbij het (dan wel weer vrij lullige) bedrag van €25.000 hoort. Jammer genoeg kan het publiek ook hier niet mee stemmen. Ook jammer; in de jury zitten alleen mij totaal onbekende mensen. Bij Earthshot zitten behalve William bv. ook Cate Blanchett en David Attenborough, en de koningin van Jordanië.

Foto: Hosny salah on Pexels

Zware regenbuien zetten deel Gaza onder water, noodsituatie volgens UNRWA

De impact van zware regenval is overal te zien in Gaza. Bij alle ellende van regelmatige aanvallen en ongeveer dagelijkse doden, gebrek aan drinkwater dat kan worden vertrouwd, voortdurend gebrek aan voldoende voedsel, steeds minder ruimte om te leven (meer dan 60% van Gaza is in Israëlische handen en de ruimte krimpt steeds meer) is nu ook een aperte woningnood – of eigenlijk “tentennood” – aan de orde van de dag. Vooral de tenten in de lagere gedeelten, en de zogenaamde ”makeshift” tenten staan onder water of hebben het begeven. Hulp is nergens te krijgen, nieuwe tenten of dekzeilen worden door niemand geleverd. De Gazanen moeten maar zien hoe ze het redden. Beddengoed is eveneens in short supply en dan vooral droog beddengoed. Enkele mensen zijn bovendien gewond door een instortende muur, en meer mensen lopen gigantische risico’s.

De risico’s zijn overigens geen van alle nieuw. Ze zijn het gevolg van het Israëlische beleid van zo min mogelijk zaken doorlaten, zo veel mogelijk importen verbieden, zo veel mogelijk terrein inpikken en zo beroerd mogelijk huisvesten in een totaal verwoeste omgeving, waar nog altijd luchtaanvallen op worden gericht. Alles is gericht op het langzaam maar uiterst pijnlijk laten sterven van de twee miljoen (of al iets minder) Gazanen.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Quote van de Dag: Had hij maar duidelijker moeten ontkennen dat hij terrorist was

“Vooropgesteld: hij heeft het zelf online gegooid, en dan gaat het rond en zien we het. We schrijven er duidelijk bij: áls dit waar is, moet het onderzocht worden. We zijn niet verantwoordelijk voor wat media en politici ermee doen. Wij slaan net als 99 procent van de mensen die het horen aan op ’this is me’. Ik betreur dat hij last heeft gehad van deze situatie en dat hij bedreigd is, maar hij had beter moeten uitleggen wat zijn boodschap was.”

Foto: Vladimir Fedotov on Unsplash

Als de dokter een fout maakt…

Iedereen is wel eens patiënt. Op die kwetsbare momenten gaat er zelfs bij de professionals waar we op vertrouwen wel eens wat mis. Welke situaties zijn het gevoeligst? En wat zijn de professionele en persoonlijke gevolgen als een situatie escaleert?

Voor de lezingenserie Doktersdilemma’s gingen drie UMC Utrecht-medewerkers naar aanleiding van de medische ziekenhuisserie The Pitt in gesprek over de moeilijke en meest menselijke situaties waar dokters voor komen te staan in hun werk. Een seizoen van de met vele Emmy’s bekroonde tv-show volgt een vijftien uur durende dienst van dokter Robby, een getroebleerde maar toegewijde hoofdarts, en zijn collega’s op de spoedeisende hulp van het fictieve Pittsburgh Trauma Medical Center. Kijkers en recensenten prijzen het ijzersterke acteerwerk en het script; ziekenhuisprofessionals de realistische weergave van het werk op de spoedeisende hulp.

Ik zal aan de patiënt geen schade doen

In de officiële Nederlandse artseneed uit 2003 staat onder andere: ‘Ik stel het belang van de patiënt voorop en eerbiedig zijn opvattingen. Ik zal aan de patiënt geen schade doen.’ Deze variant van de aloude Eed van Hippocrates wordt bij vrijwel elk afstuderen van kersverse dokters in Nederland voorgelezen. Maar als dokter ben je, naast een uitzonderlijke professional met jarenlange opleidingen en rigoureuze training achter de rug, ook nog steeds gewoon een mens. En slechte dagen hebben we allemaal, toch?

Foto: Wally Gobetz (cc)

Midterms: De jeugd heeft de toekomst. De ouderen de stemmen

De Democraten hebben bij de midterms zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat veroverd. Een historische afstraffing voor Donald Trump. Toch geven de verkiezingsuitslagen weinig aanleiding om opgelucht achterover te leunen.

De voorlopige kiezersanalyses worden pas echt interessant wanneer je kijkt naar wie er op welke partij heeft gestemd. In de negen Senaatsverkiezingen die de New York Times analyseerde, stemden vrouwen consequent overwegend Democratisch. Niet-witte kiezers eveneens, met soms overweldigende marges. Ook jonge kiezers en hogeropgeleiden kozen massaal voor de Democraten.

Bij witte kiezers is het beeld vrijwel omgekeerd. In zeven van de negen staten hebben de Republikeinen nog altijd een voorsprong. In Mississippi zelfs van 49 procentpunt, in Texas van 20. Ook onder mannen behouden de Republikeinen in zeven staten de overhand.

Vooral de witte man blijft daarmee een belangrijke pijler onder de Republikeinse partij. Landelijk stemde nog altijd 55 procent Republikeins. Weliswaar minder dan de 60 procent in 2022, toch een opmerkelijke loyaliteit aan een partij die zich inmiddels volledig heeft overgeleverd aan Trump en zijn autoritaire politiek.

Het generatieverschil maakt de uitslag nog veelzeggender. Van de kiezers onder de dertig stemde landelijk 72 procent Democratisch. Onder 65-plussers hadden de Republikeinen juist een kleine meerderheid. In de negen onderzochte Senaatsverkiezingen kozen alle leeftijdsgroepen onder de 45 overwegend Democratisch, terwijl de Republikeinen bij de 45- tot 64-jarigen in zeven staten voorlagen.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Christian Lue on Unsplash

Een nieuwe visie op Europa

RECENSIE - Het boek Wij, Europeanen heeft een actuele aanleiding: “De nieuwe tijd die op ons afkomt, vraagt om een nieuwe geschiedenis” (p. 9). Dat kan natuurlijk niet letterlijk het geval zijn want de geschiedenis heeft zijn beloop gehad en – eenvoudig gezegd -: het is zoals het is. Wat wél kan veranderen en wat hier natuurlijk wordt bedoeld is onze vísie op geschiedenis. Evert van der Veen besprak voor de Boekenkrant het nieuwe boek van Marcel Hulspas.

Marcel Hulspas ziet de middeleeuwen als bepalend en die krijgen in dit boek dan ook de nadruk. Ontwikkelingen die daar hebben plaatsgevonden, zijn bepalend voor de geschiedenis zoals deze zich sindsdien heeft ontwikkeld. Vanuit dit perspectief is dit boek geschreven. Het boek beschrijft hoe economische groei, de opkomst van steden, handel en een zelfstandige burgerij de macht van adel en kerk geleidelijk beperkten. Tegelijkertijd ontstonden nieuwe ideeën over individuele vrijheid, bestuur en wetenschap.

Daarna volgt Hulspas de verdere ontwikkeling van Europa via de renaissance, de reformatie, de wetenschappelijke revolutie en de verlichting. Hij laat zien hoe rationaliteit, ondernemerschap en technologische vooruitgang Europa steeds invloedrijker maakten. Deze ontwikkelingen leidden ook tot kolonialisme, imperialisme en gevoelens van culturele superioriteit. Die schaduwkanten maken volgens Marcel Hulspas evengoed deel uit van de Europese geschiedenis als de idealen van vrijheid en mensenrechten.

Foto: cottonbro studio on Pexels

Hoe staat het met de ‘vierde macht’?

COLUMN - van Prof.Mr. Roel Bekker

In 1969 trok Crince le Roy veel aandacht met zijn inaugurele rede als lector waarin hij de ambtelijke dienst beschreef als ‘de vierde macht’, naast de gebruikelijke drie machten van Montesquieu. Het betoog sloot aan op de al bestaande kritiek op ambtenaren. De ambtelijke dienst was bureaucratisch, wat niet meer de positieve klank had van Weber maar stond voor langzaam en inefficiënt werken, met veronachtzaming van de burger. De ambtelijke dienst was ook conservatief, eigengereid en op zichzelf gericht, waardoor politici het gevoel hadden voortdurend tegengewerkt te worden in hun ambitieuze plannen. Ambtenaren waren een bedreiging voor het politieke primaat.

De lijst van bezwaren tegen de vierde macht was nog veel langer en ging er zeker bij de politiek in als koek. De reactie was duidelijk: de politici vonden dat de ambtelijke macht moest worden verminderd en dat die meer bij hen moest liggen. Dat werd daarna steeds meer de lijn, vanaf de jaren 90 onderstreept met maatregelen als de Oekaze-Kok [1] waarbij ambtenaren nog eens werd ingeprent dat niet zij maar politici het gezicht van de overheid waren. Of de Balkenendenorm [2], inhoudende dat de minister in het publieke domein het hoogste salaris moest hebben. Met als onvermijdelijk gevolg dat voor toptalent geen marktconforme salarissen meer konden worden geboden. In wervingsadvertenties werd meer en meer gezocht naar ambtenaren met politieke gevoeligheid. Alsof dat niet vooral een eigenschap is die politici zélf moeten hebben. Topambtenaren werden bovendien in hun functie op termijn gezet. Maximaal zeven jaar en liefst korter, dan konden ze de zaken niet meer naar hun hand zetten, zo was het idee. De politiek ging op haar beurt zichzelf gaandeweg versterken. Er kwamen meer bewindslieden en die kregen bovendien een groeiende ‘bontkraag’ [3], met door henzelf benoemde politieke assistenten voor ondersteuning van hun steeds meer actiegerichte politieke werk. [4]

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: Mehmet Turgut Kirkgoz on Pexels

Cubanen houden stand

LONGREAD - Is Cuba nog steeds niet gevallen?, vroeg collega Jos zich af.  Het land zucht sinds 1960 onder Amerikaanse sancties maar lijkt ondanks Trumps agressie stand te houden, net als bij eerdere pogingen Cuba op de knieën te krijgen (invasie Varkensbaai, 1961 en daarop volgende crisis, 1962) en zware tegenvallers als de Speciale Periode (1991, na de val van de Sovjet Unie).

Trump valt Cuba aan met een olieboycot, sancties tegen Cubaanse leiders en strijdkrachten en nieuwe sancties tegen negen staatsbedrijven in de mijnbouw, metaalindustrie en bouwsector.
Daarbovenop werden kwamen pogingen om met een speciale taskforce van de CIA een ‘regime change’ te forceren. Volgens een rapport van CBS News doet het Amerikaanse leger al onderzoek naar wat nodig is voor een interventie in Cuba.

Van revolutie naar evolutie

Je zou zeggen dat dit alles de genadeklap moet zijn. Vooralsnog is daar geen sprake van. Dankzij de weerbaarheid van de Cubanen zelf. Eén daarvan is zanger, dichter Silvio Rodríguez. Hij heeft de nodige kritiek op de Cubaanse leiders, maar blijft pal staan achter de idealen van de revolutie, die hij liever herdoopt ziet in ‘evolutie’.

In het lied ‘Sea Senora’ (hier de tekst) op het album “Segunda Cita”, oftewel “Tweede date”, dat in 2010 verscheen) zong Rodriguez al:

Foto: Quilia on Unsplash

Reactie op Bismarck bij “Oorlog: We zijn klaar omdat we er klaar mee zijn”

De reactie van lezer Bismarck op het artikel gisteren (Oorlog: We zijn klaar omdat we er klaar mee zijn) bracht me tot een wat uitgebreid weerwoord.

Uit zijn reactie:

Bismarck: “(…) Tsaar Nicolaas II werd gedwongen troonsafstand te doen, waarmee er een einde kwam aan eeuwen van tsaristische heerschappij. De tsaar en zijn gezing werden vermoord.”

“Die is wel heeel kort door de bocht.”

Ik: Ja, daar heb je gelijk. Maar om het artikel niet al te lang te maken kan je dat van elke voorbeeld (en het hele stuk) wel zeggen. Ik heb bij elk voorbeeld geen uitgebreide details gegeven over het tijdsverloop en wat daar allemaal binnen is gebeurd. Bovendien heb ik weggelaten wat de effecten op de korte en lange termijn zijn geweest. Ik heb alleen in korte, algemeen bewoordingen daar iets over gezegd.

Verder wil ik je best tegemoet komen door nu dan maar een niet-kort-door-de-bocht-reactie te geven.

Bismarck: “Ziet u in bovenstaande voorbeelden enige overeenkomsten met de actualiteiten?”
“(…) zit er ook nog niets tussen dat ook maar een beetje overeenkomt met de toespraak van Alexus Grynkewich.”

Ik: Nee, nogal wiedes. De militair heeft geen details prijsgegeven wat zijn “Wij weten wat ons te doen staat” inhoudt.
De enige overeenkomst in relatie tot zijn opmerkingen (“Ik denk dat de bevolking in de landen van het bondgenootschap zich enigszins ongerust maakt”) en dat zulks niet nodig is (Ik wil de miljard burgers van ons bondgenootschap dan ook geruststellen: wij hebben de situatie onder controle” sluit aan bij de actualiteit van de laatste persconferentie na de ministerraad (reuring over de uitlatingen van de minister van Defensie die Rusland voortaan ‘de vijand” wil noemen, maar geen onrust wil opwekken door te zeggen: “dat betekent niet dat wij in oorlog zijn”.

Volgende