Opvangen van vluchtelingen is heel normaal

door Romy Santpoort, projectleider team 'Wat werkt' bij Movisie. Het opvangen en helpen van mensen op de vlucht is heel normaal. Dat doen we in Nederland al eeuwenlang. De meeste mensen steunen de opvang van mensen die zijn gevlucht, ziet Romy Santpoort. Ik hoor bij die meerderheid. Ik woon op nog geen 200 meter van een azc, een oude gevangenis die tijdelijk dienst doet als opvang. Op de muur, onder het schrikdraad staat in slordige graffiti: ‘Komt goed op een dag’. Als ik vanaf het station naar mijn huis loop, wandel ik soms even mee met iemand die op zoek is naar het azc. Je herkent zo iemand aan grote tassen of koffers, een zoekende blik en onduidelijke routebeschrijving op een papiertje in de hand. Als je dan even naast iemand loopt, spreek je geen asielzoekers, maar mensen. Zo liep ik mee met Caro uit Brazilië. Caro hoopt op een toekomst met haar vier kinderen. Ze is haar thuisland en haar man ontvlucht, die op straat in Amsterdam leeft. Een paar weken later liep ik mee met Mohammed, een (wereldberoemde) journalist uit Gaza wiens vrouw en kinderen in Amsterdam worden opgevangen. Voor Mohammed was er geen plek in de opvang in Amsterdam. Azc’s met plek voor een gezin van 6 zijn schaars, dus moest hij, via Ter Apel, naar de gevangenis in Zoetermeer verhuizen. Ik ben echt geen uitzondering. Sociaal gedrag is heel normaal: mensen zijn van nature geneigd anderen te helpen, samen te werken of te delen. Het is normaal en goed om mensen in een kwetsbare positie te helpen. Steun voor opvang van vluchtelingen is dus óók heel normaal, zo blijkt herhaaldelijk uit onderzoek en opiniepeilingen. Maar wat de meeste mensen normaal vinden, wordt maar weinig benoemd. Terwijl het nu juist zo belangrijk is. Normaal Je kunt het gedrag en de houding van mensen veranderen als je expliciet benoemt wat in een groep normaal wordt gevonden, of wat normaal (én abnormaal) gedrag is. Het heeft een klein maar zeker effect, volgens de wetenschap. Het heet normstelling en werkt zo: wanneer mensen zeggen dat iets normaal is, voelen anderen zich vrijer om dat ook uit te spreken en daarnaar te handelen. Niet omdat ze van mening veranderen, maar omdat ze minder bang zijn voor vervelende sociale gevolgen (zoals kritiek of uitsluiting). Normstelling is belangrijk bij de aanpak van allerlei sociale problemen, zoals discriminatie en grensoverschrijdend gedrag. Normstelling werk nog beter als mensen met gezag of invloed die normen stellen. Zij worden vaak gezien als voorbeeld én hun boodschap wordt nu eenmaal veel vaker herhaald en verspreid. Ook helpt het als de norm gepaard gaat met verhalen. Zoals die van Caro en Mohammed. Verhalen maken de norm concreet en geloofwaardig. Extreemrechtse politici en actiegroepen én veel media kennen dit principe inmiddels Oproep Extreemrechtse politici en actiegroepen én veel media kennen dit principe inmiddels. Zij schetsen bewust én onbewust een verkeerd beeld. Want wie het nieuws volgt, kan gemakkelijk gaan geloven dat heel Nederland tegen de opvang van vluchtelingen is. Terwijl het tegendeel waar is: 70 tot 80 procent van de mensen vindt opvang van vluchtelingen normaal.  [1] Hierbij doe ik een dringende oproep aan mensen met invloed en het stille midden voor wie de opvang aan vluchtelingen de normaalste zaak ter wereld is: spreek je uit. Op je werk, op een feestje of in de groepsapp. Het opvangen en helpen van mensen op de vlucht is heel normaal. Dat doen we in Nederland al eeuwenlang. Komt goed op een dag. Noot: [1] Zie bijvoorbeeld het onderzoek van de RUG 'Ongenoegen, migratie, gastvrijheid en maatschappelijke onrust' of de recente peiling van RTL nieuws: Steun voor vluchtelingen ondanks protesten Dit artikel verscheen eerder bij Sociale Vraagstukken. Romy Santpoort is projectleider binnen het team Wat werkt bij Movisie.

Door: Foto: AZC Zoeterneer Komt goed op een dag. Foto van de auteur

Tussen droom en werkelijkheid | Zomergasten met Nasrah Habiballah

, door

RECENSIE - De tweede aflevering van het laatste seizoen Zomergasten zat vol met dromen. Die niet zelden verstoord werden door de werkelijkheid. Journaliste Nasrah Habiballah leidde ons langs schitterende fragmenten zonder haar journalistieke masker te laten zakken.

‘Ik wil de openingsscène van Oklahoma! verfilmen’, zegt een van de hoofdpersonen uit A Bunch Of Amateurs, een documentaire over een groep bejaarde filmliefhebbers. De man heeft een geruit hemd aan, een rode kiel om zijn hals en een cowboyhoed op zijn hoofd. Hij wil gefilmd worden terwijl hij op een witte hengst door het maisveld rijdt en ‘Oh, what a beautiful morning’ zingt. ‘Heb je ooit op een paard gereden?’, vraagt iemand. ‘Nee’, zegt hij. ‘En waar vind je mais zo hoog als het oog van een olifant?’ ‘Niet hier in de buurt’, geeft hij toe.

Even later staan ze in het enkelhoge gras van een weiland. Een vrouw met dezelfde kleren is zijn stand-in. ‘Vanuit deze hoek zie je niet dat ik het niet ben’, zegt de man terwijl hij door de camera naar de vrouw kijkt op het witte paard.

De man had een droom. Of het uiteindelijke resultaat overeenkomt met het droombeeld, is nog maar de vraag. Maar doet dat er toe? Hij heeft het toch maar mooi gerealiseerd. Dat hij zelf niet op het paard zat? Een kniesoor die daarover valt.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Quote du Jour

Quote du Jour | EU houdt de natiestaat in stand

, door

Jan Werts (Montesquieu Instituut en de Clingendael Spectator ) is al vijftig jaar correspondent in Brussel en blikt voor Villamedia terug op de veranderingen binnen de EU en zijn vakgebied. Hij trekt een interessante conclusie uit zijn jarenlange ervaring met de Europese politiek:

Ooit leerde ik op school dat we op weg waren naar de federale ‘Amerikaanse‘ Verenigde Staten van Europa. Daar hoor ik vandaag niemand meer over. Het is dan ook, grappig genoeg, precies andersom gegaan. De nationale staten gebruiken naar mijn ervaring Europa om in een economisch gemondialiseerde wereld toch hun politiek en cultureel voortbestaan te verzekeren. Het voortbestaan van de natiestaten is een belangrijk resultaat van de Europese Unie. Die conclusie lees je overigens nooit.

Foto: Schermafbeelding Boze geesten podcast

Eensgezind kritiek leveren

, door

Waarom zou je als mens met iemand in gesprek gaan voor een camera of achter een microfoon? Waarom niet in je eentje je eigen mening verkondigen? Waarom met zijn tweeën, of zelfs met nog meer mensen? Dat is een kwestie die me al een tijdje intrigeert. Dat komt doordat veel kritische gesprekken op YouTube en in podcasts een bijzonder karakter hebben.

Het voor de hand liggende antwoord op mijn vraag is zoiets als: twee weten meer dan één. Je vult elkaar aan, je corrigeert fouten van de ander, je spreekt elkaar tegen. Mij lijkt dat mensen met elkaar spreken om hun horizon te vergroten. En dat je dus kijkt of luistert naar een groep van meerdere sprekers, omdat dit je horizon nog meer vergroot. Maar dan zou je niet bij voorkeur optreden met iemand met wie je het bij voorbaat eens bent. En dat is precies wat er gebeurt .

Dat blijkt uit een fenomeen als De snijtafel. Dat begon in 2012 met twee jonge mannen, Kasper C. Jansen en Michiel Lieuwma, die samen kritiek leverden op van alles en nog wat: liedjes, interviews, afleveringen van De Wereld Draait Door. Het was een tijdje heel populair, ik sprak allerlei mensen die zoiets ook wilden maken, al is dat geloof ik nu alweer wat minder. Heel vervreemdend was dat Jansen en Lieuwma wel kritisch waren op hetgeen ze behandelden maar in de afleveringen die ik heb gezien nooit kritisch waren op elkaar.

Foto: NASA on Unsplash

“Maar wat als we voor het verkeerde alternatief kiezen?”

, door

COLUMN - Eind vorige eeuw ging ik informatica studeren aan de HTS. Ik vond het magisch hoe je met weinig middelen hele toffe nieuwe dingen kunt maken. Tijdens mijn middelbare schooltijd liep ik al het programmeervirus op door leuke en handige programma’s te schrijven, toen nog onder MS DOS. Het gaf me een enorm bevrijdend gevoel, en ik kon er veel creativiteit in kwijt. Daar ga ik goed op.

En hoewel je anno 2026 met veel minder kennis, met nog goedkopere techniek, en minder tijd, nog veel meer gaafs zou kunnen maken, krijgen steeds minder mensen (waaronder ik) bij ICT nog dat bevrijdende gevoel. Ik voel me steeds vaker een organische slaaf van een log en shitty digitale gevangenis. Of het nou de Outlook e-mail is van de gemeente Nijmegen, of het delen van bestanden via Teams met sommige partners op de Radboud Universiteit: gebruikers worden gedwongen trage en nodeloos onhandige programma’s te gebruiken waarvoor al decennia veel betere alternatieven zijn. Daar ga ik heel slecht op.

Zoals @bert_hubert laatst catchy formuleerde hebben veel grote organisaties hun tech-afdelingen de afgelopen decennia getransformeerd naar big-tech-afdelingen. En dat is zonde. Want de belangen van big tech zijn niet de onze.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Closing Time | Eels with Strings

, door

Volendam heeft de palingsound, LA heeft Eels. Tot mijn verbazing is de band van Mark Oliver Everett, alias E, nog maar een keertje langsgekomen in Closing Time en toen niet eens met een eigen nummer. En de video op die pagina is inmiddels verdwenen. Hoog tijd om daar wat aan te doen. Maar welk nummer? Ik overwoog I Like Birds, als ode aan de familie pimpelmezen die mijn balkon heeft uitgekozen als hun favoriete hangplek. En Susan’s House, de sfeerschets van de wijk van LA waar E woonde in de jaren ’90. Het was geen Volendam. Novocaine For The Soul, die andere klassieker van hun eerste plaat, had ook gekund.

Foto: Manuel Torres Garcia on Unsplash

Het Pentagon als testosteronkliniek

, door

De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth wil alle militairen van dertig jaar en ouder jaarlijks laten testen op een tekort aan testosteron. Ook vrouwen vallen onder het programma. Militairen met lage waarden kunnen vrijwillig testosterontherapie krijgen. Hegseth noemt het zelf de opmaat naar een “High-T Department of War”.

Daarmee is meteen duidelijk dat dit niet uitsluitend gezondheidsbeleid is. Testosteron fungeert hier als politiek symbool: meer hormoon, meer kracht, betere soldaat. Een ingewikkeld medisch onderwerp wordt teruggebracht tot de beeldtaal van sportscholen, podcasts en de manosphere, want wetenschappelijk bewijs ontbreekt.

Een testosterontekort kan serieuze klachten veroorzaken. Maar bevolkingsbrede screening onder gezonde militairen is iets anders dan gerichte diagnostiek bij mensen met symptomen. Testosteronwaarden variëren door tijdstip, slaap, stress, ziekte, voeding en fysieke belasting. Een lage uitslag is niet automatisch een aandoening. Bij massale jaarlijkse tests zullen onvermijdelijk grote aantallen militairen in vervolgonderzoek en behandeling terechtkomen, ook wanneer hun lage waarde tijdelijk of klinisch nauwelijks relevant is.

Daarmee dreigt normale vermoeidheid te worden gemedicaliseerd. Militairen slapen slecht, werken onregelmatig en staan onder stress. Dat kan hormoonwaarden beïnvloeden. Testosteron voorschrijven is dan aantrekkelijker dan werkroosters aanpassen, rust organiseren of langdurige overbelasting aanpakken. Het lichaam van de militair wordt “gerepareerd”, terwijl de omstandigheden die het probleem veroorzaken intact blijven.

Foto: Yuri Samoilov (cc)

De stilstaande klok die Maurice de Hond heet

, door

Daar zat hij dan, bij de corona-commissie. Eindelijk mocht Maurice de Hond zijn verhaal doen. En het was zoals we hem kenden: de man die in coronatijd vooral zelf vond dat hij een miskend genie was, genegeerd door starre instituties die te traag, te voorzichtig en te gesloten waren om zijn gelijk te erkennen: het waren de aerosolen.

Voeg hier een collectieve oogrol in van iedereen die zich destijds ook maar enigszins in de materie had verdiept en de zeperts van De Hond had gezien. Een genie? Eerder een stilstaande klok die, zoals stilstaande klokken nu eenmaal doen, twee keer per dag de juiste tijd aangaf. En toegegeven, de rol van aerosolen, slecht geventileerde ruimtes en luchtkwaliteit is in het officiële coronabeleid inderdaad te lang onderschat. Op dat punt zat De Hond dichter bij wat later serieuzer werd genomen dan veel van zijn critici toen wilden toegeven.

Alleen volgt daar veel minder uit dan zijn aanhang ervan maakt. Gelijk krijgen op één onderdeel maakt iemand nog geen betrouwbaar denker. Een correcte uitkomst kan voortkomen uit een sterke methode, uit geluk, uit intuïtie, uit koppigheid, of uit een combinatie daarvan.

Pointer zette in 2021 een aantal claims van De Hond op een rij. De anderhalvemetersamenleving zou onnodig zijn. Je zou niet besmet kunnen raken door voorwerpen aan te raken. Het kon volgens hem “gewoon niet anders” dan dat besmettingen via de lucht gingen. Ook stelde hij in het voorjaar van 2020 dat er tot het najaar geen tweede golf zou komen, wat duidelijk wel gebeurde. Volgens Pointer schreef De Hond bovendien dat aerosolen verantwoordelijk waren voor 95 procent van de coronabesmettingen.

Closing Time | Ontevreden

, door

Het had het lijflied kunnen zijn van een zeker type hedendaagse boze burgers, ware het niet dat degenen die zich er het meest in zouden moeten herkennen, dat het minste zullen doen. Dit nummer kwam uit in 1991; de tijd waarin wij ons nog verheven voelden boven de Vlamingen, omdat daar het Blok in opkomst was. Of dat de inspiratie vormde voor dit nummer weet ik niet, maar het zou zomaar kunnen. Enkele jaren laten nam Raymond van het Groenewoud wat nadrukkelijker stelling tegen het Vlaams Blok, met het nummer l’étranger c’est mon ami.

Foto: Ian Usher on Unsplash

Geen AI-race? Wel aan het Oekraïense front

, door

OPINIE - Vertel de mannen en vrouwen die onze vrijheid verdedigen in de Oekraïense loopgraven niet dat er geen AI-race gaande is. Hun leven hangt af van door AI bestuurde drones. Zijn de critici van AI daarmee af? Nee, ze helpen ons de juiste race te kiezen. Een gastbijdrage van Richard Wouters.

Ik behoor tot de snel slinkende groep Nederlanders die nog nooit ChatGPT heeft gebruikt. Denken en communiceren wil ik niet uitbesteden aan een stochastische papegaai, die woorden aan elkaar plakt op basis van kansberekening. Ik troost me met de voorspelling van een Amerikaanse hoogleraar computerwetenschap dat mensen die boeken lezen en zélf schrijven van waarde zullen blijken tegen de tijd dat alle anderen hun brein gefrituurd hebben in AI-drab.

Mijn weerzin tegen AI wordt goed verwoord door de kritische techdenkers die ons waarschuwen om niet in het frame van een AI-race te stappen. Want dan worden alle spelregels voor AI een blok aan het been.

Maar telkens wanneer het over AI gaat, dwalen mijn gedachten af naar Oekraïne. Ruim vier jaar na de start van zijn grootschalige invasie is het Poetin nog altijd niet gelukt om het land te onderwerpen. Dat komt door de moed en veerkracht van de Oekraïners, maar ook door het vernuft waarmee zij een dronerevolutie hebben ontketend.

Foto: Gertrude Bell Historia REX Shutterstock.com (according to Brittanica.com), Public domain, via Wikimedia Commons.

Gertrude Bell

, door

En dan ineens sta je, op een wat rommelige ochtend, op het Britse kerkhof in Bagdad. Je ziet het graf van officieren en manschappen die sneuvelden in de Eerste Wereldoorlog, toen de Britten de olievelden in zuidelijk Irak bezetten. De graven zijn wat mottig, niet al te best onderhouden, op één na: het graf van Gertrude Bell. Een gigant. Geboren in 1868, aanwezig op diverse kruispunten in de geschiedenis van het moderne Midden-Oosten. Zelfmoord in 1926, vandaag een eeuw geleden.

Wie was Bell? Ze was een Britse reiziger, auteur, politiek adviseur en archeoloog. En ze hielp bij de vorming van de moderne staat Irak.

Reiziger in de Levant

Gertrude Bell stamde uit een vermogende familie en was half wees: haar moeder overleed toen ze drie was, en ze werd grotendeels opgevoed door haar vader. Een stiefmoeder zorgde voor haar scholing en begeleidde Bell naar college in Oxford: Lady Margaret Hall. Ik ben er weleens iemand wezen opzoeken en ik denk dat ik me herinner Bells naam daar te hebben gezien, ingeschreven in een inscriptie in een muur.

De jonge Bell – we hebben het over een vrouw van rond de dertig aan het einde van de negentiende eeuw – was een enthousiaste reizigster, bergbeklimster én taalkundige, die niet alleen het Frans, Duits en Italiaans beheerste, maar ook het Arabisch, Perzisch en Turks. Ze publiceerde een vertaling van de middeleeuwse Perzische dichter Hafez, beklom diverse Alpentoppen en trok door Perzië en door Ottomaans Syrië en Mesopotamië. Ze organiseerde een expeditie naar het hart van het Arabische Schiereiland. En daarover publiceerde ze. Zoals destijds gebruikelijk combineerde ze in haar boeken reisverslag, fotografie en archeologische observaties. Hiermee vestigde ze in Europa haar reputatie als kenner van de Arabische wereld.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Kayle Kaupanger on Unsplash

Extreemrechtse revolutionairen

, door

RECENSIE - Conservatieve en radicaal-rechtse stromingen hebben de wind mee in het land van Trump. Vanuit Europa kijken we bezorgd naar fanatieke christelijk-religieuze bewegingen die alles opzij zetten voor de vestiging van het Koninkrijk Gods op aarde. Die bewegingen waren er natuurlijk al veel langer, maar nu zit er iemand in het Witte Huis die serieus naar hun bizarre verhalen luistert. De Franse politicoloog Arnaud Miranda schreef een boek over een via het internet inmiddels wijd verbreide extreemrechtse tegencultuur die zo mogelijk nog verder gaat in de ondermijning van de democratie en alle waarden die daarmee verbonden zijn.

Dark Enlightenment is de titel van de Nederlandse (!) vertaling van het boek dat oorspronkelijk is uitgekomen onder de titel Les Lumières Sombres. Miranda spreekt van een ‘neoreactionaire’ tegencultuur, de aanhangers noemen het Dark Enlightenment. Ooit waren het ‘schimmige randfiguren’ die in de tweede termijn van Trump echter in het volle daglicht zijn getreden en die niet alleen in de regering maar ook in de elite van ‘big tech’ aanknopingspunten hebben gevonden.

De belangrijkste profeten zijn volgens Miranda Curtis Yarvin en Nick Land. Hij besteedt in zijn boek uitgebreid aandacht aan hun bizarre, vaak onbegrijpelijke en warrige denkbeelden die in de donkerste hoeken van extreemrechts gehoor vinden. Sektariërs zou je kunnen zeggen, maar het internet heeft hen wel geholpen een reactionaire stroming op gang te brengen die niet zonder gevaar is voor het weldenkende deel van de wereldbevolking. Zeker als je kijkt wat ze met de wereld voor hebben. De kern er van is dat de bestaande orde omver geworpen moet worden en vervangen door een hiërarchisch gestructureerde onderneming, die door een elite geleid wordt en liefst met een koning aan het hoofd. De politiek, zoals we die kennen, wordt afgeschaft. De burger wordt een consument van diensten. De neoreactionairen hebben de overtuiging dat er natuurlijke hiërarchieën bestaan en dat geweld een onuitroeibaar bestanddeel van menselijke samenlevingen is. Ze hebben een uitgesproken afkeer van democratie en eisen net als radicale libertariërs een exit-recht op voor burgers van een staat. Ze zijn optimistisch over de mogelijkheden van de technologie en voorstanders van een versnelde ontwikkeling van het technokapitalisme. Terwijl de term ‘reactionair’ een terugkeer naar het verleden suggereert zijn de neoreactionairen techno-optimisten. Ze vereenzelvigen zich met futuristische beelden van de samensmelting van mens en machine, een ‘posthumane toekomst’. Ze refereren in hun waandenkbeelden veelvuldig aan science fiction en daarop gebaseerde games met cyborgs etc.

Volgende