Sargasso 2051

20 december 2051. In verschillende plaatsen in Nederland zien we al weken mensen van deur naar deur rennen en iets wat op papier lijkt in de brievenbussen van de huizen kieperen. Afgaande op hun uiterlijk, zou je kunnen denken hier een stel oude hippies aan het werk te zien. Ze zijn onmiskenbaar oud. Zoveel verraden de lijnen in de gezichten en de vlekjes op de handen wel. Maar hippies? Wat een hippie is weet niemand meer, maar de term is in de geschiedenis vastgeroest en doet het nog steeds goed als denigrerend vooroordeel. Vandaag echter wordt….., wacht even, daar gebeurt wat. “Ik heb een reactie! Ik heb een reactie!”. Een van de brievenbuslopers holt naar zijn maat en houdt iets wat op een papiertje lijkt omhoog. “Hoe bedoel je, een reactie?’, vraagt zijn maat. “Hier, dit hing aan de deurknop van dat huis daar. Overduidelijk een reactie op het pamflet van gisteren. Lees maar”. De twee zetten het op een lopen en na enige minuten stormen ze een gebouw binnen, al roepend: “De first is binnen! De first is binnen!”. 'First' is Engels voor 'r in de vuist' en 'is binnen' is Nederlands voor 'we got it!'. Het herhalen van zinnetjes lijkt een cultuurtje in de groep, want alom hoor je “Wat? Wat?” en “Echt waar? Echt waar?”. Eentje houdt het op “Huh? Huh?”. Vanachter de stencilmachine maakt zich een inktbevlekte figuur los en mengt zich ertussen. “Laat eens lezen”, en er daalt een stilte neer. De Stencilaar leest voor: Gefeliciteerd, maar wat zegt het? Twintig jaar zijn slechts een flits in de eeuwigheid en bovendien schrijven jullie alsof je pas net begonnen bent. Tip 1: Hoe jullie aan die Gestetner gekomen zijn mag Joost weten, maar de afdrukken zijn abominabel. Voor een prikkie heb ik nog wel een Risograph GR 2710 voor jullie, op zonne-energie, met accu. Tip 2: Laat g.v.d. die afdrukken eerst drogen voor je ze bij mij in de bus flikkert! “Mwah”, reageert de Stencilaar als eerste, ‘gooi maar weg”. “Weggooien? Weggooien?!”, roept de bezorger die de reactie had gevonden. “Start de machine maar vast op, dan tik ik snel een antwoord”. “Niet doen, zeg ik” zegt Stencilaar, “dit gaat niet over de inhoud en ik heb een hekel aan technofrene betweters”. “Maar dit is de eerste reactie sinds jaren”, repliceert de andere bezorger, “daar moeten we toch wat mee?” “Tsja”, begint de Hoofdredacteur (waar komt die ineens vandaan?), “als we wel reageren, stimuleert dat misschien andere lezers en komen we dichter bij ons doel”. “Ik maak vast een tekening”, gooit de meest artistieke van de groep er in, “en beeld hem wel af als een trol”. “Een trol? Wat is dat?”, vraagt de jongste van het gezelschap. “Als je het maar laat”, brult Stencilaar, “je pielt er altijd veel te veel lijntjes op en ik heb geen zin de machine elke keer helemaal schoon te maken als-ie weer is vastgelopen dankzij dat gekras van jou”. “Heren, heren”, roept de Diplomaat. Bammmm!! De Diplomaat grijpt verbouwereerd naar zijn neus. “Je leert het ook nooit, hè?”, roept Meesteres, “het is ‘mensen, mensen’ . Of,  als je per se ingewikkeld wilt doen, ‘dames en heren’ ”. Vijftig jaar Sargasso. Veel lijkt er niet veranderd en toch ook weer wel. Het groepsgedrag is herkenbaar. Technologische ontwikkelingen mogen zich razendsnel evolueren, het gedrag van groepen die ze hebben uitgevonden is echter een vaste constante. Maar wat is dat gedoe met een stencilmachine, pamfletten en brievenbussen? Daarvoor moeten we vijf jaar terug. Op allerlei rampen was de mensheid voorbereid, op eentje na. 'De Ramp' voltrok zich volgens een scenario dat alleen volstrekt fictieve rampenfilms kenmerkt. Het begon met een kerncentrale in Frankrijk. Na een onbekende storing waren de kernreacties niet meer in de hand te houden en de centrale ontplofte. De schok die dat in de aardbodem teweeg bracht, veroorzaakte kettingreacties in ondergrondse tektonische platen. Behalve enorme schade bovengronds, hadden de aardverschuivingen ook tot gevolg dat de laatste restjes olie- en gasvelden verdwenen in ondergrondse scheuren en gaten. We konden er niet meer bij. Nu zitten we dus al weer jaren zonder energie. Met man en macht worden er waterkrachtcentrales herbouwd en windmolens gerestaureerd, maar de Centrale Leiding heeft laten weten dat het nog wel een paar jaar kan duren voor de eerste burgers weer aangesloten kunnen worden op Het Net. Ongeveer een jaar voor De Ramp legde Sargasso de lezers de 'Vraag van het Jaar' voor: Hoe ziet uw leven er uit als er helemaal geen energie meer is? Een bont scala antwoorden volgde. Sargasso had niet alleen een groot en gemêleerd publiek, het was ook een vindingrijke, zo niet een fantasierijke lezersschare. Sargasso verklaarde nooit te zullen stoppen, wat er ook gebeurde. Het siert de ondernemende, creatieve geest van de Sargassianen dat ze voorRampse-technologie wisten te bemachtigen én te gebruiken. Nu rennen ze dus de benen uit hun lijf om De Boodschap te bezorgen. Die boodschap valt kernachtig samen te vatten als: Denk na, denk na! U las zojuist een update van een artikel dat hier werd gepubliceerd ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van Sargasso. Het verhaal hierboven speelt zich af ten tijde van het 50-jarig bestaan. Wat er ook is aangericht door de Trumpen, Poetins, Xi Jinpings (en in hun kielzog grootheidswaanzinigen à la Wildersen), Sargasso laat zich niet weerhouden het zo nodige tegengif te produceren. Help het voortbestaan van Sargasso veilig te stellen: Wij zoeken versterking van onze redactie en bestuur. Voor al deze vacatures: mail naar [email protected]

Door: Foto: Dr. Bernd Gross, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Foto: Uitgeverij Pluim - Lieke Marsman - foto Tom Cornelissen.

Je pruttelt wat mee met lichamen

Sommige schrijvers zijn goed in ieder genre, ook dat van het automatisch antwoord. Een paar jaar geleden kregen correspondenten van Lieke Marsman in de zomer te lezen: ‘met vakantie tm 31 augustus, voor dringende zaken kunt u het best iemand anders mailen.’ Ik denk sindsdien even aan haar als ik in de zomer een mail krijg met een autoreply.

Ik bewonderde haar als schrijver, en niet alleen van autoreply-berichten, en leerde haar als persoon kennen in 2017, via een project over het sonnet voor Neerlandistiek. Ik vroeg 14 dichters een nieuw, 21e eeuws sonnet te schrijven; zij schreef dat ze dat wel wilde doen, al vond ze in opdracht schrijven heel lastig, ‘maar misschien dat zo’n vormopdracht makkelijker is dan een opdracht nav inhoud’. Een paar maanden later meldde ze dat er ‘roet in het eten was gekomen, namelijk kanker’, maar ze schreef uiteindelijk toch een, omgekeerd, sonnet, We verdampen tot we condenseren.

We verdampen

Het zijn rare tijden, jaargetijden
veranderen en vermijden een confrontatie
met vakantie.

Je pruttelt wat mee met lichamen
die druipen, ijlen, kwijlen, schijten.
Een koor in mineur, dat zachtjes brult:

Je lijf is ziek, maar je wordt beter, het zal slijten.
Je zult stiller in het gras liggen en slanker,
uitgemergeld chique bezoek ontvangen. Maar kanker
heeft geen kalender, dus heb geduld.

We verdampen tot we condenseren
en ook rampen zijn gemaakt van feiten.
Je hoeft ze er alleen maar uit te destilleren.
Je wordt beter. Het zal slijten.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: NASA, publiek domein

Artemis II en de illusie dat uitleg nog helpt

Sommige mensen dachten dat de maanmissie Artemis II voor Flat Earthers een eyeopener zou worden. Vier astronauten vlogen rond de maan, verder van de aarde dan de mens ooit geweest is. De missie werd live gevolgd, onafhankelijk gemonitord en leverde een continue stroom aan beelden en data op. Toch veranderde het internet vrijwel direct in een realtime complotmachine.

Livestreams werden frame voor frame uitgeplozen op TikTok, Reddit, YouTube en X. Compressiefouten, reflecties en overlayproblemen veranderden binnen minuten in “bewijs” dat NASA alles in een studio had opgenomen. Een zwevend knuffelbeest in de Orion-capsule dat kort visuele artefacten vertoonde, groeide online uit tot vermeend greenscreenbewijs. Factcheckers moesten uitleggen dat het probleem ontstond in een tv-uitzending en niet in NASA’s originele beelden.  Ondertussen gingen AI-gegenereerde nepbeelden van Artemis II viraal, waarna dezelfde accounts die NASA beschuldigden die vervalsingen weer gebruikten als bewijs dat NASA met CGI werkt.

Dat maakt Flat Earth interessanter dan alleen een bizarre nichegemeenschap. De beweging functioneert steeds meer als een uitvergrote versie van bredere (internet)mechanismen: wantrouwen richting instituties, algoritmes die emotie belonen en online ecosystemen die complete alternatieve werkelijkheden bouwen rond identiteit en verontwaardiging.

Hetzelfde patroon zie je terug bij klimaatontkenning en radicale anti-immigratieprotesten. Niet een gebrek aan informatie vormt het probleem, maar een overdaad aan selectief gebruikte informatie. Voor vrijwel ieder onderwerp bestaat inmiddels een parallel circuit van influencers en complotters die uitleggen waarom officiële cijfers, wetenschappelijke conclusies of journalistieke verslaggeving verdacht zouden zijn.

Foto: Enquêtezaal - Getuigetafel. CC-BY-NC 4.0 Tweede Kamer.

Parlementaire enquête naar de kosten van asielopvang

OPROEP - Nog steeds krijgt de overheid een fatsoenlijke asielopvang niet op poten. Vluchtelingen worden van hot (aanmeldcentrum Ter Apel) naar her (noodopvanglocaties) gestuurd, waar ze doorgaans maar kort verblijven om opnieuw van hot (sporthallen, leegstaande kantoren) naar her (hotels, cruiseschepen) verplaatst te worden. En dat is al jaren staande praktijk.

Los van het feit dat gebrek aan bestuurlijke doortastendheid tot deze chaos leidt, lopen de kosten ook stevig uit de hand. Voor eigenaren van hotels en cruiseschepen is het een aardig verdienmodel geworden. Het Rijk is gedwongen fikse boetes uit te betalen aan Ter Apel en eerder gesloten opvanglocaties zijn op enkele plaatsen weer opgetuigd tot noodopvang.

Is de opvang in Ter Apel een electoraal businessmodel geworden? Of Koehandel uitgelokt door de Spreidingswet? In de memorie van toelichting (4.8 Financiële uitkering bij realiseren taak) staat dat gemeenten die snel duurzame opvang creëren een ‘specifieke uitkering’ kunnen krijgen, die ze naar eigen kunnen besteden (lees meer hier)

Welke minister-president had het ook alweer over het ‘cynische businessmodel van die bootjessmokkelaars’? Het willens en wetens in stand houden van de situatie in Ter Apel is minstens zo cynisch.

Een van onze lezers (met dank aan Emile M) heeft een petitie opgezet die oproept de achtergrond van die kosten middels een parlementaire enquête in beeld te krijgen. Want wat mogen de redenen zijn (geweest) om hier structureel beleid van te maken? Meer dan genoeg aanleiding om de petitie te ondertekenen en te verspreiden onder uw familie, vrienden en collega’s. Hoort zegt het voort.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Quote du Jour | onze democratie moet beschermd worden

QUOTE - Op Voxweb staat een interessant interview met Bart Jacobs (hoogleraar computer security, privacy & identity) en Rowin Jansen (gespecialiseerd in het nationale veiligheidsrecht), naar aanleiding van een boek dat ze geschreven hebben over de democratie die onder druk staat (getiteld: Democratie onder druk).

De boodschap: ook Nederland kan relatief eenvoudig afglijden naar een autocratie, zoals dat ook gebeurde in onder andere Polen, Hongarije en de VS.

Foto: Piotr Chrobot on Unsplash

De Arabische wereld tot 1970

RECENSIE - Het is bijna 3000 kilometer van Aden naar Aleppo en ruim 5000 van Casablanca naar Kirkuk. Daar tussen liggen zeeën, steppen, bergen, woestijnen en rivieren. Er is rijk en arm, schatrijk en straatarm. Je hebt soennitische en sjiitische moslims, diverse soorten christenen, sefardische joden, druzen. De havensteden kijken naar de buitenwereld, andere mensen wonen op het platteland; op sommige plekken spreek je alleen gelijkgestemden, andere woonplaatsen zijn heterogeen. De Arabische wereld is heel gevarieerd.

En dat was de enige kanttekening die ik heb bij het mooie boek van historicus Roel Meijer, Een moderne geschiedenis van de Arabische wereld. Het is wat lastig te zien wat in een zó gevarieerd gebied het verbindende element is dat de gezamenlijke behandeling rechtvaardigt. Meijer erkent het probleem: hij begint zijn boek met het verdelen van de Arabische wereld in drie deelgebieden, namelijk de Maghreb, het Arabische Schiereiland en het Midden-Oosten. Maar wat er méér is dan de standaardtaal en een Ottomaans verleden dat deze gebieden verbindt, heb ik, om eerlijk te zijn, niet ontdekt.

Dat gezegd zijnde: wauw, wát een goed boek! In 335 bladzijden en vijftig pagina’s nawerk praat Meijer je bij over de geschiedenis van (als ik het goed heb geteld) achttien landen waarvan afgelopen week alleen Tunesië en Irak de Nederlandse kranten niet haalden.noot De Arabische landen zijn voortdurend in het nieuws, en doorgaans om niet al te prettige redenen; als u de achtergronden bij de actualiteit wil begrijpen, is Een moderne geschiedenis van de Arabische wereld verplichte literatuur.

Foto: Public domain - De zogenaamde “Sulla” (Glyptothek, München)

De ambtstermijn van een dictator

Aan het begin van de vierde eeuw v.Chr. begon Rome een regionale grootmacht te worden. Het beslissende moment was de inname van de Etruskische stad Veii in 393/392 v.Chr. ofwel 396 volgens de onjuiste traditionele chronologie. De gebeurtenis kreeg in de Romeinse geschiedschrijving legendarische trekken: de belegering zou à la Trojaanse Oorlog tien jaar hebben geduurd en pas succes hebben gehad nadat de Romeinse generaal Marcus Furius Camillus het ritueel had voltrokken dat bekendstaat als evocatio.

En zo werd Rome een machtige stad. Gevaarlijk machtig, naar de zin van de alleenheerser van SyracuseDionysios I. Daarom verzocht hij de Gallische huurlingen die hij in die tijd in dienst nam, om even langs Rome te gaan, als ze toch op weg waren naar het zuiden. Op 18 juli 387 versloegen zij een Romeins leger en daarna sloegen ze het beleg op voor het Capitool. De Romeinen kochten de belegeraars af en we vinden de Galliërs vervolgens in de “teen” van Italië. Dionysios stuurde later nog eens een vloot, die overigens weinig te plunderen vond.

Camillus dictator

We zijn er zeker van dat de Romeinen in deze crisis een dictator aanstelden, een tijdelijke magistraat met absolute bevoegdheden, verheven boven elke andere vorm van gezag. Dat was de zojuist genoemde Marcus Furius Camillus. (Ik heb het altijd een interessante man gevonden. Ter voorbereiding van mijn gymnasiumexamen vertaalde ik het zesde boek van Titus Livius; ik heb als puber een roman over hem geschreven; ik heb meegewerkt aan de latere Nederlandse Liviusvertaling.) Camillus’ optreden is met legenden omgeven, maar dát hij dictator was, is boven elke twijfel verheven. Livius schrijft over de wederopbouw:

Closing Time | Soul Sacrifice

Carlos Santana en band maakten nogal indruk op Woodstock. Als u denkt: die gasten lijken wel high, dan heeft u gelijk. Volgens Santana stond hij compleet te trippen nadat hij een papiertje met LSD had gekregen van Jerry Garcia, gitarist voor de Grateful Dead. 

Santana verkeerde in de veronderstelling dat het nog een halve dag zou duren voordat hij op moest treden, en dat hij dus nog tijd zat had om uit z’n trip te geraken. Vervolgens kreeg hij te horen dat hij op moest.

Closing Time | Wichita Lineman

Wij kennen Michael Peter Balzary natuurlijk allemaal als manische bassist van de Red Hot Chili Peppers, maar afgelopen jaren werkte hij aan een jazz-album, Honora, vernoemd naar zijn overgrootmoeder.

Daarop speelt Flea niet alleen basgitaar, maar ook trompet en op dit nummer zelfs de flumpet, een kruising tussen een trompet en een vleugelhoorn. Dat instrument werd in 1989 ontworpen voor jazztrompettist Art Farmer.

Closing Time | Turn the Page

Multi-instrumentalist en singer-songwriter Bob Seger wordt hier in ere gehouden met deze cover van een liedje uit 1972 over de eenzaamheid en verveling die gepaard gaat met het beroep van rondreizend muzikant.

Er kleeft minder glamour aan dat bestaan dan je zou denken. Een carrière van zestig jaar, van 1961 tot 2019. Achttien studioplaten, met een verkoopcijfer van 75 miljoen. En wie kent ‘m nog?

Quote du Jour | Oorlog als gebod

In Israël voeren religieuze zionisten een campagne om de ethische code van het leger te onderwerpen aan de halacha, de joodse religieuze wet, schrijft oud-journalist Salomon Bouman in het online magazine De Vrijdagavond. Hij citeert een van de voorstanders, Simcha Rothman, voorzitter van een parlementaire juridische commissie:

Waarom? De huidige code ziet oorlog volgens Rothman als een noodzakelijk kwaad, dat soldaten morele beperkingen oplegt en bang maakt. In het boek ‘Herstel van de spirit’ leggen twee gezaghebbende rabbijnen uit dat een nieuwe ethische code zich moet baseren op de Tenach. ‘Oorlog is een gebod, het is een goddelijke missie, het is onze weg naar Tikkun olam, het repareren van de wereld.’

De nieuwe ethische code, die de oude uit 1994 moet vervangen, zal volgens de rabbijnen iedere soldaat ervan doordringen dat hij de weg van koning David en van de Makkabeeën voortzet en dat hij strijdt in de naam van God en in naam van het Volk van Israël.

In de nog geldende ethische code voor de IDF staat niet dat een oorlog moet worden gewonnen. De initiatiefnemers voor een nieuwe code zijn van mening dat het van het allergrootste belang is het begrip ‘overwinning’ juist als hoogste ideaal in de nieuw te formuleren code op te nemen. Israëls militaire zege is volgens hen een absolute voorwaarde om het instorten van het land te voorkomen.

Volgende