De illusie van gevaar: hoe we vrouwen bang maken in een veilige wereld

Nederland is veiliger dan ooit. De criminaliteitscijfers zijn historisch laag. En toch fietsen vrouwen om, vermijden ze donkere straten, dragen ze sleutels tussen hun vingers en appen ze bij thuiskomst. Niet omdat het nodig is, maar omdat het zo geleerd is. Dat is natuurlijk niet de hele waarheid,  en het is belangrijk om eerlijk te zijn over waar vrouwen wél meer risico lopen. Maar het is een wezenlijk deel ervan, dat zelden hardop wordt gezegd. Waar vrouwen écht meer risico lopen Laat we beginnen met wat de cijfers wél zeggen. Uit de CBS Emancipatiemonitor 2024 blijkt dat vrouwen significant vaker slachtoffer zijn van seksueel geweld: het slachtofferpercentage van seksueel geweld ligt bij vrouwen vijf keer zo hoog als bij mannen (3,1 tegenover 0,6 procent). Vrouwen zijn ook vaker slachtoffer van huiselijk geweld: 10 procent van de vrouwen tegenover 8 procent van de mannen. En bij meer dan de helft van de vrouwen die in de periode 2014–2023 werden vermoord, was de vermoedelijke dader een (ex-)partner. Daar komt bij dat seksueel geweld voornamelijk plaatsvindt in het uitgaansgebied, zowel bij mannen als bij vrouwen, en dat vrouwen meer dan mannen slachtoffer worden in uitgaansgebied, op het werk of bij iemand anders thuis. De angst van vrouwen is dus niet uit de lucht gegrepen. Er zijn specifieke contexten: thuis, in relaties, op het werk, tijdens het uitgaan, waar vrouwen structureel meer risico lopen. Die realiteit verdient erkenning, geen relativering. Maar buiten die contexten klopt het plaatje niet Het probleem is dat de angst die vrouwen meekrijgen, zich niet beperkt tot die specifieke risicocontexten. Ze kleurt het hele dagelijks leven, de donkere straat, de vreemde fietser, de man die achter je loopt. En op dát vlak vertellen de cijfers een ander verhaal. Bij bedreiging en mishandeling zijn het juist de jonge mannen die het meest slachtoffer worden, met respectievelijk 7 en 3 procent, tegenover respectievelijk 5 en 2 procent bij jonge vrouwen. En wat betreft de locatie: geweld op straat treft mannen meer dan vrouwen: 46 procent van de mannelijke slachtoffers geeft straat als locatie op, tegenover 32 procent van de vrouwelijke. Met andere woorden: de anonieme dreiging op straat, het gevaar van de onbekende, is statistisch gezien meer een mannelijk probleem dan een vrouwelijk probleem. Toch organiseren we het dagelijks leven van vrouwen juist om dát risico heen. Twee scripts, allebei verkeerd Dit leidt tot een merkwaardige paradox in hoe we opvoeden. Meisjes leren voortdurend alert te zijn op een dreiging die in de openbare ruimte zeldzamer is dan gedacht. Jongens leren vaak nergens bang voor te zijn, ook als ze op straat juist statistisch meer risico lopen. Beide scripts deugen niet. Maar het script van meisjes heeft een extra dimensie: het beperkt actief de vrijheid. 45 procent van de vrouwen jonger dan 25 jaar loopt of rijdt weleens om om bepaalde plekken te vermijden, tegenover 22 procent van jonge mannen. 49 procent van de vrouwen voelt zich 's avonds op straat weleens onveilig, tegenover 18 procent van de mannen. Dat is een enorm verschil in hoe vrij mensen zich bewegen in de publieke ruimte, terwijl de feitelijke dreiging op straat dat verschil niet rechtvaardigt. Het patriarchaat heeft baat bij bange vrouwen, maar beschermt hen niet Hier dient zich een ongemakkelijke vraag aan: wie heeft er eigenlijk belang bij dat vrouwen de publieke ruimte als gevaarlijk ervaren? Een patriarchaal systeem,  niet als samenzwering van individuen, maar als een structuur van normen, verwachtingen en machtsverhoudingen,  heeft er baat bij dat vrouwen zich kwetsbaar voelen en bescherming nodig hebben. Angst maakt afhankelijk. Wie 's avonds niet alleen durft te fietsen, zoekt gezelschap. Wie de straat als vijandelijk terrein ervaart, trekt zich eerder terug naar de privésfeer. Wie gelooft dat ze bescherming nodig heeft, staat minder stevig in haar autonomie. Dat is geen bewuste strategie van individuele mannen. Het is de uitkomst van een systeem dat vrouwen al generaties lang klein houdt door ze groot gevaar voor te spiegelen. Maar dan stuit dat systeem op een vernietigend probleem: de cijfers werken niet mee. Want als de beschermingslogica klopt, als vrouwen bang moeten zijn voor de gevaarlijke buitenwereld en veiligheid thuis moeten zoeken,  dan zouden thuis en in relaties de veiligste plekken moeten zijn. Dat zijn ze niet. Bij meer dan de helft van de vermoorde vrouwen was de vermoedelijke dader een (ex-)partner, en bij vrouwen tussen 20 en 60 jaar liep dat op tot 70 procent. Huiselijk geweld wordt het vaakst door een partner of ex-partner gepleegd. Het systeem dat vrouwen bescherming belooft tegen het gevaar buiten, biedt hun die bescherming dus niet waar het het hardst nodig is. De beschermer is statistisch gezien vaker de dader. Dat is niet alleen een morele mislukking: het is een interne tegenstrijdigheid die de hele redenering ondermijnt. Angst als norm, voorzorg als gehoorzaamheid Jonge vrouwen worden niet bang geboren. Ze worden bang gemaakt. Vanaf de puberteit krijgen ze een script aangereikt: niet te uitdagend kleden, altijd achterom kijken, niemand zomaar vertrouwen, liever niet alleen fietsen. De boodschap: jij bent kwetsbaar, en het is jouw taak om dat risico te managen. Maar het risico waar die boodschap op slaat -  het onbekende gevaar op straat - is in de openbare ruimte niet het gevaar dat vrouwen het meest treft. De echte risico's voor vrouwen liggen thuis, in relaties, op het werk, in het uitgaansleven. Niet op de donkere fietsroute naar huis. We leren vrouwen bang te zijn voor het verkeerde gevaar, op de verkeerde plek. En we sturen hen daarmee richting de situaties waar het gevaar wél reëel is, terwijl we dat gevaar structureel onderschatten en onderbenoemen. We maken vrouwen kleiner, terwijl het echte probleem elders ligt Een samenleving die vrouwen verantwoordelijk houdt voor het vermijden van risico's, moet die vrouwen overal gevaar laten zien, anders werkt het systeem niet. Elke onbekende man een potentieel gevaar. Elke straat een risicozone. Waakzaamheid als levenshouding. Dat is niet empowerment. Het is een vorm van omgekeerde gehoorzaamheid: meebewegen met de angst, de route aanpassen, de blik vermijden. En het lost niets op aan de plekken waar vrouwen wél kwetsbaar zijn, sterker nog, het leidt de aandacht er structureel vanaf. Echte veiligheid voor vrouwen vraagt om gerichte aandacht voor de contexten waar de cijfers dat rechtvaardigen: huiselijk geweld, seksueel geweld in relaties en uitgaanssituaties, ongewenst gedrag op de werkvloer. Dat zijn de domeinen waar beleid, opvoeding en cultuurverandering het verschil kunnen maken. Maar tegelijkertijd: zolang we vrouwen leren dat de hele publieke ruimte gevaarlijk is, beperken we hun vrijheid op basis van een misplaatste angst, en houden we ze weg van juist dié ruimte waar ze, statistisch gezien, het veiligst zijn, en daarmee klein. Het wordt tijd dat script te herschrijven. En de vraag wie er baat bij heeft dat het blijft bestaan, verdient vaker gesteld te worden.

Door: Foto: Miguel Bruna on Unsplash

Closing Time | Jaye McBride

Er zullen mensen zijn die dit ‘woke’ comedy noemen (en dus per definitie niet grappig). Maar daarvoor zijn de grappen veel te hard en politiek-incorrect.

Wokies hebben doorgaans ook geen zelfspot (daarvoor nemen ze alles veel te serieus) en dat heeft Jaye McBride duidelijk wel.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: dan pope (cc)

Europese afhankelijkheid van VS & Qatar

ACHTERGROND - Terwijl de doldwaze oranje oempa loempa in het Witte Huis steeds vreemdere fratsen uithaalt zitten de EU-lidstaten (waaronder Nederland) in een drievoudige strategische klem bij de VS: ICT, betalingssystemen en energie. De afhankelijkheid van Amerikaanse ICT hebben we eerder besproken. Voor een grotere onafhankelijkheid op gebied van betalingssystemen zet de EU in op IDEAL opvolger WERO en de digitale Euro. Dat dat geen overbodige luxe is laten de ervaringen van de rechters van o.a. het Internationaal Strafhof zien. Voor energie resteert een simpele keus: de VS & Saoedi-Arabië achterna als petrostate of China en India achterna als electrostate.

De Europese droom van waterstof blijkt net zo vluchtig als het goedje zelf. Veel van de met veel fanfare aangekondigde projecten worden afgeblazen als het aankomt op de investeringsbeslissing, ook de vele pilots met waterstoftreinen, bussen en vrachtauto’s worden een voor een opgedoekt. Batterij-elektrische alternatieven blijken bedrijfseconomisch beter te renderen en dat geldt breder voor investeringen in wat Ember Energy als electrotech bestemd. Wat resteert is een forse overinvestering in waterstofleidingen en een continent breed tekort aan investeringen in het elektriciteitsnetwerk, wat in veel lidstaten leidt tot netcongestie.

Petrostate vs electrostate

Voor de EU ligt de electrostate meer voor de hand dan petrostate. Europa is afhankelijk van import van olie, gas en uranium. Een afhankelijkheid die pijnlijk duidelijk werd bij de Russische inval in Oekraïne, waarmee de toegang tot goedkoop Russisch aardgas werd afgesneden. De afhankelijkheid van Russisch gas werd in hoog tempo omgebogen in afhankelijkheid van de import van duurdere LNG uit vooral de VS en het Midden-Oosten. In sneltreinvaart werden importterminals voor LNG gerealiseerd, de afhankelijkheid van Russisch uranium bleef. Nu blijkt de nieuwe afhankelijkheid van de VS en Qatar ons niet ongevoelig te maken voor prijsschokken, al valt de impact vooralsnog mee vergeleken met het prijseffect van de Russische invasie in Oekraïne.

Foto: Minister Memory 2026

Sargasso presenteert: Minister Memory Kabinet-Jetten

En daar zijn we weer! Na even een kabinetje overgeslagen te hebben wegens verregaande geen zin,  zijn we nu terug met een volledige verhervernieuwde versie! Dus: ook zo’n moeite om alle nieuwe ministers te onthouden? Wil je iedereen verbazen dan wel vervelen met je kennis van het nieuwe kabinet? Speel dan nu Minister Memory. Match de ministers en hun departement in zo min mogelijk tijd en/of beurten. De eerste editie (Balkenende-IV) verscheen in 2007 op GeenCommentaar, de tweede editie (Rutte-I) volgde in 2010.

Laat je highscores achter in de comments voor eeuwige roem. Als je ze eenmaal allemaal kent zou je bijna gaan hopen dat het kabinet zo lang mogelijk blijft zitten. Is Minister Memory te makkelijk voor je? Werk je thuis? Of heb je gewoon te veel tijd? Speel dan de pro-versie en match naam én gezicht én departement.

En mocht je een hekel hebben aan memory, dan is er natuurlijk ook nog dit alternatief, met dank aan Arjen Lubach

Speel Minister Memory hier.

Speel de pro-versie hier.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Quote du Jour | Nederlanders

In het stuk “Joods-christelijke natie” reageert Peter Breedveld ouderwets venijnig op de politieke verontwaardiging rond het tijdelijk schorsen van een Kamercommissievergadering voor een iftar, en de claim dat dit het ‘Joods-Christelijke’ karakter van Nederland zou aantasten. Volgens hem toont de ophef vooral hoe het begrip “joods-christelijke cultuur” instrumenteel wordt ingezet: niet uit daadwerkelijke solidariteit met Joden, maar als retorisch wapen tegen moslims.

Nederlanders houden niet van Joden, ze hebben nooit van Joden gehouden, ze haten moslims, ze haten zwarte en bruine mensen, dat is wat anders.

Foto: jensenartofficial on Pixabay

FTM en De Correspondent: onaf­hankelijker van Amerikaanse tech (en iedereen mag meekijken)

NIEUWS - De journalistieke platforms Follow The Money (FTM) en De Correspondent hebben aangekondigd samen te gaan werken om onafhankelijker te worden van Amerikaanse tech. Zowel FTM als De Correspondent schrijven al langer kritische verhalen over de afhankelijkheid van Amerikaanse techsector. Ondertussen zitten hun eigen platforms vol met Amerikaanse technologie. Tijd om afscheid te nemen.

De zoektocht naar Europese alternatieven

Daarom zetten ze nu de volgende stap: ze stoppen met Amerikaanse technologie en gaan op zoek naar Europese alternatieven. De verwachting is dat overstappen op andere software geld gaat kosten en frustraties opleveren. Tegelijkertijd vinden ze het een interessant journalistiek proces, want veel meer bedrijven, overheden en individuen zijn bezig met vergelijkbare afwegingen en keuzes. Daarom willen FTM en De Correspondent het transparant doen en mag iedereen meekijken. Waarbij ze hopen dat anderen hun eigen ervaringen met hen willen delen.

FTM geeft op de website een overzicht van de Amerikaanse tech die ze gebruiken in hun werkproces. En de eerlijkheid gebied te zeggen dat ook de redactie van Sargasso verschillende Amerikaanse platforms gebruikt. De website wordt gehost door Leaseweb, op Europese servers. De redactie maakt gebruik van verschillende diensten van Google voor de onderlinge samenwerking, en net als FTM gebruiken we Slack voor onderlinge communicatie. Ook voor ons wordt het dus een interessante ontdekkingsreis om te volgen. Dat kan door je aan te melden op de speciale nieuwsbrief van FTM.

Foto: © Sargasso logo Kort copyright ok. Gecheckt 09-02-2022

Wordt het niet eens tijd voor ‘onze krant’?

Grote kranten zijn bijna overal in het bezit van een relatief klein aantal rijke mensen. Welke invloed oefenen zij uit op personeelsbeleid en berichtgeving als deze bijvoorbeeld onwelgevallig is voor hun klasse?

Wordt het niet tijd voor (bijv.) een stewardship owned dagblad/krant of iets met een collectief model?

Ik ben abonnee van best wat kranten en nieuwsbladen omdat ik denk dat goede journalistiek de beste bescherming biedt tegen democratisch verval. Maar ik zou graag bijdragen aan een krant waar leden (lezers) en journalisten samen volledig in controle zijn over de bedrijfsvoering. In plaats van een paar veel te machtige Belgen, laat staan Jeff Bezos.

Closing Time | Going in Circles

Het jaar was 1971 en Isaac Hayes bracht zijn opvolger uit van zijn succesvolle thema-album van de blaxploitation film Shaft.

Hoofdzakelijk een cover-album, ‘Black Mozes‘ bezong het verdriet dat Hayes onderging gedurende zijn mislukte huwelijk. “A wondrously crafted, intense evocation of the vagaries of love gone bad”, aldus muziekchroniqueur Rob Bowman

Closing Time | Building a Mountain

Nog maar eentje van Tori Amos dan. Nu niet uit haar vroege periode, maar een van vorig jaar. Kennelijk ook verkrijgbaar als prentenboek.

Een van de wetten van de muziek is dat een overtuigend stuk een spanningsboog opbouwt, die toewerkt naar een climax, een apotheose, waarna de spanning wegzakt. Je merkt aan haar late werk duidelijk dat de inmiddels 62-jarige Amos dat besef met de jaren is kwijtgeraakt.

Closing Time | Pretty Good Year

Ik heb er nog eens verscheidene lijstjes met Beste Albums van de jaren ’90 op nageslagen, maar op de een of andere manier lijkt Tori Amos’ Under The Pink vergeten, terwijl dat volgens mij dus wel gewoon het beste album uit haar carrière is.

Werkelijk elk nummer op die plaat is de moeite waard.

Merkwaardig genoeg wordt haar debuut-CD Little Earthquakes dan wel weer genoemd (Pitchfork, Classic Rock History). Ook niet slecht, maar wat mij betreft staat die toch echt op nummer 2.

Volgende