Ranko Rakkan

19 Artikelen
5 Reacties
Achtergrond: Jay Huang (cc)

634 m hoge Skytree blijkt ijzersterke wortels te hebben

De Tokyo Skytree mag zich met trots ’s werelds hoogste vrijstaande toren noemen. Nog voor oplevering slaagde het namelijk voor de zwaarste stresstest. Dat was op 11 maart 2011, toen Japan door zijn sterkste aardbeving werd opgeschrikt. De toren en de mensen die er op 600+ meter de laatste metertjes op zetten, bleven ongedeerd. Daarom, en alleen daarom mag de Tokyo Skytree trots op zichzelf zijn. Dat dankt de Skytree aan zijn speciale – 50 meter diepe – wortel-heipalen-structuur. Op het moment van de aardbeving waren twee andere aardbevingvoorkeringen nog niet aangebracht. De toren was dus voor zijn stabiliteit volkomen aan zijn wortels overgeleverd. Geen slechte prestatie.

De nieuwe zendmast voor Tokyo en omgeving – want dat is de Tokyo Skytree – telt 634 meter boven de grond. Vanaf 22 mei is hij voor het publiek toegankelijk. Nee, hij is niet het hoogste gebouw! Dat is en blijft de wolkenkrabber in Dubai. De hoogste toren is een veel slankere constructie dan een wolkenkrabber, en dat stelt andere technische eisen. En bouw je zo’n toren in een land dat elke dag meer of minder wakkelt op de breukvlakken van de continentale platen, en dat zijn eigen telsysteem heeft voor de tyfonen die er overwaaien (zo’n 30 per jaar), dan ga je als bouwer een enorme uitdaging aan.

Wachten op Unha

Nog voor we weten of Unha-3, de lange-afstandsraket van Noord-Korea, werkelijk wordt gelanceerd, heeft het ‘hermietenrijk’ bereikt wat het altijd wil: de volle aandacht van de wereldmachten en hun companen. Waarom doet Noord-Korea dit? En waarom nu?

De vragen en het gissen naar antwoorden, ze volgen onder Kim Jong-un hetzelfde patroon als onder de vorige twee Kims. Was de deal met de Verenigde Staten van 29 februari jl. toch te goedkoop, 240.000 ton voedselhulp tegen een moratorium van kern- en rakettechnologie? Of beseft Noord-Korea dat het contraproductief is om afstand te doen van het kernwapenprogramma; het geval Ghaddafi-Libië laat immers zien dat afscheid van kernwapens je je letterlijk de kop kan kosten? Of zijn wij (niet-Noord-Koreanen) toeschouwer en speelbal geworden van een binnenlandse machtsstrijd: leger versus partij? Wat dit keer wel anders is, is de relatieve openheid rond de lancering. De tamelijk precieze aankondiging en de uitnodiging van buitenlandse journalisten en hoogwaardigheidsbekleders.

Nog een paar aanvulingen rond het spektakel Unha-3 op grond van Japanse bronnen.

China’s rol. De wereld zat vandaag (12 april) vruchteloos te wachten op een lancering. Westerse media schrijven het toe aan wolkenvelden. Chinese waarnemers verwachtten de lancering van meet af aan op 14 april. Chinezen, die volgens westerlingen een nauwe relatie met Noord-Korea hebben, weten het meestal beter, of in ieder geval worden ze iets eerder op de hoogte gebracht door Pyongyang. Hier hapert het momenteel, en dat irriteert de Chinezen. Sinds het aantreden van Kim Jong-un is er nauwelijks contact met China. Er heeft dan ook geen uitwisseling over de Unha plaats gevonden. Volgens een kritisch artikel in een Chineze krant, veroordeelt China de uitgaven aan exuberant militair vertoon dat ten koste gaat van armoedebestrijding in het land. China’s grootste angst is de stroom vluchtelingen die over de grens komt, wanneer het regime ineenstort.

Fukushima als bedevaartsoord

Elektriciteitsbedrijf Tepco heeft binnen het containment van één van zijn Fukushima-reactoren een stralingsdosis van 78 sievert per uur gemeten. Schrik! Iemand een paar minuten daar opknapwerk laten verrichten en h/zij valt dood om. Er bestaat zelfs geen apparatuur die met afstandsbediening ingezet zou kunnen worden (robotarmen of zo), want huidig materiaal is niet tegen een zo hoge straling bestand. Zegt Tepco zelf.Dus moet Japan eerst dergelijke radioactief-bestendige apparaten ontwikkelen zodat het de drie geruïneerde reactoren op centrale Fukushima Daiichi kan ontmantelen. Met de zojuist gemeten stralingswaardes twijfelt men of het lukt de ontmanteling binnen de gestelde 30 jaar te halen. Architect Katsuhiro Miyamoto lanceerde onlangs een geheel andere lange-termijn-oplossing: maak van Fukushima een bedevaartsoord.

Miyamoto stelt voor om van de twee centrales in Fukushima die Tepco heeft afgeschreven, een gigantisch shinto-tempelcomplex te maken. De blauwdrukken had Miyamoto al lang klaar voordat Tepco met zijn laatste jobstijding kwam. Hij ging er bij zijn ontwerp van uit dat het veel te gevaarlijk is om de hoog-radioactieve brandstof uit de reactoren te halen. Dus wil hij de reactorgebouwen weer in zijn oude vorm optrekken. Hij versterkt ze vervolgens met een aardbevingvaste staal-betonconstructie, en schermt ze van boven af met een decoratief houten dak in de typische shinto-stijl. De gebouwen laat hij vol lopen met water. De centrales kunnen dan 10.000 jaar rustig blijven staan tot het radioactieve materiaal grotendeels gedeactiveerd is. Het controlecentrum dat meer landinwaarts ligt, bouwt hij om tot gebedsruimte waar iedere dag shinto-priesters een ceremonie moeten houden. Om de herinnering aan de ramp levend en om de boze geesten rustig te houden. Want boze geesten met namen als cesium, strontium of plutonium, of de verwarde geesten van de besmette bossen, bergen en wateren (naar animistische shinto-overlevering) waren er veeltallig en nog heel, heel lang rond. De Fukushima-Jinja* zou – net als de Frauenkirche in Dresden en de Hiroshima-Dome – een werelderfgoed moeten worden, vindt Miyamoto. Zijn project was afgelopen maand in Osaka tentoongesteld en valt in juni in Tokyo te bezichtigen.

Japan 311 (san-ichi-ichi)

De eerste jaardag na de drievoudige catastrofe is voorbij. Een verademing. De zielen van de doden zijn nu immers volgens boeddhistische traditie te ruste gelegd. Zo geschiedde in Japan voor de bijna 20.000 mensen die in de aardbeving en de tsunami van 11 maart een jaar geleden omkwamen. Waardig, bescheiden, respectvol, gedempt en vaak privé gebeurde dat in het rampgebied. Met concerten en kleinere demonstraties op weer andere plaatsen.

Om 14.46 uur, het precieze tijdstip van de aardbeving, was een minuut stilte in het land gepland. Aangevoerd door de keizer vanuit het Nationale Theater in Tokyo en live op tv. Ik neem aan dat veel mensen thuis mee hebben gedaan. Ik neem ook aan dat langs de hele noordoostelijke kust van Japan de bewoners eerbiedig hun ogen sloten en de handen vouwden. Maar daar waar ik was, in een commercieel hart van Tokyo op een groot kruispunt met veel reclameschermen, luidsprekers en vooral mensen, daar zag ik slechts vier jonge schoolmeisjes die de handen bij elkaar brachten en het hoofd bogen. De honderden anderen in mijn blikveld, de taxi’s en bussen, de tetterende reclameboodschappen, ze leefden zonder onderbreking verder. 311 (san-ichi-ichi) staat voor altijd in Japans geschiedenis gegrift, ook al is het voor minstens een half miljoen Japanners nog een moeilijk te dragen heden. Japan tikt echter zonder adempauze verder. Is het net als voor de ramp, of is het met nieuwe inzichten? Dat is na dit harde eerste jaar absoluut niet in te schatten. Politiek, economie, energievoorziening … ze wankelen op het scherpst van de schede.

Atoomstroom in Japan wordt afgesloten, problemen blijven uit

Morgen gaat er in Japan weer 870 megawatt atoomstroom van het net. Reactor Takahama nr. 3 in West-Japan moet voor onderhoud stopgezet worden. Dan resten er nog twee actieve reactoren. Zij gaan op 26 maart en eind april de inspectie in. Dan liggen alle 54 kernreactoren in Japan stil. Die zorgden tot de kernramp van bijna een jaar geleden, voor 30 procent van Japans elektriciteit. Ondanks de afgeknepen kernreactoren valt het bijna niet op dat Japan krap bij stroom is. Hoe kan dat?

  • Japan huisde een enorme overcapaciteit aan stroom. Tenminste voor het overgrote deel van het jaar, namelijk voor gemiddeld 355 van 365 dagen. Op de tien heetste zomerdagen (32 graden of warmer, wanneer die op een werkdag vallen en dan alleen eigenlijk tussen 13.00 en 15.00 uur), ja, dan kan het zijn dat de gehele capaciteit ook echt ingezet moest worden, vanwege de ronkende airconditioners. Dat was opgeteld dus eigenlijk gedurende 20 uur per jaar. Die overcapaciteit is nu weg. Het moet van de zomer niet heel heet worden.
  • Japanners zijn opgeroepen minder stroom te gebruiken. En dat doen ze. Huishoudens sparen ongeveer 5%, grootverbruikers pakweg 6%. Het helpt dat de economie niet op volle toeren draait, en dat Japan een milde winter heeft.
  • Sayonara Nukes!

    Japanners stemmen in grote meerderheid voor afschaf kerncentrales. In een opiniepeiling van dagblad Asahi Shimbun (14 februari 2012) zegt 66% vóór afschaf en 23% er tegen te zijn. Ook al vinden andere media-ondernemingen (NHK, Nikkei Shimbun) ietwat andere cijfers, er is maar één conclusie: De meeste Japanners willen van kernenergie af.

    Dat lag vóór de ‘Fukushima’-ramp die bijna een jaar geleden begon en nog steeds niet volledig onder controle is, anders. Toen was 75% voor behoud van kernenergie. Slechts 14,7% sprak zich toen nog tegen kernenergie uit.

    De trendbreuk viel inderdaad op de grote anti-kernenergie-demonstratie van een paar dagen terug, 11 februari, waar te nemen. Van de 12.000 mensen die in Tokyo bijeenkwamen waren de meesten pas na de Fukushima-ramp over kernenergie gaan nadenken. De demonstranten kwamen een oproep van het Sayonara Nukes comité na. Een actiegroep die door auteur / nobelprijswinnaar  Kenzaburo Oë, musicus / componist Ryuichi Sakamoto en andere Japanse coryfeeën is opgericht. Ze verzamelen 10 miljoen handtekeningen van mensen die allemaal voor afschaffing van kerncentrales zijn.

    Japan zou eind april al kernenergievrij kunnen zijn. Nog maar drie van de totaal 54 kernreactoren leveren stroom aan het elektriciteitsnet. Want, zo legde de regering na de ramp vast, reactoren mogen pas terug aan het net wanneer ze een stresstest hebben doorstaan. Behalve de kwaliteitstest is voor een herstart ook opnieuw de goedkeuring van lokale en centrale overheden nodig.

    Op is op: 1 NedCar voor 1 euro

    Dit is de eerste bijdrage van onze nieuwe blogger Ranko Rakkan. Zij woont en werkt in Tokyo.

    Ook in Japan hebben de media uitgebreid het nieuws opgepikt dat Mitsubishi Motors Corporation (MMC) de productie bij NedCar in het Limburgse Born stopt. Hier ligt het accent natuurlijk ietwat anders. Men stelt vast dat het om de eerste Japanse automaker gaat die zijn productie uit West-Europa terugtrekt. De eerste! Want, zo de nieuwsmakers in Japan, er gaan er beslist meer volgen.

    NedCar is definitief bezweken onder een wurgende wisselkoers. Een euro die tegenover de yen in drie jaar tijd 35 procent in waarde is gedaald. Dat betekent dus ook 35 procent minder inkomsten op iedere verkochte auto voor MMC. Tel op je verlies, vooral wanneer in een crisis geteisterd en snel vergrijzend Europa de autoverkoop sterk dalend is. MMC en de andere Japanse autoproducenten lijden gigantisch onder de dubbele last van krimpende verkoop met lage winstmarges (zo niet verlies).

    Europa is voor hen dus nauwelijks nog lucratief. Daihatsu besloot daarom al eerder de verkoop van zijn auto’s vanaf 2013 in Europa te staken. Suzuki en Toyota outsourcen een deel van het verkoopproces aan resp. Fiat en BMW. Voor MMC was het al jaren kwakkelend succes in Born niet langer meer te verantwoorden. Want het was geen geheim dat NedCar minstens sinds midden 90-er jaren door MMC en de Nederlandse belastingbetaler genereus in de lucht werd gehouden. Natuurlijk ook dankzij de loonoffers die de werknemers in de loop der jaren brachten.

    Vorige