Joost

2.845 Artikelen
2.841 Waanlinks
25.749 Reacties
Achtergrond: Kordite (cc)
Technisch opperhoofd en voorzitter van Sargasso, wat in de praktijk betekent dat hij nog geen zak te zeggen heeft :).

Developt (?) zich in het dagelijks leven het ongans en heeft veel te veel ideeën om uit te voeren. Daarom helpt Chat (zie boven) hem tegenwoordig vaak een handje zodat er toch nog af en toe een stukje verschijnt.
Foto: Mike MacKenzie (cc)

AI: Voor winst mag de mensheid wijken

De bazen van de grootste AI-bedrijven waarschuwen inmiddels zelf dat hun technologie uit de hand kan lopen. Dario Amodei van Anthropic wil dat de ontwikkeling wordt afgeremd. Sam Altman en Elon Musk vallen hem bij. Opvallend genoeg beschouwen deze bedrijven het uitsterven van de mensheid door AI inmiddels niet meer als een statistische onmogelijkheid, maar als een risico waarmee serieus rekening moet worden gehouden.

De reden dat hun bedrijven ondertussen gewoon doorgaan, is minstens zo kaakzakkend als de waarschuwing: want wie als enige remt, verliest de race. Daarmee beschrijven ze vrijwel perfect het failliet van marktzelfregulering. De drijvende kracht daarachter is het aandeelhouderskapitalisme. Bedrijven worden structureel beloond voor groei, rendement en marktaandeel, en afgestraft wanneer ze vrijwillig kansen laten liggen die een concurrent wel benut. Zelfs wanneer de mogelijke schade volgens de ondernemers zélf neerkomt op het einde van de mensheid, blijft doorgaan bedrijfseconomisch rationeel.

Musk belichaamt die spagaat komisch goed. In 2023 ondertekende hij een oproep om de ontwikkeling van krachtige AI zes maanden stil te leggen vanwege de mogelijke gevaren. Enkele maanden later richtte hij xAI op om zelf de concurrentie met OpenAI aan te gaan. Nog mooier: Musk is tegelijk een van de luidste pleitbezorgers van een veel kleinere overheid en minder regulering. Uitgerekend bij AI laat hij vervolgens zien waarom zo’n overheid noodzakelijk is, en roept op tot ingrijpen.

Foto: Eric Karim Cornelis on Unsplash

Hoe naïef kan je zijn, Lubach?

Arjen Lubach vindt het eng dat Ongehoord Nederland mogelijk uit het publieke bestel verdwijnt nadat de zaak pas echt escaleerde vanwege de inhoud van een uitzending. Zijn angst: een toekomstige rechtse regering kan dat precedent gebruiken om linkse omroepen aan te pakken.

Ik kijk Lubach vaak wat later, dus vergeef me dat ik zijn uitzending van maandag nu pas behandel. Zijn politieke conclusie is in ieder geval kinderlijk naïef. Rechts heeft namelijk helemaal geen precedent nodig om achter linkse omroepen aan te gaan.

Lubach neemt ON! zelf nadrukkelijk niet in bescherming. De omroep was journalistiek al lang af. Er waren sancties, overtredingen van de journalistieke code en structurele problemen met feitencontrole en samenwerking. Volgens Lubach had ON! dáárop gepakt moeten worden. Zijn probleem is dat de zwaarste escalatie pas kwam nadat Joost Niemöller en zijn medewerkers in een uitzending positieve elementen uit een speech van Hitler probeerde te halen.

Alleen: waarom zou dat eigenlijk zo erg zijn?

Een samenleving mag ergens van schrikken. Sterker nog, soms is dat precies hoe een grens zichtbaar wordt. Jarenlang kun je discussiëren over journalistieke normen, incidenten, sancties en procedures, totdat er iets gebeurt waardoor ineens glashelder wordt waar al die regels voor bedoeld waren. Dat zo’n uitzending de druppel vormt, maakt de eerdere overtredingen niet minder relevant. Het maakt vooral duidelijk dat eindeloze tolerantie zelf ook een politieke keuze is.

Trump: hoe koop je een democratie?

Donald Trump heeft een nieuwe verkiezingsbelofte: als de Republikeinen in november het Huis én de Senaat behouden, krijgt iedere volwassen Amerikaan 5.000 dollar. Kosten: ruim een biljoen dollar. Financiering: onduidelijk. Voorwaarde: de juiste partij moet winnen.

Daarmee wordt de interessantere vraag inmiddels niet eens meer wat zo’n stunt kost, maar of hij legaal is. Juristen wijzen erop dat het mogelijk buiten de Amerikaanse regels tegen verkiezingsomkoping valt, omdat Trump niemand letterlijk betaalt voor zijn individuele stem, en dat het kan worden gelezen als het aankondigen van een belastingverlaging.

Foto: Alan Martinez on Unsplash

Recensie: Wakker in Paraguay

Ik had Wakker in Paraguay gemist toen de VPRO de serie uitzond. Nu de documentaire een wildcard heeft gekregen voor de Gouden Televizier-Ring en daarmee meedoet aan de nominatieronde, werd het tijd om dat alsnog recht te zetten.

Wakker in Paraguay heeft een slimme keuze gemaakt: de makers hoeven hun hoofdpersonen nauwelijks tegen te spreken. Ze hoeven chemtrails, 5G-angst, de Deep State en verhalen over een naderende dictatuur ook niet uitgebreid te ontkrachten. Ze zetten de camera neer en wachten tot de werkelijkheid het werk doet.

De vijfdelige VPRO-serie volgt Nederlanders die het vertrouwen in overheid en samenleving grotendeels hebben opgezegd en daarom naar Paraguay vertrekken. Daar hopen ze te vinden wat Nederland volgens hen heeft verloren: vrijheid, ruimte, lage belastingen en vooral weinig bemoeienis van bovenaf.

Dat levert soms buitengewoon grappige televisie op. Mensen die Nederland ontvluchten vanwege overheidsdwang ontdekken dat Paraguay zelf ook gewoon regels, instanties en bureaucratie kent. Wie bang is voor surveillance overweegt ondertussen camera’s om ongewenste bezoekers van het eigen terrein te weren. De overheid moet weg, behalve waar eigendom, veiligheid en orde beschermd moeten worden.

De kracht van de serie zit precies in die botsingen. De makers hoeven geen debatleider te spelen en ook geen factchecker die na iedere uitspraak in beeld springt. Daardoor zie je iets interessanters dan een discussie over de vraag of chemtrails bestaan: je ziet hoe een volledig wereldbeeld zich gedraagt wanneer het met de echte wereld in aanraking komt.

Foto: Mélodie Descoubes on Unsplash

Niet alles op Kakhiel, maar wel altijd een man

Iedere man zou Kakhiel moeten volgen. Niet omdat de grappen er altijd even goed zijn, maar omdat de site inmiddels onbedoeld een behoorlijk overtuigend dossier heeft opgebouwd ter ondersteuning van de uitspraak: “niet alle mannen, maar wel altijd een man”.

Wie Kakhiel via Instagram of de website volgt, krijgt met grote regelmaat screenshots voorgeschoteld van mislukte dates, WhatsApp-gesprekken en andersoortige DM’s. Zodra het over daten, seks of relaties gaat, is het patroon meestal hetzelfde: een vrouw zegt nee, reageert niet, toont weinig belangstelling of stelt een grens, en ergens aan de andere kant van het scherm besluit een man dat dit vooral het begin van een onderhandeling is, of erger, een scheldpartij. Zelfs de chats van Wordfeud en Marktplaats zijn niet veilig.

Natuurlijk is Kakhiel geen wetenschappelijke steekproef. Niemand stuurt screenshots in van de man die een “nee” krijgt, “jammer, fijne avond” zegt en daarna gewoon verdergaat met zijn leven. De site selecteert op ontsporing, want ontsporing is grappiger dan normaal gedrag.

Maar zelfs met die forse selectievertekening blijft één ding moeilijk over het hoofd te zien: als mensen in deze gesprekken ontsporen, zijn het opvallend vaak mannen, zeker als het om relaties en seks gaat. Vrouwen kunnen uiteraard ook stalken, manipuleren, schelden, grenzen negeren of zich volkomen krankzinnig gedragen. Alleen zie je die verhalen bij Kakhiel bijna nooit. Bij mannen lijkt er een bijna eindeloze voorraad varianten te bestaan op hetzelfde scenario: afwijzing wordt niet geaccepteerd, belangstelling wordt opgeëist en een grens wordt behandeld als iets waar nog overheen gegaan kan worden. Dat verschil is geen bewijs voor een exacte verhouding tussen mannen en vrouwen, maar het is wel opvallend genoeg om niet voortdurend weg te kunnen poetsen met “vrouwen doen dit ook”.

Foto: Ben Wicks on Unsplash

Geopolitiek voor kleuters

Daadkracht betekent in de internationale politiek steeds vaker: iets zichtbaars doen, liefst onmiddellijk, en de vraag of het ook werkt naar achteren schuiven.

Italië levert een fraai voorbeeld. Na de massale migratie naar Ceuta voerde het grenscontroles in voor reizigers uit Spanje. Spanje antwoordde met controles op reizigers uit Italië. Inmiddels zijn beide maatregelen verlengd. Italië zegt verdere migratie vanuit Ceuta te willen voorkomen. Alleen ligt Ceuta buiten Schengen en worden reizigers van daar naar het Spaanse vasteland al gecontroleerd. De Italiaanse maatregel plaatste dus vooral nog zinloos een hek achter een bestaand hek. In de naam van daadkracht.

Duitsland doet ook een duit in het zakje. Het controleert sinds 2024 zijn landgrenzen en heeft alweer een verlenging tot maart 2027 aangekondigd. Die controles veroorzaken rond grensovergangen forse files. Bij de A3/A12 bij Emmerich zijn aan het einde van zulke files ernstige ongelukken gebeurd, met gewonden en meerdere doden. Grensgemeenten hebben daar herhaaldelijk voor gewaarschuwd. Toch gaan de controles door.

De verhouding tussen middel en resultaat raakt zo steeds verder uit beeld. Zolang de regering maar kan laten zien dat ze optreedt. Donald Trump beheerst die bestuursstijl als geen ander. De Golf van Mexico werd voor de Amerikaanse overheid de Gulf of America en Lake Ontario heet inmiddels Lake America.

Foto: IoSonoUnaFotoCamera (cc)

Trump maakt eindelijk serieus werk van diversiteit

Donald Trump heeft DEI (Diversity, Equity, and Inclusion) zo ongeveer tot staatsvijand verklaard. Mensen moeten worden aangenomen op kwaliteit, ervaring en verdienste, in plaats van op allerlei andere eigenschappen die toevallig goed uitkomen.

Een nobel uitgangspunt. Alleen lijkt zijn eigen regering te zijn samengesteld door iemand die deze memo niet heeft ontvangen. Trump bracht een hedgefondsmanager naar Financiën, een televisiegezicht naar Defensie, een complotdenker naar Volksgezondheid en een voormalig worstelbestuurder naar Onderwijs. Ook elders kregen televisiepersoonlijkheden, miljardairs, politieke activisten en trouwe bondgenoten toegang tot functies waarvoor vroeger zoiets bekrompens als relevante ervaring en bestuurlijke competentie werd verlangd.

Eigenlijk is de regering-Trump daarmee een indrukwekkend DEI-project. De Diversity zit wel goed. Trump rekruteert uit zeer uiteenlopende beroepsgroepen. Mensen uit de televisie-, worstel-, hedgefonds-, complot- en miljardairssector zijn eindelijk fatsoenlijk vertegenwoordigd in het landsbestuur. Vooral het glazen plafond voor Fox News-medewerkers heeft flinke barsten opgelopen.

Ook aan Equity is gedacht. Sommige kandidaten beginnen nu eenmaal met een achterstand omdat ze relevante ervaring, bestuurlijke kwaliteiten of intellectuele bagage missen. In een inclusieve organisatie laat je zulke mensen natuurlijk niet vallen. Je kijkt naar wat ze wél meebrengen. Bekendheid bijvoorbeeld. Geld. Een groot bereik op sociale media. Of het talent om Donald Trump in iedere denkbare situatie gelijk te geven.

Quote du Jour | De brandstichter als verkeersregelaar

How the U.S. Navy Is Helping Get Oil Through the Strait of Hormuz

With Iran making ship traffic perilous, a U.S. operation offers a way out for some energy exports, stealthily shepherding tankers on dangerous journeys.

Aldus de New York Times. Zelden zat er zoveel framing in zo weinig tekst. Iran “makes ship traffic perilous”. Iran maakt het gevaarlijk. De Verenigde Staten daarentegen “help”, “offer a way out” en “shepherd” tankers. De ene partij bedreigt, de andere helpt en beschermt.

Foto: Suvrajit 💭 S on Unsplash

Stikstof: Boer zoekt eeuwigheid

Er zit een gek element in het Nederlandse landbouwdebat. Boeren worden daarin vaak behandeld alsof zij behalve eigenaar van een bedrijf ook houder zijn van een soort maatschappelijk verworven recht: het recht om boer te zijn, boer te blijven en dat bedrijf bovendien min of meer voort te zetten onder de voorwaarden waaronder het ooit is opgebouwd. Dat recht bestaat nergens anders.

Een koetsenbouwer kon zich aan het begin van de twintigste eeuw ongetwijfeld beroepen op vakmanschap, familietraditie, gedane investeringen en het feit dat mensen altijd vervoer nodig zouden hebben. Het hielp hem weinig toen de auto doorbrak. Fabrikanten van typemachines konden even overtuigend uitleggen dat schrijven nooit zou verdwijnen. Daar hadden ze zelfs volkomen gelijk in (hoewel). Alleen volgde daar geen recht uit om tot in lengte van dagen typemachines te mogen produceren die dan moesten worden afgenomen.

Economische activiteiten bestaan bij de gratie van de omstandigheden waarin ze rendabel en maatschappelijk aanvaardbaar zijn. Technologie verandert, consumenten veranderen, grondstoffen veranderen, concurrentie verandert en ook onze kennis over schade aan de omgeving verandert. Soms betekent dat dat een bedrijf zich moet aanpassen. Soms verdwijnt een sector grotendeels. Dat kan voor de betrokken ondernemers buitengewoon pijnlijk zijn zonder dat daarmee een aanspraak ontstaat op het stilzetten van de samenleving.

Foto: Directie Voorlichting (cc)

De asielknop bestaat vooral in verkiezingsprogramma’s

De Nederlandse politiek praat over asiel alsof ergens op het ministerie een grote draaiknop zit. Rechtsom draaien betekent minder vluchtelingen, nog iets verder rechtsom betekent grip en wanneer de knop maar streng genoeg naar rechts wordt afgesteld, kan ook de opvangcapaciteit omlaag. Dat de praktijk zich weinig aantrekt van dit bedieningspaneel, geldt in Den Haag vooral als een tijdelijk uitvoeringsprobleem.

De Migratieradar Asiel zomer 2026 van de IND schetst een ander beeld. De dienst ziet in de belangrijkste herkomstlanden geen reden om een daling van het aantal eerste asielaanvragen te verwachten. Als het gebruikelijke seizoenspatroon terugkeert, kan het aantal in mei tot en met augustus boven de 9.000 uitkomen. In dezelfde periode van 2025 waren het er 7.800. Daarmee zou het nog altijd onder 2024 (10.100) en 2023 (12.500) blijven, en dat is precies het punt: de aantallen bewegen op en neer om redenen die weinig van doen hebben met de stand van de Haagse knop.

Het is ook geen exacte voorspelling. De IND benadrukt terecht dat migratie door veel factoren wordt bepaald en dat aan de prognose geen rechten kunnen worden ontleend. Maar juist die onzekerheid is politiek relevant. De uitvoeringsdienst ziet geen empirische basis om nu alvast van een stevige daling uit te gaan. Een overheid die opvang, personeel en huisvesting afbouwt op basis van het gewenste effect van haar beleid, gokt met een keten die al jaren overbelast is.

Foto: AnveshPandra (cc)

Een zwarte hoogleraar faalt nooit alleen

Jason Arday is dood. De Britse socioloog, die in 2023 op 37-jarige leeftijd de jongste zwarte hoogleraar in de geschiedenis van Cambridge werd, werd donderdag dood aangetroffen in zijn woning in Londen. De politie beschouwt zijn overlijden niet als verdacht.

In de weken ervoor raakte Arday verwikkeld in een steeds breder onderzoek naar zijn academische werk en levensverhaal. Wat begon met beschuldigingen van plagiaat in zijn proefschrift, groeide uit tot vragen over publicaties, functies, fondsenwerving, sportprestaties en zelfs zijn jeugd.

De Volkskrant kopte: ‘In opspraak geraakte ex-hoogleraar aan Cambridge Jason Arday dood gevonden’.

Feitelijk klopt dat. Arday was in opspraak geraakt, en het artikel zet ‘neutraal’ neer waarvan hij beschuldigt werd. Maar de volkskrant zegt ook een hoop niet. Want wat in deze zaak niet genegeerd kan worden, is dat die opspraak zich ontwikkelde in een context waarin raciale aannames en raciale verdenking een steeds grotere rol gingen spelen. En dat begon al met de persoon die dit alles aan het licht bracht.

Wie begon te graven?
Een belangrijk deel van de recente beschuldigingen kwam van Nathan Cofnas, een filosoof die zelf aan Cambridge verbonden was en zich nadrukkelijk keert tegen diversiteitsbeleid. Cofnas noemt zichzelf een ‘rassenrealist’ en raakte eerder in opspraak met publicaties over ras en intelligentie. Hij haalde Ardays proefschrift door plagiaatsoftware en publiceerde zijn bevindingen onder de veelzeggende titel DEI Fraud and Cover-Up at Cambridge. Daarmee werd de verdenking vanaf het begin gekoppeld aan een politieke these: Arday was voor Cofnas niet alleen een wetenschapper die mogelijk plagiaat had gepleegd, maar een voorbeeld van wat er volgens hem misgaat wanneer universiteiten diversiteit nastreven. Wetenschappelijke integriteit interesseerde hem minder dan de zwarte persoon die daar niet had mogen zijn. Hij zocht gewoon een stok om hem mee te slaan, en vond deze. Vervolgens pakten onder meer Britse media de beschuldigingen op en werd ook naar andere onderdelen van Ardays cv en levensverhaal gegraven. Dat maakt de herkomst relevant: eventuele fraude moet op haar eigen merites worden beoordeeld, terwijl de campagne eromheen vanaf het begin onderdeel was van een veel bredere ideologische strijd over ras, meritocratie en DEI.

Foto: "Circular Polarisation difference" by nikozz is licensed under CC BY-NC-ND 2.0

‘Polarisatie’ is niet het probleem

De term ‘polarisatie’ suggereert twee kampen die zich van elkaar verwijderen en daarmee ongeveer evenveel verantwoordelijkheid dragen voor de groeiende afstand. De remedie ligt dan voor de hand: matiging, dialoog, een stap naar elkaar toe

Alleen beschrijft dat volgens politicoloog Petter Törnberg slecht wat er op dit moment werkelijk gebeurt. In een recente studie stelt hij dat de dominante ontwikkeling in westerse democratieën asymmetrisch is. Radicaal-rechts beweegt richting autoritarisme, normdoorbreking en uitsluiting, terwijl centrumrechtse en zelfs sociaaldemocratische partijen juist regelmatig naar rechts meebewegen in plaats van naar links.

Wie die ontwikkeling toch als ‘polarisatie’ beschrijft, maakt van radicalisering een afstandsprobleem. En afstand kun je verminderen door beide kanten te laten bewegen.

In theorie althans. In de praktijk is ook de druk om te bewegen asymmetrisch. Links moet de rechtse kiezer ‘begrijpen’, luisteren naar diens zorgen, de toon matigen, strenger worden op migratie en erkennen dat het op sommige onderwerpen misschien toch te ver naar links is doorgeschoten. De omgekeerde oproep klinkt aanzienlijk minder vaak. Radicaal-rechts wordt zelden gevraagd wat meer begrip op te brengen voor migranten, trans mensen of moslims om zo de polarisatie te verminderen. Blijkbaar is toenadering vooral de verantwoordelijkheid van degene van wie rechts verlangt dat hij opschuift.

Vorige Volgende