CIVICUS is een internationale alliantie die zich inzet voor de versterking van burgerparticipatie en het maatschappelijk middenveld wereldwijd. De organisatie brengt elk jaar een rapport uit waarin de ruimte voor burgeracties in beeld wordt gebracht. Dat gaat dan over het respect in beleid, wetgeving en praktijk voor de vrijheid van vereniging, meningsuiting en vreedzame vergadering en de mate waarin staten deze fundamentele rechten beschermen. Het rapport over 2025 is onlangs gepubliceerd. Het laat een aanmerkelijk daling zien van de ruimte die burgers krijgen, ook in het rijkere deel van de wereld.
Slechts 39 van de 198 landen en gebieden hebben nu een open burgerlijke ruimte-rating, wat aangeeft dat fundamentele vrijheden in die landen over het algemeen worden gerespecteerd, vergeleken met 83 landen die nu worden beoordeeld als landen met een repressieve of totaal gesloten burgerlijke ruimte, wat wijst op routinematige onderdrukking van fundamentele burgerlijke vrijheden. Drieënzeventig procent van de wereldbevolking leeft onder deze beperkte omstandigheden. Bijna 31 procent woont in landen waar de burgerlijke ruimte volledig gesloten is. Dat zijn dan landen in het Midden-Oosten, China en Rusland. In Europa verschuiven Frankrijk, Duitsland en Italië van een beoordeling als ‘beperkt’ naar ‘belemmerd’, wat wijst op een verslechterend klimaat voor het maatschappelijk middenveld in de Europese Unie (EU). Georgië en Servië vallen in de categorie ‘repressief’, de op één na slechtste beoordeling voor de burgerlijke ruimte, en Zwitserland in de categorie ‘beperkt’, net als Nederland. Nederland krijgt een score van 75/100 vanwege repressie van Extinction Rebellion op straat en de tegenwind van de Tweede Kamer waar een motie van JA21 werd aangenomen om XR de ANBI status te ontnemen. Europese landen die het beter doen zijn onder andere Noorwegen, Estland, IJsland en Portugal. De ratings zijn gebaseerd op rapportages van met CIVICUS geliëerde organisaties en onderzoeksinstellingen op het gebied van burgerlijke vrijheden.
Filipijnen
De CIVICUS Monitor 2025 heeft vijf landen uit verschillende werelddelen geselecteerd waar de situatie op dit gebied extra zorgen baart: Iran, Benin, Georgia, Ecuador en de Filipijnen. De Monitor beoordeelt dat laatste land vier jaar na het aantreden van president Marcos jr. als “repressief”, wat wijst op ernstige beperkingen van de vrijheid van meningsuiting, vreedzame vergadering en vereniging. Er is een zeer verontrustend patroon van overheidsoptreden tegen protesten dat de democratische ruimte beperkt en fundamentele vrijheden onderdrukt”, aldus Josef Benedict, onderzoeker bij CIVICUS Monitor Asia. “Het heeft een afschrikwekkend effect op veel mensen in de Filipijnen die zich willen uitspreken en organiseren.” De onderdrukte demonstraties en protesten van de bevolking waren onder meer gericht tegen de enorme corruptie in het land en tegen de mijnbouw door buitenlandse bedrijven die ten koste gaat van het leven van boeren en vissers. De overheid heeft het afgelopen jaar te maken gekregen met massale protesten tegen het huidige regime. Een van de organisatoren, Karapatan, schreef een jaarverslag onder de titel ‘De niet te stoppen golf van volksprotesten voorverantwoordelijkheid en rechtvaardigheid!‘ Karapatan registreerde ook onder Marcos jr. nog 135 ‘extra judicial killings‘ en 699 politieke gevangenen.
In de Filipijnen kunnen mensen nog wel de straat op gaan. Veel Filipijnse migranten die vooral in het Midden-Oosten zitten krijgen daar geen kans voor. Volgens de meest recente gegevens bevinden zich in 2025-2026 975.000 Filipijnse arbeidsmigranten in de VAE, 813.000 in Saoedi-Arabië, 250.000 in Qatar, 211.000 in Koeweit, 31.000 in Israël en 1.400 in Iran, landen waar ze van alle burgerlijke vrijheden zijn afgesloten en nu ook nog te maken krijgen met oorlogsgeweld. Zo kwam Mary Ann Velasquez, die 32 jaar lang als verzorgster in Israël werkte, om het leven door bomscherven terwijl ze haar bejaarde cliënt hielp een schuilkelder te bereiken. Migrantenarbeiders genieten beperkte bescherming en hebben een beperkte juridische status onder de arbeidswetgeving in West-Azië. In tijden van crisis laten veel werkgevers hun werknemers in de steek, houden ze loon in en nemen ze paspoorten en reisdocumenten in beslag. In eerdere conflicten waren migrantenarbeiders vaak de laatsten die vertrokken en de meest kwetsbaren. Voor de naar schatting 205.000 Filipijnse arbeidsmigranten zonder geldige verblijfsvergunning is de situatie nog erger, schrijft het NDF, een linkse Filipijnse koepelorganisatie die in eigen land veel verzet coördineert.