De kabinetsformatie en het WK

Nederland was nog bezig bij te komen van een bloedhete vrijdagmiddag en de wedstrijd die Oranje speelde, toen afgelopen zaterdag rond kwart over twee viel te lezen dat de kabinetsformatie een nieuwe fase was ingegaan. De gesprekken die ?de partijen uit het brede midden? onder de leiding van Herman Tjeenk Willink hadden gevoerd, bleken de weg te hebben geëffend voor onderhandelingen die een coalitie van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks zouden moeten opleveren.

Twee weken geleden kwam Mark Rutte nog tot de conclusie dat er op dat moment geen perspectief was voor een coalitie die uit die partijen bestond, wat hem duidelijk was geworden nadat de partijleiders anderhalve dag aan elkaar hadden gesnuffeld. Eerder waren de besprekingen over een rechts kabinet afgebroken voordat ze überhaupt begonnen waren; het CDA wilde dat de VVD en de PVV er eerst samen maar eens uit moesten komen, maar die partijen hadden geen zin om tegen een lege stoel te praten. Tijdens het debat over de formatie was Rutte daarover van gedachten veranderd, want hij nodigde Wilders alsnog uit om als twee liberale heren een akkoord te sluiten. Wilders ging daar uiteraard niet op in.

De urgentie om toch tot een -dan maar Paars-plus- coalitie te komen groeide, terwijl de eerder zo onoverbrugbare verschillen tussen de partijen tot behapbare nuanceverschillen geslonken bleken te zijn. Conclusie na drie weken formeren: de rituele schaduwdans die formatie heet is er misschien wel het beste bewijs van dat politiek een spel is.

Het is tijdens deze warme dagen verleidelijk de kabinetsformatie te vergelijken met het WK-voetbal en hoewel ik niet zover wil gaan als David Winner, die stelt dat de staat van de Nederlandse samenleving parallel loopt met de prestaties van Oranje (aangehaald in de column van Wagendorp in de VK), valt een aantal overeenkomsten op.

De media worden al bijna een maand gedomineerd door zowel kabinetsformatie als het Nederlandse elftal. Niet zelden bestaan de berichten uit het herkauwen van de weinige beetjes informatie die voorhanden is. Waar de hoofdrolspelers mee bezig zijn, wordt keurig afgeschermd van journalisten en wanneer journalisten wel hun voorspelbare vragen op even voorspelbare momenten kunnen stellen krijgen ze voorspelbare antwoorden, die ook nog eens weinig onthullend zijn. Het zou me inmiddels weinig verbazen als blijkt dat Kees Jansma KNVB-medewerkers inzet om spelersinterviews af te luisteren. Omdat er verder zo weinig informatie is, staat er dag en nacht een leger commentatoren klaar om het nieuws in allerlei praatprogramma?s te duiden. Met de grote mate van zekerheid die hun gezwollen ego hun biedt, kunnen ze ons vertellen hoe het met de groepssfeer zit, afgaande op een foto van een bankje net buiten het Binnenhof of op een geluidsloos fragment van een spelerswissel. Wat het publiek zich vooral in de oren moet knopen is dat de vooruitzichten hoopvol zijn, maar dat het vanaf nu moeilijk wordt en dat er nog van alles mis kan gaan.

Verder zijn er natuurlijk altijd de tackles, schwalbes, eigen doelpunten, buitenspelposities en de kritiek op de arbitrage. Ach ja, sportmetaforen, het uitschot onder de beeldspraak.

Verschillen tussen de politiek en voetbal zijn uiteraard talrijker. De hoop dat Wesley Sneijder verbaal even begaafd zal worden als Mark Rutte is behoorlijk ijdel, terwijl Mark Rutte ongetwijfeld goed met ballen overweg kan, maar niet zoals de voetballer het zich voorstelt.

Een belangrijker verschil zit hem in de ontwikkeling en uitvoering van de formatie en het WK. Waar het WK draaide om een spel en steeds meer een evenement met belangen werd, was de formatie een belangrijke gebeurtenis die steeds meer een spel werd. En het was het Nederlands elftal de afgelopen weken duidelijk niet te doen om het spel, maar om het resultaat. Het staat haaks op wat zich sinds 9 juni afspeelde in Den Haag. Dat was niet veel meer dan politiek spel. En hoewel dat voor elke politieke idioot altijd wel om aan te gluren is, is het toch het resultaat dat zou moeten tellen. Laten we hopen dat, nu zowel het WK als de informatie in een vergevorderd stadium zijn, daar nog wat aan geschaafd wordt.