Rondom Fitna II: onrust in het parlement

Vandaag vindt er in de Tweede Kamer een spoeddebat plaats over de verklaring die minister-president Balkenende deed uitgaan nadat hij de film ‘Fitna’ had gezien. Tenminste, formeel is dat de reden, in werkelijkheid is het een truc om met de onvolprezen scenarist van de film in debat te kunnen gaan.

Eindelijk in debat met Wilders, hij had het beloofd, nu zal hij het moeten waarmaken. Maar gezien de grote moeite die de Tweede Kamerfracties altijd hebben gehad met het opstarten van een zinnige discussie met Wilders en zijn PVV, zal ook het debat van vanmiddag op niets anders uitlopen dan het uitwisselen van wat stelligheden, verwijten en pejoratieven. Wilders is een fenomeen dat de andere partijen verbijsterd, aangeslagen of quasi-onverschillig achterlaat, zonder dat ze weerwoord kunnen bieden. Het toont niet alleen aan dat de partijen nog geen strategisch antwoord hebben op Wilders, maar ook dat geen van de partijen een duidelijke en herkenbare visie heeft.

Spoeddebatcultuur
Hoezeer de Tweede Kamer in verwarring is, blijkt onder andere uit de keuze van de spoeddebatten. De afgelopen weken waren er spoeddebatten over de vliegtaks, de stijgende kosten van de kinderopvang en de sluiting van 250 postkantoren. Allemaal onderwerpen die al bekend waren, ruim van te voren voorspelbaar of waarvan de toegevoegde waarde van een spoeddebat boven een normaal debat nihil is. Worden de kosten van de kinderopvang na een spoeddebat bijvoorbeeld acuut omgebogen, en is dat anders dan na een normaal debat? De aandacht in de media voor een bepaald onderwerp lijkt een grotere rol te spelen dan noodzaak.

Vanmiddag dus een spoeddebat over de verklaring van Balkenende, om Wilders uit zijn tent te lokken. Ontstaat er meer helderheid over Wilders’ standpunten of de gang van zaken rond het Fitna-circus en leidt dit debat tot een inhoudelijke discussie over de punten die Wilders aandraagt? Vast niet, maar daar is het ook niet voor bedoeld. Grote belangstelling onder de bevolking en de media voor Wilders cinematografische wanproduct is een belangrijkere reden dan het inhoudelijk toetsen van werkelijk spoedeisende onderwerpen.

Als de Kamer zijn taak ernstig had genomen, was het enige juiste moment voor het aanvragen van een spoeddebat de dag na de verklaring van Balkenende geweest, toen hij sprak in termen als ?erger dan crisis?, zeker als dat volgens Verhagen, Balkenende en Van Geel het argument was om op zijn minst een Christen Democratisch Appel te doen op Wilders. Als de minister-president van het land spreekt over een forse crisis en dreiging in of vanuit het buitenland, zou een spoeddebat juist op zijn plaats zijn. Wat bedoelt Balkenende daar precies mee, waarop baseert hij zijn informatie en wat denkt hij daaraan te kunnen doen?

Maar in een paradoxale reflex van de fracties is daar geen debat over aangevraagd, met als waarschijnlijke reden dat Wilders niet nog eens in het nieuws hoefde om een film die nog niet bestond. Begrijpelijk, maar in dit geval was niet Wilders het nieuws, maar een veronderstelde crisisdreiging. Het parlement, dat de regering zou moeten controleren, heeft hierin gefaald.

Geen inhoudelijk debat
Nog los van de spoeddebatten weten de overige partijen niet hoe ze de PVV in de Kamer van repliek moeten dienen. De absolute en ononderhandelbare standpunten, die bovendien makkelijk door de pers zijn over te nemen, maken een inhoudelijke discussie vrijwel onmogelijk.

Een andere reden voor de afwezigheid van een inhoudelijke discussie is gelegen in de afwezigheid van een visie op de samenleving in het algemeen en de immigratie- en integratiedossiers in het bijzonder bij de andere partijen. Zeker de PvdA heeft het moeilijk met het bepalen van een helder en herkenbaar standpunt, de multiculturele jaren zitten nog in de partij en met zowel achterban als bestuurders wordt zeer omzichtig omgegaan. Zie daar de reden voor tegenstrijdige geluiden vanuit die partij over bijvoorbeeld het handenschud-incident.

Dat de beweging van Wilders regelmatig verstek laat gaan bij cruciale debatten helpt natuurlijk ook niet. Een voorbeeld hiervan is het debat over smalende godslastering, juist een punt waar Wilders affiniteit mee zou moeten hebben. Strategisch gezien was het natuurlijk slim om dit debat links te laten liggen, omdat er, door de inzet van GroenLinks en D66, toch al weinig ruimte voor profilering was.

Erfenis
De rabiate standpunten van Wilders zijn niet veel anders dan een spiegeling van de jaren waarin de multiculturele samenleving een pretpark leek: waar Wilders nu zijn interpretatie van de Koran, de islam en moslims als onwrikbare feiten beschouwt, werd in de jaren negentig vaak gerept over de verrijking van de Nederlandse cultuur en de positieve kanten van de islam. Beide tijdperken ademen een sfeer van ideologische selectiviteit.

De enige manier waarop tegenwicht aan Wilders standpunten geboden kan worden, is door het ontwikkelen en vaststellen van een eigen visie. Tot die tijd bestaat de veelbesproken polarisatie in Nederland niet, er is immers maar één pool.

Totdat er een visie is ontwikkeld zal het immigratie- en integratiedebat zich van incident naar incident bewegen en wordt de hele Kamer verleid tot debatten over burkini’s en theologische of filologische discussies over de islam of koran, discussies die niet in de Kamer moeten worden gevoerd en alleen overbodig worden bij het ontstaan van een rode lijn.

Lees ook:
Rondom Fitna I: de incompetentie van Balkenende-IV