Zomergasten | Jolande Withuis (maar vooral Jan Leyers)

Vanavond om 20.15 uur is sociologe en schrijfster Jolande Withuis de derde Zomergast van Jan Leyers, van wie het de grote vraag is of hij deze avond overleeft. Tenminste, als wij NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch mogen geloven.

“Hij heeft nog vier afleveringen te gaan en die van volgende week (met schrijfster en sociologe Jolande Withuis, nvdr) wordt alles of niets. Mislukt die, dan wordt hij afgemaakt.” Aldus de Vlaamse NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch afgelopen maandag tegen De Standaard in een reactie op de kritiek die zijn landgenoot Jan Leyers de avond ervoor had gekregen op de manier waarop hij Micha Wertheim aan de tand had gevoeld tijdens de tweede Zomergasten van het seizoen. Afgemaakt lijkt mij wat al te drastisch omschreven. It comes with the job.

Ooit vond ik de kritiek op Zomergastenpresentatrice Connie Palmen dusdanig te gortig worden dat ik probeerde het tij te keren met de Stichting Connie Palmen Rules op te zetten. Zomergastenpresentators doen het nooit goed. In dit twittertijdperk komt die kritiek wellicht wat rauwer binnen.

Vandermeersch zelf vond overigens dat Leyers het wel goed had gedaan: “Ik vond Jan Leyers goed, maar te bescheiden. Hij luistert veel en cijfert zichzelf weg.” Nu wil ik best geloven dat Jan Leyers luisterde, maar daar liet hij weinig van merken. Je kan nog zo vaak geïnteresseerd ‘hm-hm’ zeggen, als je keer op keer vervolgens met vragen komt die geen enkele blijk geven van enige interesse in hetgeen net gezegd was, vraag ik me af wat Peter Vandermeersch precies onder luisteren verstaat.

Aubergine
Later deze week herinnerde ik mij ineens het enige optreden dat ik ooit heb gedaan waar het voorlezen betreft. Dat was ergens in het jaar 2003, geloof ik. Ik schreef columns voor de site van de Vlaamse cartoonist Lectrr en was gevraagd om mee te doen aan een avond die in het teken stond van ‘De macht der gewoonte.’ In de dagen dat ik nadacht over wat ik zou gaan doen, schreef ik het volgende gedichtje:

Zij zei tegen mij
Is dat een aubergine
In je broek
Of ben je gewoon blij
Mij te zien?

Ja
Zei ik
Dat heb je goed gezien
Dat is een
Aubergine

Ik kwam toen op het idee om, voorafgaand aan mijn optreden, een aubergine in mijn broek te doen en deze er tijdens een halve striptease weer uit te halen. Ik baalde als een stekker dat ik dit idee had bedacht, want nu moest ik het uitvoeren. Ik wist immers dat ik het mijzelf nooit zou vergeven als ik dit idee niet ten uitvoer zou brengen.

Contactgestoord
Zo gezegd zo gedaan. Ik las drie verhalen voor. Eén over mijn verleden als seriemoordenaar. Eén waarin ik Gandhi van zijn voetstuk probeerde te halen. Eén over zuipen. Alle drie bijzonder grappige verhalen, vond ik zelf. Maar dat was de zaal niet met mij eens. Die bleef doodstil. Mijn keel werd droger en droger, mijn handpalmen natter en natter. Ik was klaar met mijn verhalen, las mijn gedicht voor en riep: “Muziek!” De violen van Jesus Etc. schalden door het zaaltje Iddergem of weet ik veel hoe het gehucht heette waar ik, na heel vaak overstappen, terecht was gekomen. Ik deed wat danspasjes, knoopte mijn broek open, haalde de aubergine eruit, gooide deze op het podium en snelde naar de kleedkamer. Een paar dagen later, wist de organisator mij via de mail te vertellen dat mijn optreden zeer goed in de smaak was gevallen bij het publiek en dat het erg grappig werd bevonden.

De Belgen zijn een bedeesd volkje. Contactgestoord, wil ik het voor de gelegenheid wel noemen. Ik mag ze graag, maar ze zijn natuurlijk niet goed bij hun hoofd, dat kunt u ongetwijfeld beamen. Zelf noemen ze zichzelf graag bescheiden. Ik zal Peter Vandermeersch nog even citeren: “Bescheidenheid hoort bij Vlamingen. Wij vinden het ongepast ons eigen persoontje op de voorgrond te plaatsen.” Ik vond het zacht gezegd enigszins ironisch deze woorden opgetekend te zien uit de mond van een man die gretig aan tafel bij De Wereld Draait Door aanschoof om geïrriteerd uit te leggen waarom hij besloten had op zijn voorpagina uit te pakken met een dubieus artikel over het brein van prins Friso. Sinds die hoofdredactionele misser heeft hij zich gedeisd gehouden. Maar dat kan ook toeval zijn.

Anyways. Vanavond om 20.15 uur dus zal de contactgestoorde Jan Leyers schrijfster en sociologe Jolande Withuis ontvangen in Zomergasten. Hopelijk heeft hij wat boeken van haar gelezen en niet enkel door zijn redactie uitgeknipte krantenknipsels. Withuis is verbonden aan het NIOD, heeft het nodige gepubliceerd over de Tweede Wereldoorlog en schrijft momenteel een biografie over koningin Juliana, u weet wel, de grootmoeder van Prins Peuter. Wij zullen Juliana ook te zien krijgen in een fragment over haar huwelijksreis. Ik neem aan dat Prins Bernard er ook in voor komt. Mocht ik ooit voor Zomergasten worden uitgenodigd, dan komt dit fragment met de prinsschavuit zeker op de shortlist te staan:

Op Twitter kunt u uw snedige opmerkingen kwijt onder hashtag #zg12. Wees een beetje lief voor Jan Leyers, zouden wij u op het hart willen drukken. Hieronder kunt u uw mening uiteraard ook kwijt. Toekomstige deelnemers aan Per Seconde Wijzer kunnen hier terecht voor het zogenaamde tweede scherm. En morgen treft u op deze plek een weloverwogen recensie aan.

  1. 1

    Peter Giesen zei het juist in de Volkskrant: dat Leyers – net als eerdere zomergastenpresentatoren – wordt afgekraakt, betekent alleen maar dat hij er helemaal bij hoort.

    Dat de Belgen daar verbolgen over zijn, betekent alleen maar dat ze op televisiegebied een minderwaardigheidscomplex hebben. Wat nergens voor nodig is, want de Vlaamse televisie heeft meer inhoud en niveau.

  2. 5

    Lieve mevrouw, maar dit had (inclusief haar keuzevideo’s die vooral draaien om de audio) ook makkelijk op Radio 1 gekund. Het Zomergasten-concpet is natuurlijk hopeloos ingehaald door het internet. Teruggrijpen naar een radio-format is dan niet de beste keus.
    En misschien heb ik als dertiger mijn portie WOII en Bernhard en Juliana -informatie wel gehad. Ik weet meer van die figuren dan van mijn eigen grootvader….Helaas.
    Ik haak af.

  3. 6

    Brekend: Jolande Withuis is niet lekker geworden van de hete studiolampen.

    Tenminste: ik neem aan dat het daaraan ligt, want ze zweette als een otter. (Hoe zou Matthijs van Nieuwkerk dit hebben opgelost?)

  4. 7

    NO sweat voor Matthijs. Zijn itempjes duren niet langer dan 3,5 minuut. Gast naar de coulissen om bij te komen, een oprecht bezorgde opmerking in de camera en doooorrrrrrr.

    Vind het sneu voor deze mevrouw overigens, die me (nogmaals) een lief en bedachtzaam mens lijkt. Maar Misschien toch verder in de radio studio.

  5. 8

    Leyers blijft ook niets bespaard: na twee afschuwelijke gasten eindelijk een waar hij wel mee door de deur kon, en dan krijgt ze migraine….
    sneu, maar wel een mooie keuzefilm, en nu een stuk vroeger: eigenlijk wel fijn!

  6. 9

    Ik heb wel medelijden met Jan Leyers eigenlijk. Heeft hij eindelijk een aflevering waarin het gesprek lekker loopt; wordt de gast te ziek om de uitzending voort te zetten. Lullig.

    En met mevrouw Withuis natuurlijk. Valt je de eer te beurt om een avondlang televisieprogramma te vullen met je favoriete fragmenten; wordt je geveld door migraine en een hete studiolamp.

  7. 10

    Overmatig zweten kan een trigger zijn voor een migraine aanval. Maar waarom spraken ze niet over de olifant in de kamer, iedereen zag toch dat het niet goed ging? Het leek of ze een opvlieger had maar wat er ook aan de hand was, waarom niet gewoon hardop uitgesproken en gevraagd om ijsklontjes, airco, ventilator? Was voor Jolande, Jan en de kijker een stuk meer ontspannen geweest. Zijn fysieke ongemakken te gênant om te bespreken op tv ineens? Dacht toch dat ik naar de VPRO zat te kijken.

  8. 11

    Bij een migraine-aanval helpen middeltjes als ventilatie, ijsklontjes enz. echt niet. In een geluiddichte kamer gaan liggen, gordijnen dicht, licht uit, zware pijnstillers en wachten tot het over is. En vooral niet vragen: ‘Gaat het een beetje, liefje?’ Want dan moet je overgeven.
    Heel vervelend, vooral voor Jolanda Withuis én Jan Leyers. Maar o zo herkenbaar. Vertel mij wat! Ben zelf ‘erfelijk belast’.

  9. 14

    Nederlanders zijn te veel gewend aan de opgefokte Nederlandse presentatoren. Een mooie illustratie daarvan was te zien op de olympische spelen, toen zo’n opgefokte presentator aan een nuchtere Groningse topzemster vroeg wat er door haar heen ging. “Nou gewoon, hiervoor heb ik getraind, en het ging lekker”

    Waarom willen we altijd dat opgefokte zien?
    Het belemmerd ONS zicht op de kwaliteit van de werkelijkheid.

    Ook Mathijs van Nieuwkerk maakt met DWDD een interessant TV programma, maar de werkelijkheid wordt verhuld.
    Belgen zijn nog meer journalist dat opgefokte TV makers.
    Kijk maar eens naar de Belgische TV

    En die belgische kranteredacteur, denkt dat hij nederlander onder de nederlanders moet worden, door opgefokte kranten te maken.
    Hij heeft nog niet door dat de pvv passe is.

  10. 15

    Wat een gelul dat Belgie vs Nederland. Kolder regelrecht vanuit de onderbuik.
    We (mensheid) zijn veel eender dan je denkt. Verruim je blik en stop met het verkondigen van deze ONGEFUNDEERDE onzin; categorieën met landjes, grensjes, rasjes, streekjes. Zum Kotzen.

    We are all one!

  11. 17

    zeker nog nooit met Belgen gewerkt? We zijn zeker geen one en dat komt niet uit de onderbuik. Verschillen niet onderkennen kan politiek correct zijn maar je komt er niet mee tot wederzijds begrip.

  12. 18

    Observatie
    Belgische nieuws en opinie TV programma’s zijn er verademing, vergeleken met de opgefokte presentatie van Nederlanders
    De Belgen zijn hier beter

    Juist door de grens (regels, condities en attitude) is een ander TV ecosysteem ontstaan dan in Nederland.

  13. 19

    Vlaamse media kunnen ook best opgefokt zijn hoor. Ik herinner me nog goed de totale (onterechte) verontwaardiging onder de Vlaamse media over een reportage door de RTBF van Yves Leterme (op dat moment de Vlaamse premier en federaal formateur, dus beoogde Belgische premier) op de Belgische nationale feestdag, waarin het Leterme zelfs lukte om het Franse volkslied te zingen in plaats van het Belgische. Let wel de Vlaamse media struikelden niet over de blamages van hun premier (hij sloeg nog wat meer blunders op die dag en toonde eigenlijk zijn totale onbekwaamheid voor de functie van federaal premier die hij later toch zou uitoefenen), maar over het feit dat de RTBF het lef had die uit te zenden!

    Toegegeven, als het onderwerp niet de eigen communautaire problematiek betreft, zijn Vlaamse media aanmerkelijk beter te pruimen dan de Nederlandse.

  14. 20

    GA vooral door met het beperkte wij zij denken. “Mien durp is anders dan jouw durp” Je hebt overal eikels en dommeriken, lelijke en mooie mensen, drukke en rustige. corrupte en eerlijke.

    Dit zijn nep-verschillen regelrecht vanuit je tummy.

  15. 21

    Die cultuurverschillen zijn er wel degelijk. Niet alleen tussen Vlaanderen en Nederland, maar ook tussen de Randstad en Groningen, om maar eens wat te noemen, of Twente. Of het ene dorp en het andere dorp.

    Een huisgenote van mij had ooit een lief in Groningen. Ze vertelde dat als ze met de trein boven Zwolle kwam, mensen ineens met elkaar gingen praten, en ook praatjes met haar aanknoopten. En dat Groningse verkoopsters in winkels geïnteresseerd waren in wie ze was en wat haar naar Groningen bracht. Ze wist niet wat haar overkwam.

    Ik ben zelf wel eens in een of ander Twents dorpje een café binnengestapt met een paar vrienden. Ik wist niet hoe snel ik weer naar buiten moest komen, want de stamgasten keken alsof ze ons gingen lynchen. In Veenendaal heb ik in de lokale kroeg dan weer meegemaakt dat cafégangers beledigd waren als je naar buiten liep zonder het gezelschap te groeten.

    In Duitsland zijn de arbeidsverhoudingen hiërarchischer dan hier. Als je een gesprek wilt met je chef, loop je niet even collegiaal binnen (dat wordt ervaren als een affront), maar maak je netjes een afspraak. Je spreekt je chef ook niet aan bij zijn voornaam.

    Als je Duitsland binnenrijdt, valt op dat de tuintjes er perfect bijstaan, en ze hebben er ethische vragenrubrieken in kranten die bijvoorbeeld gaan over de kwestie of je door rood mag rijden als er in geen velden of wegen iemand te bekennen is.

    O, en mensen met een doctorstitel worden er meer gerespecteerd (en betaald), en discussieprogramma’s op TV gaan meer over inhoud en minder over botsende haantjes.

    Ik bedoel: als je dat soort ervaringen hebt, waarbij een andere streek in sommige opzichten negatief, maar in veel opzichten ook juist positiever afsteekt in vergelijking bij je eigen bakerplaats, dan kun je toch moeilijk ontkennen dat er cultuurverschillen zijn?