Dierenwelzijn: de rotte appels krijgen na 13 jaar inflatiecorrectie

De verhoging van boetes voor bedrijven die dieren mishandelen wordt gebracht als harder optreden tegen “rotte appels”. Alleen vertelt het verhaal daarachter eigenlijk meer: de boetes zijn sinds 2013 niet verhoogd en worden nu met 40 procent aangepast, volgens de overheid zelf op basis van de inflatie.

Dat is een nogal schrale definitie van daadkracht. Wie dierenwelzijn serieus neemt, laat sancties niet dertien jaar langzaam verdampen terwijl bedrijven intussen gewoon door kunnen rekenen. Dan is deze verhoging geen principiële aanscherping, maar achterstallig onderhoud aan een boetestelsel dat kennelijk jarenlang weinig politieke urgentie had.

Natuurlijk is een hogere boete beter dan een lagere boete. De vraag is vooral waarom dit pas gebeurt nadat de oude bedragen door inflatie zijn uitgehold. Het antwoord ligt onaangenaam voor de hand: dierenmishandeling door bedrijven is blijkbaar ernstig genoeg voor ferme woorden, zolang de financiële gevolgen voor die bedrijven vooral symbolisch blijven.

Alsof de symboliek nog wat extra bestuurlijke room nodig had, komt er tegelijk een beloning voor ondernemers die zich wél aan de regels houden: lichter toezicht en minder toezichtlast. Op zichzelf is risicogericht toezicht verdedigbaar. In deze context schuift de prioriteit alleen nogal zichtbaar op. De overheid heeft dertien jaar nodig om boetes tegen dierenmishandeling op niveau te brengen, en presenteert in dezelfde adem minder toezicht als voordeel voor de ‘brave’ bedrijven.

Daarmee ontstaat ook een perverse prikkel. Wie lang genoeg de schijn van goed gedrag weet op te houden, kan worden beloond met minder controle. Juist in sectoren waar dieren achter gesloten deuren, in stallen, vrachtwagens en slachthuizen afhankelijk zijn van toezicht van buitenaf, is dat riskant. Het systeem beloont dan niet alleen naleving, maar ook het vermogen om naleving overtuigend te veinzen. Daar zit de echte prioriteit verstopt. Zelfs in een bericht over dierenmishandeling gaat het al snel over toezichtlast voor ondernemers. Het dier is de aanleiding, de ondernemer blijft de maat der dingen.

Enfin, de rotte appels krijgen een nieuw prijskaartje. Het systeem dat ze jarenlang met verouderde boetes liet wegkomen, of erger nog ze gewoon niet oplegde omdat er geen controlecapaciteit is, blijft buiten beeld.