De VS, kernwapens en armageddon

Decennialang gold in geopolitieke discussies een vrij simpele intuïtie. Een streng religieus regime met kernwapens vormt een risico. Het argument verscheen steeds weer in analyses over Iran. Een theocratie die zichzelf ziet als uitvoerder van een goddelijke opdracht, gecombineerd met nucleaire ambities, roept begrijpelijke nervositeit op. De blik richtte zich daarbij vrijwel altijd op Teheran. Washington bleef meestal buiten beeld. Toch schuift daar iets. Volgens meldingen van Amerikaanse militairen hebben commandanten de recente spanningen rond Iran beschreven in religieuze termen. De oorlog zou passen binnen "Gods plan" en verwijzingen naar Bijbelse profetieën en Armageddon doken op in briefings en toespraken. Een incident op zichzelf vormt gelukkig nog geen trend, maar de bredere context maakt dit verhaal wel relevant. De theologie van de eindtijd Binnen delen van het Amerikaanse evangelisme leeft namelijk een specifieke interpretatie van de Bijbel. In dat wereldbeeld speelt Israël een centrale rol in de eindtijd. De stichting van de staat Israël markeert volgens deze lezing het begin van een profetische keten die uiteindelijk leidt tot een apocalyptische oorlog in het Midden‑Oosten en daarna de wederkomst van Christus. Deze interpretatie, vaak dispensationalisme genoemd, vormt al decennia een belangrijk element binnen evangelische politiek in de Verenigde Staten. Grote megakerken, lobbyorganisaties en mediakanalen bouwen hun politieke agenda gedeeltelijk rond dat idee. Steun aan Israël krijgt daardoor een extra dimensie. Het gaat voor veel gelovigen niet alleen om geopolitiek, bondgenootschap of morele solidariteit. Israël speelt een rol in een religieus script over het einde van de wereld. Wanneer geloof strategisch wordt Religie en politiek lopen overal ter wereld door elkaar. Dat geldt voor Iran, India, Israël en ook voor de Verenigde Staten. Het probleem ontstaat wanneer religieuze overtuigingen samenvallen met militaire macht en geopolitieke besluitvorming. Een apocalyptisch wereldbeeld verandert namelijk de logica van escalatie. Wanneer een grote oorlog onderdeel vormt van een goddelijk plan, krijgt conflict een bijna sacrale betekenis. Politieke berekeningen kunnen dan verschuiven richting profetie. Dat mechanisme kent een lange geschiedenis. Religieuze bewegingen hebben door de eeuwen heen oorlog gelegitimeerd via verhalen over heilige strijd. De ongemakkelijke spiegel Het Westen heeft jarenlang gewaarschuwd voor het risico van kernwapens in handen van religieuze regimes. Het idee daarachter blijft eenvoudig. Wanneer leiders geloven dat zij handelen binnen een goddelijke missie, verliest de rationele logica van nucleaire afschrikking een deel van haar stabiliteit. Die redenering keert inmiddels terug als spiegel. De Verenigde Staten blijven formeel vooralsnog een seculiere staat, ondanks dat er aan die stoelpoten gezaagd wordt. Tegelijk groeit de politieke invloed van religieus nationalisme nog steeds. Eindtijdretoriek duikt geregeld op in discussies over Israël, Iran en geopolitieke confrontaties. Jarenlang klonk de waarschuwing dat apocalyptisch denken gevaarlijk wordt zodra kernwapens in beeld komen. Dat een land met kernwapens ook kon afglijden richting apocalyptisch denken, daar hadden we nog even niet over nagedacht. Isn't it ironic.

Door: Foto: Javier Miranda on Unsplash
Foto: IISG (cc)

Nederland en de Amerikaanse kernwapens

, door

ACHTERGROND - In mei 2020 onthulde de Amerikaanse National Security Archives een geheim document over de rol van Amerikaanse kernwapens en de opslag daarvan op overzeese bases. Nederland blijkt met enkele andere bondgenoten te behoren tot een categorie landen die de beoordeling om kernwapens in te zetten, en of dat die inzet conform NAVO-beleid is, geheel overlaten aan Washington. Het is opmerkelijk dat het wettelijke openbaarheidstraject in de VS kennelijk meer onthult over het Nederlandse veiligheidsbeleid dan de regering in Den Haag zelf wenst prijs te geven. Antimilitaristen zullen niet verrast zijn over deze onthulling, maar het is, zoals defensieanalist Ko Colijn in een commentaar in het Historisch Nieuwsblad opmerkt, toch schokkend om daarvan een bevestiging te vinden in een ‘top secret’-document uit 1961. Ook een aanval op de VS zelf, waarmee Nederland niets te maken zou hebben, zou de Amerikanen de bevoegdheid geven om de in Volkel opgeslagen kernbommen te gebruiken. Colijn stelt vast dat, nu in Amerikaanse documenten eindelijk man en paard genoemd worden, de Nederlandse regering haar verkrampte geheimhouding moet loslaten. Het kan nu immers niemand meer ontgaan dat Nederland een nucleaire vazal is van de VS.

Soesterberg

Over Soesterberg hebben altijd geruchten de ronde gedaan dat daar kernwapens waren opgeslagen, maar de vredesbeweging kon er nooit de vingers achter krijgen. Een belangrijke onthulling in de documenten van het National Security Archive is, dat er begin jaren zestig concrete plannen zijn geweest om ook in Soesterberg een kernwapendepot in te richten voor de daar aanwezige Amerikaanse eenheid. Er was een verzoek van de commandant van United State Air Forces in Europe (USAFE) van 11 december 1961 aan de Nederlandse luchtmacht om voorzieningen te treffen voor de opslag van kernwapens op Soesterberg. Bij de documenten in het Nederlandse Nationaal Archief is het antwoord van de Nederlandse plaatsvervangend luchtmachtcommandant, commodore Thijssen, aangetroffen. Hij zegt dat hij “nu in staat is om te verklaren dat hij in principe instemt met de opslag van de wapens op voorwaarde dat er overeenstemming wordt bereikt over de te treffen voorzieningen”. Die moeten worden vastgelegd in een Technische Overeenkomst tussen USAFE en de Nederlandse luchtmacht “betreffende de ondersteuning van kernwapens voor het Tactical Fighter Squadron van de USAF dat is gestationeerd op het vliegveld Soesterberg.” Een voorstel zit bij die brief. Daarin worden de bevoegdheden van de Nederlandse luchtmacht en van de VS omschreven en de plaats van het kernwapendepot op een bijgevoegde kaart aangewezen. De wapens vallen onder het gezag van de US Air Force en worden bewaakt door Amerikanen. De wapens zullen worden vrijgegeven door “de bevoegde autoriteit” en ingezet “alleen in overeenstemming met de militaire planning van de NAVO en de procedures die zijn vastgesteld door SACEUR”. SACEUR is de opperbevelhebber van de NAVO in Europa, dit is altijd een Amerikaanse generaal.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Rebooting the nuclear arms race

, door

DATA - Russia is going to build 40 new intercontinental ballistic missiles. Putin is reacting to the United States’ proposal to ship heavy arms to Eastern Europe.
Once upon a time we used to have an nuclear arms race. It seemed over for some years now. But how will the US react?
The latest count on nuclear arms gives the US a lead of 464. So the Russians need more than those 40 to get in the lead again.

Here’s an overview based on data from the Bulletin of Atomic Scientists.
nuc_2_475

Foto: Gerard Van der Leun (cc)

Nederland doet niet mee

, door

COLUMN - Het VN-kernwapenverbod treedt binnenkort in werking en Nederland doet daar niet aan mee. Dat is toch wel de dominante trend van de laatste jaren:

Nederland doet niet mee aan de opvang van vluchtelingen die in zeer hoge nood zitten. Ook niet als het om kinderen gaat.
Nederland doet niet mee om klimaatmaatregelen voortvarend toe te passen.
Nederland doet niet mee aan EU-coronasteun.
Nederland doet niet mee aan VN-missie in Jemen.
Nederland doet niet mee om even goed door te pakken om de verspreiding van het coronavirus nu eens goed in te dammen en gooit er nog maar eens een waarschuwing tegenaan.

Een betere wereld? Daar doet Nederland niet aan mee.

Tjonge, dat staat er toch wel heel tendentieus genoteerd. Dat komt omdat er één woordje onjuist is gebruikt. Waar ‘Nederland’ staat moet ‘kabinet’ staan.

Nederland:
1998: Uit een NIPO opiniepeiling bleek dat 46% voor het verwijderen van kernwapens uit het wapenarsenaal van de NAVO was, 31% was er tegen en 23% had geen mening.
2012: Uit een onderzoek voor het Nederlandse Rode Kruis een opiniepeiling blijkt dat 84,8 % van de bevolking voor een verbod op kernwapens is en dat 78% vindt dat de Nederlandse overheid zich daarvoor moet inzetten.
2018: Uit een internationaal onderzoek blijkt dat 56 % van de Nederlanders wil dat de Amerikaanse kernwapens weg gaan uit het Brabantse Volkel en 66 % wil dat de Nederlandse regering het nieuwe VN-Kernwapenverbod ondertekent.
2020: Na Nijmegen, Rotterdam en Hengelo sluit ook Groningen zich aan bij het ICAN Cities Appeal en roept de regering op het VN-kernwapenverbod te tekenen en te ratificeren. Bij andere gemeenten zijn moties in voorbereiding.

Foto: ippnw Deutschland (cc)

Oh ja, die kernwapens….

, door

COLUMN - In het kader van opvallende moties, in het bijzonder de moties waarbij de coalitiepartijen niet eensgezind waren (zie ook de artikelen van 13 juli, 14 juli en 28 juli), vandaag: schiet toch eens op met dat regeerakkoord!

De regeerperiode van Rutte III zit er bijna op en een paar dossiers worden zeker niet afgerond (lees: doelen worden bij lange na niet gehaald). U denkt nu natuurlijk vooral aan de klimaatdoelstellingen, maar er is meer.

Dat ontdekten we toen we tussen de 350 moties die de Tweede Kamer er even doorjoeg, een paar moties tegenkwamen die betrekking hadden op het kernwapenbeleid.

In het regeerakkoord staat dat het kabinet, binnen het kader van de bondgenootschappelijke verplichtingen, zich actief inzet “voor een kernwapenvrije wereld, gezien de grote risico’s van proliferatie van deze wapens”.

Het ligt natuurlijk niet aan het Nederlandse kabinet dat een kernwapenvrije wereld verder lijkt dan ooit, maar er ligt nu een kans het iets dichterbij te brengen.

Amerika gaat haar nucleaire wapens moderniseren en verwacht wordt dat de atoomraketten die op Europees grondgebied zijn gestationeerd ook vervangen zullen worden. Dat was aanleiding voor een paar moties die de regering oproepen tot wat, heel voorzichtige, actie.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Mededeling

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Waan van de dag

China waardeert intercontinentaal kernwapenarsenaal op

, door

NIEUWS - China is bezig zijn intercontinentale kernraketten te voorzien van meerdere kernkoppen, meldt The New York Times op basis van het jaarlijkse Pentagon-rapport over China’s militaire capaciteiten.

Met de technologie (MIRV) is het mogelijk om met zo weinig mogelijk raketten zoveel mogelijk schade aan te richten:

The term for the technical advance — multiple independently targetable re-entry vehicle, or MIRV — became one of the Cold War’s most dreaded fixtures. It embodied the horrors of overkill and unthinkable slaughter. Each re-entry vehicle was a miniaturized hydrogen bomb. Each, by definition, was many times more destructive than the crude atomic weapon that leveled Hiroshima.

Foto: Roel Wijnants (cc)

Advocaat voor de vrede dreigt monddood gemaakt te worden

, door

ACHTERGROND - Vrijdag 18 november a.s. dient het hoger beroep tegen het ontslag van advocaat Meindert Stelling.

Meindert Stelling, oud luchtmachtofficier en sinds 30 jaar advocaat van de anti-kernwapenbeweging, zal vrijdag waarschijnlijk voor het laatst voor een rechtbank zijn vlammende pleidooien mogen houden. Hij staat nu zelf terecht vanwege belediging van een groot aantal magistraten. Het juridisch gevecht tegen kernwapens is langzaam maar zeker veranderd in een strijd tegen Nederlandse rechters, tegen de Haagse deken van advocaten Martens, de tuchtrechter en de Raad van discipline. Deze Raad besloot Stelling in maart j.l de zwaarste straf te geven voor zijn ‘onbetamelijk gedrag’ als advocaat: hij is van het tableau geschrapt, zoals dat heet, en mag zijn beroep niet meer uitoefenen.

Stellings kruistocht tegen de kernwapens begon in de jaren tachtig in de nasleep van de beweging tegen de kruisraketten. De advocaat verdedigde actievoerders die de vliegbasis Volkel probeerden binnen te dringen om daar aanwezige F16 vliegtuigen, die atoombommen kunnen vervoeren, onklaar te maken. Hij baseert zijn verdediging op het internationale recht waarin het absoluut verboden is om de burgerbevolking tot doelwit van een militaire aanval te maken. Kernwapens maken onvermijdelijk burgerslachtoffers en zouden dus verboden moeten worden. Acties tegen kernwapens behoren dan ook niet bestraft te worden. Tot nu toe is geen enkele Nederlandse rechter met deze redenering meegegaan. Zelfs de Hoge Raad stelde dat niet bij voorbaat kon worden gezegd dat de nucleaire vernietiging van steden altijd onrechtmatig zou zijn.

Waan van de dag

‘Westen meet met twee maten’

, door

Aldus Sico van der Meer, proliferatie- en Irandeskundige van Instituut Clingendael:

‘Israël blaast al heel lang hoog van de toren dat Iran probeert kernwapens te maken. Terwijl het zélf, als enige in de regio, beschikt over atoomwapens. Jeruzalem weigert zich ook aan te sluiten bij het Non-Proliferatie Verdrag (NPV), dat inspecties van nucleaire installaties mogelijk maakt en de verspreiding van kernwapens moet tegengaan. Iets wat Iran wél heeft gedaan. Het zou verstandig zijn als Israël een toontje lager zou zingen.’

Israël behoort anno 2015 tot de drie landen in de wereld die het NPV-verdrag niet heeft ondertekend. Ook bij een ander belangrijk verdrag tegen massavernietigingswapens, het chemische wapenverdrag, is Jeruzalem geen partij. In tegenstelling tot vrijwel alle landen. Zelfs aartsvijand Syrië heeft dit verdrag nu geratificeerd.

Volgende