Desinformatie: geen fake news

Communicatiewetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam Michael Hameleers, publiceerde in april een wetenschappelijk artikel over populisten en desinformatie. Een inleidend stuk is te lezen op de website, het volledige artikel is beschikbaar als pdf. Hij maakte een analyse over de Verenigde Staten en Nederland, over Donald Trump en Wilders. Opvallend was ook het verschil tussen linkse en rechtse populisten: de rechtse populisten zijn er doorlopend op uit de pers en 'politieke elite' te beschuldigen van leugens en misleiding. Hameleers zegt daarover: Het probleem van desinformatie of nepnieuws is wellicht niet zozeer de verspreiding van onjuiste informatie, maar de aanval op de betrouwbaarheid van bewezen feiten en empirische kennis. Het gevolg kan zijn dat feitelijke kennis en waarheden steeds relatiever worden, aangezien burgers zelf een versie van “de” waarheid kunnen kiezen die aansluit bij hun bestaande overtuigingen. De belangrijkste implicatie is dus wellicht dat het vertrouwen van mensen in de politiek en media kan worden geschaad.

Bestel je boeken bij Bazarow

Bazarow is een verkopende boekensite, waar je ook recensies, nieuws, een agenda en een digitaal magazine kan vinden. Nog niet alles is af, maar veel boeken zijn al te vinden en er komt de komende maanden steeds meer bij.

Het doel van Bazarow is om een site te vormen die evenveel gemak biedt als de online giganten maar die wél teruggeeft aan de boekensector. Tegen roofkapitalisme, en voor teruggeefkapitalisme, bijvoorbeeld door te zorgen dat een flink deel van de opbrengst terug naar de sector gaat en door boekhandels te steunen.

Foto: Eric Heupel (cc)

Algemeen Dagblad werft zieltjes met angstaanjagend nepnieuws

Algemeen Dagblad heeft een nieuwe versie van haar app uitgebracht vorige maand. En nu maken ze daar stevig reclame mee.

Maar kennelijk is de app zelf niet sexy genoeg, dus hebben ze op de posters maar wat sappig nepnieuws er in gepropt. En om de doelgroep van AD goed aan te spreken, is er kennelijk bewust gekozen voor wat angstaanjagend nepnieuws. Alles voor de verkoop.

Kijkt u eens goed naar de poster:


We halen hier twee stukken nepnieuws uit. De eerste betreft orkaan Pablo. Die heeft nooit bestaan. In 1995 was er een tropische storm met die naam, maar die kwam niet langs de Kaaimaneilanden. In 2013 stond de naam weer op de lijst, maar is nooit gebruikt. Kortom, nepnieuws.

Maar dat is nog onschuldig vergeleken met die andere kop.

De regio is Utrecht (zie bovenaan) en de tekst is “Overvallen regio nemen dramatisch toe”. We hebben op de site van AD gezocht of het artikel daar aanwezig was, maar dat is niet het geval. Vervolgens hebben we gekeken of dit artikel überhaupt grond heeft. Maar de cijfers voor Utrecht, zowel de gemeente als de provincie, laten echter alleen maar een stevige daling zien.

Dezelfde poster wordt door het hele land gebruikt leert een steekproef. Geen regionale varianten. Dus alleen de Utrechters schrikken voor niets.
De kleine artikelen op de poster komen overigens wel overeen met echt nieuws. Dus het is bewuste manipulatie.

Foto: Robert Scoble (cc)

To Facebook or not to Facebook – (of is dat niet de vraag?)

ANALYSE - LONGREAD – Over de voordelen en de gevaren van Facebook en andere sociale media; over hoe die gevaren zijn te tackelen, en waar het debat over privacy en nepnieuws zich op zou moeten concentreren.

Dat Facebook de laatste tijd nogal negatief in het nieuws is geweest zal weinig mensen ontgaan zijn. In de verenigde staten moest CEO Mark Zuckerberg zich verantwoorden over datalekken in zijn systeem. In ons land riep Arjan Lubach in zijn programma op om massaal de Facebook-accounts te verwijderen, waarbij hij zelf het goede voorbeeld gaf.

Uiteindelijk werd slechts 0,02% van alle Nederlandse accounts gedelete. Maar de discussie over to-Facebook-or-not-to-Facebook is nog steeds springlevend.

Laag niveau

Het is prima dat de discussie gevoerd wordt, maar het niveau van de discussie is op dit moment naar mijn mening ontzettend laag. Zo maakte Lubach een filmpje waarin hij de belangrijkste ontwikkelingen rond Facebook verzweeg. Sowieso doet de hele discussie over privacy en nepnieuws de ontwikkelingen rond die zaken naar mijn idee geen recht. Vooral journalisten doen hun werk op dit vlak erg slecht, want de wetgever is al veel verder dan de meeste mensen vermoeden.

Hoe moeten mensen nu iets verstandigs kunnen zeggen over sociale media als de pers niet eens de moeite neemt ze voor te lichten over de stand van zaken?

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Foto: Bibliothèque des Champs Libres (cc)

Nepnieuws is niet nieuw; de verspreiding ervan wel doodeenvoudig

ANALYSE - Nepnieuws is niets nieuws. Paus Franciscus haalde laatst de Slang uit Genesis aan, wiens woorden ervoor zorgden dat Adam en Eva uit het Paradijs werden gezet, om aan te geven dat zelfs het idyllische Eden, de mythologische kraamkamer van de mensheid, al last had van figuren die nepnieuws verspreidden [1].

Een korte blik op de geschiedenis levert meer voorbeelden. De Perzische koning Darius liet op zijn graf graveren dat hij geen vriend was van de leugenaar [2]. Om koning te worden moest Darius namelijk eerst een burgeroorlog voeren tegen een nepnieuwsverspreider, die beweerde de rechtmatige opvolger van de net overleden koning te zijn.

Een ander bekend geval is de Spaans-Amerikaanse oorlog, die uitbrak nadat een Amerikaans oorlogsschip in Cuba was ontploft [3]. Dit was hoogstwaarschijnlijk een ongeluk, maar de toenmalige pers, het zogenaamde “yellow journalism” [4], wist de Amerikanen ervan te overtuigen dat het een Spaanse aanval was, die natuurlijk om een stevige militaire reactie vroeg. Ook in de 20e eeuw speelde nepnieuws een belangrijk rol. Hannah Arendt beschouwde het als instrumenteel in de opkomst van de nazi’s [5]. Op een of andere manier lijken er altijd mensen geweest te zijn, die onware informatie verspreidden om er zelf beter van te worden, met vaak desastreuze gevolgen voor de rest van de wereld.

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Dronken Rus in Novgorod wordt op facebook agressieve vluchteling in ziekenhuis Leuven

Dat facebook beter fakenewsbook kan heten werd ook deze week weer duidelijk.

Een Limburgse ondernemer vond het een goed idee beveiligingsbeelden van een ziekenhuis in het Noordwesten van Rusland voor te stellen als komend van universitair ziekenhuis Gasthuisberg te Leuven.

De Rus werd uiteraard een agressieve vluchteling. De daarop volgende reacties logen er niet om.

Wordt het niet eens tijd dat het openbaar ministerie serieus werk gaat maken van het aanpakken van lieden die roekeloos haat zaaien door fake news te posten; of zou dat onbegonnen werk zijn?

Powned maakt zijn eigen fake-news

Het relletje over Powned  suddert nog even door: een al jaren in Nederland wonende Irakees heeft zich wekenlang voorgedaan als net aangekomen vluchteling voor het Powned-item ‘de week van Powned’ . De ophef over de manier waarop Powned berichtte over de verdronken Syrische jongen zorgde ervoor dat hij dit bekend wilde maken.

De reactie van Dominique Weesie? ‘Fatsoenpolitie, moraalridderij, iedereen had kunnen zien dat dit fake was’.

Verkiezingsuitslagen beïnvloeden met nepnieuws kost ‘slechts’ €357.700,- per jaar

Beveiligingsbedrijf Trend Micro is in de schimmige wereld van de handel in nepnieuws gedoken. In een 77 pagina lang rapport (PDF) doen ze verslag van de duistere markt voor invloed. Naast campagnes om verkiezingen te beïnvloeden (à $400.000), kun je ook journalisten in discrediet laten brengen (à $50.000) of een straatrellen laten initieren (à $200.000).

Het gevaar van soft fake news

Noor Labansdochter, alias van Kinge Siljee, richt haar pijlen op types als Wierd Duk, die volgens haar “soft” fake news de wereld inslingeren: niet 100% fout, maar half waar en suggestief. Klik op de “open waanlink” of de tweet om de complete tweetstorm te zien.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Volgende