Simon Rozendaal – nu even op de inhoud

ANALYSE - Dit is een gastbijdrage van Willemijn Kadijk, Gjalt Annega & Femke Nijsse. Tevergeefs werd dit artikel eerder aangeboden aan Elsevier als repliek op het antwoord van dhr Rozendaal. Zij besloten het niet te publiceren omdat volgens hen de discussie wel klaar was. Lees en oordeel zelf.

Afgelopen vrijdag stonden wij even in de aandacht met onze reactie op een klimaatartikel van Simon Rozendaal. Een hoop discussie op Twitter en een repliek van Simon Rozendaal verder stonden wij voor het dilemma: reageren wij hier nog op of laten we het zitten? Omdat wij toch graag een aantal dingen wilden rechtzetten, besloten we aan de slag te gaan.
Onze complimenten aan meneer Rozendaal dat hij op ons artikel heeft gereageerd; dit siert hem. Voor deze reactie nemen wij een wat meer beschouwende rol. Tegelijkertijd willen we ons stuk ook iets breder trekken naar retorische en inhoudelijke fouten die vaak voorkomen in beschrijvingen van klimaatverandering en de wetenschap eromheen.

Ten eerste willen wij even iets verduidelijken. In zijn reactie beklaagt meneer Rozendaal zich dat hij wel eens onheus wordt bejegend of wordt uitgemaakt voor “klimaatontkenner”. Echter, nergens in ons artikel wordt het woord ‘klimaatontkenner’ genoemd of wordt meneer Rozendaal uitgescholden. Wij begrijpen niet welke relevantie dit heeft voor ons artikel. Wij spreken ons graag uit tegen het onjuist bejegenen van mensen met wie je het oneens bent.

Wat betreft de andere auteurs, bij publicatie stond alleen de naam van Willemijn Kadijk omdat de anderen door Elsevier niet op de auteurslijst waren gezet. Student Space Exploration (o.a. planeetonderzoek) Gjalt Annega heeft aan het vorige en huidige artikel meegeschreven voor de wetenschappelijke argumenten. Studente klimaatwetenschap Femke Nijsse heeft de wetenschappelijke argumenten gecontroleerd en becommentarieërd. Alle bronnen van het vorige en huidige artikel zijn aan het eind van dit artikel te vinden. In het kader van goede wetenschap en journalistiek doen we meteen een kleine rectificatie: in ons oorspronkelijke stuk stond dat de temperatuurstijging aan de hoge kant van de voorspellingen zit, maar dit woord had zeespiegelstijging moeten zijn.

Meneer Rozendaal laat naar voren komen dat hij erelid van de Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging is, wat hij ongetwijfeld ook verdiend heeft. Dat meneer Rozendaal een goed chemicus is, betekent echter niet automatisch dat hij ook een goed klimaatwetenschapper is. Dit is dus eigenlijk een autoriteits-drogreden (wanneer iemand het over de identiteit van de auteur heeft in plaats van de inhoud van de argumenten). Het oorspronkelijke artikel voldeed niet aan onze verwachtingen van een artikel in de sectie kennis, namelijk het duiden van wetenschappelijk onderzoek binnen de bestaande kennis. Daarom legden wij de nadruk op meneer Rozendaals rol als klimaatredacteur (wat hij een ad hominem redenering noemt).

Ter illustratie, in het oorspronkelijke artikel wordt genoemd dat het de “grote vraag is hoe belangrijk dit versterkte broeikaseffect binnen de geconstateerde global warming is”. Door vervolgens een verscheidenheid aan getallen te noemen wordt er geïnsinueerd dat er een grote onduidelijkheid bestaat. Als we echter kijken naar de data van het IPCC (de organisatie van de Verenigde naties om de kennis en risico’s van klimaatverandering te evalueren) zien we dat minimaal 80-90% van de opwarming door mensen veroorzaakt wordt (Figuur 3 van IPCC SPM). In een kennisartikel verwachten wij een eerlijke weergaven van de feiten, geen hyperbolen die niet op onderzoek gebaseerd zijn en verkeerde indrukken wekken.

Het klopt dat meneer Rozendaal niet expliciet schrijft dat hij het met de opvatting van Arrhenius eens is. De suggestie wordt echter wel gewekt, al was dit misschien niet de bedoeling van meneer Rozendaal. Aan de positieve effecten van klimaatverandering volgens Arrhenius wordt een alinea gewijd, maar vervolgens worden de zogenaamde positieve effecten nergens tegengesproken. Bijvoorbeeld met de gevolgen van zeespiegelstijging, de kwetsbaarheid van grote ecosystemen en de grote effecten van klimaatverandering op landbouw (IPCC). Deze manier van schrijven wekt sterk de suggestie dat de auteur positief staat tegenover de stellingen van Arrhenius.

Meneer Rozendaal heeft gelijk dat zijn opmerking over de stand van wetenschap op de situatie van jaren geleden slaat. In de tijd tussen 1990 en nu is er natuurlijk verdere vooruitgang in de wetenschap geboekt. Maar hoe zat het eigenlijk met de klimaatwetenschap voor en rond 1990? In de jaren ‘80 werd er in de wetenschappelijke wereld al stevig over klimaatverandering gepubliceerd, geïllustreerd door de verklaring van James Hanssen over het bestaan van het broeikaseffect in het Amerikaanse Congres. De overeenstemming onder publicerende wetenschappers was al groot in de vroege jaren negentig. Helaas gaat meneer Rozendaal verder niet in op de al vrij lang bestaande wetenschappelijke consensus over klimaatverandering. Dat is jammer omdat je de lezer dan een groot deel van de informatie onzegt, wat het lastig maakt om een goed oordeel te vellen.

Meneer Rozendaal wil graag een middenpositie innemen om de feiten en argumenten van beide kampen te kunnen analyseren. Dat klinkt als een redelijk standpunt, ware het niet dat de punten van de skeptici die genoemd worden allang zijn ontkracht. Waarom worden ze dan toch keer op keer aangehaald en geanalyseerd?
In de journalistiek is het een goede gewoonte om beiden kanten evenveel aan het woord te laten: a balance of opinions. Dit geeft echter een vertekend beeld van de echte inzichten, namelijk dat de stapel bewijzen voor de door mensen aangedreven klimaatverandering zo hoog is dat er weinig twijfel over bestaat onder experts. In de wetenschapsjournalistiek zou een ‘balance of proof’ veel beter passen, een afweging op bewijzen en inzichten. Laten we vooral ook niet vergeten dat de waarheid niet altijd in het midden ligt en dat dit gezegde vooral in de wetenschap niet opgaat.

De bewering dat de skeptici een punt hebben omdat de relatie tussen temperatuur en CO2 niet één-op-één is, is onjuist. Dit is een zogenaamde ‘red herring’ (een techniek om iemand te misleiden door hem af te leiden van het eigenlijke onderwerp) omdat er geen tegenstelling bestaat. De wetenschappelijke wereld beweert namelijk helemaal niet dat die relatie één-op-één is. De correcte wetenschappelijke uitspraak zou zijn is dat broeikasgassen (en CO2) de grootste drijvers achter de opwarming van de aarde zijn.
Laten we even wat context plaatsen omtrent dit punt. De opwarming heeft zich gewoon doorgezet na 1998, al is deze moeilijk zichtbaar zonder langjarig gemiddelde (met nieuwste data beter zichtbaar). In de koelere periode 1940-1975 werd de werkelijke opwarming gecamoufleerd door de uitstoot van aerosolen, deeltjes in de lucht.
Ironisch genoeg verloopt de opwarming nu dus sneller door het schoner maken van onze lucht. Meneer Rozendaal noemt de aerosolen, maar legt geen duidelijk verband met de periode 1940-1975.

Vervolgens gaat meneer Rozendaal in op de invloed van de zon op de opwarming, voornamelijk dat de onzekerheid ten aanzien van de precieze invloed groot is. Wat meneer Rozendaal echter niet noemt, is dat wetenschappelijke onzekerheid niet hetzelfde is als onwetendheid. Wetenschappelijke onzekerheid betekent dat, alhoewel de precieze grootte van het getal niet zeker is, we wel weten dat het binnen bepaalde grenzen ligt.
Meneer Rozendaal insinueert dat er in het IPCC-rapport staat dat de zon niet begrepen wordt. Wat er eigenlijk staat is dat alhoewel de exacte waarden niet precies bekend zijn, de relatieve invloed klein is. Dit had hij ook naar lezers kunnen communiceren, want nu wekt hij de indruk dat de invloed van de zon groot zou kunnen zijn.

Meneer Rozendaals alinea over een fictieve prijs bevat helaas geen argument, slechts een metafoor. Hij zegt dat betalen voor vervuiling een fictieve prijs is, maar eigenlijk zijn de huidige prijzen fictief. De kosten voor het vervuilen van de atmosfeer worden immers grotendeels op de samenleving afgewenteld omdat vervuilers veel te weinig betalen voor hun uitstoot.

De repliek eindigt met kritiek op onze quote van Ronald Reagan, omdat ‘environment’ toen over milieu zou gaan en niet over het klimaat. Echter, de scheiding tussen milieu en klimaat is kunstmatig; het zijn allebei negatieve effecten die mensen op hun eigen omgeving hebben, en in beide gevallen vraagt dat om gezond verstand en samenwerking door de partijen heen.

Het is belangrijk om te praten over klimaatverandering; wat de oorzaken ervan zijn en de gevolgen. Wat dat betreft zijn wij blij dat meneer Rozendaal het gesprek aangaat. Maar met onderwerpen als klimaatverandering is het wel belangrijk om bij de feiten te blijven. Daarnaast, al weet de wetenschap niet alles tot op de procent, het risico is meer dan duidelijk en vraagt om actie. Een duurzame samenleving heeft sowieso veel voordelen: schone lucht, onafhankelijkheid van import van brandstoffen en een groeiende groene werkgelegenheid en economie. En dat zijn niet eens onze woorden, maar die van Republikein Arnold Schwarzenegger. Dus genoeg achterhaalde discussies, kom maar op met constructieve gesprekken over de toekomst!

Bronnen (vorige en huidige artikel):

Effecten klimaatverandering – uitleg, Mendelsohn (2006),  Solomon (2008), Tao (2008), IPCC (pagina 13)
Relatie CO2 en temperatuur – uitleg 1, uitleg 2 Shakun (2012), IPCC (pagina 3)
Invloed mens en natuurlijke invloeden – uitleg, Huber&Knutti (2011), Lean&Rind (2008), IPCC (pagina 6)
Energieprijzen – EIA (VS), prijs zonnepanelen, prijs wind (VS), adviesprijzen duurzame energie
Publicaties jaren ‘80 – National Academy of Sciences (1979), Dansgaard (1982), Lorius (1985)
Consensus in de jaren ‘90 – NASA
Opwarming sinds 1980 – Foster & Rahmstorf (2012)
Opwarming Global dimming & aerosols – Wild (2007), Maher (2014)
Recente data temperatuur – NASA
IPCC rapport invloed zon – IPCC (pagina 8-32)
Sociale kosten – EPA

  1. 1

    Meestal wordt naar de IPCC tekst verwezen dat de opwarming na 1950 zeer waarschijnlijk voor meer dan 50% door de mens is veroorzaakt en niet naar figuur 3. Nadrukkelijk spreken we hoe dan ook over schattingen en niet over metingen en dus ook niet over feiten. De klimaatgevoeligheid wordt aangegeven door IPCC tussen 1.5 en 4.5 graden (likely range) Nogal een ruime range dus.

    En dan hebben we nog de opwarming voor 1950 die ongeveer even groot is dan de opwarming na 1950. Hiervan is het wel aannemelijk dat broeikasgassen ook een rol hebben gespeeld maar hoe groot die is zijn de meningen erg over verdeeld.

    Uit surveys onder klimaatwetenschappers blijkt dat als er gevraagd wordt naar het aandeel van de mens in de totale opwarming vanaf 1850 dat er toch een aanmerkelijk deel van de wetenschap niet zo zeker is hoe groot dat aandeel is.

    Maar voor de rest is Rozendaal natuurlijk gewoon een ontkenner met hele lange tenen.

  2. 2

    @1

    Meestal wordt naar de IPCC tekst verwezen dat de opwarming na 1950 zeer waarschijnlijk voor meer dan 50% door de mens is veroorzaakt en niet naar figuur 3.

    Ik begrijp hieruit dat je een voorkeur hebt voor bronnen die het attributie-statement van het IPCC selectief citeren. Dit is het volledige statement.

    It is extremely likely that more than half of the observed increase in global average surface temperature from 1951 to 2010 was caused by the anthropogenic increase in greenhouse gas concentrations and other anthropogenic forcings together. The best estimate of the human-induced contribution to warming is similar to the observed warming over this period.

    Uit surveys onder klimaatwetenschappers blijkt dat als er gevraagd wordt naar het aandeel van de mens in de totale opwarming vanaf 1850 dat er toch een aanmerkelijk deel van de wetenschap niet zo zeker is hoe groot dat aandeel is.

    Maar onzekerheid is geen onwetendheid. Uit de wetenschappelijke literatuur is een waarschijnlijkheidsverdeling te maken.

    [img]http://www.realclimate.org/images/attribution.jpg[/img]
    (Bron RealClimate)

  3. 4

    Op de kaalgekapte of platgebrande grond worden genetisch gemanipuleerde gewassen zoals soja en oliepalmen verbouwd . Deze gewassen zijn resistent tegen roundup en putten de landbouwgrond dusdanig uit , dat er jaar na jaar weer ergens verderop ontbost moet worden . Je kan niet jaar na jaar hetzelfde gewas laten groeien op dezelfde grond .. Plus de zogenaamde opgewekte resistentie tegen ongedierte via gif van monsanto blijkt helemaal niet zo efficient te zijn als ze je willen laten geloven .. DE gen gewassen vragen ook om een steeds sterker gif en we hebben tussentijds super resistente luizen en ander ongedierte gecreëerd waar bijna alle door hun zogenaamde oplossingen in één keer in het niet vallen ..

  4. 8

    @6

    Satellietmetingen van de temperatuur van de troposfeer vergelijken met modelprojecties van de temperatuur van het oppervlak is een appels met peren vergelijking. Los nog van de grote onzekerheden in die satellietmetingen (zie Rabett Run en Nick Stokes.

    En waarom geeft die Clive Best van de oppervlaktemetingen alleen de data van Hadley? Toch niet omdat het bekend is dat die lager uitvallen dan andere data, onder meer door een slechte dekking van het Noordpoolgebied?

    Tenslotte: de zonneactiviteit zal nog wel een aantal jaren aan de lage kant blijven en dat heeft zijn invloed op de temperatuur. Die zal voorlopig dus nog wel een eindje onder de bovengrens van de CMIP5 projecties blijven. Maar dat zegt natuurlijk niks over de menselijke invloed.

  5. 9

    Ok .. beter van niet maar hier dan mijn (impulsieve /emotionele) reactie :
    Op de kaalgekapte of platgebrande grond worden genetisch gemanipuleerde gewassen zoals soja en oliepalmen verbouwd . Deze gewassen zijn resistent tegen roundup en putten de landbouwgrond dusdanig uit , dat er jaar na jaar weer ergens verderop ontbost moet worden . Je kan niet jaar na jaar hetzelfde gewas laten groeien op dezelfde grond .. Plus de zogenaamde opgewekte resistentie tegen ongedierte via gif van monsanto blijkt helemaal niet zo efficient te zijn als ze je willen laten geloven .. DE gen gewassen vragen ook om een steeds sterker gif en hebben tussentijds super resistente luizen en ander ongedierte gecreëerd waar bijna alle door hun zogenaamde oplossingen in één keer in het niet vallen .. Het opwarmen van de aarde heeft te maken met de groot industrie die overal investeert en blijft investeren zolang ze niet democratisch worden tegengehouden in hun korte termijn winst met alle gevolgen van-dien .Zodra je iets van kritiek levert op Roundup , dan nemen de advocaten en lobby’s van het rijke monsanto’s hun taak en zorgen dat je geëlimineerd wordt .Je doet een uitvinding en richt een klein bedrijf op om het milieu te verbeteren en gelijk komen er wat van die gestoorde investeerders op je af die bang zijn hun geld te verliezen . Oliebedrijven investeren niet in schone energie omdat ze een bedrijfsvoering hebben waarin het meeste geld naar het meest winstgevende gaan en dat is soms kolen en anders fracken met alle gevolgen waanidee voor de democratie . We leven nu in een neo liberaal rechts land met VVD Rutten en de PVDA denkt alleen maar aan meer macht op de korte termijn . Neo Liberalisme is erop gebaseerd om zoveel mogelijk uit handen van de gewone burgers te stelen voor de rijke ondernemers . Soms dan vinden ze het blijkbaar noodzakelijk om een oorlog te stimuleren tegen Syrie voor meer macht . De vluchtelingen (en daaronder een paar duizend terroristen) komen met miljoenen naar Europa ( zoals saddam hussein al voorspelde) omdat het zo in de planning ligt van bepaalde machten die niet denken aan gewone burgers en democratie ,maar aan macht .Zodra je nu op het internet een google filmpje wilt kijken dat is geupload door iemand die niks met de reclame industrie te maken heeft wordt je toch gebombardeerd met allerlei reclames die soms zijn gebaseerd op een persoonlijk profiel . Privacy is de vijand van de reclame industrie . En ga zo maar door . Je betaald je internet provider voor je internet verbinding en daar hoort geen kijk en luistergeld bij , waardoor je dus geen objectief beeld meer krijgt . Alles wordt steeds vaker gemanipuleerd door bepaalde lobby’s en de EU doet er niet genoeg tegen .

  6. 10

    Soms dan worden mijn woorden via mijn systeem met een automatisch taalverbetering verandert in andere woorden .Keer op keer als ik hier reageer krijg ik later spijt van en dat heeft te maken met mijn wantrouwen . Het milieu wordt kapot gemaakt en er zijn bepaalde machten die dat bewust doen voor hun korte termijn winst .We worden doodgegooid met commercieel belangen van bepaalde ondernemers en het interesseert ze geen ene fuck hoe andersdenkenden en gewone burgers over hun denken ,immers ze hebben de macht ..

  7. 11

    de scheiding tussen milieu en klimaat is kunstmatig; het zijn allebei negatieve effecten die mensen op hun eigen omgeving hebben (…), het risico is meer dan duidelijk en vraagt om actie. Een duurzame samenleving heeft sowieso veel voordelen: schone lucht, …

    Hiermee (en met het suggestieve plaatje boven het artikel) laten de auteurs wel merken hoe zij tegen CO2 en temperatuurverhoging staan: negatief. Dat oordeel is echter een mening, geen wetenschap. Vervolgens vinden ze dat er actie moet komen (om de veranderingen tegen te gaan, mogen we aannemen), maar ook dat is niet per se de juiste benadering. Bij elke ingreep moet men namelijk de verwachte voordelen tegen de verwachte nadelen afwegen, en de uitkomst van daarvan hangt sterk af van het gewicht dat mensen aan die verschillende factoren geven. Zelfs al zijn we het eens over de oorzaken van het veranderende klimaat, dan nog zullen de gesprekken over de toekomst niet gemakkelijk zijn.

  8. 12

    @3: We moeten wat zuiniger omgaan met grondstoffen en de natuur /aarde wat meer de kans geven om te herstellen anders zitten we straks in een korte ijstijd na deze opwarming

  9. 15

    @14: Uhm, nou…. nooit…..je bedoelt de afgelopen 120 jaar. Langer zijn onze meetreeksen niet.. Met 100% zekerheid kunnen we zeggen dat het ooit warmer was op Aarde…

  10. 16

    @15 geologie heeft aangetoond dat er eerst een opwarming was voor de ijstijd . Bovendien is de omgevingstemperatuur van de aarde ook dusdanig laag ,dat een opwarming nooit lang stand kan houden ..Eerst regen daarna ijs .

  11. 17

    Ik kijk met belangstelling uit naar de stelling op Sargasso of de aarde misschien toch plat is. Ongetwijfeld kunnen ze op dat forum hier ook een jaar over door ouwehoeren. Met de klimaatdiscussie lukt dat inmiddels aardig.

  12. 20

    Onze complimenten aan meneer Rozendaal dat hij op ons artikel heeft gereageerd; dit siert hem.

    ‘Meneer Rozendaal’? Is dit een schoolopstel, of wat?

    Als je nu wilt overtuigen dat Rozendaal een bevooroordeelde kletsmajoor is, moet je je natuurlijk niet opstellen als een stel scholieren die een discussie met een docent in de schoolkrant aangaat.

    Daarmee signaleer je bij voorbaat zelf al dat de lezers je niet bijster serieus hoeven te nemen.

  13. 21

    Grappig toch, dat Rozendaal met de beschuldiging van “ad hominem” komt, terwijl hij zelf stelt normaliter niet op een stuk van een 19-jarige studente te reageren, om “haar tegen zichzelf te beschermen”.
    Kortom: jij bent 19 dus je kletst onzin en waar haal je de brutaliteit vandaan blaag! Als dat geen ad hominem is dan weet ik het niet meer.

  14. 22

    In tijden niet zo’n ingehouden pnwd gelezen als @0. Dat “meneer Rozendaal” is natuurlijk om alles zo beleefd mogelijk te houden en dan wordt het contrast met de tegenstander alleen maar groter. Hem consequent liegende prutser noemen gaat ook tegen je werken.

  15. 23

    @22 Ironie is alleen dodelijk als die onderkoeld is. Die onderkoeldheid moet je dan wel over weten te brengen en dat lukt de dames en heren in dit stuk niet.

    Je hoeft iemand niet expliciet uit te maken voor liegende prutser om te laten zien dat hij een liegende prutser is, maar dat moet je dan wel combineren met een neerbuigende toon, vileine steken in bijzinnen, en retorische tackels.

    Stilistisch is dat ‘meneer Rozendaal’ een misslag. Het werkt averechts: Rozendaal heeft de schrijvers weten te framen als overenthousiaste studentjes, en de studenten bevestigen dat frame.

    Op die manier geef je de wedstrijd bij voorbaat weg. Gelopen race voor Simon Rozendaal en dat helemaal los van de merites van de argumenten.

  16. 24

    Ik vind het hanteren van “meneer Rozendaal” een heel passende reactie, op het nogal denigrerende “19-jarige studente” en al helemaal op het “haar tegen zichzelf te beschermen”.
    De ironie is IMHO wel degelijk onderkoeld en bovendien heel subtiel.

    Maar de echte bom is natuurlijk de vakkundige wijze waarop zij het artikel van Rozendaal punt voor punt sloopt.

  17. 25

    Ook ik vind “meneer Rozendaal” hier zeer op zijn plaats in dit bijzonder sterke artikel. Ik heb wel een ander klein kritiekpuntje. Wat “red herring” wordt genoemd is eigenlijk net iets anders, namelijk een stropop. Wat Rozendaal doet is niet zozeer de aandacht afleiden van een standpunt, als wel het verkeerd voorstellen van een standpunt. Maar goed, beide zijn drogredeneringen, natuurlijk.

  18. 26

    @19: Zie @8? Oh, zonneactiviteit. Dat is zwak gepruttel. De invloed van de zonneactiviteit is maar gering, zoals de gehele natuurlijke variatie in het niet valt bij de CO2 forcing van 0.2 graden per decade. Zie figuur 3 van het SPM zou ik haast zeggen.

    We hoeven er geen ruzie over te maken want binnen 5 jaar weten we het al zeker. De opwarming kan onder aangenomen forcing zich onmogelijk blijven verschuilen. En GISS of Hadcrut4 is ook gepruttel. GISS heeft polair helemaal geen betere dekking dan Hadcrut4 alleen vult het lege grid cellen met geïnterpoleerde data. Beter of slechter?

  19. 27

    @23:

    Je hoeft iemand niet expliciet uit te maken voor liegende prutser om te laten zien dat hij een liegende prutser is, maar dat moet je dan wel combineren met een neerbuigende toon, vileine steken in bijzinnen, en retorische tackels.

    Nee, dat moet je juist NIET doen.