Rozendaal kluunt mis

Simon RozendaalWat lijkt wetenschapsjournalist me toch een mooi beroep. Net als elke andere journalist heb je een kundige eindredactie achter je die je helpt de feiten te controleren, en dan ook nog eens het stevige fundament van de wetenschap onder je: wat de wetenschap ontdekt is De Waarheid en die hoef jij slechts om te zetten naar jip-en-janneke-taal. Dit in tegenstelling tot het drijfzand van ontbrekende informatie en misleidende meningen waar gemiddelde journalist het mee moet stellen. De wetenschapsbijlage klinkt dan welhaast een oase van waarheidsgetrouwe en ondubbelzinnige informatie. Maar is dat wel zo? Soms kom je zulke onbegrijpelijke flaters tegen dat je daaraan gaat twijfelen.

Neem nu Simon Rozendaal. Bekend wetenschapsjournalist, en volgens de bio niet de eerste de beste: studeerde scheikunde, zette de wetenschapsbijlage bij NRC op, sinds 1986 wetenschapsredacteur bij Elsevier, schreef vijftien boeken en ontving ook nog twee mooie prijzen voor zijn werk. De beste man is een zogenaamd klimaatscepticus; hij gelooft niet dat de mens verantwoordelijk is voor klimaatverandering. Dat is prima, tegenstanders heb je in elk debat nodig. Maar dan nu het volgende: in een column stelt Rozendaal dat niet de mens maar de zon verantwoordelijk is voor de temperatuursstijgingen de afgelopen tijd. Welk bewijs brengt hij hiervoor te berde?

Voor Nederland is de voorspelling zelfs nog concreter: als de sceptici gelijk hebben, komt er de komende winter dan wel die daarna een periode van stevige vorst. Immers, in het klimaat zit een elf- dan wel 22-jarig patroon ten gevolge van de zonnevlekkencyclus. De vorige Elfstedentochten deden zich voor in 1963, 1985, 1986 en 1997, dus zou het in 2008 of 2009 weer raak moeten zijn.

Ziet u de twee fouten in zijn redenering al? Laten we eerst opmerken dat Rozendaal’s observatie min of meer klopt: als we 1985 en 1986 even als één periode zien is het verschil tussen twee tochten 12 respectievelijk 11 jaar, en is er in de afgelopen tien jaar geen Elfstedentocht meer gehouden. Dat zijn dan drie perioden waarin de Elfstedentocht met tussenpozen gehouden werd mits de komende tocht in 2008/9 plaatsvindt. Bovendien komen de tochten overeen met de laagtepunten van de zonnecyclus.

Goed, terug naar de fouten. Ten eerste is het sowieso kul om klimaatverandering te beoordelen op de Nederlandse schaal. Dat in Nederland de temperatuursstijging of -daling overeenkomt met de zonnecyclus wil niet zeggen dat dat voor de hele wereld geldt. Ten tweede wordt het geschetste beeld totaal anders als je naar de Elfstedentochten van voor 1963 gaat kijken. In die periode werd de tocht gehouden in 1909, 1912, 1917, 1929, 1933, 1940, 1941, 1942, 1947, 1954, 1956 en 1963. Laten we even de lengte van de perioden berekenen: 3, 5, 12, 4, 7, 1, 1, 5, 7, 2, en 7 jaar. Alleen de periode tussen 1917 en 1929 heeft ongeveer de lengte van de zonnecyclus (twaalf jaar), en gemiddeld is de tussenliggende periode vijf jaar. Als we de tochten nog even grafisch afzetten tegen de geobserveerde zonnevlekken, een erkende maat voor zonneactiviteit, komen er nog meer vreemde zaken aan het licht. Klik op het plaatje om het te vergroten.

Zonnevlekken vs. Elfstedentochten (plaatje:Spuyt12) Ten eerste is er een aantal Elfstedentochten verreden tijdens het hoogtepunt van de zonnecyclus (bv. 1929), en ten tweede ontbreken er Elflstedentochten in de laagtepunten (1924, 1978). Ik kan dan ook niet anders dan concluderen dat Rozendaal zowel geografisch als qua tijdspanne alleen naar de gegevens kijkt die in zijn kraam te pas komen. Een doodzonde in de wetenschap.

Vraag van de dag: ontbeert de lezer hier informatie of levert Rozendaal hier wetenschappelijk broddelwerk? En in het laatste geval: hoe komt zo’n stuk dan in hemelsnaam door de eindredactie van de Elsevier heen?

P.S. ook bij zijn recente optreden in Pauw en Witteman gebruikte hij de Elfstedentocht als bewijs, maar helaas werd er niet op ingegaan. Opmerkelijk: hij meldt in dezelfde uitzending ook dat een van de prijzen die hij kreeg voor zijn werk op foutieve berichtgeving van zijn kant was gebaseerd.

  1. 3

    Er is natuurlijk niet gezegd dat de zon er helemaal niks mee te maken heeft. Wellicht heeft de zon wel invloed, maar was die invloed niet zichtbaar voor 1950 wegens andere factoren die de boventoon voerden?

    Gewoon toeval is ook een verklaring.

  2. 6

    @2: ja dat lijkt me wel. Het is sowieso duidelijk dat de zon niet de enige factor KAN zijn, anders hadden we elke dag hetzelfde weer. Maar het gaat natuurlijk om de globale trend, niet wat er in NL gebeurt, ook bij Rozendaal’s theorie.

  3. 8

    Die column van Rozendaal is inderdaad van een zeer bedenkelijk niveau. Lachwekkend gewoon. Alsof één strenge winter het hele debat over de klimaatverandering onderuit haalt. Maar tegelijkertijd is het ook raar dat wetenschappers warmte en kou voorspellen door global warming, alsmede droogte en veel regen, plus stormen en windstilte. Als deze stelling van Rozendaal tenminste wél klopt…

  4. 10

    Overigens is Rozendaal wel hier en daar in de reactiepanelen te vinden.

    http://www.elsevier.nl/opinie/reacties/asp/postid/248774/page/3/index.html

    “Geachte G.R. van der Werf,
    Ja natuurlijk durf ik mijn mening aan te passen. Als de feiten veranderen, moeten ook de opinies mee.
    Maar zover is het nog niet. Het lijkt me tamelijk logisch dat de temperatuur op aarde vertraagd reageert op de zonneontwikkelingen net zoals het overdag nooit het warmst is wanneer de zon het hoogst staat.
    Bovendien stijgt de temperatuur de laatste jaren, althans gemeten door satellieten, niet meer.
    Dank voor uw reactie op mijn blog,
    Simon Rozendaal”

    Dat laatste is onzeker als je even googlet:

    http://en.wikipedia.org/wiki/Satellite_temperature_measurements#Discussion_of_the_satellite_temperature_records

    http://science.nasa.gov/NEWHOME/headlines/essd06oct97_1.htm

    Weet iemand meer? Ik ga straks de eerdere GC thread even checken.

  5. 11

    Het grappige is dat vanaf mijn geboorte de gemiddelde temperatuur op die dag over al die jaren van 12 graden (begin) tot 10,4 graden (nu) gedaald is. Bij het KNMI kan iedereen dat voor zichzelf nagaan.

  6. 14

    Niemand ontkent ook dat de zonnecyclus van invloed is op de temperatuur, maar als je dit effect van het totaal aftrekt, dan zie je nog steeds een temperatuurstijging. ALS de elfstedentochten wetenschappelijk waarde zouden hebben, zou je ook het gemiddeld aantal elfstedentochten per jaar kunnen berekenen en dat neemt af: daarmee onderbouw je dan weer de klimaatverandering.

  7. 15

    Spuyt: Al een paar jaar geleden speelde de opwarming van de aarde en dus dacht ik, even kijken naar mijn verjaardagen sinds mijn geboorte. Ik weet ook wel dat dat niks bewijst en dat je er niks anders uit kunt concluderen.
    Ik zie er echter wel de humor van in als mensen zeggen dat het door het broeikaseffect steeds warmer wordt op aarde terwijl dat op mijn verjaardagen nu net niet geldt….
    (Dit toont ook aan hoe moeilijk het is een blog te hebben waar zomaar iemand een eigen reactie op kan geven.)

  8. 16

    @Tim: precies. Daarom ook mijn vraag of we als lezer informatie missen. Het kan toch niet dat iemand die zelf gestudeerd heeft en boeken over wetenschap schrijft dat over het hoofd ziet?

    Wellicht is dit slechts een klein onderdeeltje van Rozendaal’s theorie, maar ik mis verwijzingen naar het grotere plaatje.

  9. 17

    @TT: wetenschapsjournalist is inderdaad een prachtig beroep, maar elke aanname die je erover maakt in je eerste alinea is fout. :)

    Ik prijs mij overigens gelukkig dat ik nooit iets over global warming hoef te schrijven. Iedere klimaatexpert die ik ooit heb gesproken zit met de handen in het haar omdat het zulke complexe materie is. De enige die zekerheid lijken te hebben zijn Gore en Rozendaal.

  10. 18

    Da’s een beetje een sneer naar de krantenwereld; immers de mening van de ene, veel gelauwerde journalist is meer waard dan die onbekende bloggert van GC, die het wel bij het verkeerde eind moet hebben ;-)

    Oftewel: waar je ook iets leest, op blogs of in kranten, je moet je eigen gezonde verstand gebruiken.

    Ik geloof dat de meeste wetenschappers er het wel over eens zijn dat er iets merkwaardigs en mogelijk desastreus aan de hand is, maar WAAROM precies is meer het probleem. En dan heeft Gore meer gelijk dan Rozendaal. Die Britse rechtszaak gaf Gore feitelijk op de hoofdpunten gelijk.

  11. 20

    Nee, ik laat mij ook niet bang maken door de politieke milieu-lobby. Ik vraag mij af of ‘de paniek’ er ook was in de laatste Kleine Ijstijd (15e-19e eeuw)? We bevriezen! Net als vele ander (vooral) linkse hobby’s worden er bakken met geld verdiend! Dit houden we graag in stand. Roozendaal heeft gelijk, als je echt wat wilt doen? Ga naar China of India, waar je tegenstand zal ondervinden, weinig aanzien hebt, weinig verdient….