Olieafhankelijkheid – onderzoek

Nu een vat olie in dollars al meer dan 130 dollar kost en in euro’s meer dan 80, leek het me aardig om eens in kaart te brengen wat de gevolgen daarvan zijn. Dit mede omdat het er op lijkt dat de stijging voorlopig nog niet voorbij is.
Nu wilde ik dat aanvankelijk allemaal helemaal zelf uitpluizen en jullie overvallen met een mega-overzicht. Maar eerlijk gezegd ontbreekt me op dit moment de tijd om alles uit te zoeken. Daarom hoop ik dat jullie kunnen helpen.
Wat ik graag zichtbaar wil maken zijn twee groepen. Allereerst alles wat direct van olie afhankelijk is. Hierbij moet je denken aan benzine voor auto’s. En als tweede groep alle zaken die momenteel indirect afhankelijk zijn van olie, maar niet snel kunnen overschakelen. Voorbeeld hiervan is de visvangst. Daarvoor worden boten gebruikt die op diesel varen. De wereldwijde vloot vervangen is niet iets wat van vandaag op morgen gebeurd. Dus bij een hogere olieprijs wordt de vis duurder.
Verder kan er misschien nog onderscheid gemaakt worden tussen olie als grondstof, bijvoorbeeld voor plastic, en olie als energiedrager, bijvoorbeeld voor verwarming huizen in de VS.
Zelf zal ik ook af en aan zaken in de reacties gooien.
Daarna ga ik er een mooie grafische plaat van maken met in een apart kadertje alle namen van reaguurders die hun steentje hebben bijgedragen. En daar maken we dan uiteraard een postje van.
Bij voorbaat dank!


Update:
Eerste aanzet plaatje. Deze gaat in horten en stoten groeien met de gegevens die hier in de reacties gegeven worden/zijn.

  1. 1

    Vervoer:
    – Luchtvaart (kerosine)
    – Vrachtvervoer over de weg (diesel)
    – Binnenscheepvaart (diesel)
    – Zeescheepvaart (diesel)
    – Dieseltreinen (grondstoftransport in bijvoorbeeld Australie)
    – Personenvervoer (auto’s, bussen) (diesel, benzine)

    (Indirect ook voor vervoer: smeerolie)

  2. 2

    Hoe precies wil je gaan met de grafiek? Over vis bijvoorbeeld: bij sommige methoden (denk aan de zeer energie-intensieve boomkor visserij) is olie de belangrijkste prijsbepaler, terwijl dit bij andere methoden (kieuwnet visserij) maar een bijzaak is. Misschien deze dus in twee groepen verdelen?

    (ja, het maakt het er niet overzichtelijker op)

  3. 3

    Ik denk dat het lijstje serieus korter gaat worden als je zaken op een rij probeert te zetten die niet afhankelijk van olie zijn. :p

  4. 5

    Steeph,
    elk bedrijf/instantie is indirect afhankelijk van olie, ook al gebruiken ze zelf geen druppel olie in het hele bedrijf is het bedrijf wel afhankelijk van haar personeel, personeel dat op een of andere manier toch op het werk moet komen, en daar is olie voor nodig.

    P.S. zelfs al komen alle werknemers lopend op het werk dan nog is er olie nodig om bijv. schoenen en kleding bij die werknemers te krijgen (tenzij ze naakt komen).

  5. 6

    Steeph, dan moet je me wel een stickertje opsturen voor al het goede werk!

    -. farmaceutische industrie
    -. petro(!)chemische industrie

  6. 7

    @PepijnK: Ik wil het niet te complex maken. Dus geen nuance tussen intensief en beperkt. Alleen wel zichtbaar maken dat er een duidelijke relatie ligt.

    @zutman: Dank voor de link. Daar zitten veel aanwijzingen in. (En ik ga eens kijken wat die Priapus doet :-)

    @Ronald: Weet ik, maar ik wil proberen het tastbaarder/zichtbaarder/begrijpelijker te maken.
    Schoenen kan je ook van leer en kurk maken. Dus daar is de relatie niet keihard.

    @plofkip: qua farmaceutische industrie, hoe zie je die directe afhankelijkheid? (Los van energie)?

    Dingen die me intussen te binnen schieten:
    – Dieselgeneratoren bouw
    – Dieselgeneratoren backup IT, ziekenhuizen etc….
    – Dieselgeneratoren grote festivals/optredens
    – Gemalen (diesel?)
    – Grondwater winning (Diesel?)

  7. 8

    Kunststoffen & plastics, en een overheid die een extra excuusje erin kopt om de verpakkingstax nog hoger te schroeven…

  8. 9

    @Steeph, inderdaad kun je schoenen ook van leer en kurk maken, maar hoe komt dat leer en kurk dan bij de schoenenfabrikant en vervolgens dat paar schoenen weer bij jou terecht.

    En je hebt gelijk dat er (buiten de energie) geen directe relatie is tussen het productie proces van schoenen en olie, maar daarmee richt je je focus puur en alleen op het productie proces van die schoenen, maar het productie proces is maar een 1 onderdeel van een bedrijf, wat heb je eraan als je alleen maar schoenen produceert maar ze niet kunt vervoeren naar een afzetmarkt.

    Als je inderdaad bedoeld dat we sec naar het productie proces kijken in dat geval hoe ver wil je gaan met het ‘productie’ proces?

    Kijk Compaq bouwt computers en is daar in principe niet rechtstreeks afhankelijk van olie (buiten de energie), maar de onderdelen voor die computer zijn wel rechtstreeks afhankelijk van olie (diverse kunststoffen e.d.).

  9. 10

    Aanvulling direct brandstofverbruik vervoer:

    – brommers, motoren, scooters, fietsmotoren…

    Direct verbruik ander vervoer:

    – allerlei soorten heftrucks, graafmachines, betonmortel & kiepauto’s, verrijdbare kranen… raceauto’s en motoren (off- road)

    Direct verbruik hulpmotoren:

    – (m.b.v.) generatoren (voor) pompen, lopende banden, bouwliften…

    Direct verbruik t.b.v. elektra & verw. particulier (zoals in België en Frankrijk: stookolie).

  10. 11

    Niet zozeer afhankelijk van olie, maar vooral van aardgas: kunstmest. Verder kun je denk ik al het afgelegen energiegebruik noemen: mijnbouw (inclusief fossiele brandstoffen!), bosbouw, landbouw, vrijwel alle militaire voertuigen en al het onderhoud aan infrastructuur. Maar ook plastics en volgens mij ontzettend veel meer chemicalien die waarschijnlijk moeilijk te vervangen zijn. Ook vrijwel alle waterstof wordt vandaag de dag uit fossiele brandstoffen gemaakt.

    Maar vooral wat zutman, #4, zegt, hoewel we volgens mij meer aardgas eten dan olie.

  11. 12

    @J_w23: Misschien moeten we de kunststoffen en plastics iets meer opknippen in productgroepen. Verpakkingen, kleding (nylon etc…), Speelgoed, Tuingereedschap (plastic handvaten), …. oh jee, dit gaat te hard.

    @Ronald: Snap ik. Maar ik ga er vanuit dat als je het “basisgebruik” beschrijft (zoals bv vervoer) dat men dan ook snapt dat schoenen afhankelijk zijn van dat vervoer voor ze in de winkel liggen (en dat de grondstoffen ook vervoerd moeten worden).

    @YP: thx.

  12. 14

    Maar …

    voor alle produkten geld de vraag: in welke mate stijgt hun prijs als de olie prijs een dollar stijgt.

    En het antwoord is te complex voor sargasso of voor welke econoom of centrale bank dan ook. Economie als complex systeem zoals het weer of het menselijk lichaam, maar dan erger.

    Dus: Dat er veel dingen duurder worden is duidelijk maar hoeveel ze duurder worden is te onvoorspelbaar. We kunnen bijna beter een EK toto beginnen.

    (Als je werkelijk zo goed prijzen kunt voorspellen kun je goud geld verdienen bij allerhande banken, dunkt me).

  13. 15

    @Steeph, in dat geval

    Direct afhankelijk :
    Halfgeleider industrie
    Entertainment industrie (cd/dvd producenten)
    Inkt en/of Verf producerende industrie.

    Indirect afhankelijk:
    ICT Hardware fabrikanten (Compaq, IBM etc etc)
    ICT Software fabrikanten
    Financieele bedrijven
    Industrie die inkt gebruikt.
    intensieve landbouw heeft landbouwvoertuigen nodig

    Interresant zou ook zijn hoeveel ‘levels’ een bedrijf indirect afhankelijk is van olie.

    Kijk Compaq heeft onderdelen nodig, die onderdelen worden gemaakt door machines die op hun beurt weer olie nodig hebben om gemaakt te kunnen worden etc etc etc

  14. 16

    @Karsa: Ik heb niet de illusie ook maar een beetje in de buurt te komen van zo’n beschrijving. Maar wat ik wel zichtbaar wil maken is op hoeveel punten we in onze economie en dagelijks leven geraakt gaan worden door een significante prijsstijging.

    Het kan ook positief uitvallen trouwens. Om met Kaj te spreken: Vervoerskosten zeecontainers stijgen stevig -> china verplaatst productie naar oost-europa. Arbeidskosten minder doorslaggevend dan vervoer….

  15. 17

    @Ronald: Is inkt ook al direct afhankelijk van olie?
    Verf is een goeie trouwens. In ieder geval voor een stevig deel van de huidige verfproducten.

  16. 27

    @ #17 Steeph:

    Drukinkt bestaat voor 60% uit olie. Meestal wordt daar aardolie voor gebruikt, maar plantaardige vervangers zijn wel beschikbaar. Het probleem met de vervangers is wel dat zij vaker leiden naar misdrukken wat de milieuschade verhoogt. Ook in de reinigingsmiddelen die worden gebruikt bij het drukken zit meestal aardolie. De hoogste aandeel wordt echter bepaald door transportkosten.

  17. 30

    PVC buizen grijs (riool, afwatering), isolatie elektriciteitskabels, pvc pijpen elektriciteit (geel)

    (Volgens mij loopt het echt uit de hand als je aan de pvc/plastic kant gaat uitwijden).

  18. 35

    Alle details zijn op zich ook best interessant, maar zonder duurzame landbouw of transport zijn tekorten aan drukinkt en verpakkingsmateriaal toch duidelijk van minder belang.

  19. 36

    als triboloog kan ik U zeggen zonder smeermiddelen loop geen enkele machine.
    Zelfs je fiets niet.
    Alle productie stopt (kijk naar duitsland eind 1944 ).

  20. 37

    Alles waarvoor staal met een laag koolstofgehalte benodigd is, dat soort staal moet namelijk in olie afgekoeld worden omdat afkoelen in water voor te veel corrosie zou zorgen.

    Dus staal met laag koolstofgehalte.

  21. 39

    Volgens mij kunje beter allle derivaten die we kraken van een barrel langs denderen steeph
    ( kerosine tot stookolie en smeermiddelen ) dan pak je automatisch de semi petro/chemische jongens zoals een Akzo.

  22. 41

    @ Steeph, correct me if I m wrong (echt!), maar ik heb me laten vertellen dat er een flink aantal medicijnen is dat voor een belangrijk deel uit derivaten van aardolie bestaat.

    Het is een van horen zeggen en ik heb dus niet direct een bron hier helaas.

  23. 43

    Petcoke (Petroleum Coke)

    Petroleum coke (often abbreviated petcoke) is a carbonaceous solid derived from oil refinery coker units or other cracking processes.[1] Other coke has traditionally been derived from coal.

    Marketable coke is coke that is relatively pure carbon and can be sold for use as fuel (ie fuel grade coke), or for the manufacture of dry cells, electrodes (ie anode grade coke). Needle coke, also called acicular coke, is a highly crystalline petroleum coke used in the production of electrodes for the steel and aluminum industries. Catalyst coke is coke that has deposited on the catalysts used in oil refining, such as those in a catalytic cracker. This coke is impure and is only used for fuel.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Petroleum_coke

    Best wel een belangerijk derivaat dus.

  24. 44

    Fuels derived from crude oil today include liquefied petroleum gas, aviation fuel, gasoline, kerosene, diesel engine and road vehicle fuel, and gas oil and fuel oil, which are used in boilers.

    When oil and gas are converted to chemicals, they are called petrochemicals. We are surrounded by products made from petrochemicals, including plastics. In the 1920s there was an abundance of hydrocarbons at petroleum refineries. Manufacturers took advantage of this and developed uses for the cheap raw materials. The petrochemical
    industry evolved.

    The list of petrochemical-derived breakthroughs is endless, including such products as ball-point pens and sunglasses, trashbags and nylon rope, crayons and toothbrushes, deodorant and nail polish and tennis shoes and lipstick — and so many more.

    Just a few more of the thousands of products derived from oil are candles, paint, carpet, soap, perfumes, balloons, photographic film, insecticides, margarine, cassettes, telephones, and polyester.

    Medical Industry
    One particular area that has its share of oil-produced products is the medical industry. What would life be without hearing aids, bandages, artificial limbs and heart valves, contact lenses and hundreds of medications derived from petroleum? As the source of such important products, there is concern about the amount of oil left on Earth.

  25. 45

    @hemaworstje: Ja, smeermiddelen zijn natuurlijk cruciaal. Raak je een hoop mee.
    En ja, ik was inmiddels via de derivaten aan het lopen. Dat brengt wat structuur aan.

    Maar ik merk al dat het aardig uit de klauwen loopt. Van een plaat op A3 formaat zit ik nu al minimaal in A2 of misschien zelfs A1 te denken (om het allemaal leesbaar te houden).

    Ondanks dat ik al een tijdje bezig ben met dit onderwerp, ben ik toch onder de indruk van de lengte van de lijst.

  26. 49

    direct gebruik als werkzaam component in medicijnen is nauwelijks te vinden. wel als hulpmiddel bij productie.

    TABLE 1. PETROCHEMICALS USED IN MEDICINE

    1. Phenol, acids and anhydrides, alkanolamines and aldehydes:

    Used for: analgesics, antihistamines, antibiotics, antibacterials, sedatives, tranquillizers
    2. Esters and alcohols:

    Utilized in process of fermentation to manufacture antibiotics.
    3. Polyethylene glycols, hydroxyethyl celluloses and water-soluble ethylene oxide polymers:

    Used as tablet binders and pill coatings.
    4. Other

    Essential uses in pharmaceutical products, from aspirin to penicillin molds. Common medications may require ethanol as a solvent to extract the antibiotic agent; polyethylene glycol is used in rectal suppositories; and phenylpropanolamine is used in cough syrups.

  27. 50

    Steeph, de vezel van glas vezel is zelf niet rechtsreeks afhankelijk van olie, maar de beschermende behuizing van van de glasvezel kabel dus wel.

    Geld trouwens voor alle communicatie & stroom kabels, er wordt bijv nog steeds teer gebruikt om kabel lassen in de grond waterdicht te maken.

  28. 52

    @zutman (verlate reactie): Jouw link verwijst een paar keer naar dieoff.com. That brings back memories. Dat is de site waar ik in 1999 langskwam en waardoor ik voor het eerst echt met peak-oil in aanraking kwam.
    Wordt niet echt meer onderhouden helaas.
    http://www.dieoff.com/

  29. 54

    verpakkingsindustrie
    – Al die plastic flessen waarvoor olie als grondstof dient

    Misschien wel een grappige
    – Kringloopcentra, of gaan ze de boel rondhalen met een stootkar

  30. 55

    Overigens is het bij je analyse denk ik niet erg reeel om te focussen op olie. Dan kom je op een te rooskleurig beeld, want olie is niet het enige dat langzaam maar zeker opraakt. Zaken als goud, tellurium, koper, uranium en allerlei andere grondstoffen doen precies hetzelfde en zijn vaak nog veel moeilijker te vervangen. Dit proces versterkt zichzelf natuurlijk doordat bij de zoektocht naar alternatieven waarschijnlijk al bekende maar minder geschikte (lees: minder efficient toe te passen) grondstoffen worden gebruikt waardoor het probleem zich verplaatst cq vergroot naar andere markten. Dat zie je nu al bij biobrandstoffen vs voedsel, teerzanden vs drinkwater, vlees voor Israeliers vs drinkwater voor Palestijnen, Soja voor onze koeien vs. zuurstof voor onze kinderen en wat dies meer zij. Door dat versterkende proces zal een eventueel doemscenario met exponentiele snelheid om zich heen kunnen grijpen doordat we de meest efficiente en geschikte grondstoffen het eerst opmaken en daardoor bij tekorten op minder efficiente grondstoffen over moeten stappen waardoor het grondstoffenverbruik keihard stijgt. De Paaseiland-mythe comes to mind. Verstandige samenlevingen gebruiken eerst de minder efficiente grondstoffen op dezelfde manier als verstandige kinderen het lekkerst op hun bord voor het laatst bewaren, het kapitalisme dwingt nou juist exact het tegengestelde af.

    Wat dat betreft is van de oprakende grondstoffen olie misschien nog wel het makkelijkst te vervangen qua mogelijkheden, het probleem zit hem bij olie dan ook vooral in de kwantiteit.

    Wat dat betreft zal de Olduvai theorie je ongetwijfeld interesseren: http://www.warsocialism.com/duncan_tscq_07.pdf

  31. 56

    Shhht! De originele link is van From the Wilderness, daar staat ook nogal wat alternatieve 9/11 geschiedschrijving op. Daar kunnen hier nog wel wat mensen van oververhit raken, zo heb ik laatst bij toeval gemerkt.

    Trouwens: The Fertilizer Institute (ja het bestaat echt) roept het zelf ook:

    TFI Testifies on Ongoing Natural Gas Crisis [..] Terra Industries Inc. President and TFI Chairman Michael L. Bennett, who testified on behalf of TFI and its member companies, outlined the serious threat from our nation’s ongoing natural gas crisis to the U.S. fertilizer industry, its farmer ustomers and all food consumers in the United States and around the world.

    http://www.tfi.org/

  32. 60

    Zat ook te denken, latex komt van bomen niet van olie. Maar het is natuurlijk wel een ‘margarine versus boter verhaal’. Je hebt natuurlijk wel kunstrubber, dat latex wordt genoemd.
    Net als een eerder genoemd linoleum, dat is van oa lijnzaadolie gemaakt, geen aardolie.
    Maar beide producten zullen bij de productie wel van aardolie afhankelijk zijn. (transport, boeren, machines).

    Cosmetica was al genoemd? Veel bevat zgn minerale olie.

  33. 61

    Asfalt, valdempende tegels, auto en fietsbanden…
    Speelgoed, miljoenen barbie en sex- dolls, kapotjes, dildo’s…vaseline op de beentjes voor de glij…badeenden…

    Kom op mensen. Steeph snakt om meer data…

  34. 62

    Producten van polyester. Denk aan veel (plezier)scheepsrompen, grote delen van auto’s (maar dat probleem lost zich dan ook wel weer op). (vloeistof)tanks, of de binnenbekleding.

  35. 64

    Ik vraag me af wat er van de chemische industrie overblijft zonder olie. Want als er al ergens in een proces geen oliederivaat gebruikt wordt als grondstof, dan is het er wel als oplosmiddel, of hulpstof, of additief.
    Ik durf er niet eens over na te denken in welke andere industrietakken oplosmiddelen nodig zijn. Ik denk dat in elk geval alle chemische, medische en farmaceutische laboratoria hun deuren kunnen sluiten.

  36. 68

    @Oplawaai: En om met hemaworstje te spreken, durf er ook maar niet aan te denken wat een groot deel van de industrie zonder smeermiddel moet. Alle bewegende productiemachines vallen stil.

  37. 69

    militaire viegtuigen vliegen op j12, zeevaart hoort onze marine dan ook als aparte poot.
    Onze marine = > dan de UK.
    smeer middelen zijn sponsen met olie, is een aparte poot

    Peak oil is angsthazerij een ieder probleem kent een oplossing.
    Het erbarmelijke rendement van de verbrandingsmotor is het probleem.
    Olie verversen is nu haast niet meer noodzakelijk, vroeger om de 15.000 km flups zó het rioolputje in, vrachtwagens zitten nu met gemak op een half miljoen voordat je er wat aan moet doen.
    Zuinige auto’s zijn pas sinds een 20 jaar een item, die industrie heeft geen haast.

  38. 71

    De Amerikanen zijn in shock, 4 dollar per gallon and rising, SUV kerkhoven worden aangelegd, ze kunnen ze niet meer aan de straatstenen kwijt.

  39. 72

    Ik zal vanavond even kijken of ik data kan vinden over de hoeveelheid barrels p/d we gebruiken om elektriciteit op te wekken.

  40. 73

    Steeph,

    Militaire voertuigen rijden ook op kerosine (in vredestijd diesel, oorlogstijd rijden ze op kerosine, buitenlandse navo legers rijden bijna altijd op kerosine).

    Echt grote schepen varen toch voornamelijk op stookolie en niet op diesel

    En je bent diverse gassoorten vergeten als energiedrager (butaangas en nog wat gassen)

  41. 74

    De complete voedselproductie

    Van voedsel transport, landbouwmachinerie tot en met pesticiden en kunstmest etc.

    1900 – 1 KJ aan energie nodig om 200 KJ aan voedsel te verbouwen

    1670 – 75 1 KJ aan energie nodig om 1 KJ aan voedsel te verbouwen

    2008 – 2000 KJ aan energie nodig om 1 KJ aan voedsel te verbouwen.

    Bijna al die energie komt van fossiele brandstoffen…..

  42. 81

    Je moet ook naar uitwijk-mogelijkheden kijken
    Iets kan nu wel van olie afhankelijk zijn, maar als het te duur wordt, blijkt bijvoorbeeld windenergie heel populair te worden, en is stroom niet meer van olie afhankelijk.
    En in ons land is elektriciteit kunstmatig en indirect van olie afhankelijk, omdat onze stroom NIET van olie komt maar “nog” van andere fossiele brandstoffen. de prijs van Aardgas is kunstmatig afhankelijk van de olieprijs.

    Over een jaar of 10? wordt zonnestroom voor consumenten goedkoper dan fossiele stroom, en dus vanaf dat moment onafhankelijk van de olie, want de fossiele stroom-markt gaat dan helemaal op zijn kop. Heel veel mensen gaan dan zelf stroom opwekken en opslaan voor snachts in hun elektrische auto.
    Het net wordt dan vooral gebruikt voor het verhandelen van stroom, opgewekt volgens het crowdsourcing principe.

    Motor brandstoffen?
    Personen auto’s brommers, worden elektrisch.
    langeafstands vrachtwagens blijven nog wel even op (bio)diesel rijden

  43. 86

    Tis de verengelsing Spatiemannetje, veel redactieleden lezen hoofdzakelijk nog enkel engelstalige artikelen en dan moeten ze opeens weer bloggen in het nederlands, ja en dan gaat het mis ;-)

  44. 87

    Voorzover nog niet gezegd: in Nederland worden nog aardig wat huizen verwarmd door stookolie, en in dunbevolkte streken elders in Europa zijn dat er nog meer.

    Verder moest ik denken aan de met geld uit olielanden gefinancierde moskeeën oa hier in .nl.

    En het toerisme: als kerosine flink duurder wordt, zullen Europeanen niet meer zo makkelijk het vliegtuig nemen naar verre oorden als Thailand. Bestemmingen zonder binnenlands toerisme krijgen het lastig. Zogenaamde ecovakanties in Costa Rica zitten er niet meer in. (En Floortje Dessing wordt werkloos.)

    @Webmeesteres: dank voor de uitleg :) En ik zal proberen nooit meer flauw te posten over spel- of tiepvaudten…

  45. 88

    Ben nog bezig met dit topic hoor. Worstel alleen nog met de opbouw van de plaat.
    En verder word ik nogal afgeleid door een inmiddels 60 centimeter lang babbelend en spartelend wezen.

  46. 89

    Beste Steeph, misschien kan je je plaatje opbouwen ahv dit (http://nl.wikipedia.org/wiki/Olieraffinage) voorbeeld, en daarbij lpg en teer/ asfalt toevoegen.
    Hierbij is denk ik vooral de laatste van belang:

    Politiek > meer wegen > grote vraag asfalt > meer raffinage > goedkopere diesel/ benzine > meer auto’s > druk op politiek voor meer wegen…

    Ik vraag me alleen wel af waarom er in Canada tegen hele hoge energetische kosten teerzanden worden geraffineerd om er olie uit te maken, en er in Nederland zand en steen aan
    teer worden toegevoegd om er asfalt van te maken??

  47. 90

    @Wabri: thx voor de link. Zat al langs die weg te denken (voor het energiedrager stuk).
    Overigens begreep ik dat asfalt uit olie maar een klein deel van is van de asfalt die op de weg gelegd wordt (10% of zo).
    En er is natuurlijk een alternatief in de vorm van beton.
    Maar het zal vast wel effect hebben.