Incidentenpolitiek bij het thuisonderwijs

ANALYSE, OPINIE - Ophef op het ministerie van onderwijs: thuisonderwijs is in opmars, en dat is zorgelijk, zo vindt men op Onderwijs. Staatssecretaris Sander Dekker wil af van het thuisonderwijs, zo konden we hem vanochtend op Radio 1 horen. De wet moet aangepast worden, want, aldus Dekker: we hebben er geen enkel zicht op, en een kind moet gewoon naar school want dat is onmisbaar voor de sociale en emotionele ontwikkeling.

En dat is niet de eerste keer: ook vorig jaar was er al ophef over, toen Dekker er een brief naar de Kamer over stuurde.

De wet

Eerst maar eens de getallen: vorig schooljaar is voor 575 kinderen een ontheffing verleend van de schoolplicht. Dat is een toename van 100 ten opzichte van het jaar daarvoor. Hoewel het om kleine aantallen gaat, is er duidelijk een groeiende trend. Ruim tien jaar geleden ging het nog om slechts 94 kinderen.

In Nederland is leerplicht ongeveer synoniem met schoolplicht: het kind wordt geacht naar school te gaan. De ouders van deze kinderen doen beroep op de onderwijswet uit 1969, die stelt dat thuisonderwijs enkel en alleen mogelijk is als er geen school binnen redelijke afstand van het ouderlijk huis te vinden is die aansluit bij de levensovertuiging van de ouder(s). Een merkwaardige wet: of je kind nou systematisch doodgepest wordt op school, of als er geen passend onderwijs is dat aansluit bij het ontwikkelingsniveau van het kind, het mag allemaal niet baten – dat zijn geen redenen om je kind thuisonderwijs te geven. Uit een documentaire van 2011 kwam naar voren dat het soms erg moeilijk is om passend onderwijs te vinden voor bijvoorbeeld hoogbegaafde kinderen, maar thuisonderwijs mag dan niet. Ouders uit de documentaire zijn inmiddels naar Australië geëmigreerd omdat ze daar wel mogelijkheden tot thuisonderwijs hadden.

Prestaties

De Nederlandse weerzin tegen thuisonderwijs is op z’n zachtst gezegd merkwaardig. Uit een onderzoek in opdracht van het ministerie van OWS bleek dat de zorgen nergens op gebaseerd zijn: allereerst is de groep die thuisonderwijs krijgt heel klein, maar bovendien lijken de prestaties van deze kinderen beter dan die van de gemiddelde schoolgaande kinderen. De Nederlandse Vereniging van Thuisonderwijs geeft een goed overzicht van de bestaande inzichten daarover. Ook de ervaringen in het buitenland zijn doorgaans goed tot zeer goed, en ook daar blijkt dat de leerprestaties zelfs hoger liggen dan bij schoolgaande kinderen.

Natuurlijk is het oppassen geblazen bij het interpreteren van dergelijk onderzoek. De groep mensen die thuisonderwijs geeft is natuurlijk niet een doorsneegroep, en in de praktijk blijkt dat vooral intelligente, hoog opgeleide ouders thuisonderwijs kiezen. De gevonden hogere prestaties zijn dus voor een belangrijk deel daarop te herleiden, want intelligentie is nou eenmaal behoorlijk erfelijk.

Controle

Volgens Dekker is er geen enkele controle meer mogelijk zodra kinderen thuisonderwijs krijgen: de wet van 1969 voorziet daar niet in. In normale landen (dat betekent zo’n beetje alle landen van de wereld, want Nederland neemt een uitzonderingspositie in: de leerplichtswet van Nederland is de strengste ter wereld, samen met die van IJsland en Noord-Korea) is daar een eenvoudige oplossing voor bedacht: geef ouders wel de vrijheid van thuisonderwijs, maar hou wel de vinger aan de pols door periodiek de voortgang bij deze kinderen te testen. In Frankrijk bij voorbeeld is er een jaarlijkse verplichte voortgangstoets als je kinderen thuisonderwijs volgen.

Dekker heeft natuurlijk gelijk dat het gebrek aan controle op thuisonderwijs niet klopt, maar in plaats van het hele, over het algemeen goed functionerende systeem van thuisonderwijs met het badwater weg te gooien, zou hij natuurlijk eenvoudigweg de periodieke voortgangstest verplicht kunnen stellen.

Salafisten

Het valt op dat Dekker in alle interviews met geen woord rept over deze goede prestaties van het thuisonderwijs. Is de staatssecretaris niet op de hoogte hiervan, of zwijgt hij daar wijselijk over? Vanwaar dan die angst voor het thuisonderwijs? Rationaliteit in het standpunt lijkt ver te zoeken.

Of komt er hier weer eens een moslim-aap uit de mouw: in het interview op radio 1 vanochtend gaf Dekker te kennen dat vooral de groep van Salafisten hem grote zorgen baarde: er waren in Rotterdam 13 gevallen die op basis van deze stroming in de islam met succes een ontheffing van schoolplicht hadden verkregen. Zorgelijk, want we hebben geen enkel toezicht meer op hoe het gaat met deze kinderen.

Dus wordt hier nu op basis van 13 kinderen een goed functionerend onderwijs-alternatief bij wet om zeep geholpen? Het summum van incidentenpolitiek.

  1. 1

    Wat mogelijk ook meespeelt is hoe dat thuisonderwijs in de VS uitpakt. Daar zijn het vooral fundamentalistische evangelicalen die hun kinderen thuis houden.

    Dan kunnen ze die namelijk behoeden voor indoctrinatie met de vreselijke evolutietheorie, global warming, en tolerantie over LGTB-issues, en 16 uur per dag inprenten dat de Bijbel het Woord van God is en Jezus het antwoord op alles.

    Extreem voorbeeldje:

  2. 3

    “we hebben geen enkel toezicht meer op hoe het gaat met deze kinderen.”

    Dat is anders echt wel zorgelijk. Ik heb begrepen dat de groei vooral te danken is aan steeds grotere hordes holisten, die hun kinderen toch met de nodige zweverigheid indoctrineren. Maar net zo goed geldt dat gevaar bij salafisten (en grefo’s). Wat mij betreft schrappen we artikel 23 uit de Grondwet en blijven er alleen maar openbare scholen over (en genoeg om dichtbij onderwijs te krijgen).

  3. 4

    @3: Nee @Bismarck, dat artikel schrappen we niet. Het is waar dat er een spanningsveld bestaat maar als we alle spanningsvelden oplossen met meer onderdrukking en beperking dan is het gauw gebeurd met de democratie, dan wordt het hier gauw net als Spanje.

    Alles onder controle hebben is fout, je moet fouten en problemen accepteren in een gezonde samenleving.

    Het is net als handen wassen, hygiëne is goed maar ga niet overdrijven en jezelf elk half uur staan schrobben om elke bacterie van je lijf te krijgen en te houden. Uiteindelijk verlies je dan.

  4. 5

    @4: Je moet juist kinderen de kans geven om onder de absolute controle, van hun ouders wel te verstaan, uit te komen. Want anders wordt het hier net als smetvrees en Spanje, ofzo (serieus, wat een drogredenering van likmevestje!). Kinderen die (mede dankzij artikel 23) door hun ouders geïndoctrineerd worden in deze of gene religie zijn een serieus probleem en serieuze problemen moet je durven aanpakken.

  5. 6

    Ik heb eerder wat met een tussen oplossing. Kleinere scholen, meer scholen en kleinere klassen. Waarna we thuisonderwijs gewoon kunnen verbieden. Niet omdat ik zo tegen individualiteit ben, verre van eigenlijk, maar je loopt het risico dat mensen tussen de mazen doorglippen en net als in de VS het gewoon doen om maar hun religieuze gedachten op te dringen aan hun kinderen.

    Wel ben ik het met de auteur eens dat er teveel in een keurslijf gepropt word. Daarom gewoon kleiner denken met meer concurrentie. Sta klassen van 5 a 10 man toe, sta scholen van minder dan 40 kinderen toe. In plaats van wat we nu doen deze op te heffen omdat het niet binnen ons straatje past van bezuinigen (wat juist niks bezuinigt want met grotere scholen komt ook meer administratie kijken).

    Verder is pesten heel triest, maar is het toch echt een probleem wat we aan kunnen pakken met welwillende ouders (Die niet hun koters als “excellent” aanduiden) leraren die goed samenwerken met ouders en kleine klassen waardoor dingen beter opvallen.

    School is een recht! Laten we het omarmen in vrijheid en diversiteit!

    Speciaal onderwijs kan dan ondergebracht worden in 1 schooldag per week die de ouders zelf in mogen vullen zonder recht om curriculum van de andere 4 dagen te veranderen (bijvoorbeeld om Homo onderwerpen te verbieden, creationisme toe te voegen en evolutie te weigeren). Hierdoor kan je gewoon je lokale Imam, Rabbi, Dominee, Pastoor, Sjamaan, Voorganger, Macramé moeder mee laten doen in het onderwijs systeem. Dat wil zo’n geestelijk leider vast wel.

  6. 7

    Goed geschreven. En overduidelijk.

    Echter, thuisonderwijs is natuurlijk wel alleen weggelegd voor de wat rijker bedeelden onder ons. Niet iedereen kan het zich veroorloven om de hele dag thuis te blijven. Daarmee zou het tot een mogelijk oneerlijke tweedeling kunnen leiden. En dat is precies wat er nu ook gebeurt: thuisonderwijs is enkel weggelegd voor ouders die het zo de moeite waard vinden dat ze het gevecht met de onderwijsnazi’s aan willen gaan. Dat is een situatie die de overheid expliciet in stand houdt. Want hier nog niet genoemd: thuisonderwijs met een paar gemotiveerde ouders samen kan nog veel daverender successen opleveren.

    Tegelijkertijd vind ik het afschuwelijk om te zien hoe verschrikkelijk mijn zoontje zich verveelt op school en zie ik hem langzaam maar zeker net zo’n nietsnut worden als ik ben geworden door de hele dag maar een beetje op school te zitten wachten tot de rest van de klas het eindelijk heeft begrepen vooraleer naar huis te mogen om daar iets leuks te leren…

  7. 8

    @7: Nou nou nou, leraren aanwijzen als NAZI’s. Je moet het maar durven. Natuurlijk dient ook jouw kind niet dom naar buiten te staren en gewoon een volgende taak te krijgen waardoor hij vooruit kan werken of zich verder kan specialiseren. (Wat vooral in kleinere klassen gefaciliteerd kan worden). Maar laten we eens ophouden met de nare gewoonte van ouders om jouw kind als “excellent” aan te wijzen en “de rest houdt hem/haar achter!”.

    Hierdoor krijg je het typische “wij/zij” denken waar de PVVD op aast. Ja sommige mensen zijn intelligenter, maar daarom hoeven we nog niet als ware arrogante snobs neer te kijken op klasgenoten en gewoon een extra taak te krijgen waarmee ze vooruit kunnen werken. Gewoon wat meer persoonlijke begeleiding komt een heel eind, inclusief het voorkomen van ouders die hun kind pushen en hun huiswerk voor ze doet om er maar voor te zorgen dat het op het “VWO” terecht komt als “WARE EXCELLENT!”.

    Iets wat in de VS totaal uit de hand gelopen is. Individualisering is een groot goed, maar mensen onder elkaar brengen ook ;).

  8. 11

    @5: Zo is dat knulletje.
    En waar denk jij dat de ellende begint?
    Bij de maatregel of bij het protest ertegen?
    Bij het vrije denken of bij de vrije onderdrukking?
    Bij de variatie of bij de eenvormigheid?

    Het ideaal van een Europa is sinds Karel de Grote, wat zeg ik, sinds Ceasar, geplaveid met de wens van uniformiteit. En zie waar dat toe heeft geleid.

    Ik begrijp je nick @Bismarck, die hield ook al zo van pluriformiteit. Variatie met helmpjes met puntjes.
    Ja, ik weet nog hoe dat er uit ziet.
    De linkmiegel.

    (ah, ik zie dat je aan het lobbyen bent voor plusjes ;)

  9. 13

    Thuisonderwijs is een lapmiddel. Als het onderwijs niet deugt, moeten we dat aanpakken in plaats van kinderen over te leveren aan de indoctrinatie van de ouders.

    @7 Zoek een betere school.

  10. 14

    @8 Oh en

    Gewoon wat meer persoonlijke begeleiding komt een heel eind (…)

    LOL. Persoonlijke begeleiding. Tegen de tijd dat de vervanging voor de vorige zieke/overgeplaatste leerkracht eindelijk een beetje is ingewerkt ontstaat er meestal wel zoiets als persoonlijke begeleiding. En dat duurt dan tot ook deze leerkracht weer ziek/zwak/misselijk/overspannen is, wat zelden meer dan een maand of twee duurt. Ik geloof er niet meer in.

    Ondertussen blijft men maar leerstof behandelen die mijn zoontje – en nee die is helemaal niet geniaal – en een handvol medeklasgenoten vorig jaar al door en door kenden. Doorstromen naar de volgende klas is niet realistisch vanwege het leeftijdsverschil. Je hebt makkelijk praten vanaf de zijlijn, maar de werkelijkheid is een stuk weerbarstiger.

  11. 15

    @13 Vrije schoolkeuze is in mijn gemeente afgeschaft en de keuze op voor mijn kinderen zelf te “bereizen” afstand is sowieso al beperkt.

    Als het onderwijs niet deugt, moeten we dat aanpakken.

    Klopt. De Finlandse methode zou een mooie zijn, maar die gaan we nooit binnen redelijke tijd bereiken; de Finnen hebben er ook tientallen jaren over gedaan. Bovendien hebben onze overlords daar het geld helemaal niet voor over.

  12. 17

    @13

    Thuisonderwijs is een lapmiddel. Als het onderwijs niet deugt, moeten we dat aanpakken in plaats van kinderen over te leveren aan de indoctrinatie van de ouders.

    Dat is de voorwaarde. Maar wie ben jij (of wie is de overheid) om te bepalen dat ouders niet de vrijheid hebben om hun kind zelf onderwijs te geven. Waar het om gaat is of het onderwijs dat door die ouders zelf gegeven wordt goed genoeg is. En dat kun je gewoon testen, in plaats van het meteen rucksichtslos te verbieden.

    Ik ben helemaal voor de vrijheid om je eigen kind thuisonderwijs te geven, maar het moet natuurlijk niet een potje worden. Het devies is dus wat mij betreft: gewoon elk half jaar een voortgangstoets en faalt dat, dan is het thuisonderwijs kennelijk niet goed genoeg, en moet het kind in kwestie dus naar school. Kunnen we ook die malle wet aanpassen waar het gaat om de motivatie achter thuisonderwijs: het is natuurlijk nogal absurd dat je alleen thuisonderwijs zou mogen geven op basis van religie. Dus: iedereen mag gewoon thuisonderwijs geven als het hem/haar goeddunkt, maar dan wel serieus testen of de benodigde kwaliteit wel gehaald wordt, en zo niet, dan einde oefening en dat specifieke kind toch naar school.

    Dit is trouwens ook al de werkende praktijk in de meeste andere ontwikkelde landen, dus zo’n buil kunnen we er ons ook niet aan vallen.

  13. 18

    Dekker wil weer goedkoop scoren:

    Misschien kan hij beter iets doen aan de enorme aantallen kinderen die thuiszitten omdat ze nergens terecht kunnen vanwege een lichamelijk en/of verstandelijke beperking.

    Maar dat gaat centjes kosten ;-)

  14. 19

    @17: “Maar wie ben jij (of wie is de overheid) om te bepalen dat ouders niet de vrijheid hebben om hun kind zelf onderwijs te geven …. rucksichtslos te verbieden.”

    Niemand wil hier iemand wat verbieden. Je kind zit maar circa 20 uur/week op school (en dat is eigenlijk best weinig, in het kader van bescherming tegen de ouders), daarbuiten is nog ruim voldoende tijd om hem zelf ook nog wat bij te brengen (of de Bijbel* erin te rammen). Dus we kunnen dat dramatische toontje echt wel laten varen.

    *Vul hier je sprookjesboek naar keuze in.

  15. 20

    @19: Nu help je je eigen argument uit #3 om zeep, de rol van het toezicht is dus maar zeer beperkt en dat kan dus nooit het argument zijn om artikel 23 te schrappen.

  16. 21

    @20: Elke onderbreking van indoctrinatie is vooruitgang, 20 uur is al 20 uur meer dan 0 uur, al zou ik het niet erg vinden als het meer werd.

  17. 22

    @21: Tsja als een kind door de ouders onderwezen wordt gaat het natuurlijk nooit buiten spelen, komt nooit in aanraking met andere invloeden anders dan de grefo-achtige spruitenlucht of soortgelijk. Door ouders onderwezen worden is een soort gevangenschap in een monolithische beschaving van spruitjesboeren en scholen onderwijzen de competitie en pluriformiteit zoals nergens anders kan op de meest ideale wijze aller wijzen.
    Ik snap wat je wilt zeggen.

    Je argumentatie is ranzig @Bismarck.
    Je kunt beter dus waarom begeef je je op dit pad?

  18. 23

    @20:
    Dan zie ik nog een andere reden:

    Afschaffing van “reli-onderwijs” en dus alleen openbaar onderwijs, scheelt een hoop geld; gebouwen, vervoer naar verafgelegen scholen.

    Bovendien zijn we dan ook van het gezever over radicale scholen af.

    Dus in #19 de genoemde sprookjes boeken thuis voorlezen is een goede en mooie optie ;-)

  19. 24

    @21, vind jij het huidige onderwijs dan een doorbreking uit indoctrinatie? Volgens mij zijn er genoeg ouders die juist over zouden willen gaan tot ander onderwijs (oa thuis) juist omdat ze de huidige invulling van het onderwijs zien al indoctrinatie – opgeleid worden tot een modelburger die al vroeg leert waarom je geld moet lenen, en die exact op het juiste moment de kleuren moet kunnen benoemen, of de hoofdstad van Zuid-Afrika, zonder de vraag of dat op welke wijze dan ook aansluit bij de leerling in kwestie. Indoctrinatie ook van het idee dat je succesvol moet zijn, en dat dat succes achtereenvolgens wordt afgelezen aan je cito-score, je opleiding, en je inkomen.

    Genoeg mensen die daar uit willen breken, en hier en daar poogt men dat ook binnen de scholen te doen. Maar de regels van de leerplicht zijn streng. (Niet gestandaardiseerd rekenen leren, dat kan zomaar niet natuurlijk. En eens een dagje vrij met de kids omdat het gewoon een prima moment is om lekker van het mooie weer te genieten, dat kan ook niets.)
    Ouders die buiten het schoolsysteem om willen gaan hebben die keuze vaak niet, tenzij ze een wereldreis gaan maken. (Wat dus gebeurt.)

    Daarnaast moet je bij de mogelijkheden en beperkingen van thuisonderwijs volgens mij ook de mogelijkheden meenemen van de leerlingen die niet zomaar in het onderwijs floreren. Denk aan de twee broertjes die niet welkom waren, denk inderdaad ook aan de leerlingen die ontheffing krijgen omdat ze wegens gedragsproblemen (vooral in combinatie met een hoger iq) niet welkom zijn op allerlei scholen, want voor de gewone klassen zijn ze te ingewikkeld en het speciaal onderwijs biedt alleen vmbo aan.
    Voor jongeren is school net zo goed ook een plek waar ze in aanraking komen met drugs en geweld, en leren spijbelen. En de verplichte uren leiden lang niet altijd tot jongeren die ook werkelijk leren.

    We leven in de 21ste eeuw. Er zijn veel manieren waarop we flexibeler met lesmiddelen om zouden kunnen gaan. Met meer vrijheid dan de ophokplicht voor kinderen die het nu te vaak is. School kan leuk zijn, en waardevol, maar het kan ook een straf zijn. Voor lang niet iedereen is het de bevrijding of de kennismaking met ruimdenkendheid en nieuwe denkbeelden… Dus laten we niet doen alsof schoolonderwijs altijd beter is.

    Volgens mij is er trouwens ook geen bewijs dat leerlingen van thuisonderwijs het slechter doen, minder berekend zijn op de toekomst, vaker terroristen worden of wat dan ook.

    En als je doel is, specifiek, om leerlingen te leren dat de bijbel onzin is… wie is er dan precies bezig met indoctrinatie?

  20. 25

    De Nederlandse weerzin tegen thuisonderwijs is op z’n zachtst gezegd merkwaardig.

    Als je Nederland een beetje kent is dat helemaal niet merkwaardig, er zijn weinig landen met een controle-zucht die zo ver gemicromanaged wordt, en zo diep is doorgedrongen in de samenleving als Nederland.

  21. 26

    Inca @24: denk inderdaad ook aan de leerlingen die ontheffing krijgen omdat ze wegens gedragsproblemen (vooral in combinatie met een hoger iq) niet welkom zijn op allerlei scholen, want voor de gewone klassen zijn ze te ingewikkeld en het speciaal onderwijs biedt alleen vmbo aan.
    In je verder behartigenswaardige betoog is dit wel een foutje. In het speciaal onderwijs zijn op veel plekken de laatste jaren vormen van onderwijs op havo en VWO niveau ontstaan. Wat daar overigens van overblijft na de zoveelste stelselwijziging is weer wat anders.

  22. 27

    @22: “Tsja als een kind door de ouders onderwezen wordt gaat het natuurlijk nooit buiten spelen, komt nooit in aanraking met andere invloeden anders dan de grefo-achtige spruitenlucht of soortgelijk.”

    Sterker nog, die beschrijving gaat ook vrij aardig op voor grefokinderen die elke dag naar een grefoschool gebracht worden. Dat is de hele essentie van artikel 23, zorg dat de kinderen niet in aanraking komen met de duivel en zijn verleidingen.

    @24: “als je doel is, specifiek, om leerlingen te leren dat de bijbel onzin is… wie is er dan precies bezig met indoctrinatie?”

    Mooie stropop is dat, ik leg uit dat ik kinderen enkele uren per dag onderbreking gun van reli-indoctrinatie en jij maakt ervan dat ik ze anti-reli wil indoctrineren. En ja, bij maatschappijleer mogen ze van mij horen dat al die boeken ooit opgeschreven verhalen zijn, die eerst een tijdje van mond op mond zijn gegaan en dus misschien geen direct en waarheidsgetrouw verslag van historisch gebeurtenissen. Quelle horreur!

    “een dagje vrij met de kids omdat het gewoon een prima moment is om lekker van het mooie weer te genieten, dat kan ook niet” “Voor jongeren is school net zo goed ook een plek waar ze … leren spijbelen”

    Ik wacht even tot je het met jezelf eens bent.

  23. 28

    @27, niks stropop. Jij wilt ze uit de reli-invloeden halen, liefst zo veel mogelijk. Gewoon omdat je tegen relibusiness bent, en tegen zweverigheid en tegen andere dingen waar je niets mee hebt. Als je doel is om leerlingen te dwingen de confrontatie aan te gaan, om geen andere reden dan dat je hun wereldbeeld flink onder druk wilt zetten omdat je het verkeerd vindt, is het uitgangspunt net zo goed indoctrinatie.

    Enne “Kinderen die (mede dankzij artikel 23) door hun ouders geïndoctrineerd worden in deze of gene religie zijn een serieus probleem en serieuze problemen moet je durven aanpakken.”

    … welk serieus probleem zijn ze? Cijfers? Bewijs?

    Daarnaast: spijbelen (het overtreden van de schoolregels en zelfs de leerplichtwet) is natuurlijk totaal niet hetzelfde als in prima overleg met instemming van alle betrokkenen (inclusief school) de vrijheid hebben om je eigen tijd, of een deel daarvan, in te delen. Het ene gaat uit van een machtsbalans, waarbij de wet en de school exact opleggen dat je op die en die tijden op school moet zijn, ongeacht wat dan ook. (En vaak met als expliciete uitleg: ‘later kun je ook niet zomaar je eigen tijden indelen.’ – meer indoctrinatie, en het lijkt MIJ dan weer precies het probleem met de maatschappij in het algemeen. De mens moet zich maar aanpassen aan de economische eisen, ipv andersom.)
    En de reactie van sommige jongeren daarop: ‘fuck it’ waarbij alle dialoog weg is en de partijen lijnrecht tegenover elkaar staan.

    De andere weg is fundamenteel anders, waarbij niet de ene partij beslist wat er moet en de ander de keuze heeft tussen gehoorzamen of de wet overtreden, maar er ruimte is voor overleg, variatie, individuele aanpassingen als daar reden voor is. En over het algemeen maakt dat het ook een stuk makkelijker om te erkennen dat je de afspraken en de keuzes die je maakt, dan ook volgt.

    @frankw, goed punt. Ik had dat inderdaad beter kunnen omschrijven met ‘veel te weinig’.

  24. 29

    “vorig schooljaar is voor 575 kinderen een ontheffing verleend van de schoolplicht.”

    Nederland kent geen schoolplicht! wel leerplicht.

  25. 31

    @14: Daarom zeg ik toch ook dat we naar veel kleinere klassen moeten waardoor pesterijen ook eerder opvallen. Je kunt niet van een leraar verwachten dat hij met 40 man enige vorm van persoonlijke aandacht kan schenken.

    Dat is een beetje hetzelfde als in de zorg tegenwoordig. Zusters en Broeders staan op de klok, maximaal zoveel seconden per patiënt! Wat krijg je, ze raken overwerkt, en gaan liever gewoon geen enkel contact aan.

  26. 32

    @22: Als je in Staphorst woont niet echt nee…of in een buurt waar alleen maar Salafisten wonen, of in een Volksbuurt gevuld met Frans Bauer Hossers en Gerard Jodeldingen.