Het vingertje van Groenlinks

GeenCommentaar heeft ruimte voor gastloggers, dit kunnen stukjes zijn die we -uiteraard met toestemming- overnemen van andere weblogs, of die via onze mail binnenkomen. Hieronder een stuk van Eelke.

Vingerkoekjes! (Foto: Flickr/Jill)

Groenlinks wordt regelmatig door anderen aangesproken op hun belerende vingertje. Zij krijgen soms te horen dat ze mensen hun wil willen opleggen als het bijvoorbeeld gaat om milieuzaken. Dit is zeer verwonderlijk, aangezien Femke Halsema juist altijd fel tegen dit specifieke vingertje is.

Je zou verwachten dat een lijsttrekker representatief is voor een partij. En dat juist haar persoonlijke mening gezien wordt als een partijstandpunt. Blijkbaar is dit niet het geval. Groenlinks houdt het imago van de belerende vinger.

Het fascinerende aan dit onderwerp is de verdeling binnen de partij over deze vinger. Er begint een geluid op te komen die vindt dat we niets bereiken met onze softe historie van aanpak. We moeten de balustrades op en vooral de wereld vertellen waarom het slecht is om bijvoorbeeld auto te rijden en bio-industrie vlees te eten. We zullen strenger moeten worden. En we moeten zeker niet meer vertrouwen op de goedheid van de mens. Je kunt de wereld alleen veranderen door op je principes te staan en verandering te creëren. Een betere toekomst begint niet meer alleen bij jezelf!

Eigenlijk zijn er 2 manieren om dit te bereiken: je kunt ?verbieden of verleiden?. Door bijvoorbeeld producten uit de schappen te halen, dwing je alle mensen om gezond en verstandig te eten. Door de gloeilamp en vliegreizen te verbieden, creëer je een beter milieu. Dit bedoel ik met de term ?verbieden?. Verleiden, echter, gaat om het aantrekkelijker maken van de juiste keuze. Een vervuilende auto wordt duurder en/of een schone auto goedkoper.

Het zal niet onlogisch klinken dat de voorstanders van het vingertje tot de verbieders behoren, waar de tegenstanders de voorkeur aan verleiden geven. Ikzelf behoor tot deze laatste groep. Ik zie het goede van verbieden niet in. Waar de verbieders zeggen dat het verleden bewijst dat een softe aanpak niet werkt, zeg ik dat de harde aanpak zeker niet werkt. Je krijgt op die manier alleen maar weerstand. Mensen voelen zich betutteld en luisteren niet meer naar de argumenten. Het enige effect wat je ermee zou kunnen bereiken is dat de mensen op de lange termijn ?gehersenspoeld? zijn en niet meer weten hoe het eerst was. Maar hier gaat een zeer lange en moeilijke weg aan vooraf, die volgens mij ook niet fair is. Bovendien levert het een hoop bureaucratisch gehandhaaf op. Waarbij je soms middelen nodig hebt waar je als Groenlinks juist tegen bent. (Een voorbeeld hiervan is cameratoezicht om te registreren of daadwerkelijk iedereen zich aan het vervuilende-autoverbod in het centrum houdt.)

Naast dat je hiermee in een wirwar van regels en wetten en handhaafperikelen terecht komt, druist deze methode volledig tegen het principe van vrijheid in. Mensen moeten vrij zijn in het doen en laten wat ze willen. Ze moeten de vrijheid van keuze hebben. Door middel van verleiden kun je deze keuze sturen. Je maakt mensen eigenlijk bewuster door keuzes, maar laat ze nog altijd vrij in hun doen en laten. Als ze willen blijven vliegen, prima! Geen probleem! Maar dan betaal je wel meer. In plaats van hersenspoelen geloof je nu in de kracht van de mens zelf. Zij zullen zelf een goede keuze maken. Welke dit ook mag zijn, ze hebben de voor en nadelen overdacht.

Het is jammer dat we met de verleidmethode de mens als een consument moeten benaderen. Velen zijn niet gevoelig voor mooie praatjes, maar alleen voor de portemonnee. Dit zullen we nu met tegenzin moeten accepteren. Het is de beste kans die je hebt. Belangrijk hierbij is dat je datgene blijft doen waar iedere Groenlinkser het mee eens is: moraliseren! En dan bedoel ik niet de negatieve zin van het woord. We moeten het positief benaderen en de mensen laten weten wat we vinden. We moeten de spreekwoordelijke zeepkisten weer terug op en onze boodschap duidelijk blijven verkondigen. De aanhouder wint! Verleiden is slechts bedoeld om de mensen er een beetje bij te helpen. En dit gaat dan dus prima zonder het belerende vingertje!

  1. 2

    Groenlinks wordt regelmatig door anderen aangesproken op hun belerende vingertje. Zij krijgen soms te horen dat ze mensen hun wil willen opleggen als het bijvoorbeeld gaat om milieuzaken.

    Ik denk dat het niet specifiek gaat om het de wil opleggen, maar om een zeker “moral high ground” dat GL wordt gezien/verweten te claimen, los of ze dat werkelijk doen. Het de wil opleggen kan een gevolg zijn, maar slechts een van de gevolgen.
    (De perceptie van) die “moral high ground” is denk ik het fundamentele probleem. Het maakt je nl
    1) Kwetsbaar voor verwijten van hypocrisie: “Laten ze zelfs eens in een prachtwijk wonen, kijken of ze dan nog allochtonen knuffelen, “CO2 dit, asobakken dat, en van Gent rijdt zelf in een knots van een auto/ Halsema in een stinkende Mercedes diesel.”

    2) Kwetsbaar voor het verwijt van een zekere dogmatiek: als iets echt principeel wordt, valt er ook niet meer over te praten. Zie een SGP, alleen weet iedereen dat bij de SGP en komen zij daar ook rond voor uit, terwijl GL zal blijven zeggen dat het hen om de argumenten gaat. Als de rest van de wereld dat echter niet zo ziet….

    3) kwetsbaar voor het verwijt van weinig zelfkritiek omdat je anderen nogal stevig de maat neemt, en jezelf minder. (heeft wat overlap met 1, maar goed).

    Ik zal het tzt nog wel even nader toelichten, maar moet nu weg. Ben benieuwd hoe auteur artikel tegen deze gedachten aankijkt.

  2. 5

    Verleiden en verplichten kunnen ook hand in hand gaan. Helaas wordt er vaak veel te zwart-wit gedacht over het verschil tussen die twee. Naar mijn mening zou je aan de ene kant moeten verleiden, door prijsstelling maar ook door bv. bepaalde voordelen voor fabrikanten die duurzamere producten maken. Aan de andere kant wil je een dynamisch systeem waarbij de vuilste producten op een gegeven moment niet meer welkom zijn op de markt.

    Wie wil er nu nog een auto die rijdt op benzine met lood? Zijn er echt zoveel mensen/consumenten die er tegen zijn dat dat uiteindelijk verboden is? Of is bij het verdrijven van loodhoudende brandstoffen een rustig en goed doordacht overgangstraject ingesteld, net als bij brandstoffen met veel zwavel erin?

    Dat vergt wel een andere manier van beleid maken, waarbij je de wortel (stimuleren en verleiden) en de stok (verbieden) goed op elkaar afstemt. Kijk daarbij eens naar de resultaten van milieubeleid in het buitenland, bv. Zweden of Japan, en kijk of je je daar bij aan kunt sluiten. Dan ben je gelijk af van WTO gezeur over technische standaarden als handelsbelemmering.

  3. 6

    @5: Hier ben ik het toch niet helemaal met je eens. Op zich kan ik me niet voorstellen dat iemand het erg vindt dat de loodauto’s verdwenen zijn, maar toch gaat verbieden te ver.
    Want zodra je daaraan begint en gaat bepalen wat er wel en niet in de schappen ligt, krijgen we straks over ieder product een discussie. Daarnaast vind ik niet dat de overheid mag bepalen wat wij wel en niet eten/gebruiken. Dat doen wij zelf als consument wel! Als het aantrekkelijk voor ons wordt om een niet-loodslurpende auto te kopen, dan zullen wij dit doen, met als resultaat dat de loodauto’s vanzelf van de markt verdwijnen. En hierdoor zullen de fabrikanten gestimuleerd worden om nieuwe schonere auto’s te gaan ontwikkelen. (En zo moet het dus in alle markten)
    Natuurlijk zou het fijner en beter zijn als je het vanuit de fabrikant kan aanpakken. En dat wij niet meer zo als consumenten worden gezien. Uiteindelijk moeten we namelijk gewoon consuminderen, wat dan weer tegenstrijdig is met deze consumentenaanpak. Het zou dus nog beter zijn om het voor fabrikanten aantrekkelijk te maken om te investeren in schoner.

  4. 7

    Slecht voorbeeld, die loodslurpende auto. De toevoeging van lood aan benzine heeft men vrij vlot onmogelijk gemaakt en verboden toen echt duidelijk was dat het een serieus gif was dat iedereen inademde en rondsproeide met zijn benzinemotortjes. Het werd voor de benzineproducenten en benzinemotorenfabrikanten een urgent researchprobleem toen Californië de toevoeging gefaseerd ging verbieden.

  5. 8

    @6:
    “Daarnaast vind ik niet dat de overheid mag bepalen wat wij wel en niet eten/gebruiken. Dat doen wij zelf als consument wel!”

    Even in aanvulling op 7: wij bepalen ook als consumenten zelf wel dat we het milieu van onze medemensen en toekomstige generaties vergiftigen met zware metalen?

  6. 9

    Het is jammer dat we met de verleidmethode de mens als een consument moeten benaderen.

    Waarom jammer? Een mens doet/laat gewoon wat het meeste voordeel oplevert of wat ie denkt dat het meeste oplevert. Niks verkeerds mee want dat zorgt juist voor oplossingen.

    @8: Ja, als we toekomstige generaties willen vergiftigen dan zullen we dat niet laten. Dat moeten we idd helemaal zelf bepalen. De (socialistische) later-wordt-het-beter ideologieën die alles voor mij/ons willen regelen, hebben iig nog nooit voor wat beters gezorgd.

  7. 10

    @9: Tja, daar komt het marktfalen kijken. De mensen die later leven hebben geen toegang tot de markt van nu. Daardoor kunnen wij inderdaad kiezen voor wat nu voordelig voor ons is op de markt, ongeacht de gevolgen voor later, of zelfs voor anderen nu. Zie ook het rookverbod op het werk. Voor dat dat ingesteld werd, was het credo: Dat lossen we samen wel op. Niet dus, de oplossing was altijd dat de roker kon paffen en de kamergenoot mocht gezellig meeroken. Ik ben erg benieuwd hoe je dat met verleiding had willen oplossen.

  8. 11

    @9: “De (socialistische) later-wordt-het-beter ideologieën die alles voor mij/ons willen regelen, hebben iig nog nooit voor wat beters gezorgd”. Oh nee, zullen we de AOW, de WAO en meer van dat soort regelingen maar weer afschaffen dan? Ik zou zeggen: ga in de politiek en maak jezelf daar populair mee.

    Je vergeet doodgewoon, dat de meeste mensen niet meer willen dan een lekker rustig leventje, en dat ze helemaal niet zitten te wachten op nog meer aanbiedingen, waarmee ze weer 3 euro en 27 cent per jaar kunnen besparen, en al helemaal niet op een overvloed van 13 in een dozijn aanbiedingen, waar ze verplicht een keuze uit moeten maken (verzekeringen, telefoon, energie en ga zo maar door). Die mensen willen allemaal gewoon van die dingen gebruik kunnen maken en het zal ze een worst wezen, of ze daar per jaar in totaal 20 euro extra voor uit moeten geven. Die mensen willen gewoon plezier in hun leven hebben en dagenlang bezig zijn met de selectie van de beste en goedkoopste van die diensten hoort daar niet bij. Dat is voor hen gewoon een uitermate vervelende bezigheid. Het enige dat hen interesseert, is de verhouding tussen de kostprijs van een product en de prijs, die ze voor dat product moeten betalen. En het is hen een doorn in het oog, dat juist die verhouding na de privatisering van al die diensten totaal zoek is geraakt.

  9. 13

    @12: Dat gat wordt alreeds gevuld door allerlei shoppingservices (=je geeft iemand je portemonnee en je psychologisch/sociaal profiel en zij doen de boodschappen voor je). Wel weer verdoemde lastig om daartussen een keuze te maken…