Willem Frederik Hermans schreef eens dat Multatuli de enige Nederlandse auteur is die ruim anderhalve eeuw interessant is gebleven. Inmiddels is dat alweer bijna twee eeuwen en als u nog nooit iets van Multatuli hebt gelezen, adviseer ik u te beginnen met Woutertje Pieterse. De digitale versie vindt u hier. Houdt u meer van papieren boeken, dan zijn er de twee door Jan Kruis geïllustreerde delen en is er bovendien een versie die is hertaald door Ivo de Wijs. Die voegde bovendien een mooi einde toe aan het onvoltooide meesterwerk. Het is een kwestie van belangstelling welke van de twee edities het geschiktste voor u is; mocht het u boeien dan is daar mijn bespreking van de twee Wouters. Ik zou u voor een eerste begin ook het hilarische “De zegen Gods door Waterloo” kunnen aanraden. Cabaretesk geouwehoer van de korte baan, zeker, maar wel geouwehoer dat ergens over gáát.
Oké, het is een beetje flauwe Putinparodie die de Sloveense komiek Klemen Slakonja in de aanloop naar het WK in Rusland van afgelopen zomer maakte, maar op de vrijdagavond is hij wel op zijn plaats.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
RECENSIE - ‘Vrijdenken is niet slechts een waarde in zichzelf, maar een voorwaarde voor een moreel rechtschapener wereld’
In Over politieke correctheid manen Gerben Bakker en Gert Jan Geling ons in het maatschappelijk debat toch vooral zelf te blijven nadenken en te waken voor onmondigheid. ‘Elk zwijgen, verbloemen of verdraaien van wat men werkelijk denkt, ten gunste van de welgevallige opvatting, is uit den boze wanneer dit een opschorting inhoudt van het zelf denken,’ schrijven ze met verwijzing naar de beroemde filosoof Immanuel Kant. ‘Wat werkelijk telt is dat we oprecht proberen ons gedrag te laten aansluiten bij onze rede. Politiek correcte motieven staan in dit opzicht nadenkendheid in de weg….We mogen, kortom, nooit politiek correct zijn omdat we te laf zijn om zelf te denken’(p.181-182, 186).
Hannah Arendt
Naast Kant kunnen we in dit opzicht veel leren van Hannah Arendt, schrijven Bakker en Geling. Het grootste gevaar voor ‘politieke ontaarding’ zoals in het nazisme is intellectuele luiheid, omdat ‘niet de denkbeelden als zodanig gevaarlijk zijn, maar het gebrekkig kritisch-intellectuele vermogen van mensen waardoor ze te weinig weerstand bieden tegen deze denkbeelden.’ Arendt ontleende daarvoor aan Kant het idee van een enlarged mentality, het ‘vermogen van mensen om hun persoonlijke meningen te spiegelen aan maatschappelijk pluriforme gezichtspunten (…) We moeten volgens Arendt ons vermogen benutten om feiten die voor onszelf vaststaan te spiegelen aan hoe anderen, vanuit andere posities, daarover zouden kunnen denken’ (p.156). Want we moeten er voor waken dat als waar ervaren denkbeelden zonder toetsing blijven en uitgroeien tot voldongen feiten. ‘Eeuwige en onveranderlijke waarheden’ schrijft Arendt, ‘zijn misschien leuk als onderwerp van een eenzame denker, maar hebben weinig te zoeken in het publieke domein, waar we een open discussie kunnen voeren’(p.153). Het is voor een individu of voor een bepaalde groep misschien wel aantrekkelijk om vast te houden aan een denkbeeld, maar we moeten voorkomen dat persoonlijke of sociaal-psychologische motieven de doorslag gaan geven in het maatschappelijk debat.
In de vorige Kunst op Zondag zagen we een fenomeen voorbij komen dat de hele kunstgeschiedenis lang onuitroeibaar blijkt: één idee door meerdere kunstenaars uitgevoerd.
Het ging toen om ‘kauwgomhoofden’. Het idee het publiek te vragen een hoofd vol te plakken met kauwgum blijkt in de hoofden van meerdere kunstenaars gespeeld te hebben. Zonder dat ze het van elkaar wisten?
Voor zo ver we kunnen nagaan verscheen in 2012 het eerste hoofd (dus het meest oorspronkelijke idee?) in Vancouver (Canada).
Drew Shaffer en Chris von Szombathy – You complete me, 2012.
Niet lang daarna, in 2014, verscheen eveneens in Vancouver een tweede kauwgomhoofd, nu van een andere kunstenaar.
Douglas Coupland – Gumhead, 2014.
En een oplettende Sargasso-lezer wees ons op de kauwgumkop die in 2016 in Arnhem was te zien. Deze keer van een Filipijnse kunstenaar.
Louie Cordero – The Happy Camper, 2016.
Het hoofd in Arnhem mocht ook met klei worden beplakt. Overigens meent de kunstenaar nog geld tegoed te hebben voor de aankoop van twee andere kunstwerken die tijdens dezelfde expositie te zien waren.
Eén van de kunstenaars van het oorspronkelijke kauwgomhoofd reageerde laconiek op het kopiëren van zijn idee.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
Calle 13 is een hiphopformatie uit Puerto Rico, hoewel je afhankelijk van het nummer ook reggaeton, cumbia en andere Latijns-Amerikaanse stijlen kunt herkennen.
ONDERZOEK – Het is een vraag die af en toe voorbij komt als je in het adressenboekje van de nieuwsredacties zit: we hebben nog een gaatje voor een lollig item, dus, meneer de taalgeleerde, hoe komt het dat wij Nederlanders met ziekten schelden? Andere volken doen dat ook niet? Een Franse hooligan heeft het toch ook niet over een putain de cancre?
Het klassieke antwoord, in 2000 door Piet van Sterkenburg uitgewerkt in zijn standaardstudie Vloeken, is dat het iets met het calvinisme te maken heeft. Volgens dat geloof is ziekte een straf van God, en die straf wenst de Nederlander zijn medemens dus toe als hij zich een beetje kwaad maakt.
Maar klopt dat eigenlijk wel? De Leuvense taalkundige Tom Ruette zocht het uit en schreef er een artikel ( € ) over.
Ruette gebruikte Twitter als zijn belangrijkste bron; dat is sowieso een geliefd onderzoeksinstrument voor mensen die moderne taalvariatie graag kwantitatief onderzoeken want het is gemakkelijk om een grote hoeveelheid informeel geschreven taal binnen te halen en te doorzoeken.
Hij vond zo 20.000 tweets uit het hele taalgebied met vloeken en scheldwoorden; niet alleen kanker, tyfus en soortgelijke woorden, maar ook pik, pis, jezus en andere niet-ziektegerelateerde krachttermen.
Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.
Een vrolijke meezinger met lekkere feel good vibe, van multi-artiest Henry Rollins (schrijver, acteur, podiumkunstenaar, en niet te vergeten oude hardcore punker) zijn Rollins Band. Liar is een van de bekendste nummers, de clip kwam vroeger regelmatig voorbij op MTV’s Headbangers Ball.
De clip is mooi, al is de kwaliteit van deze YouTube-versie wat pixelig. Maar goed, zoals altijd telt de kwaliteit van het geluid.
Voor de mensen die nu denken “wat een vet nummer!”, dit is een ingekorte versie (voor tv, dan krijg je dat), de volledige uitvoering is ook niet te versmaden.
Zullen we nu, in de zesde en laatste stap van ons tweede rondje covers kringloop, ineens Sandie Shaws songfestivaldraakje voor de kiezen krijgen? Dat zou kunnen want Sandie Shaw heeft wel eens een nummer van Patti Smith gecovered. Maar vandaag gaan we van Patti Smith met Dancing Barefoot….
… naar de cover van Shakespears Sister.
Of de originele Patti Smith, de cover van Shakespears Sister of die van U2 of Simple Minds de beste, mooiste, leukste uitvoering is natuurlijk aan uw kundig oordeel.
We zijn al weer bij de vijfde stap (naar het idee van de zes stappen theorie) in dit tweede rondje covers kringloop.
Tom Petty en The Byrds hadden wel meer gemeen dan alleen het Amerikaanse meisje uit de vorige aflevering. Over en weer coverden ze elkaar nummers. Tom Petty coverde bijvoorbeeld ‘So You Want To Be A Rock ‘N Roll Star’ van The Byrds.
De inhoud van het nummer inspireerde talloze andere muzikanten tot de vele covers die volgden. Onder andere deze van Patti Smith.
In de vierde stap in het tweede rondje covers kringloop, losjes gebaseerd op de zes stappen theorie, beginnen we met het door Tom Petty bezongen Amerikaanse meisje.
Gecoverd door Roger McGuinn (Jim McGuinn zo u wilt), hoofdzanger van The Byrds, aan wie Tom Petty met dit nummer een hommage bracht, volgens een recensie in Rolling Stone.
Wiki-anekdote: in stijl zou Tom Petty’s uitvoering zo sterk overeenkomen met de muziek van The Byrds dat McGuin zich afvroeg wanneer hij dat nummer nou had geschreven.
Vandaag stap 3 in ons tweede rondje covers kringloop, volgens de zes stappen theorie.
Vorige keer werd Ray Charles door Van Morrison gecoverd. De Ierse bard werd bekend als frontman van Them, de band die een megahit scoorde met het ook waanzinnig veel gecoverde Gloria. Nu gaat het ons om ‘Mystic Eyes’ (in dit filmpje gevolgd door het roemruchte Gloria)
Die mystieke ogen zijn ook bezongen door de vorig jaar overleden Tom Petty, beroemd geworden met zijn Heartbreakers.
In dit tweede rondje covers kringloop, de zes stappen theorie volgend, stap twee.
Vorige keer coverde Ray Charles een hartekreet van Melanie. Uiteraard zijn ook liedjes van hem gecoverd. Waaronder zijn hartekreet waarin hij zich afvraagt: hou je me nou voor idioot?
Deze (mee)slepende song is maar weinig gecoverd. Wie dit soort werk zonder meer goed kan vertolken is Van Morrison.
Volgende keer van Van Morrison naar…?
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.