ELDERS - Portugal krijgt nu hopelijk toch een linkse regering en kan dan laten zien dat Europa ook langs een andere weg uit de crisis kan komen.
President Cavaco Silva van Portugal neemt er de tijd voor. Vorige week is zoals verwacht de rechtse minderheidsregering van Passos Coelho na een week gevallen. Nu zou Cavaco Silva de socialistische leider Costa moeten benoemen als nieuwe kabinetsformateur. Costa heeft samen met het Linkse Blok en de Communisten de meerderheid in het parlement en deze drie partijen hebben na de verkiezingen een overeenkomst voor samenwerking gesloten. Als Cavaco Silva de verkiezingsuitslag van 4 oktober serieus neemt zou hij nu dan toch Costa de opdracht moeten geven na die bizarre omweg van een minderheidsregering die in feite al gevallen was voordat ze aantrad. Maar de president vreest voor de gevolgen van een links beleid. Hij zou zelfs een extra-parlementair zakenkabinet van Passos Coelho overwegen in afwachting van nieuwe verkiezingen.
Cavaco Silva’s vrees wordt gevoed door commentaren in de Europese pers die waarschuwen voor instabiliteit, conflicten en ingrijpen van Brussel. Typerend is de opening van Reuters analyse van de situatie in Portugal:
In the Portuguese town of Almada, Communist activists are handing out leaflets that bear the hammer-and-sickle logo and triumphantly proclaim: “Government destroyed, victory for the workers’ struggle”. It seems like a throwback to a bygone era.
In de linkse coalitie hebben de socialisten van Costa de overhand. Ze willen graag hun betrouwbaarheid aantonen. “We zijn met onze partners een gematigd programma overeengekomen”, zegt Joao Galamba, een van de socialistische parlementsleden. “We houden rekening met financiële beperkingen en met onze Europese partners.” Woensdag sprak Costa met enkele bankiers. “Ik vertrouw er op dat de socialisten zich verantwoordelijk opstellen en de financiële stabiliteit kunnen garanderen, ” zei Fernando Ulrich van Banco PBI. Mário Centeno, die genoemd wordt als nieuwe minister van Financiën probeert de financiële sector ook gerust te stellen met zijn uitspraak dat een nieuwe linkse regering zal blijven voldoen aan de budget-regels in de eurozone. Maar de marges zijn smal, schrijft de Financial Times. Het kan zo weer fout gaan met die communisten en Syriza-adepten.
Costa zag aanvankelijk niets in samenwerking op links, maar hij heeft er uiteindelijk toch voor gekozen zijn verkiezingswinst op een links, sociaal programma niet te verkwanselen door moeizame compromissen te sluiten met de weinig flexibele oude regering. Daar kunnen zijn sociaaldemocratische collega’s elders nog wat van leren. Het linkse blok en de communisten zullen niet met ministers aan de regering deelnemen. Ze hebben in ruil voor hun steun aan een nieuwe regering wel bereikt dat het socialistische programma op een groot aantal punten is aangepast, zoals het terugdraaien van de privatisering, het beëindigen van de korting op salarissen en pensioenen en een substantiële verhoging van het minimumloon. De socialisten zullen het bepaald niet makkelijk krijgen als ze gaan regeren. Ze moeten zowel hun linkse partners als de rest van Europa te vriend houden.
