In Gaza voltrok zich twee weken geleden een bijzondere ceremonie: 300 paren traden tegelijk in het huwelijk in een massaal bezochte bijeenkomst in Deir al-Balah. Een van de bruiden, Thekra al-Masri, vertelde hoe de viering "hoop op verandering" bracht voor de ontheemden in Gaza. Maar voorlopig verandert er nog weinig in het totaal verwoeste gebied. Een greep uit recente berichten: Volgens medici en hulpverleners zijn eind april bij twee Israëlische luchtaanvallen in de Gazastrook minstens acht Palestijnen omgekomen, onder wie drie kinderen. Op 30 april vielen nog eens vier doden. Afgelopen dinsdag berichtte Reuters dat Israëlische luchtaanvallen in de Gazastrook minstens drie Palestijnen hebben gedood, onder wie een kind. Medici meldden dat een Palestijn om het leven kwam en twee anderen gewond raakten door een Israëlische luchtaanval nabij de wijk Sheikh Radwan in Gaza-stad, terwijl een andere Palestijn om het leven kwam en meerdere anderen gewond raakten door Israëlische tankbeschietingen nabij het centrum van de enclave. Israëlische troepen in Gaza hebben volgens The Guardian medio april een wateringenieur en twee chauffeurs gedood die gedurende vier dagen water vervoerden naar ontheemde gezinnen. Dit incident heeft het ernstige tekort aan schoon water verergerd en de verspreiding van ziekten aangewakkerd. Vier dagen eerder schoten Israëlische troepen twee chauffeurs dood die werkten voor Unicef, de VN-organisatie voor kinderen, bij het belangrijkste waterverzamelpunt voor het noorden van Gaza. Ratten en parasieten verspreiden zich door de tentenkampen voor ontheemde Palestijnen in Gaza, meldde The Times of Israel gisteren. Ze bijten kinderen in hun vingers en tenen terwijl ze slapen, knagen aan de weinige waardevolle bezittingen die mensen nog hebben en verspreiden ziektes. Volgens berichten van de VN worden knaagdieren en ander ongedierte regelmatig aangetroffen op 80% van de locaties waar ontheemde gezinnen momenteel verblijven. De VN vluchtelingenorganisatie UNWRA waarschuwt nu het weer zomer wordt ook voor een opleving van huidziekten zoals die in 2024 minstens 150.000 mensen hebben getroffen. De hongersnood in Gaza door de Israëlische blokkade heeft een grote invloed gehad op de gezondheid van zwangere vrouwen en baby's. Artsen Zonder Grenzen waarschuwt voor levenslange gevolgen van de ondervoeding van moeder en kind. De hulporganisatie legt een directe link met de Israëlische blokkade van hulpgoederen en aanvallen op de infrastructuur, waaronder medische voorzieningen. AzG waarschuwt dat de situatie nog niet veel is verbeterd, ondanks het zogenaamde staakt-het-vuren dat in oktober werd afgekondigd. Israël blokkeert ook nog steeds de levering van materiaal dat de hulporganisaties nodig hebben voor allerlei herstelwerkzaamheden en de aanpak van de watervoorziening en problemen met afval en puin. Onder de verboden goederen die Israël bij de grens tegenhoudt omdat Hamas ze zouden kunnen gebruiken voor wapens is ook hout. Lokale timmerlieden gebruiken nu resthout en pallets om broodnodige eenvoudige bedden en tafels te maken. Zoals timmerman Mohammed Wafi die in Khan Younis pallets gebruikt als een van de weinige beschikbare houtbronnen zodat, zegt hij, mensen niet meer op de grond hoeven te slapen en hun bezit kunnen beschermen tegen ongedierte. Intussen heeft Israël het operatiegebied van het leger nog eens verder uitgebreid. Nieuwe kaarten van de Gazastrook, die Israël iets meer dan een maand geleden in alle stilte heeft uitgegeven, plaatsen duizenden ontheemde Palestijnen binnen een uitgebreid verboden gebied. Na de gele lijn trekt het leger nu ook een oranje lijn en bezet het inmiddels tweederde van de Gazastrook. Hier blijft het stil In Den Haag en in Brussel blijft het stil. Ook de kaping van de Global Sumud Flotilla (GSF) die met hulpgoederen op weg was naar Gaza en in internationale wateren bij Kreta werd tegengehouden door Israël heeft weinig reactie opgeleverd. Zelfs niet na indringende getuigenissen van de gevangen genomen opvarenden die onder mensonterende omstandigheden werden vastgehouden in Israëlische gevangenissen. De Nederlander Marco Tesh vertelde dat "Israël iedereen mishandelt, maar vooral de mensen met een Arabische of moslim-achtergrond". "Zelf ben ik van Palestijnse origine en ik werd vanaf dag 1 mishandeld. Ik kon bijna niet ademen, omdat ze iets over m'n gezicht hadden getrokken en mijn handen waren op de rug vastgebonden." De meeste mensen zijn inmiddels vrijgelaten. Het VN-bureau voor de mensenrechten heeft Israël woensdag opgeroepen om ook de laatste twee leden van de Global Sumud Flotilla onmiddellijk vrij te laten. 'Solidariteit met Gaza is geen misdaad', zegt woordvoerder Thameen Al-Kheetan. Uit solidariteit met de Palestijnen in Gaza en op de West-Bank hebben inmiddels meer dan een miljoen mensen in Europa, meer dan 75 ngo’s , bijna 400 voormalige diplomaten en VN-deskundigen opgeroepen tot onmiddellijke opschorting van het associatieverdrag van de EU met Israël. De ministers van Buitenlandse Zaken van België, Ierland, Slovenië en Spanje slaagden er op 21 april echter niet in hun collega’s uit andere EU-landen te overtuigen. Duitsland en Italië speelden een sleutelrol bij het blokkeren van de opschorting. Ook Nederland heeft een kans laten liggen om zich duidelijk uit te spreken voor opschorting van het verdrag, zegt Amnesty International. “Het besluit van de EU om haar handelsovereenkomst met Israël te handhaven is een moreel falen. Het getuigt van schaamteloze minachting voor het leven van burgers, met name in Bezet Palestijns Gebied en in Libanon”, zegt AI woordvoerder Erika Guevara-Rosas.
In je eentje een hele band zijn – best lastig, maar toch zijn er de nodige artiesten die het kunnen en doen. Zo ook de Schot James McBain, die in zijn eentje Hellripper vormt. Kun je wel lekker je eigen ding doen, en hoef je geen rekening te houden met anderen, enzo. De kwaliteit van de muziek hoeft er niet onder te lijden, blijkt wel weer.
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
De klimaatontkenner heeft weer een snoepje gevonden. Het IPCC heeft het “rampscenario” geschrapt [*]. Geen 4 à 5 graden opwarming meer in 2100, ‘hooguit’ nog 3,5 graden. De champagne kan open bij Clintel. Marcel Crok mag weer een victorie kraaien op internet, tussen de grafieken, de suggestieve framing en het eeuwige theaterstukje waarin iedere nuance meteen wordt verkocht als totale capitulatie van de klimaatwetenschap.
Alleen zat het echte nieuws ergens anders. Want bijna ongemerkt verdwenen namelijk óók de scenario’s aan de onderkant. De paden waarin de opwarming beperkt bleef tot relatief lage niveaus gelden inmiddels eveneens als weinig realistisch. Dat detail kreeg hooguit een bijzin. De koppen draaiden vrijwel volledig om het verdwijnen van het extreme scenario, alsof dat het hele verhaal was.
En daarmee hielp de journalistiek het frame te versterken waar professionele twijfelzaaiers op teren. Zet “IPCC schrapt rampscenario” in een kop, verstop “lage scenario’s eveneens onhaalbaar” halverwege het artikel, en het internet doet de rest. Binnen een paar uur verandert een complexe wetenschappelijke actualisering in: zie je wel, klimaatalarmisme stort in elkaar. Het stuk in de Volkskrant hielp daar flink aan mee, zeker omdat de ‘maar’ die nu in de kop tussen haakjes er in sommige versies van het stuk niet stond.
Veel verzetslieden en oorlogsslachtoffers hebben na de oorlog hun verhalen voor zich gehouden. Of ze gaven slechts summiere informatie. Dat gold ook voor de soldaten die in Indië gevochten hebben. Sommige verhalen zijn nooit verteld. De tweede generatie bleef ook na de dood van de (groot)ouders vaak nog met vragen zitten over wat er in de oorlog precies is gebeurd in hun familie. Voor velen, inmiddels ook met pensioen, was dat een reden om archieven van instanties en de eigen familie te doorzoeken om antwoorden te vinden. Het heeft de afgelopen decennia geleid tot een hausse aan boeken en documentaires over slachtoffers zowel als daders, verzetsmensen en collaborateurs. En daarmee worden elk jaar weer stukjes geschiedenis toegevoegd, vragen beantwoord en nuances en correcties aangebracht.
Uit de stapel die dit jaar verscheen licht ik een boek met de titel ‘Na de Bevrijding’, eigenlijk dus niet over de oorlog zelf maar over de jaren direct daarna. Daarmee gaat het toch ook weer wel over de oorlog. Veel van wat direct na de bevrijding gebeurde stond immers volledig in het teken van de oorlog. Hoe sterk het verlangen ook was om de oorlogsellende snel te vergeten en vooruit te kijken, er moest een zware en voor velen tragische periode verwerkt worden. ‘Na de bevrijding’, het onlangs verschenen boek van een drietal historici verbonden aan de Radboud Universiteit laat zien hoe Nederlanders hun oorlogservaringen in de jaren veertig hebben verwerkt. De auteurs hebben daarvoor een originele aanpak gekozen. De voornaamste bronnen zijn artikelen uit de toen verschenen dagbladen die een beeld geven van de dagelijkse actualiteit en de wijze waarop gewone mensen met alle tekorten en handicaps de draad van hun leven weer proberen op te pakken. Met name regionale en lokale kranten waar er ‘nauwelijks afstand is tussen de journalist en de gewone burgers’ zijn in de ogen van de auteurs een belangrijke bron voor maatschappelijke ervaringen rond de bevrijding. Ze vormen een aanvulling op individuele getuigenissen en wat er in archieven te vinden is over deze periode.
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
Dispossessed was een Australische extreme metalband, die actief waren tussen 2015 en 2019. Naar ik begrepen heb, hebben de bandleden een Aboriginal-achtergrond, en zingen ze onder andere over hoe ellendig kolonialisme en racisme zijn, en dat hun land gestolen is. De pissigheid daarover klinkt door in de muziek, zullen we maar zeggen.
Er bestaat het idee in het strafrecht dat sommige daders minder straf verdienen dan andere omdat ze “te veel te verliezen hebben”. Een baan, een opleiding, een netwerk, een toekomst die nog openligt. Het klinkt redelijk. Tot je het consequent toepast.
Neem de recente uitspraak, in België: een 26-jarige student, in de rol van schachtentemmer (een oudere student met gezagspositie over eerstejaars tijdens ontgroening), werd schuldig bevonden aan verkrachting, maar kreeg een opschorting. Geen effectieve straf, wel voorwaarden en toezicht. De rechtbank woog onder meer een blanco strafblad en persoonlijke omstandigheden mee. De toekomst van de dader werd onderdeel van de strafmaat.
Daar schuift iets fundamenteels. Straf hoort te volgen uit ernst, schuld en schade. Zodra persoonlijke omstandigheden structureel strafverminderend werken, verschuift het criterium van daad naar dader. Dan ontstaat een systeem waarin twee identieke feiten verschillende uitkomsten krijgen omdat de ene dader een toekomst heeft en de ander vooral een verleden.
Het recidive-argument wordt vaak ingezet als rechtvaardiging, ook in Nederland. Wie een stabiel leven heeft, zou minder snel opnieuw de fout ingaan. Alleen wringt daar iets. Diezelfde stabiliteit geldt normaal gesproken als rem op criminaliteit. Als iemand ondanks die omstandigheden tóch over de grens gaat, zegt dat iets over de werking van die rem. De vraag verschuift dan: waarom gebeurde dit ondanks alles wat het had moeten voorkomen?
Het Nationaal Monument op de Dam is beklad. Met rode verf, het woord “genocide” erop gesmeerd, en de politieke reflex volgde onmiddellijk en was voorspelbaar: schande, respectloos, onacceptabel. Ondertussen staan schoonmakers al sinds de vroege ochtend te schrobben, om het ding op tijd weer toonbaar te krijgen voor vanavond.
En dat laatste zegt eigenlijk alles.
Want hoe groot de morele verontwaardiging ook wordt opgetuigd, niemand twijfelt serieus aan de afloop: vanavond ligt het monument er weer keurig bij. De kransen worden gelegd, de koning kijkt er plechtig bij, twee minuten stilte, nationale eenheid. De kras op het collectieve geweten net zo efficiënt weggepoetst als de verf op het steen.
Dat maakt de hele ophef ongemakkelijk dubbel. Bekladding wordt veroordeeld als aantasting van herdenking, terwijl diezelfde herdenking zorgvuldig is afgebakend tot een veilig, historisch kader. Het verleden krijgt alle ruimte, het heden wordt liefst buiten beeld gehouden. Zodra iemand die twee aan elkaar probeert te knopen, ontstaat er paniek, omdat het het ritueel verstoort.
De hypocrisie zit daar: herdenken mag er zijn, zolang het niets kost. Zolang het geen vragen oproept over wat er nú gebeurt, of over de rol die Nederland daarin speelt. Dan wordt herdenken een vorm van morele zelfbevestiging, geen moment van nodige reflectie.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
“We moeten naar de markt kijken en we bevinden ons in een wereld waarin de entertainmentmarkt zich het meest heeft ontwikkeld. […] Dus moeten we marktconforme tarieven hanteren.”
Infanto legt het ons even uit: je wordt wel gedwongen woekerprijzen te vragen voor tickets, omdat anderen dat ook doen. Het is het argument van de huisjesmelker die “ook gewoon marktconform” verhuurt, van de supermarkt die inflatie nét iets enthousiaster interpreteert dan noodzakelijk, van ieder kartel ooit dat zichzelf liever een natuurverschijnsel noemt. Niemand kiest ervoor, iedereen doet slechts gehoorzaam mee. De markt wordt zo een soort hogere macht: een god die toevallig altijd het hoogste vraagt en die niet mag worden tegengesproken.
RECENSIE - Ik hoorde vertellen – en ik denk dat het waar is – dat een jaar of twintig geleden bij een dorp in het noorden van Irak een massagraf werd gevonden waarin allerlei losse lichaamsdelen lagen. De slachtoffers waren onherkenbaar, maar met enige moeite vielen ze te herleiden tot acht mensen. In dat dorp waren echter tien mensen vermist. Van twee doden ontbrak alles wat identificeerbaar had kunnen zijn. De dorpelingen besloten daarop de ledematen te verdelen over tien kisten, zodat er tenminste tien begrafenissen konden zijn.
Iets soortgelijks is de premisse van Frankenstein in Baghdad van de Iraakse auteur Ahmed Saadawi. Een man neemt na een bomaanslag waarbij een vriend om het leven komt, allerlei lichaamsdelen van gewelddadig gestorven mensen, naait ze aan elkaar om er één lichaam van te maken om de autoriteiten te dwingen te erkennen dat een volledig mensenleven kapot is gemaakt. Het schepsel komt echter tot leven en begint aan een wraakcampagne: hij doodt degenen die verantwoordelijk zijn voor de dood van degenen uit wier lichaamsdelen hij is samengesteld.
Alleen: als hij eenmaal wraak heeft genomen voor een van de slachtoffers waaruit het schepsel bestaat, verdwijnt het betreffende lichaamsdeel, maar er zijn mensen die zich over hem ontfermen en weer nieuwe lichaamsdelen aan hem toevoegen. Zo heeft hij steeds een andere vorm en gaat zijn wraaktocht van kwaad tot erger – want wat als het schepsel samengesteld begint te raken uit de lichaamsdelen van mensen die het schepsel zelf heeft gedood?
Het klinkt fijn: misdaad voorkomen in plaats van achteraf opruimen. Minder slachtoffers, minder schade, efficiënter gebruik van capaciteit. Wie kan daartegen zijn. Toch wringt hier iets fundamenteels. Op het moment dat politie zich richt op wat mogelijk gaat gebeuren in plaats van wat feitelijk is gebeurd, verschuift het hele systeem van rechtshandhaving.
De recente plannen om de politie meer ruimte te geven om sociale media te doorzoeken passen naadloos in die logica. Niet wachten tot iemand een strafbaar feit pleegt, maar alvast meekijken, signaleren en ingrijpen. De belofte is veiligheid. De prijs is een steeds meer structurele verschuiving van handelen naar vermoeden.
Politiecapaciteit is eindig. Elke inzet op preventieve monitoring gaat ten koste van het oplossen van daadwerkelijk gebeurde misdrijven. Dat is geen ideologisch punt, dat is een rekensom. Het doorzoeken van sociale media, het analyseren van patronen, het volgen van risicoprofielen levert vooral veel ruis op en een kleine hoeveelheid bruikbare signalen.
De opbrengst per geïnvesteerd uur is laag. Ondertussen blijven zaken liggen die wél hebben plaatsgevonden en waar slachtoffers op antwoord wachten. Preventie verkoopt zich als efficiëntie, maar functioneert in de praktijk ook vaak als verdunning.
“Te lang heeft Iran schepen lastiggevallen en geprobeerd hieraan te verdienen met tolheffingen”
Aldus Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van onzinnige maar dodelijke oorlogen, die daarbij voor het gemak even ‘vergeet’ dat Iran pas tol is gaan heffen in reactie op Amerikaanse aanvallen. Orwell zou trots op hem zijn.
Een tweede interessante quote:
“De wereld heeft de Straat van Hormuz harder nodig dan wij.”
Klinkt toch een beetje als een kleuter die met een van pijn vertrokken gezicht zegt ‘het doet me toch geen pijn’. Tegelijkertijd heeft hij wel gelijk, het raakt Europa en Azië harder. Dat maakt zijn eis dat de NAVO moet helpen interessant. Want vraag je bondgenoten om zichzelf in de voet te schieten op het moment dat je daar om vraagt? Blijkbaar wel.
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.
Oranje vlaggetjes, vrijmarkten en lauwe pils, en een paar dagen later de Dag van de Arbeid, een dag die in Nederland al decennia vakkundig wordt gemarginaliseerd. Toeval, zo luidt meestal het antwoord. Maar is dat ook zo?
De oorsprong van Koningsdag ligt bij Prinsessedag, ingevoerd in 1885 ter ere van prinses Wilhelmina. Het initiatief kwam uit liberale hoek, expliciet bedoeld om nationale eenheid te bevorderen in een tijd van sociale spanningen. In 1890 werd het Koninginnedag, toen Wilhelmina koningin werd. De datum, 31 augustus, had niets met arbeid te maken en alles met dynastieke symboliek.
Die symboliek kreeg in de twintigste eeuw een andere functie. De opkomst van de arbeidersbeweging en de internationale viering van de Dag van de Arbeid op 1 mei vormden een ideologisch tegenwicht. Waar 1 mei draaide om klassenbewustzijn, solidariteit en politieke mobilisatie, bood Koninginnedag een alternatief: een nationaal, boven-klasselijk feest waarin sociale tegenstellingen tijdelijk werden gladgestreken.
De cruciale verschuiving kwam met Juliana. Na haar aantreden in 1948 werd Koninginnedag verplaatst naar 30 april, haar verjaardag. Daarmee kwam het feest plotseling vlak voor 1 mei te liggen. Dat lijkt op eerste gezicht toeval, totdat je kijkt naar de politieke context. De naoorlogse periode kende een sterke institutionalisering van de verzorgingsstaat, en ook een duidelijke wens van elites om radicalisering te voorkomen. De Koude Oorlog speelde daarbij een rol: socialistische en communistische bewegingen werden met argwaan bekeken, en men keek met afschuw naar de vaak uit de hand lopende 1-meidemonstraties elders.