Heeft mediagebruik impact op stemkeuze?

door door Emma van der Goot, Mark Boukes, Rachid Azrout Begin juni verscheen Veelstemmig, het rapport van het Nationaal Kiezersonderzoek (NKO) over de Tweede Kamerverkiezingen van oktober 2025. Dit blog (eerder verschenen bij Stuk Rood Vlees) gaat in op één van de bevindingen. Het hele rapport is hier te vinden. Verkiezingssuccessen worden vaak toegeschreven aan de mediastrategie van politieke partijen. De ‘winnaar’ van de 2025 verkiezingen, Rob Jetten, had een sterke onlinecampagne en wist het zelfs tot de finale van de Slimste Mens te schoppen, terwijl de ‘verliezer’, Geert Wilders belangrijke televisiedebatten moest afzeggen. Hoeveel media precies bijdragen aan succes blijft lastig vast te stellen, maar de resultaten van het NKO laten zien dat zichtbaarheid in verschillende media er weldegelijk toe doet. Media belangrijke informerende rol Uit het NKO blijkt dat mediagebruik samenhangt met het aantal partijen dat keizers tijdens de campagne in overweging nemen. Voor acht verschillende partijen werd aan kiezers gevraagd, zowel voor als na de campagne, hoe groot ze de kans achtten om op die partij te stemmen. We zien dat kiezers die vaker nieuwsmedia gebruikten tijdens de campagne gemiddeld ook meer partijen in overwogen voor hun stemkeuze (zie Figuur 1). Dit patroon zien we voor matig gebruik van media, maar met name voor dagelijks gebruik. Opvallend is bovendien dat dit geldt voor alle onderzochte mediatypes. Media lijken dus een belangrijke rol te spelen in het informeren van kiezers. Via media ontdekken kiezers dat meerdere partijen voor hen een optie zouden kunnen zijn. Een belangrijke kanttekening is wel dat uiteindelijk de meeste kiezers (75%) niet zijn veranderd qua partijkeuze tijdens de campagne van 2025 (tussen de eerste vragenlijst en de verkiezingen). [caption id="attachment_370205" align="aligncenter" width="500"] Figuur 1 Gemiddelde verandering in aantal partijen in overweging genomen naar media gebruik, voor en na de campagne[/caption] Mediafragmentatie van kiezersgroepen Hoewel het Nederlandse medialandschap lang niet zo gepolariseerd is als in de Verenigde Staten, is er ook hier steeds meer sprake van fragmentatie. Deze fragmentatie is belangrijk. Als politieke partijen een zo’n breed mogelijke groep willen aanspreken, dan lijkt aanwezigheid in verschillende media essentieel, omdat niet alle kiezers meer te vinden zijn bij de grootste media. Of in andere woorden, de massamedia van nu zijn veel minder “massa” dan een decennium geleden. Qua mediavoorkeuren zien we met name een opvallende scheidslijn tussen kiezers van anti-establishment partijen en kiezers van de gevestigde partijen (links of rechts), waarbij kiezers van gevestigde partijen vaker gebruik maken van traditionele nieuwsbronnen, terwijl kiezers van anti-establishment partijen zich vaker informeren via sociale media (zie Figuur 2). Deze scheidslijn bestaat voor verschillende traditionele nieuwsbronnen. Als we bijvoorbeeld inzoomen op de publieke omroep — nog altijd de meest gebruikte bron van informatie tijdens de campagne — dan waren het vooral de VVD- (54%), CDA- (52%), en GL/PvdA-kiezers (51%) die dagelijks naar de NPO keken tijdens de campagne. Daarentegen werd de publieke omroep veel minder geconsumeerd door de kiezers van Denk (15%), FvD (17%) en PVV (32%). Ook voor krantengebruik zien we dat frequente krantenlezers vooral te vinden waren onder de kiezers van de VVD (49%), GL/PvdA (45%), CDA (45%). Krantenconsumptie was veel minder gebruikelijker onder de FvD (26%), PVV (25%) en vooral Denk (20%) kiezers. Als we daarentegen kijken naar sociale media, dan zien we een omgekeerd patroon. Vooral stemmers op FvD en Denk volgden de campagne via sociale media (beide 39%), terwijl dit aanzienlijk minder was onder de stemmers van vooral CDA (11%) en VVD (15%). [caption id="attachment_370206" align="aligncenter" width="500"] Figuur 2 Mediagebruik om de campagne te volgen naar stemkeuze</em)[/caption] Conclusie De data uit het NKO tonen aan dat kiezers die vaker media gebruiken om de campagne te volgen meer partijen in overweging nemen tijdens de campagne. In lijn met eerder onderzoek, zien we dus dat zichtbaarheid belangrijk is voor partijen om zo bij het publiek bekender te geraken. Tegelijkertijd vinden we dat partijvoorkeur samenhangt met welke media kiezers gebruiken. Voor partijen is zichtbaarheid in verschillende media dus belangrijk om zo niet bepaalde delen van het electoraat te missen. Over de auteurs: Emma van der Goot is universitair docent aan de Amsterdamse School voor Communicatieonderzoek, Mark Boukes is universitair hoofddocent Communicatiewetenschap, Rachid Azrout werkt bij de afdeling Communicatiewetenschap, allen bij de Universiteit van Amsterdam.

Door: Foto: "Roeland Stekelenburg van de NOS over de verkiezingen" by nextcolor is licensed under CC BY-NC-SA 2.0

Closing Time | Keurslijf – Collectief Ram

, door

Sargasso’s Closing Time staat bepaald niet bol van de ‘folk’, anders gezegd: volksmuziek. Met die benamingen is het oppassen want folk mag dan schatplichtig aan volksmuziek zijn, het klinkt beduidend anders dan de originele volksmuziek.

Folk klinkt meer van deze tijd, volskmuziek klinkt oud. Wellicht kunnen we dat goed uitleggen aan de hand van hoe het Arhemse Collectief Ram tot haar reprtoire is gekomen.

Rosa Berman (zang, viool, contrabas), Mette Oskamp (zang, bastrombone, slagwerk) en Mijn Sluijs (zang, toetsen, accordeon, glockenspiel) vormen samen Collectief RAM. Eind 2023 brengen ze bij een makersavond in Arnhem het idee in om op zoek te gaan naar Nederlandse volksliedjes.

Foto: Yada Pongsirirushakun on Unsplash

Internationale solidariteit is zelfverdediging

, door

Internationale solidariteit is ook een vorm van eigenbelang. Want wie elders opkomt voor vrijheid, democratie en menselijke waardigheid, verdedigt uiteindelijk ook de wereld waarin wij zelf willen leven. Dat geldt voor verschillende conflicten en politieke situaties, ook al zijn ze onderling niet met elkaar te vergelijken.

Cuba: solidariteit tegen isolatie

Cuba is al decennialang het onderwerp van internationale solidariteitscampagnes. Vooral de Amerikaanse economische blokkade heeft geleid tot steunacties vanuit allerlei landen. Artsen, hulpverleners, maatschappelijke organisaties en politieke bewegingen hebben zich uitgesproken tegen het isolement van het eiland.

Trump valt Cuba aan met een olieboycot, sancties tegen Cubaanse leiders en strijdkrachten en geniepige pogingen van een speciale taskforce van de CIA om een ‘regime change’ te forceren. Vorige week volgden nieuwe sancties. De Amerikaanse ministeries van Financiën en Buitenlandse Zaken kondigden sancties aan tegen negen staatsbedrijven in de mijnbouw, metaalindustrie en bouwsector.  Vooralsnog weet Cuba stand te houden. Mede dankzij internationale solidariteit, die overigens niet beperkt zou moeten blijven tot de directe buren.

In Mexico worden herhaaldelijk grote solidariteitsprotesten voor Cuba gehouden. De Mexicanen roepen op de verstikkende sancties te beëindigen. Verder organiseren burgers inzamelingacties en worden hulpgoederen naar Cuba gestuurd, hoewel de Amerikaanse sancties dat wel lastiger maken.

Foto: Suvrajit 💭 S on Unsplash

Stikstof: Boer zoekt eeuwigheid

, door

Er zit een gek element in het Nederlandse landbouwdebat. Boeren worden daarin vaak behandeld alsof zij behalve eigenaar van een bedrijf ook houder zijn van een soort maatschappelijk verworven recht: het recht om boer te zijn, boer te blijven en dat bedrijf bovendien min of meer voort te zetten onder de voorwaarden waaronder het ooit is opgebouwd. Dat recht bestaat nergens anders.

Een koetsenbouwer kon zich aan het begin van de twintigste eeuw ongetwijfeld beroepen op vakmanschap, familietraditie, gedane investeringen en het feit dat mensen altijd vervoer nodig zouden hebben. Het hielp hem weinig toen de auto doorbrak. Fabrikanten van typemachines konden even overtuigend uitleggen dat schrijven nooit zou verdwijnen. Daar hadden ze zelfs volkomen gelijk in (hoewel). Alleen volgde daar geen recht uit om tot in lengte van dagen typemachines te mogen produceren die dan moesten worden afgenomen.

Economische activiteiten bestaan bij de gratie van de omstandigheden waarin ze rendabel en maatschappelijk aanvaardbaar zijn. Technologie verandert, consumenten veranderen, grondstoffen veranderen, concurrentie verandert en ook onze kennis over schade aan de omgeving verandert. Soms betekent dat dat een bedrijf zich moet aanpassen. Soms verdwijnt een sector grotendeels. Dat kan voor de betrokken ondernemers buitengewoon pijnlijk zijn zonder dat daarmee een aanspraak ontstaat op het stilzetten van de samenleving.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Closing Time | Dolly Parton

, door

Ik las zojuist dat Dolly Parton vandaag is overleden. Ik had deze video willen plaatsen, waarin ze op vakantie in Ierland in een pub wordt gevraagd om Coat of Many Colors te zingen, maar embedden van die video blijkt niet toegestaan. Jammer, omdat die video de superster en het Amerikaanse icoon dat ze was toont als een gewoon sympathiek persoon. Het is niet anders. En deze samenzang met Emmylou Harris en Linda Ronstadt is ook heel mooi.

Foto: Wolfgang Hasselmann on Unsplash

Klimaatverandering verhoogt het risico op malaria

, door

In de Democratische Republiek Congo breidt de ebola epidemie zich razendsnel uit buiten de oostelijke provincies waar het virus onlangs weer opdook. Gevreesd wordt dat andere delen van het land, inclusief de hoofdstad Kinshasa met 19 miljoen inwoners niet gespaard kunnen worden. Deze ebola-uitbraak wordt veroorzaakt door de zeldzame Bundibugyo-stam van het virus, waarvoor nog geen vaccin of behandeling is goedgekeurd. Tot nu toe zijn er 2000 doden te betreuren maar volgens de WHO is de kans groot dat het aantal slachtoffers hoger wordt dan bij de vorige uitbraak in 2014-2016. Er zijn niet genoeg bedden beschikbaar in de ziekenhuizen om besmette patiënten te isoleren. Onderzoekers waarschuwen dat Afrika naast deze epidemie moet rekenen op een verhoogde kans op malaria, een ziekte die vooral veel kinderen treft. Oorzaak is de klimaatverandering die voor hogere temperaturen zorgt, ook in gebieden waar deze ziekte nu nog minder voorkomt.  

De verspreiding van malaria heeft van oudsher de meeste slachtoffers gemaakt in de tropische gebieden van West- en Centraal-Afrika, waar de temperaturen doorgaans binnen het bereik liggen dat geschikt is voor overdracht van de infectieziekte door de malariamug. Daarentegen zijn sommige delen van Zuidelijk Afrika en de hooglanden van Oost-Afrika tot nu toe koel genoeg gebleven om de verspreiding van malaria tegen te gaan, waardoor de ziekte geen grote belasting voor de volksgezondheid is geworden. Dat begint nu te veranderen. Stijgende temperaturen veroorzaken ook daar meer malariagevallen. Het betekent overigens niet dat landen waar de temperatuurstijging uitgaat boven het meest gunstige bereik voor de overdracht van malaria nu van een last verlost zijn, zegt de Nigeriaanse hoogleraar Olugbenga Mokuolu. ‘Een wereld die te warm is voor malaria is geen goede wereld voor de algehele gezondheid van kinderen.’ 

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | The Family Acid

, door

Toen in 1990 Barefoot and Pregnant van The Serenes uitkwam waren alle kenners het eens: deze band zou groot worden. Heel groot. Het liep anders. Paul Dokter en Theo de Jong, de oprichters, songschrijvers, zangers en gitaristen van de band, kregen al snel een flinke afkeer van vrijwel alles wat er van ze werd verwacht als aanvoerders van zo’n grote belofte. De eindeloze reeks optredens bijvoorbeeld, waar ze altijd weer diezelfde nummers moesten spelen, want de plaat moest ook in het buitenland gepromoot worden. Of de promopraatjes en interviews, die veel te veel over de muzikanten gingen in plaats van over de muziek. Ze wilden niet over zichzelf praten, want alleen de kunst doet ertoe, niet de kunstenaar. Een kleine flard van het ongemak dat dat opleverde is hier te zien, in een documentaire over de band van Omroep Friesland die ook in zijn geheel het bekijken waard is.

Quote du Jour

Quote du Jour | De brandstichter als verkeersregelaar

, door

How the U.S. Navy Is Helping Get Oil Through the Strait of Hormuz

With Iran making ship traffic perilous, a U.S. operation offers a way out for some energy exports, stealthily shepherding tankers on dangerous journeys.

Aldus de New York Times. Zelden zat er zoveel framing in zo weinig tekst. Iran “makes ship traffic perilous”. Iran maakt het gevaarlijk. De Verenigde Staten daarentegen “help”, “offer a way out” en “shepherd” tankers. De ene partij bedreigt, de andere helpt en beschermt.

Closing Time | Lambchop

, door

Luie zomerzondagavondmuziek, van de band van Kurt Wagner. Collectief is eigenlijk een beter woord, afgaand op de indrukwekkend lange lijst van muzikanten die ooit met Wagner hebben meegespeeld, in de veertig jaar dat die actief is. Uit Nashville, dus het moet wel country zijn, niet? Het valt niet te ontkennen dat duidelijk te horen is dat Wagner vertrekt vanuit die traditie, maar hij is er de muzikant niet naar om zich iets aan te trekken van de conventies van welk genre dan ook. Een pedal steel kan prima samengaan met elektronica of een saxofoon. En een koor, geïnspireerd op een oorspronkelijk Britse vorm van kerkzang die zo hier en daar nog in gebruik is in de VS, vult een simpel liedje met banjo en gitaar aan, zoals in dit nummer van de nieuwe plaat van Lambchop. Het is nog americana te noemen, denk ik, maar zeker geen clichématige americana. En Kurt Wagner is een prettige zanger, die inmiddels een leeftijd heeft bereikt die overeenstemt met hoe hij altijd al klonk.

Closing Time | Absu

, door

De VS is in principe niet het land van de black metal, en was dat zeker niet in de jaren 90. Niettemin is dit pareltje, Highland Tyrant Attack, uit 1997 van het uit Texas afkomstige Absu.

Closing Time | Saxons & Vikings

, door

Geweldig, de melodische viking death metallers van Amon Amarth hebben blijkbaar een paar jaar geleden een nummertje gemaakt met de oude rotten van Saxon, die al actief waren in de jaren 70 en een rol speelden in de New Wave of Britisch Heavy Metal (NWOBHM). De clip van het nummer Saxons and Vikings is precies wat je zou verwachten. Nou ja, wat ik zou verwachten, check vooral of dat voor jou ook geldt.

Closing Time | How Dare I – Poppy Seed

, door

“Poppy Seed” is het pseudoniem van spoken word kunstenaar Angela Harvey. ‘How dare I’ is een van de nummers die op de soundtrack van de documentaire ‘500 Years Later – Music of the Diaspora’ staan.

In een van haar gedichten (Black is all the colours) zegt Angela Harvey:

Als je elke kleur die op aarde bestaat
in een pot zou doen, voor wat het waard is,
dan is zwart de uitkomst, de rijke beloning,
wanneer alles wat je bent eruit wordt gegoten.

Zoals het zwarte klaprooszaadje essentieel is
met zijn maximale groeipotentieel.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Volgende