Wat de Amerikaanse dreiging tot inname van Groenland zo ontwrichtend maakt, is niet alleen dat het machtspolitiek is, maar dat het machtspolitiek binnen de eigen orde betreft. Geen buitengrens waar het Westen vaker de regels oprekte, maar een binnengrens waar die regels juist verondersteld werden te gelden. En dat onderscheid is belangrijk. Groenland is formeel onderdeel van Denemarken en daarmee verankerd in dezelfde politieke en juridische gemeenschap als de rest van West-Europa. Een machtsgreep daar, zelfs al is die indirect, betekent dat ook binnen de kring van bondgenoten territoriale integriteit conditioneel wordt, en dat is funest. Een bondgenootschap werkt alleen zolang de spelers zichzelf onderling beperken.
Voor de Baltische staten is dat alles behalve een abstract debat. Estland, Letland en Litouwen hebben hun veiligheid expliciet geparkeerd bij artikel 5 van de NAVO. Die bepaling is niet slechts een juridische tekst, maar een geloofsartikel. Een aanval op één is een aanval op allen, juist omdat binnengrenzen niet ter discussie staan.
En precies daar schuurt het wanneer NAVO-leiders, onder wie secretaris-generaal Mark Rutte, verkennen of voorbereiden wat inmiddels wordt aangeduid als een “Groenlandse missie”. Officieel bedoeld om spanningen te dempen, stabiliteit te waarborgen en escalatie te voorkomen. In de praktijk oogt het als iets anders: een poging om een dreigende machtsgreep te managen door haar in te kapselen, te normaliseren en er institutioneel omheen te werken.
Dat lijkt verdomd veel op appeasement. Ook in de jaren dertig van de vorige eeuw werd het afstaan en herdefiniëren van territorium gepresenteerd als pragmatische conflictbeheersing. Ook toen ging het niet om agressie goedkeuren, maar om escalatie voorkomen. En ook toen bleek dat het toegeven aan een fundamentele normbreuk de norm zelf uitholde. Neville Chamberlain noemde het vrede, omdat het alternatief te beangstigend leek om onder ogen te zien.
Een Groenlandse missie doet iets vergelijkbaars. Ze verlegt de discussie van de kernvraag, mag een bondgenoot grondgebied afpakken van een andere bondgenoot, naar uitvoeringsdetails. Wie staat waar. Onder welk mandaat. Met welke formulering. Daarmee wordt de normbreuk niet bestreden, maar administratief verwerkt. Artikel 5 wordt politiek vloeibaar, ook al blijft het formeel bestaan. Bescherming wordt een kwestie van context en belangenafweging, niet van principe.
Voor kleine staten is dat een ramp. Artikel 5 werkt niet alleen door militaire capaciteit, maar ook door verwachting. Door het uitsluiten van twijfel. Een NAVO die zoekt naar missies om interne machtsconflicten te managen, introduceert juist die twijfel. Voor de Baltische staten betekent dat dat bescherming ineens onderwerp van interpretatie wordt en niet meer vanzelfsprekend is. En interpretatie is precies waar afschrikking verdampt.
Voor Rusland is dit misschien geen uitnodiging tot directe oorlog, wel tot het opzoeken van ambiguïteit, hybride druk, grijze zones. Niet omdat artikel 5 verdwijnt, maar omdat zichtbaar wordt dat het buigzaam is. Dat is strategisch goud. Wie ziet dat het Westen intern al bezig is normbreuken te managen in plaats van te blokkeren, begrijpt dat verdragen geen harde grenzen zijn, maar onderhandelingsresultaten met een houdbaarheidsdatum.
Daarboven hangt ook nog een ongemakkelijke vraag: wat wil Trump hierna? Want wie deze crisis benadert alsof Groenland het eindstation is, projecteert rationeel gedrag op iemand die daar structureel niet door wordt gekenmerkt. Trump denkt in momentum en niet in eindpunten. In wat werkt. In wat kan.
Groenland is daarmee een lakmoesproef, geen logistiek of diplomatiek dossier. Een NAVO die dit probeert te bezweren met een missie, herhaalt een oud misverstand: dat stabiliteit kan worden gekocht door principes tijdelijk op te schorten. De geschiedenis laat zien dat dat geen uitstel van conflict oplevert, maar uitstel van duidelijkheid. En dat is uiteindelijk altijd de duurste optie gebleken.
Reacties (9)
Het hele gebeuren is vreemd, want waarom wil Trump Groenland toe-eigenen als niets in de weg ligt om daar weer kuststtroepen te stationeren in hun al bestaande defensiegebouwen, én waar handel in grondstoffen gewoon mogelijk is ? Maar nu moeten wij die defensie gaan betalen daar, en dan ?
Het ‘voelt’ als veel drama om af te leiden vd Epsteinfiles.
Trump wil de baas zijn over heel Amerika, Noord en Zuid.
Net als Putin wil hij nog vóór zijn dood heersen over heel Noord Amerika, dus inclusief Canada en Groenland en mogelijk ook Cuba en Panama e.d. Desnoods met geweld. Daarom is hij zo’n fan van dictators die zich niks van internationaal recht aantrekken, hij wil immers hetzelfde wat Putin doet en Xi wilgaan doen.
En wij buigen mee. De EU, de grootste economische macht, met dubbel zoveel inwoners, buigt voor Trump.
De wereld wordt opgedeeld in Trump, Putin, en Xi.
Ik zou daar graag een analyse van zien, want tot zover heb ik daar nog weinig substantiële onderbouwing van gezien
De EU kan nog steeds geen vuist maken, vanwege interne verdeeldheid. Mede door de opstelling van Nederland, dat altijd vooral het trouwste Europese schoothondje van de VS wilde zijn. Hopelijk breekt een komende kabinet daarmee. Zolang het Schoofzootje er nog zit is er op dat punt weinig te verwachten.
Dat is onzin. De opstelling van Nederland is op dit moment niet waar het probleem zit. Er zijn andere landen die veel problematischer zijn. En inderdaad, voor Nederland met zijn lange traditie van goede relaties met de VS is het lastiger om de draai te maken dan voor landen die van oudsher kritischer zijn, maar er is op dit moment geen twijfel over dat Nederland ziet dat haar toekomst in de EU ligt, en niet aan de andere kant van de oceaan.
Daar gaan we weer. Je standaard-argument om kritiek af te wijzen: het had nog erger gekund, of elders is het nog erger.
Ten eerste had ik het niet specifiek over de huidige toestand, maar over de geschiedenis waar Nederland vrijwel altijd braaf achter de VS aanliep. We hebben er zo wel degelijk aan bijgedragen dat de EU geopolitiek niet echt een vuist kan maken.
Ten tweede is Nederland nu ook zeker niet heel constructief om de EU te versterken. Kijk bijvoorbeeld naar hoe de Nederlandse regering is blijven tegenstribbelen over Eurobonds ten behoeven van een Europese defensie. Deze keer is het weliswaar minder schoothondjesgedrag en meer kortzichtige Hollandse gierigheid, maar het maakt Europa zeker niet sterker in de wereld.
Edit. Nu ik er nog wat over nadenk, is het kabinet Schoof het meest anti-Europese Nederlandse kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog. Zeker aan het begin. Dat is wel wat bijgedraaid omdat er twee anti-Europese partijen zijn vertrokken. Maar beweren dat er “geen twijfel zou zijn over waar de toekomst van Nederland ligt” is bullshit.
Wat Trump doet is heel zorgelijk, inderdaad een grote bedreiging van onze veiligheid.
Maar de kritiek op het voorstel van een NAVO missie is niet terecht. Het idee is juist dat met een NAVO missie de discussie over het ‘hebben’ van Groenland verschuift naar het verstevigen van de beveiliging van het Arctische gebied, waarbij zowel de NAVO blijft bestaan als de soevereiniteit van Groenland niet meer ter discussie staat. Of Trump hier genoegen mee neemt valt natuurlijk te bezien, maar het is geen slecht idee, en goed dat Rutte met dit soort ideeën aan de slag gaat.
Er zijn een aantal goede redenen voor de EU om in dit geval de directe confrontatie zoveel mogelijk te vermijden:
– we zijn voor onze veiligheid erg afhankelijk van de VS, dat willen we niet kwijt
– de VS is groter dan Trump. Trump is over 3 jaar (waarschijnlijk) weg, en daarmee een deel van zijn obsessies. Trump is nog geen dictator, hij staat betrekkelijk alleen in zijn wens om Groenland te annexeren en de NAVO te verlaten. In de tussentijd wil je geen onherstelbare beschadigingen.
-Trump reageert onvoorspelbaar op confrontatie, het kan zo maar verder escaleren, en Trump helpen steun te vergaren voor een aanval op Groenland.
in dit geval kan uitstel zomaar afstel betekenen. Beter ambiguïteit over het commitment van de VS, dan het op de spits drijven en het einde van de NAVO triggeren.
Vooral belangrijk dat de Europese landen elkaar vasthouden en elkaar in elk geval te hulp komen, of de dreiging nu van Rusland of van de VS komt. Daar zit de bescherming van je principes.
Dat Trump zich nog (?) niet definitief heeft gevestigd als dictator lijkt me inderdaad een belangrijke vaststelling. De peilingen zijn beroerd voor de Republikeinen, de druk over de Epstein files blijft bestaan en de midterms komen eraan. En dus beginnen er scheurtjes te ontstaan binnen de Republikeinse partij. Die er achter de schermen altijd al waren: het is een publiek geheim dat nogal wat Republikeinen in het congres eigenlijk niks moeten hebben van Trump. (Dat ze zich daar niet openlijk voor uitspreken maakt ze tot opportunistische lafaards, maar dat is weer een heel ander verhaal.) Tijd proberen te winnen lijkt me daarom inderdaad niet zo’n slecht idee. Het is niet ondenkbaar dat de machtsbasis van Trump in de loop van dit jaar instort.
Ja, dat zijn belangrijke kanttekeningen. Ik ben echter niet optimistisch dat Trump over drie jaar weg is (hij kan een vice-president worden met een sokpop-president bijvoorbeeld), of dat zijn gedachtengoed weg is als hij het veld ruimt. Of sterker nog, dat het gedachtengoed van Trump hetgeen is waar we bang voor moeten zijn.
Ik ben op de middellange termijn banger voor Vance en al wat daarachter zit.