Zomergasten

Lol :)
Update: De nieuwe column over de zomergasten aflevering met Leon de Winter is hier te vinden.

Goede kunst gaat vaak over Kunst, een hoop goede films gaan over Film en goed theater bijna altijd over Theater. Zo gaat goede televisie ook vaak in meer of mindere mate over Televisie zelf. De mooiste programma’s verwijzen vaak op een of andere manier naar het gekozen medium.
Een van de meest extreme voorbeelden hiervan is het jaarlijks terugkerende Zomergasten van de VPRO. In dit tv-programma wordt immers een gast drie uur lang ontleed aan de hand van door hem of haar gekozen beeldmateriaal. Nu ben ik zelf een enorme fan van televisie en ik kijk dan ook altijd aan het eind van de lente uit naar de zomer, waarin ik lekker een hele zondagavond binnen goede televisie kan gaan kijken.

Een van de leukste dingen van Zomergasten is het gesteggel over de presentator, die ieder jaar weer opnieuw wordt bepaald door de VPRO redactie. Sommigen doen het goed en mogen nog een jaartje of wat blijven en sommigen bezwijken onder de druk van de grachtengordel-intelligentia.
Dit jaar is de presentatie-eer aan Joris Luyendijk, ex-middenoosten-correspondent voor NRC en NOS. Hij heeft onlangs een naar verluidt bijzonder aardig boek geschreven en mocht nu een zestal gasten bevragen. Na twee van deze gasten luidt mijn oordeel:

Hm.

Bij de eerste gast, Jeltje van Nieuwenhoven viel Luyendijk in ieder geval niet volledig door de mand, hij leek oprecht geinteresseerd in van Nieuwenhoven en haar keuzes maar tot een echt gesprek OF een echt interview (twee verschillende mogelijkheden) kwam het nooit echt. Daarvoor kaatste teveel van Luyendijks vragen af op van Nieuwenhoven en waren haar keuzes te voor de hand liggend en niet-prikkelend. In reacties van anderen op het optreden van Luyendijk werd de hoge frequentie van de brede lach van Luyendijk nogal vaak aangehaald, vaker negatief dan positief (VIVA forum).

De tweede gast, Nederlands bekendste kunstenaar Joep van Lieshout, was misschien nog lastiger tot een gesprek te verleiden. Elke poging tot psychologisering van Luyendijk met een hoog Freud-gehalte strandde. Ergerlijker was het constante gehinnik van Luyendijk elke keer dat hij het woord ‘Polyester Penis’ mocht zeggen. Ook het woord ‘Ballen’ was aanleiding voor constante hilariteit bij Luyendijk, die van tevoren al aan had gegeven toch al niet zo heel veel van de door van Lieshout meegebrachte kunst te begrijpen. Dat van Lieshout mooie dingen mee had genomen en als afsluitende film er een van de meesterlijke Werner Herzog had gekozen zorgde toch voor een bovengemiddeld goede televisieavond.

Joris Luyendijk heeft nu twee keer kunnen oefenen en het rapportcijfer tot nu toe is een vijfeneenhalfje. Dit kan echter helemaal ten goede of kwade omslaan met de confrontatie van volgende week: die met israel-havik Leon de Winter. Potentie, potentie! Ik zit zondag weer klaar voor drie uurtjes superieure, elitaire televisie. Hopelijk met een ontketende presentator.

  1. 4

    Met van Lieshout viel niets te beginnen. Het enige dat hij wilde zeggen was: de kunstenaar maakt kunst, omdat hij/zij niet anders kan. Dan ben je snel uitgeluld.

    Ik vind Luyendijk een verademing vergeleken bij de schrijvers die zich als interviewer vermomden (Zwagerman, Palmen), maar hun eigen ego in de weg vonden van een goed interview. Luyendijk luistert in elk geval naar z’n gasten en vraagt geïnteresseerd door.

    Ik wist trouwens niet eens dat er een VIVA-forum was. Toch eens gaan kijken..

  2. 5

    Ik zapte langs en bleef nu niet es hangen. Na drie minuten en twee vragen besloot ik dat dat hoofd van Luyendijk me niet aanstond en zapte verder. Natuurlijk heel oneerlijk, maar ik dacht, deze man ziet er niet uit als een goed interviewer. Geen goed TV hoofd in elk geval. Het lijkt erop dat mijn intuitie toch niet voor niets was.

  3. 6

    Ik moet zeggen dat ik de eerste tien minuten Luyendijk ook als een verademing ervoer na vooral Connie Palmen (ik vond Zwagerman wel meevallen). De ‘traditie’ van schrijvers als presentator is trouwens uberhaupt een vreemde. Maar goed, drie uur verademen gaat mij ook te ver. Op een gegeven moment moet een zomergastenpresentator gewoon in staat zijn om meer uit een gast te halen dan dit.

  4. 7

    In algemene zin begrijp ik eerlijk gezegd niet waarom de presentatoren elk jaar in de zeik worden gezet. Vele zomergasten hebben gewoon zelf helemaal niets interessants te melden of te laten zien.

    Van Lieshout heeft me totaal niet duidelijk kunnen maken waarom beeldende kunst nu zo interessant is. Hij gaf zelf aan het begin aan dat dat z’n doel van de avond was. Jammer, niet gelukt.

    Ik vrees voor de presentatoren dat zij de kop van jut zijn voor hun eigen redactie.

  5. 9

    @Astronaut:

    Het is de taak van de presentator om een interessant gesprek te forceren, ongeacht de fragmenten. Nu had hij aan zowel van Nieuwenhoven als aan van Lieshout inderdaad geen makkelijke sparringpartner, maar hij probeerde ook niet echt iets.

    Maar met Leon de Winter moet er toch wel iets uitkomen lijkt me. Ik hoop alleen niet dat het een vrijblijvend stuk pro-israelische propaganda wordt. Maar zoals ik al zei: it can go both ways.

  6. 10

    Ik vond de presentator wel verfrissend, ontwapenend en gevat. Echt doorvragen durfde hij niet, Van Lieshout kwam met een hoop gegrinnik weg. Heb die met Van Nieuwenhoven gemist, vond de fragmenten van Van Lieshout erg leuk. Ik ben benieuwd naar het gesprek met De Winter, hopelijk durft Luyendijk dan wel wat kritischer te zijn.

  7. 11

    Joris L. is een uitstekend journalist. Ik ben het eens met de stelling dat hij tenminste oprecht geinteresseerd is en er niet voor zichzelf zit, hetgeen van vele voorgangers bepaald niet gezegd kon worden. Maar Joris is wel erg nerveus en soms is zijn gepsycholiseer wat ehm geforceerd. Toch won hij punten door Jeltje te laten erkennen dat wat zij eerst voor seksisme aanzag toch gewoon algemene botheid was van Wim Kok versus Karin Adelmunt. Joris durft dus, ondanks zijn bescheidenheid en nerveuze opstelling, op basis van steekhoudende argumenten zijn gast te bekritiseren. Dit geeft ons hoop voor zondag. Kan iemand Joris de uitstekende analyse van ThinkThank over De Winter en Marijnissen toesturen, zodat hij wat munitie heeft? Van Marga van Praag en haar zeer slechte ronde-tafel-gesprek met prominente Joden hoeft Joris het niet te hebben (zie ander topic).
    PS Kan iemand een linkje verzorgen naar dat topic van ThinkThank?

  8. 13

    Heb 4 afleveringen (op video) afgekeken, Jeltje, Leon de Winter, Halina Reijn en Ad Verbrugge.
    Ik vind Joris Luijendijk héél verfrissend, durft te laten zien dat hij het soms ook niet begrijpt.
    Geef hem volgend jaar weer een kans.

Zomergasten

Gisteren was het voorlopig weer de laatste uitzending. Hopelijk begrijpen ze bij de VPRO zelf ook wel dat het zó niet goed is. Drie uur lang zittend op een harde stoel aan de keukentafel, met hard licht in een kaal decor: dat werkt dus niet. Op deze manier is het gewoon een gesprekje zoals in Netwerk, maar dan veel langer. Voorspelbaar, oppervlakkig en saai.

Wat moeten ze dan veranderen? Heel simpel: Zomergasten moet weer een gesprek worden. Die ultrakorte fragmentjes, allemaal precies even lang, zijn de dood in de pot. Sommige dingen kunnen kort, andere dingen moeten gewoon wat langer. Weg met dat draaiboek. We zien wel waar we uitkomen. Lekker onderuit in een luie stoel, cognacje erbij, voeten op tafel. De interviewer moet iemand zijn met ervaring, iemand die de gast verleidt tot verrassende uitspraken, iemand die het gesprek kan sturen als dat nodig is. Het hoeft helemaal niet de hele tijd zo gezellig te zijn. Een goede interviewer vraagt dóór, en jaagt zijn prooi ook wel eens op de kast. Dan wordt het spannend.

Joost Zwagerman is niet de goede man voor Zomergasten. Gisteren was het alsof hij voor het eerst op visite was bij zijn aanstaande schoonmoeder. De hele tijd beleefd glimlachen en oppervlakkig babbelen. Uiteraard hangt het voor een groot deel ook af van de gast. Die vrouw die er gisteren was is duidelijk alleen mediageniek omdat het toevallig de eerste vrouwelijke hoogleraar economie was. En vanwege haar blauwe ogen. Ze strooit met oppervlakkige platitudes die scoren in de media: mannen kiezen een vrouw op het uiterlijk, vrouwen kiezen een man om zijn geld. Enzovoort. Een cadeautje voor elke babbelrubriek in kranten, tijdschriften en op radio en teevee. Allemaal ‘wetenschappelijk’ bewezen natuurlijk. Verder heb ik haar niet op diepe inzichten of interessante opvattingen kunnen betrappen. Wat ik wél moet toegeven: Ironisch genoeg zou ze zelf als bewijs kunnen dienen voor haar stelling dat ‘mooie’ mensen meer verdienen, gelukkiger zijn, enzovoort. Want als zij een ‘lelijke’ man zou zijn geweest, was ze a) geen hoogleraar en b) geen Zomergast. Zeker weten.

  1. 15

    Ik vroeg mij af, zou hoogleraar Henriëtte aan SM doen? En zo ja voor welke rol zou zij dan gaan? Zou ze haar leiderschap de sm-kelder in extrapoleren? Of verlangt zij dan juist een onderdanige positie?

    Het zijn van die vragen waar ik van wakker kan liggen.

  2. 18

    Verplicht gokken met aandelen, nice rolemodel. Ze lijkt op onze vorige ministerette van onderwijs, maar dan zonder zachte gee.
    Nee, geen moeder, meesteres! Je zag het aan zijne onderdanigheid Zwagerman. Ze kenden hun rol.

  3. 19

    Ik zag eerder een pot dan een SM-meesteres in mevrouw Maassen. Maar dat rijmde niet met die eet-aftrek-scene uit LGB. Misschien is mevrouw Maassen wel een hedonist? Toch waren haar keuzes prima. Heb soms veel gelachen om de door haar gekozen fragmenten. Haar analyse was af en toe wel een beetje laag bij de grond, geef toe. Maar ze was een verademing na Paul de Leeuw en Drie van Agt. Ging nergens over. Ook ik ergerde me trouwens aan haar idee dat alles in het leven om economie en geld draait. Vrouwen zouden bijvoorbeeld voor mannen met geld kiezen… Ik heb geen geld maar wel een lekker wijf. Wetenschappelijk gezien zou het aantoonbaar gemaakt moeten worden dat ook dat kan…

  4. 22

    Opzich vond ik professor dr Henriëtte erg kil overkomen, maar ze had wel de kenmerken van een lekker wijf.

    Misschien had ze even moeten gaan dansen op de arti-tafel of Zwagerschwanz een lapdance moeten aanbieden. Of ben ik nu sexistisch bezig?

  5. 23

    Kijk, dat bedoel ik dus. Een marathon-interview op teevee en we weten nog steeds niks komma nada van de gast, zelfs niet zoiets fundamenteels of ze lesbisch of van wat voor soort seks ze houdt (SM? En zo ja? Dominant of onderdanig? etc).

  6. 24

    Help me eens even: wat betekent OMG ook al weer?

    Het mooiste fragment vond ik trouwens dat stukje van die oude man, die werd geholpen door zijn buurvrouw om een stok en een looprek te krijgen.
    “Hallo, hier is Neuteboom. Hij is invalide en heeft behoefte aan een stok en een looprek. Weet ú daar raad op?”
    “Nee, Neuteboom, van nummer 53. U spreekt met nummer 55… Een stok en een looprek”.
    “Nee ik heb geen registratienummer”.
    Etc.

  7. 25

    @Nimo: precies dat fragment was een paar weken geleden bij Maandag Prinsjesdag, slordig vond ik.

    Ik denk trouwens niet dat uiterlijk van invloed is op een hoogleraarschap, daarvoor heb ik teveel lelijkerds zien rondlopen. Maar aan de andere kant; ze was zo oppervlakkig (al die semi-wetenschappelijke quotjes stonden gewoon in de Cosmo), op basis waarvan is ze dan hoogleraar geworden?

  8. 26

    Ze werkt een paar kamers verderop, ik zal haar eens diep in de ogen kijken tijdens een inter-facultaire borrel. Misschien eindig ik die avond dan nog wel opgesjord aan een gotisch hemelbed met een appeltje in mijn mond ?

  9. 27

    ik heb al wat hoogleraren mee mogen maken, maar ik weet het niet meer zeker. Zeker weet ik wel dat er geen van in dienst zou willen nemen. Onhandig volk en nog duur ook en nutteloos, soms opwindend maar meestal oerlelijk