WW: Atoomklok richting ISS

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Zonnewijzer (Foto: Flickr/betta design)

Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens. En dat geldt zeker voor de klok die straks in het International Space Station zal gaan tikken. De atoomklok die in het kader van het Atomic Clock Ensemble in Space (ACES)-project naar het ruimtestation wordt gebracht zal een nieuwe standaard in precisie gaan neerzetten.

Sinds de vroege geschiedenis zijn mensen al bezeten van tijdswaarneming en -meting. De oudste zonnewijzers dateren uit de achtste eeuw voor Christus en nog geen vier eeuwen later ontstonden de eerste klokken met tandwielen. Met de uitvinding van de constante eigenschappen van de slinger in de zestiende en zeventiende eeuw brak een nieuw tijdperk van precisie aan. Ondanks dat vele kleine uitvindingen de precisie van de klokken verbeterden kwam de volgende grote sprong voorwaarts pas in 1955 met de uitvinding van de atoomklok.

Bij atoomklokken wordt als kleinste tijdseenheid de overgang tussen twee energiestadia van Cesium-atomen gebruikt. De officiele definitie van een seconde is 9.192.631.770 van deze overgangscycli. Om deze overgangen te meten worden de atomen eerste afgekoeld en dan verhit en versneld om hun stralingsfrequentie te achterhalen. Dit proces wordt helaas licht beinvloed door het zwaartekrachtveld van de aarde. Een smetje op het precisieblazoen van de atoomklok dus.

In microgravitatie (bijna-0 zwaartekracht zoals die heerst in het International Space Station) kunnen de afgekoelde Cesiumatomen blijven hangen in het meetgedeelte van de klok. Hierdoor is een langer meetmoment mogelijk, dat leidt tot meer accurate tijdswaarneming. De ISS klok zou 100 keer nauwkeuriger moeten zijn dan de klokken die nu al in GPS satellieten zijn geinstalleerd.

Ook de tijdswaarneming blijft dus up-to-date en past zich aan aan de tijdsgeest. O tempora o mores.

  1. 1

    Ab initio, ad mortem.
    Kon je, in die tussentijd, op mensen maar net zo de klok gelijk zetten….

    O mores: wie weet komt er ooit een tijd dat we de klok afschaffen. Want, goed beschouwd, bestaat een groot deel van het leven uit de race tegen dat kreng.

  2. 3

    Dat bedoel ik nou: krijg ik 6 minuten later al een reactie terug. Dank Joost. Overigens komt de gelinkte theorie er ook op neer dat we ooit geen klokken meer nodig hebben?

    Wat wel lovenswaardig is aan het plan de atoomklok te verhuizen, is de poging een gemaakte afspraak over minuten en seconden zo precies mogelijk te registreren. Halfslachtig uitgevoerde afspraken leiden alleen maar tot correcties, waardoor je je afvraagt wat we eigenlijk aan zo’n afspraak hebben.

    Gewone klokjes, waardeloos spul. Ik kijk hier op de pc: 21:22 op een reiswekkertje: 21:34 en op mijn mobieltje 21:21. Mijn gevoelstijd zegt dat het echter veel later is ( te lang gewerkt vandaag).

  3. 4

    Houden ze met die atoomklok ook rekening met de vertraging van de aardrotatie vanwege getijden en de losse aardkern?
    Anders moeten ze over zoveel jaar omhoog om dat ding gelijk te zetten.

    Op zich is tijd wel een nuttig iets. Het zorgt ervoor dat niet alles tegelijk gebeurd.

  4. 5

    @4: Dat kunnen ze dan wel weer hierbeneden korrigeren.

    Alles kan niet tegelijkertijd gebeuren, ‘gebeuren’ betekent dat zodadelijk iets net iets anders is dan daarnet. Zonder tijd heb je eeuwige(?) stilstand, zoals ook in de link van #2 beschreven.