De langverwachte aanval op Iran is gestart. Het doel lijkt het omverwerpen van het regime, al blijft het Trump, dus strategische consistentie is vaak ver te zoeken. Ook het nucleaire programma is een doel, hoewel het de vraag is in hoeverre dat echt bestaat. In ieder geval kan Trump straks claimen dat hij opnieuw een oorlog heeft ‘beëindigd’, nadat hij die zelf heeft aangezwengeld.
Het idee dat een externe militaire ingreep in een land leidt tot een stabiele transitie blijft hardnekkig. De recente geschiedenis geeft weinig aanleiding voor optimisme. Irak en Libië laten vooral zien hoe snel staten kunnen desintegreren zodra het centrum wegvalt.
Binnen Iran bestaat brede onvrede. Protesten van de afgelopen jaren tonen dat vooral jongeren verandering willen. Tegelijkertijd vertaalt die onvrede zich maar zeer beperkt in steun voor buitenlandse interventie. De angst voor chaos, burgeroorlog en economische instorting weegt zwaar. Bovendien geeft een aanval het regime directe munitie om oppositie als buitenlandse pion weg te zetten.
Stel dat het regime valt. Dan begint het probleem pas. Er ligt geen breed gedragen alternatief klaar. Oppositie is versnipperd en jarenlang onderdrukt. In dat vacuüm duikt de naam van Reza Pahlavi op, de zoon van de laatste Sjah. Hij profileert zich als seculier alternatief, gesteund door delen van de diaspora. Maar binnen Iran is zijn draagvlak minder vanzelfsprekend. De sjah-periode staat zowel voor stabiliteit als voor repressie en afhankelijkheid, en hij wordt door velen met wantrouwen bekeken.
Veel Iraniërs zoeken eerder een republikeinse vorm met legitimiteit dan een restauratie van de monarchie.
Regime change van buitenaf blijft een sprong in het onbekende. De kans dat het leidt tot controle is klein. De kans dat het bestaande structuren breekt zonder iets stabiels terug te zetten is aanzienlijk groter.
Reacties (37)
Het idee dat het regime gaat vallen terwijl het land van buiten wordt aangevallen, lijkt me sowieso grenzeloos naïef. Een deel van de bevolking zal zich juist des te fermer achter dat regime scharen, ook al gaat het economisch slecht.
Het is ook vrij eenvoudig voor de ayatollahs om filmpjes van Iraniërs die juichen omdat het complex van Khamenei is gebombardeerd in te zetten als propaganda: zie je wel wat een verraders de tegenstanders van ons regime zijn! Vooral als er burgerslachtoffers vallen bij die bombardementen – hetgeen al gebeurd is: een Israëlische raket raakte een basisschool in Zuid-Iran, waarbij tientallen slachtoffers zijn gevallen.
Zo’n regime valt enkel als de VS erin zouden slagen om het uit het zadel te wippen tijdens een grondoffensief. Maar zo eenvoudig als destijds in Irak en Afghanistan zal dat niet zijn.
Het alternatief is dat de onvrede zo groot wordt onder de bevolking en delen van het overheidsapparaat, dat georganiseerde burgergroepen erin slagen om het regime tot aftreden te brengen. We hebben dat gezien in de DDR in 1989 en in Oekraine in 2014.
In Portugal vond er in 1974 een bloedeloze coup plaats door legerofficieren, de zogenaamde ‘Anjerrevolutie’. Maar dat zie ik in Iran niet gebeuren, aangezien de militairen daar hun bevoorrechting te danken hebben aan het regime, en volledig zijn geïndoctrineerd.
Ik denk dat een grondoffensief tegen Iran niet moeilijker hoeft te zijn dan tegen Irak.
Het lijkt mij sterk dat er in Iran veel enthousiasme is om te gaan vechten tegen de VS.
Dat burgers de regering in de DDR (en in Oekraïne) ten val brachten, lukte mede doordat de DDR-regering niet de onderdrukking tot het uiterste opvoeren wilde.
In Oekraïne speelde waarschijnlijk mee dat delen van het veiligheidsapparaat ook niet tot het uiterste wilden gaan, en dat de centrale regering de macht deelde met oligarchen.
De Iraanse overheid lijkt veel minder bereid tot concessies dan de regering van de DDR destijds.
(als we kijken naar de aantallen slachtoffers – ik ben geen expert).
Ik zie het Iraanse regime inderdaad ook niet ineens een draai maken. Wat een verschil maakt, is dat de voormalige DDR als onderdeel van de Sovjet-Unie in de praktijk een satellietstaat was van Rusland, en dat de grote leider van de zowel Rusland als de Sovjet-Unie, Michael Gorbatsjov, niet bereid was om tanks naar Oost-Duitsland te sturen om de opstandige Oost-Duitsers in het gareel te houden.
Het communistische spel was uitgespeeld, en zelfs de ministerraad van de DDR besefte dat. De enige die het nog niet doorhad, was Erich Honecker. Maar die was dan ook van een eerdere generatie, toen de Hongaarse Opstand (1956) en de Praagse Lente (1968) hard werden neergeslagen.
En ook stakingen in Oost-Duitsland trouwens. Ik herinner me een interview van een ministerieel staflid, die verhaalde hoe Walter “Niemand hat die Absicht eine Mauer zu Errichten” Ulbricht mopperend stond toe te kijken hoe zijn ministers met elkaar zaten te bakkeleien hoe ze een staking in de staalindustrie het beste konden aanpakken.
Ulbricht vond dat maar slappe hap: de enige manier om met dergelijke uitingen van onvrede om te gaan was lik-op-stuk, harde repressie, met ferme hand; gewapende troepen op afsturen, desnoods enkele tientallen amokmakers afknallen, anders zou men in het hele land gaan rellen. De mensen moesten niet het idee krijgen dat je kont openlijk tegen de krib werpen wat opleverde.
Ik denk inderdaad dat het Iraanse regime dezelfde mentaliteit heeft – en bovendien zal hebben geleerd van de ervaringen in Oost-Duitsland en de Sovjet-Unie rond 1990. Je kunt wel ‘soft’ gaan en proberen te hervormen, maar het resultaat is dat het systeem ineenstort.
Het idee dat je misdadigers als Trump en Netanyahu, hun argumentatie serieus moet nemen is op zich al bespottelijk.
Het zijn alles behalve vredestichters.
De bombardementen van Trump hebben zowiezo niet als doel dat het volk van Iran bevrijd wordt.
Dus de kans op het omver werpen van het regime is nihil.
De omstandigheden om het regime omver te werpen door een militaire aanval, lijken mij wel gunstiger dan in Irak:
– er zijn al grootschalige protesten geweest
– de bevolking schijnt behoorlijk opgeleid te zijn
– in Irak werden de shiïeten achtergesteld door Saddam Hoessein
(al weet ik niet of in Iran vergelijkbare etnische spanningen bestaan)
Iran wordt ook niet verscheurd door concurrende krijgsheren zoals in Afghanistan het geval was vóórdat de Taliban de macht grepen.
Maar het kan hooguit lukken bij een heel goed voorbereide actie, en dat zal niet gebeuren onder Trump.
Jetten spreekt over een bruut regime, maar zou liever voor de diplomatieke weg gaan. Nou daar heb je wat aan. Je steunt zo een oorlogsmisdadiger en iemand die schijt heeft aan internationaal recht. Tot zover D’66 in een domrechts kabinet.
Jij vindt dat wij het Iraanse regime moeten steunen? Dat zijn ook oorlogsmisdadigers
Jij vindt dat we altijd bommen moeten gooien op onderdrukkers? Nou er zijn nog bommen genoeg.
Waarom ontwijk je de vraag? Je hebt kritiek op de reactie van Jetten, maar bent zelf niet bereid te benoemen wat die reactie dan wel zou moeten zijn.
Ik zie niet zo snel een alternatief. Ja, het zonder concrete aanleiding aanvallen van een land en uitschakelen van het leiderschap zoals Trump doet is zorgwekkend (al is er een duidelijk recent precedent door een ander lid van de veiligheidsraad). Maar moeten we dan in de bres springen voor een regime dat nog maar een paar weken geleden tienduizenden demonstrerende burgers van de straat heeft geschoten en al decennialang in de hele regio terreur zaait?
Lijkt mij niet. Maar misschien dat jij nog wel reden ziet om het Iraanse regime te steunen?
Jij bent voor een wereld zonder rechtsorde?
Is het een rechtsorde als een machtig land dat uitsluitend opereert met het oog op het eigen belang en dat optreedt als politiemacht van de wereld zonder het internationaal recht te onderschrijven, bepaalt wat er gebeurt?
Nee, natuurlijk niet. Ik denk dat je me verkeerd begrijpt?
Hoe moet ik je dan begrijpen?
Zie je wel waar ik op reageerde? Ik reageerde op de stropop die cerridwen losliet op Reinaert.
Reinaert beweert dat Jetten met zijn uitspraak een oorlogsmisdadiger steunt.
Ik heb Jettens reactie niet gelezen, dus ik weet niet of het klopt.
Maar hij schrijft niet dat wij het Iraanse regime steunen moeten.
precies, daarom was het een stropop. Puur getrol.
Maar hij impliceert dat wel. Want een scherpe veroordeling van de aanval op Khamenei betekent in deze context steun voor het Iraanse regime.
Ik vind dat persoonlijk bepaald niet aantrekkelijk, dus ik begrijp wel waarom Jetten zich op op de vlakte houdt.
De internationale rechtsorde is al dood, al een tijdje, voor zover die ooit heeft bestaan. We moeten ons verhouden tot de realiteit van dit moment. Het beschermen van dictatoriale regimes die ons slecht gezind zijn zou in die wereld niet mijn eerste prioriteit hebben. Die ligt wat mij betreft bij het Iraanse volk. Hoe dit voor hun uitpakt is nog erg onduidelijk.
Het is inderdaad onduidelijk hoe dit voor het Iraanse volk uitpakt (afgezien van de directe doden door de bombardementen natuurlijk).
Maar het doel van de bombardementen is niet dat het Iraanse volk bevrijd wordt.
Trump kan straks beweren dat hij de wereld een stuk veiliger gemaakt heeft, omdat Khameini dood is en dan is zijn ego weer genoeg gestreeld.
Misschien komen er in Iran opnieuw protesten vanuit de bevolking, en dan worden die opnieuw neergeslagen door duizenden burgers te vermoorden.
Een passende reactie zou volgens mij zijn erop te wijzen dat bombardementen niet genoeg zijn om Iran democratisch te maken.
De enige die dat impliceert ben jij.
Tja…
De bijdrage van Reinaert is kort en onduidelijk.
Steunt Jetten een massamoordenaar als hij zegt dat het een bruut regime is?
(Dat het regime van Iran bruut is, lijkt mij een feit. Een open deur zelfs.)
cerridwen trekt waarschijnlijk verkeerde conclusies, maar Reinaert maakt ook niet duidelijk wat hij bedoelt.
Een poging dan.
Ik vind het regime in Iran meer dan bruut en van mij mag het vallen. Tegelijk vind ik het handelen van Trump, en zijn Israëlische maat verwerpelijk, ongefundeerd, risicovol, schijnheilig etc. Ook hun regering mag wat mij betreft vallen “onthoofd” worden. De reactie van ons kabinet getuigt wederom van de koopmansgeest en is amoreel: “het zijn gecompliceerde tijden” etc.
Het geweld lost niets op, het gevaar van escalatie is groot. En geen enkel land zou buiten het internationaal recht om mogen handelen. De VS, het westen verliezen in rap tempo alle geloofwaardigheid. En onze regering met daarin D’66 neemt op zijn best geen standpunt in, zoals Wilders I.
De gegeven rechtvaardiging is op heel veel regimes van toepassing, we kunnen overal wel oorlog gaan voeren.
En neen er was nog bij lange na geen nucleaire dreiging of sprake van operationele ballistische raketten. De eigen inlichtingendiensten van de VS gaven dit aan.
Wilders I nam geen standpunt in over de massamoord op weerloze, ongewapende burgers. Dat is wat anders dan een aanval op een misdadig regime. Al is die aanval zeker ook afkeurenswaardig.
Ik vind het best begrijpelijk dat Jetten (als premier van Nederland, en dus niet als leider van zijn partij) een nietszeggende reactie geeft. Ik zou in die positie ook vooral willen voorkomen om iets te zeggen dat propagandisten aan de ene of de andere kant kunnen gebruiken.
Wilders I zou hier waarschijnlijk volmondig steun hebben uitgesproken voor de aanval. Ik begrijp dat er vanuit de rechtervleugel van de VVD kritiek is dat Jetten dat niet heeft gedaan.
Je mag de reactie van Jetten begrijpelijk vinden, ik vind de reactie van Spanje vele malen beter.
En hoezo moet je rekening houden met propagandisten? Hoe dan ook zullen die iets vinden.
Over de reactie van Rutte zwijg ik maar, wat een …..
Hmja. Je kan een aanval toch veroordelen zonder daarmee het regime te steunen dat aangevallen wordt? De andere kant op: als je de aanval niet veroordeelt, steun je dan het genocidale Israël en de VS van Trump?
Trump en Israël laten ook duidelijk blijken niet zoveel op te hebben met de oppositie, aangezien ze een oppositielid dat al 17 jaar onder huisarrest staat hebben vermoord, en dat smoesje over kernwapens gelooft inmiddels ook niemand meer
Hier gaat alleen maar ellende van komen, en niks goeds voor het Iraanse volk
Dat is gewoon een vlees-noch-vis-reactie waar hij zich geen buil aan kan vallen.
Rob Jetten = Mark Rutte 2.0
Ik spreek mijn ergernis uit over de reactie van Jetten, alsof Wilders I niet weg is geweest.
Het kan altijd erger:
https://www.nrc.nl/nieuws/2026/02/28/liveblog-iran-a4921056#upd20260302191402
Rutte 2.0 gaat veel verder.
De USA en Israël hebben de internationale rechtsorde, voor zover die bestond, volledig de nek omgedraaid. We leven nu in het wilde westen.
Waarom zou Trump dit doen?
Een visie:
https://www.youtube.com/watch?v=QiNsRu2E1As
Sorry, kunt u in woorden samenvatten wat beweerd wordt?
ik wil niet filmpjes gaan kijken in een discussie.
Het is een kort verhelderend betoog op MSNow. Naar mijn idee prima passend en inhoudelijk.
Maar de samenvatting staat grofweg hieronder #6 Frank789.
Aanvullend daarop wordt er ook verwezen naar de miljarden die bij Trump, zijn familie en aanhang binnenkomt via de oliesjeiks ook al jaren vijanden van Iran en hun geestelijk leiders. Follow the money.
Follow the money, inderdaad.
Enkele anonieme accounts schijnen een heleboel geld te hebben binnengehaald op goksite (al noemen ze zich niet zo) Polymarket, door in te zetten op 28 februari als datum van de aanval. Allemaal kort voordat die werkelijk begon. Rond de ontvoering van Maduro schijnt er ook zoiets te zijn gebeurd.
Het zal niet het doel van de aanval zijn geweest. Maar de mogelijkheid om op deze manier misbruik te maken van voorkennis bestaat, en het ligt voor de hand dat Trump & co er misbruik van maken, om zo ook nog wat te profiteren van hun eigen oorlogszucht.
“It may be because of what’s in the Epstein files … it may be blackmail, it may be corruption … but it is not about America’s interests.”
“Israël has told the US what to do.”
https://www.facebook.com/reel/919449284148876
Het zou kunnen dat Trump gechanteerd wordt, het zou ook kunnen dat hij gewoon niet nagedacht heeft.
Het bombarderen van een ander land voelt voor Trump (en Hegseth) waarschijnlijk alsof hun favoriete voetbalteam een doelpunt scoort.
(die indruk krijg je als je de kinderachtige reacties (en emoji’s) ziet toen Hegseth en een paar medewerkers de bombardementen op Jemen toejuichten).
Trump is verre van een genie, maar “gewoon niet nagedacht…”, zo dom zijn hij en zijn adviseurs nou ook weer niet.
Bij Irak hadden ze nog een vaag idee om er democratie te brengen, bij Venezuela en Iran is het gewoon een kwestie van de top uitmoorden en meteen weer wegwezen.
Dus ze laten de bevolking in de steek in de chaos, zij moeten zelf maar in opstand komen of zich alweer laten afslachten en onderwerpen door de elitetroepen ten faveure van de nieuwe dictator die wél de voeten van Trump kust.
Ik zou me vooral niet teveel voorstellen van het denkvermogen van Trump. Of van Hegseth. En adviseurs die kritisch tegengas zouden kunnen geven hebben ze er allang uitgegooid. Types als Trump luisteren alleen naar adviseurs die zeggen wat ze graag willen horen. In dit geval zou dat wel eens Netanyahu kunnen zijn.
Ik ga er nog steeds van uit dat er een kliek in het Witte huis zit die alles aan Trump voorkauwt, waaronder die engerd Stephen Miller.