Wereldtemperatuur | Jaaroverzicht 2010

Zoals gebruikelijk hier de maandelijkse update van de afwijkingen van de temperatuur wereldwijd. Maar omdat het jaar 2010 afgelopen is dit maal een iets andere vorm. Eentje met vooral heel veel extra grafieken.
 
Volgens mijn samengestelde trend is het jaar 2010 niet het warmste jaar sinds de metingen geworden. 2010 verliest met 0,07 graden van 1998. Een weinig significant verschil. Het overzicht met de temperatuurafwijkingen per jaar laat zien dat alle jaren na 1998 ruim boven het gemiddelde lagen. Het 10-jaarsgemiddelde heeft dan ook een duidelijke lijn omhoog.
 
En we begrijpen dat u door de recente koude decembermaand denkt dat het misschien allemaal wel meevalt. Maar laat u niet in de luren leggen door lokale kortetermijnverschijnselen. Er is nauwelijks sprake van een trendbreuk voor Nederland.



En kijk als tegenwicht bijvoorbeeld eens naar de situatie in Canada. Of neem een stukje december (toen het hier zo koud was) en kijk naar Groenland (op die site staan nog veel meer fraaie foto’s en grafieken).
Dat laatste plaatje is overigens niet gemaakt met thermometers maar met observaties van “the Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) on NASA’s Aqua satellite.”
 
De reeksen van Nederland zijn weer mooi opgesteld door onze reaguurder MP, waarvoor dank. Hieronder de jaarreeks met het de lopende gemiddelde. U kunt een hele grote PDF-versie downloaden.

En hieronder de overzichten van de vier seizoenen in Nederland door de eeuwen heen:


Lente

Zomer

Herfst

Winter

 
 
Dan nog een mooie plaat van 2010 volgens NCDC:

Hier nog een mooi filmpje van de maanden van 2010 met soms extreme verschillen op een aantal continenten (moving gif, 1Mb).

Al dit fraais en nog veel meer van deze pagina (via MP).

Nog niet genoeg grafiekjes over het klimaat gezien. Hier dan nog een filmpje over CO2 door de eeuwen heen (via Geencommentaar.nl)

 
 

En als toetje, zodat anderen weer voer hebben om ons feitenmensen gewoon “klimaatalarmisten” te kunnen noemen hier nog een link naar een klimaatrampenwereldkaart.

De wereldtemperatuuroverzichten zijn gebaseerd op de metingen van UAH MSU, RSS MSU, GISS, Hadcrut3, NCDC en JMA. We nemen daar maandelijks het gemiddelde van en bepalen ook nog het gemiddelde over alle metingen van de afgelopen 36 maanden (3 jaar) en 132 maanden (11 jaar).

  1. 1

    Fraaie grafieken..warmer indeed ..fijn in de shorts bbq’n..(wie wat waar daarbuitengelaten)..maar is dat nu erg? Ik vind van niet, altijd zo geweest de mondiale klimaat-verschuivingen en de mens volgt de fijne plekjes. Al vanaf, recent gezien dan, pakweg 18K geleden..de Löss-gordel volgend vanuit de eerste fijne temperatuurplek (Noord afrika) van jager/verzamelaar naar sedimentair naar verhuizingen.

    Als de mens op bepaalde plekken de geologie niet wil volgen..is dat te verwijten..toch?

    Stel: Nederland begint over te lopen dan durf ik te stellen dat het geheel elders een fijn plekje zoekt (ergens in de Oeral b.v.) in in no time weer floreert. In plaats van te blijven hangen op terpen en gebruik van bootjes.

  2. 6

    De Deense wijn is al aardig in trek, maar als de druiven op Groenland gaan groeien is dat wel zuur voor Nederland.

    Het doorzetten van de opwarming, terwijl de activiteit van de zon veel rustiger is dan in de vorige cyclussen is wel een veeg teken.

  3. 14

    Jaja stijgende temperaturen, maar kan iemand mij uitleggen waarom het dan toch gewoon januari is?! Een niet ontkend is een dag niet geleefd. :-)

  4. 18

    Nu we toch in hehalingen vervallen, wil ik ook wel weer mijn steentje bijdragen. Is 0,6 graden stijging op eeuwbasis nu zo schokkend. Ik vind van niet.
    En mocht het verkeerd uitpakken (die temepratuurstijging dan),dan kunnen we altijd nog druiven gaan plukken op Groenland.

    Kijk nu naar al die allochtonen om je heen die de laatste 20-30 jaar naar Nederland zijn gekomen. Die voelen zich hier toch ook thuis, die hoeven niet meer zo nodig terug naar hun land van oorsprong en doen hun best hier te blijven. Zo zal dat ook met ons gaan op Groenland, wellicht tesamen met een Turkse pizzabakker in Godthab.

    http://www.lonelyplanet.com/greenland/nuuk-town-godthab/restaurants/other/grill-pizza-bar

  5. 19

    @Harry: De uitdaging in deze discussie zit in het goed begrijpen wat de huidige gegevens ons nu zeggen. De 0,8 graden in een eeuw (niet 0,6) is niet schokkend. Maar dat is niet de trend van de laatste 10 jaar. Die zit al boven de 2 graden per honderd jaar. En dat past nog steeds binnen de modellen zoals IPCC aangaf. En in die modellen versnelt de opwarming de komende 20 jaar nog om dan uiteindelijk op een tempo tussen de 2 en 4 graden per eeuw uit te komen. Met alle gevolgen van dien.

  6. 20

    @17, Dat is het probleem ook niet (althans, diegenen die dit nog bestrijden zijn eigenlijk niet serieus te nemen). Punt van (legitieme) discussie is de oorzaak van de stijging. Wij, mensen hebben eigenhandig in nog geen 200 jaar tijd de koolstofcyclus van onze planeet ingrijpend veranderd. Enerzijds door grootschalig bossen te kappen. En anderzijds door het verbranden van fossiele brandstoffen die honderden miljoenen jaren in de aardkorst ware opgeborgen en uit de bestaande biogeochemische cycli ontrokken zijn. Hierdoor is de balans van de natuurlijk koolstofcyclus verstoord. De mate waarin die verstoord is en de mogelijke gevolgen hiervan zijn het discussiepunt. Kop van jut: het IPCC. Enerzijds door de ‘ontkenners’, die menen dat alles zwaar overdreven is, anderzijds door mensen als James Hansen, die menen dat het IPCC nog veel te bagatelliserend is.

  7. 23

    Blijf het knap vinden dat er altijd weer iemand komt met een selectieve meting voor een selectieve periode waaruit dan blijkt dat het toch net weer anders ligt.
    Zonder duidelijk te maken waarom de gepresenteerde data van diverse metingen over veel langere tijd niet correct is.

  8. 24

    Nu wil ik overigens best accepteren dat een 10-jarige trend van -0.0002 K/jaar niet veel betekent. Maar Steeph, JIJ maakt een claim over de laatste tien jaar. En die klopt niet.

    Dan gaan verkopen dat dat maar een arbitraire periode is als iemand die claim weerlegt geeft op zijn zachts gezegd een deuk in je geloofwaardigheid.

  9. 25

    Het past helemaal in onze traditie van sportvissen, kijken hoe gras groeit en het langebaan schaatsen. Voor de buis rondetijden noteren. De laatste dertien rondjes nagenoeg vlak, geen verval maar ook geen versnelling. Maar we zien gewoon wat we willen zien, MS neemt de laatste 10 jaar en Steeph komt met een selectieve meting van 100 jaar. Ondanks het vlakke schema van de laatste rondjes ziet Aristeranthropos Brynnar een exponentiële stijging. Ik zie weinig voortekenen die wijzen op een verhoging dan wel verlaging voor het jaar 2011. Over een jaartje schrijven we waarschijnlijk weer een rondje vlak bij : 14 jaar zonder significante opwarming. Het blijven natuurlijk dan wel voorlopig de warmste 14 jaren ooit gemeten (m.u.v. 1999 en 2000). Is de uitspraak ” de opwarming gaat steeds sneller ” nog wel op zijn plaats?

  10. 26

    @MS: “en die klopt niet”. Leg uit, wat klopt er niet aan? Kloppen de gebruikte cijfers niet? Maak ik een rekenfout? Doe ik verkeerde aannames?

    En ja, een grafiek van maar 10 jaar van 1 meting met specifieke correcties als bewijs aanvoeren dat de tienjaar trend anders is, is weinig overtuigend.

  11. 27

    Leg uit, wat klopt er niet aan? Kloppen de gebruikte cijfers niet? Maak ik een rekenfout? Doe ik verkeerde aannames?

    De trend van de laatste tien jaar zit niet boven de 2K/eeuw, zoals jij beweert. Dat is niet zo heel erg want decennia zijn niet zo heel lang, dus trends zijn relatief klein. Maar keihard blijven ontkennen dat je fout zit met je opmerking over de trend van de laatste 10 jaar maakt dat ik je van verregaande “confirmation bias” verdenk.

    En ja, een grafiek van maar 10 jaar van 1 meting met specifieke correcties als bewijs aanvoeren dat de tienjaar trend anders is, is weinig overtuigend.

    Valt het muntje niet? Jij brengt dit naar boven. Kijk maar: “Maar dat is niet de trend van de laatste 10 jaar. Die zit al boven de 2 graden per honderd jaar”.

    PS: GISS heeft een trend van de laatste tien jaar van +0.07K per decennium (+0.7 K per eeuw), NOAA van +0.013K/decennium (+0.13K per eeuw). HADCrut dus van -0.002 K/decennium (-0.02K per eeuw). GEEN van alle dus maar in de buurt van de door JOU vermeldde trend van meer dan 2K per eeuw die zichtbaar zou moeten zijn in de laatste tien jaar.

  12. 29

    Zelfs als je probeert te zeggen dat de laatste tien jaar de trend van pak ‘m beet afgelopen 30 jaar niet noemenswaardig omlaag brengt kom je niet boven de 2K/eeuw, en in sommige meetreeksen zelfs onder die trend.

  13. 30

    @19,

    Steeph,

    Je schrijft : “Maar dat is niet de trend van de laatste 10 jaar. Die zit al boven de 2 graden per honderd jaar. ”

    Eerlijk gezegd zie ik ook niet hoe je nu aan een trend van 2 graden per honderd jaar komt.

    Zou het kunnen dat Harry het verschil tussen 1880 en 2010 heeft bekeken ? (ongeveer 0,65 in deze grafiek) waarom kijk je alleen naar de laatste 100 jaar als je 130 jaar data hebt?

    En vanaf welk jaar is nu CO2 een rol als dominant sturende factor gaan spelen? want daar gaat het tenslotte om : De opwarming t.g.v broeikasgassen.

  14. 31

    @28, Steeph,

    Dus de trend voor de komende eeuw bepalen we door de laatste twee decades met elkaar te vergelijken???… Ik neem aan dat je zelf al een beetje nattigheid voelt? Tja dan hadden ze in 1970 toch gelijk om een nieuwe ijstijd te voorspellen, de trend tussen 1950 en 1970 gaf toen tenslotte aan dat er 2 graden afkoeling zou gaan volgen :)

  15. 32

    @Herman en @MS: Zucht. Het enige dat ik aangeef is dat de huidige trend (op basis van het elfjaarsgemiddelde) op 2k/eeuw zit (de laatste twee decennia) en dat dit overeenkomt met de verwachtingen/modellen van het IPCC.

  16. 33

    Ergens heb ik het gevoel dat in 2050 deze discussie nog loopt. Het is dan inmiddels een graad warmer maar er wordt geroepen dat hieruit niet afgeleid mag worden dat het in 2100 nog wel eens een graad warmer zou kunnen zijn.
    Nee, dat klopt, dat kan je niet zeggen.
    Alleen als het gros van de modellen aangeeft dat het wel zeer waarschijnlijk is en de waarnemingen ondersteunen de modellen, dan is het volgens mij slim om het wel aan te nemen.

  17. 34

    Steeph,

    Het enige dat ik aangeef is dat de huidige trend (op basis van het elfjaarsgemiddelde) op 2k/eeuw zit (de laatste twee decennia) en dat dit overeenkomt met de verwachtingen/modellen van het IPCC.

    Nee, dat zei je niet. Je zei dat de laatste tien jaar de trend zelfs boven de 2K/eeuw zit. Kijk maar: “Maar dat is niet de trend van de laatste 10 jaar. Die zit al boven de 2 graden per honderd jaar“. En dat is niet waar.

    Maar zelfs de trend van 2K/eeuw over de afgelopen 30 jaar is arbitrair. EDIT: waarbij aangetekend zij dat dit wel de termijn is dat er satelietgegevens beschikbaar zijn. Die acht ik iets beter in staat zoiets hondsingewikkelds als de gemiddelde temperatuur voor de aarde te berekenen.

    Ergens heb ik het gevoel dat in 2050 deze discussie nog loopt. Het is dan inmiddels een graad warmer maar er wordt geroepen dat hieruit niet afgeleid mag worden dat het in 2100 nog wel eens een graad warmer zou kunnen zijn. Nee, dat klopt, dat kan je niet zeggen.

    Ik interesseer me voor de waarnemingen. Jouw gevoelens en verzuchtingen zijn hoogstens een indicatie voor mij om “confirmation bias” te vermoeden. De waarnemingen laten vooralsnog geen indicatie voor rampspoeden zien.

  18. 35

    PS: Een van de wat hardere aanwijzingen voor een runaway greenhouse effect dat naar voren wordt gebracht is dat de verwarming van troposfeer gepaard lijkt te gaan met een verkoeling van de stratosfeer. Als mechanisme hierachter wordt dan de geringere uitstraling van de troposfeer genoemd.

    De afkoeling lijkt de afgelopen 15 jaar niet door te zetten.

  19. 36

    @33,

    Steeph, iedereen heeft wat mij betreft de vrijheid zijn eigen trend definitie te hanteren en naast de (door mij zeer gewaardeerde) Sargasso thermometer mag je :

    “Had ik misschien moeten formuleren dat het 11 jaars gemiddelde van nu 0,2 boven het 11 jaars gemiddelde van 10 jaar geleden zat. Ergo, trend= 2K/eeuw.”

    Als Sargasso trend definitie bestempelen.

    Waarschuwing : Je loopt dan wel de kans dat je dan ergens in 2018 met een negatieve trend zit, en dat is dan ook mijn antwoord op de vraag; hoe lang loopt deze discussie nog? : uiterlijk tot 2018, mogelijk eerder door extreme gebeurtenissen hetzij naar boven, hetzij naar beneden.

  20. 37

    @10 AB: als je een paar Vinex-wijken neerzet op Groenland of in de Sahara krijg je daar vanzelf ook een UHI.

    @12: ik heb geen idee Steeph, maar als je ’s morgens vroeg vanuit de stad de polder inrijdt, kun je het UHI-effect zelf waarnemen.

    Er zijn natuurlijk ook Urban-Heat-Island-deniers, maar die worden volgens mij door de kustverdedigingsindustrie betaald.

    Ik wil wel een weddenschap aangaan, dat 2011 (wereldwijd) kouder zal zijn dan 2010 en ook kouder dan 1998.

  21. 38

    Hans, leuke opmerking over draadloos CO2 op die site van je. Ik hoorde onlangs dat Google een datacentrum in Groningen gaat neerzetten want dat staat lekker dicht bij de megakolencentrale die daar gebouwd gaat worden. Wat bleek was dat zo’n google-datacentrum ongeveer evenveel stroom trekt als de stad Groningen (Ik citeer het journaal, dus de gebruikelijke slagen om de arm houden).

    Nu zie je iedereen panieken over CO2, maar dat doen ze dan wel op het internet. De gotspe schijnt iedereen te ontgaan. Net zo’n gotspe als Richard Branson, eigenaar van een vliegtuigmaatschappij, die zij aan zij met Al Gore gezeten een prijs uitloofde voor mensen die met briljante oplossingen zouden komen om CO2 uitstoot omlaag te krijgen. God, wat heb ik gelachen, zeg.

  22. 40

    Hans Verbeek, wat jij hier nog doet is mij een raadsel. Je “antwoorden” op op UHI zijn echt van het niveau Richard de Mos. Wel weer fijn dat er een andere partij voor je is om op te stemmen straks!

  23. 44

    Nadat de alarmisten wereldwijd nog maar één term hadden om klimaatsceptici te definiëren, (holocaust)deniers, hebben de Nederlandse alarmisten een variant bedacht, namelijk PVV-stemmer, c.q. -aanhanger.

    Maar ja, wat moet je als je alleen nog maar kunt roepen “the science is settled” of met oneindige links kunt repliceren?

  24. 45

    Zeg Harry, wie is er eigenlijk “alarmist”? Ik lees in veel media n.l. niet anders dan over een nieuwe ijstijd. Ondanks dat mijn tuin elk jaar bijna 6 maanden lang een gletsjer imiteert, denk ik dat met een nieuwe ijstijd we pas echt doomed zijn… Dussss

  25. 46

    @MP: bedankt voor het interessante materiaal.
    Middelen van temperatuurreeksen geeft helaas geen uitsluitsel over het UHI-effect.
    Het is juist interessant om plattelandsmetingen te vergelijken met meetstations, waar de bebouwing de laatste 20 jaar sterk is toegenomen (zoals De Bilt, Zestienhoven en Schiphol)

    Het UHI valt strikt genomen onder de noemer menselijke invloed op het klimaat.

  26. 47

    Hans Verbeek, je weet dondersgoed, dat indien er sprake is van UHI bij een station, dat daar voor gecorrigeerd wordt. En je hebt ook in de eerste link van MP kunnen lezen dat de Bilt gecorrigeerd is daarvoor. Je weet ook dat UHI al vele malen besproken is op Sargasso, maar het herhalen van al lang en breed weerlegde claims is wel weer leuk voor die paar mensen die seven zo erg missen.

  27. 48

    @Hans,

    Zomaar middelen hebben ze dan ook niet gedaan…ze hebben naburige meetstations gebruikt om te kijken of de reeksen inhomogeen zijn en of er valse trends zijn. Natuurlijk hoe meer meetstations gebruikt worden hoe beter, maar het is maar zeer de vraag of dat het beeld zal veranderen. Ik zou zeggen ga je UHI hypothese testen.

  28. 49

    @Majava,
    Ik lees inderdaad ook dat kranten, papieren tijgers met een sleets gebit, volop met dat nieuws komen.
    Even een oude krantenwijsheid:
    Goed nieuws is geen nieuws en het lijkt erop dat veel weblogs dit motto hebben overgenomen (GS, Sargasso, etc.)
    En ik geef toe, met een nieuwe ijstijd zijn we pas echt in de aap gelogeerd.

  29. 50

    @44,@ Hans, ed.
    Wat moet je met een in jouw ogen ongeloofwaardig en misschien beangstigend verhaal over klimaat verandering, dat wetenschappelijke organisaties (IPCC) nu uitdragen en dat politiek verankerd is ??

    Het antwoord is eenvoudig: Ga zelf het klimaat bestuderen. Dit is niet moeilijk, althans voor iemand zijn middelbare school kennis wis en natuurkunde nog paraat heeft. De rapporten, tijdschrift artikelen en soms los daarvan resultaten van onderzoek staan op internet. Ik geef daarvan ook links op mijn site http://www.genevo.nl/images/klimaat.pdf Mijn conclusies zijn :

    Dat de belangrijkste tekortkoming van de IPCC wetenschap is dat zij niet goed uitdragen dat men (nog) niet goed weet wat de oorzaken zijn van de zeer grote natuurlijke klimaatveranderingen, die er altijd op Aarde zijn geweest. Op enkele punten verkondigt het IPCC zelfs aperte onjuistheden over de klimaat geschiedenis. Dit komt doordat wetenschappers niet onafhankelijk denken, maar elkaar napraten en altijd met de kudde mee willen. Wetenschap is namelijk niet alleen de waarheid zoeken, maar ook een sociaal gebeuren.

    Wat betreft het probleem van het versterkt broeikas effect door de mens heeft het IPCC ed echter goede argumenten, aanvankelijk alleen theoretisch (natuurkundig), maar dat wordt de laatste decennia steeds meer bevestigd door de cijfers.

    We moeten dus verwachten dat de opwarming tgv het broeikas effect exponentieel verloopt (eerst langzaam , daarna snel). De temperatuur fluctueert tgv natuurlijke schommelingen, zoals de zon ed. en op de lange termijn is ook door natuurlijke factoren opwarming waarschijnlijk.

    Als je eerlijk bent en je controleert de wetenschap zie je al gauw dat het probleem reëel is en zeer groot.

  30. 51

    @50 Willem: ik probeer me serieus te verdiepen in het klimaat, maar ik kom dan steeds meer zaken tegen die afbreuk doen aan de theorie van het versterkte broeikaseffect.
    Ik leerde over El Nino, PDO, Arctische Oscillatie, over de Kleine IJstijd en het magneetveld van de zon.
    Het KNMI vertelde me over de afname van de luchtvervuiling sinds 1980 en de afname van het aantal mistdagen.

    Het Urban Heat Island kende ik al uit mijn jeugd. In de binnenstad van Delft blijven de grachten als er tussen de weilanden al geschaatst kan worden.

    Ongetwijfeld levert de mens een bijdrage aan de schomelingen in het klimaat. Maar we zijn geen heer en meester. De invloed van de mens zal alleen nog maar afnemen, omdat onze energiebronnen opraken.
    Dat is geen populair verhaal, de toekomst wordt geen pretje.

  31. 52

    @Hans,
    Het punt is dat allerlei natuurlijke factoren,zoals jij benoemt ‘El Nino, PDO, Arctische Oscillatie, over de Kleine IJstijd en het magneetveld van de zon’ en het vergroot broeikaseffect elkaar onverlet laten. Ieder heeft zijn eigen effect op het klimaat en wat wij ervan merken is het totaal effect van allerlei factoren, die elkaar versterken of verzwakken. De gevolgen van van deze factoren op het klimaat maakt het eigelijke broeikaseffect niet kleiner. Ze zorgen er wel voor dat de temperatuur onder constant broeikas effect steeds op en neer gaat. Dat geldt ook voor de aerosol vorming bij luchtvervuiling. Meetfouten door urban heating bijvoorbeeld wordt steeds meer een marginaal probleempje door de toenemende mogelijkheden om temperaturen te meten: direct, indirect, met satelieten, enz. De invloed van het het broeikaseffect is als bij een soort pomp die door steeds meer toestroming effectiever gaat werken tot die aan het maximum komt bij dit gasgehalte. Het effect is nu nog vrij klein, maar wordt steeds groter en zal gedurende ca 100 jaar blijven toenemen, als de emissies en concentraties van de gassen vanaf nu constant zouden blijven(, maar er is felle toename van de gassen)

  32. 53

    @Willem Schot: ik zie dat anders, volgens mij zijn er genoeg negatieve feedbacks in het klimaatsysteem, zoals bewolking en meer verdamping. Deze zullen het versterkte broeikaseffect binnen de perken houden. En de CO2-uitstoot zal ongetwijfeld gaan dalen omdat de fossiele brandstoffen opraken.
    Maar bedankt voor deze beschaafde gedachtenwisseling.

    @47 majava: volgens mij wordt geen enkel meetstation in NL gecorrigeerd voor toegenomen bebouwing. De thermometer op Schiphol staat nog op dezelfde plek als 30 jaar geleden, maar er is een hele stad rond het vliegveld gebouwd.

    @48 MP: op mijn blog kun je lezen dat de temperatuur in de Bilt ’s nachts sneller is gestegen dan overdags.
    Dit verschil kan mede ontstaan zijn door meer bebouwing en asfalt in de omgeving van De Bilt.

    UHI-effecten kunnen een deel van de opwarming na 1975 verklaren. Als we doorgaan met bouwen, dan kan de temperatuur (met name ’s nachts) nog verder oplopen.
    Maar ja, de kredietcrisis steekt daar een stokje voor.

  33. 54

    @Hans,

    Maar ook het broeikaseffect zal de nachttemperaturen verhogen, hoe haal jij de twee effecten uit elkaar? Een bewolkte nacht is immers warmer dan een heldere nacht.

    En nogmaals CNT analyse is niet gebaseerd op alleen De Bilt (maar 23 stuks), dat staat duidelijk beschreven in de documentatie. Dan moeten andere reeksen -na correctie- ook in sterke mate beïnvloedt zijn door UHI.

    Misschien denk je dat ze niet genoeg rekening houden met valse trends in de data, dat er meer onderzoek nodig is op basis van meer naburige (landelijke) meetstations, maar ik denk dat in het geval ze vermoeden dat er een UHI effect optreedt daar wel degelijk serieus naar gekeken wordt. Ik zou een uitgebreidere analyse ook interessant vinden, maar om de opwarming in centraal Nederland voornamelijk toe te schrijven aan UHI gaat mij op dit moment een beetje te ver.

    In Tokyo is UHI effect zeer sterk, en daar wordt voor gecorrigeerd, dus wetenschappers zijn zich terdege bewust en doen hun best daarvoor te corrigeren (zie ook hier, kijk vooral naar de figuren, en niet naar de flauwe tekst)

  34. 55

    Maar ook het broeikaseffect zal de nachttemperaturen verhogen, hoe haal jij de twee effecten uit elkaar?
    Helemaal met je eens.

    de opwarming in centraal Nederland voornamelijk toe te schrijven aan UHI gaat mij op dit moment een beetje te ver.
    Dat ben ik ook met je eens.
    Als nu 25% van de opwarming door UHI wordt veroorzaakt en ook nog eens 25% door afname van luchtvervuiling.
    Dan blijft er nog maar weinig opwarming over die veroorzaakt wordt door allerlei natuurlijke factoren en het versterkte broeikaseffect.

    Het gaat mij te ver om de opwarming in NL voornamelijk toe te schrijven aan de gestegen CO2-concentratie.

  35. 56

    Voor de mondiale temperatuur gegevens zie: http://www.ncdc.noaa.gov/cmb-faq/anomalies.html Ook metingen van het zeewater zijn hierin verwerkt. Verstoringen door Urban Heating kunnen voor de laatste decennia waarschijnlijk beter gecorrigeerd worden dan die uit het verleden, waarover veel spaarzamer gegevens bestaan. Ook in de 19e eeuw was er al veel extra warmte straling in de woongebieden. Het idee is dus dat het verschil in temperatuur tussen toen en nu, de gemeten opwarming, door fouten vanwege UHI eerder kleiner wordt dan groter.

  36. 58

    @Steeph

    Het klopt nog steeds niet wat je zegt:

    Het enige dat ik aangeef is dat de huidige trend (op basis van het elfjaarsgemiddelde) op 2k/eeuw zit (de laatste twee decennia) en dat dit overeenkomt met de verwachtingen/modellen van het IPCC.

    Nee, het is overeenkomstig die verwachtingen; het zou (nog net) kunnen passen in die verwachtingen als je een standaard statische foutnmarge van 5% acceptabel vind. Maar jij porbeert te vertellen dat de trend deze eeuw een van 2K/eeuw is.

    Had ik misschien moeten formuleren dat het 11 jaars gemiddelde van nu 0,2 boven het 11 jaars gemiddelde van 10 jaar geleden zat. Ergo, trend= 2K/eeuw.

    Dan NOG zit je niet eens in de buurt van 2K/eeuw.

    Jij, en met jou velen in de klimatologische discipline, bent alleen maar aan het kijken of het positieve-feedback-model kan kloppen. Maar niemand heeft een model gemaakt dat een netto negatieve feedback heeft. Zo wordt er nooit gekeken of de waarnemingen zich aan dat model houden. En dat is een verkokerde blik.

  37. 59

    Heb je hier iets aan, ms?
    model vs metingen

    @Hans Verbeek, ik zie dat je je eigen interpretatie hanteert van UHI en niet de standaard ontkenners bull. Niet dat het veel uitmaakt, want verder dan je gevoel, en ‘zou kunnen’, kom je niet en je hebt niets om je beweringen hard te maken.
    @Willem Schot: Is het slordigheid dat je IPCC neerzet als een wetenschappelijk orgaan dat onderzoek doet? Ik stoor me er in elk geval daar aan, omdat het niet zo is.

  38. 62

    @59 Het IPCC noemt zichzelf wel a scientific body, http://www.ipcc.ch/organization/organization.shtml Ik heb ook niet beweerd dat het IPCC zelf onderzoek doet. Met de IPCC wetenschap bedoel ik de publicaties van het IPCC en de trends daarbij, ook zoals dat verder uitgedragen wordt door de wetenschappers. Hier specifiek prof S. Ramstorf: http://www.pik-potsdam.de/~stefan/ wat betreft de oorzaken voor de heftige klimaatveranderingen in het pleistoceen. Daar ben ik het niet mee eens.

  39. 63

    @ms: Je hebt gelijk. En ik was ook stom om me toch weer in die discussie te laten trekken (vanwege een omgekeerde bewering). Mijn voornemen was om gewoon alleen de cijfers te presenteren. Conclusies mogen andere trekken.

  40. 64

    @ms,
    Ik denk dat het een misverstand is te denken dat je de positieve en/of negatieve feedback bij temperatuurverandering zo gemakkelijk kan kwantificeren. Ga eerst maar eens kwalitatief na waar deze feedbacks uit bestaan en waar ze door veroorzaakt worden. Daarna zal je de moed voor forcast naar tijd en intensiteit je wel in de schoenen zakken.

  41. 65

    @Steeph,

    Maar ik heb het idee dat we op een belangrijk punt stuiten. Je moet maar een grafiek maken met hoe hard het veranderd. Dus ΔT tegen de tijd. De modellen die rampspoeden voorspellen behelsen een escalerend broeikaseffect. Dat zou het beste tevoorschijn moeten komen in zo’n grafiek.

    @Willem Schot

    Maar als het allemaal zo duivels moeilijk is, waarom zijn er dan wel modellen met een positieve feedback en een ontzettend lage natuurlijk variabiliteit? Waarom zijn er dan eigenlijk überhaupt modellen met voorspellingen? En hoe verder we komen, des extremer die voorspellingen. Je zou denken dat voortschrijdend inzicht daartoe leidt, niet waar? Maar wie schetst mijn verbazing als blijkt dat de trend gemeten sinds de IPCC voorspellingen gepubliceerd zijn effectief vlak is (grosso modo). Zelfs met afgelopen warme jaar meegenomen. En als het nou gewoon de troposfeer was dan allez, dan kom het nog wel gewone variabiliteit zijn. Maar de stratosfeer koelt ook al niet af.

    http://hadobs.metoffice.com/hadat/images/update_images/global_upper_air.png

  42. 66

    @ms: ja, ΔT / Δt noemen we de eerste afgeleide. De temperatuursverandering per jaar. Die was positief tussen 1980 en 1998, maar schommelt nu al jarenlang rond nul. (<0,1 graad per decennium)

    Ook interessant is de tweede afgeleide: die laat zien of het temperatuursverandering per jaar nog verder toeneemt.

    Reclamespotjes kijken leert je dat er eerst een probleem geschetst wordt en daarna iets verkocht kan worden. De modellen en de voorspellingen moeten het klimaatprobleem schetsen en het klimaatbeleid zal het probleem oplossen.

  43. 69

    @ms,

    Ja omdat het op 133 maanden gecentreerd is. Paneel 2 is een lopend gemiddelde van 133 maanden. Paneel 3 zijn lineaire trends gebaseerd op 133 maanden ~ 11 jaar.

    Je kunt het ook op 1 jaar baseren maar dan krijg je veel ruis. Wil ik best doen hoor, wordt dan vanavond

  44. 70

    Ik heb eigenlijk een ander verzoek. Zou je dan ook 1910-1950 erbij willen doen?
    Overigens dank je voor de moeite, ’t wordt gewaardeerd.

  45. 71

    @ms,
    Ik heb mij niet zo verdiept in deze modellen. Het lijkt mij echter dat je op fysische grond kan inschatten wat de opwarming is tgv de gemeten broeikasgassen sec. Als de gemeten temperatuur hoger uitvalt is er een positieve feedback, die dan in feite het saldo is tussen de negatieve en positieve feedback (@ Hans). Deze trend kan je naar de toekomst doortrekken.

    Als je echter de factoren van positieve en negatieve feedback, zoals die in de natuur werken tracht te inventariseren, wat ik wel gedaan heb, krijg je de indruk dat die voorspellingen boterzacht zijn. Vooral op biologische grond is waarschijnlijk dat na een opwarming eerst de positieve feedback door de heterotrofie (bacteriën, dieren) domineert en dat de negatieve feedback door de autotrofie (algen planten) volgt, waarbij ook de heterotrofie uitgeput raakt, zodat het evenwicht herstelt. Verder worden de broeikasgassen als CO2 ook door de opwarming zelf geproduceerd, zodat de positieve feedback een vicieuze cirkel is, de opwarming zichzelf versterkt en dus uit de hand kan lopen. Een voorbeeld van zo’n koppel: Meer broeikasgassen door de mens → opwarming→meer heterotrofe organismen→ meer broeikasgassen → opwarming→meer broeikasgassen. Zie verder op mijn site: klimaat, blz 100-116, vooral 111-113.

    Verder geven de grafieken van de link en die van MP de indruk dat de opwarming binnen de klimaat systemen dus wrs door versterkt broeikaseffect steeds meer gaan domineren over de invloed van de zon fluctuaties. De temperatuur daling van de stratosfeer is waarschijnlijk hierdoor na ca 1990 gestopt, terwijl je vanuit de zonvariatie een voortzetting van die daling verwacht. Ook zie je op de onderste twee grafieken dat de negatieve correlatie tussen de GCR en de temperatuur trend verdwijnt na ca 1990. Ook deze negatieve correlatie berust op zonfluctuatie.

  46. 72

    @Willem Schot: het is ook zeer de vraag of de huidige menselijke CO2-uitstoot nog lang volgehouden kan worden. Misschien stijgt de CO2-uitstoot nog een paar jaar (door China en India), maar fossiele brandstoffen beginnen op te raken en de economie zal flink krimpen.
    Ook uit dit oogpunt bekeken zijn de voorspellingen van het IPCC boterzacht.

  47. 73

    @Hans 72,
    Dat perspectief is nog alarmerender dan een klimaatcrisis, want als die brandstoffen binnen enkele decennia opeens op zouden zijn breekt platgezegd de ‘pleuris’ uit. De mensen zullen zich dan zeer onvriendelijk worden en oorlogen op grote schaal zit er dan dik in. Dat gebeurt namelijk al als een groepje bijgelovige idioten aanslagen pleegt (11-09-2001). Politici zijn namelijk nog dommer en aggressiever dan dronken pubers in het uitgaansleven. Ze slaan er gewoon direct op en niet met de blote vuist en ook niet met een honkbalknuppel, maar met alles vernietigende wapens.

    Wat dat betreft is het maar gelukkig dat we nog over grote voorraden beschikken en buffers hebben. Men kan namelijk ook uit steenkool benzine ed maken. Het langzame opraken maakt overschakeling op altenatieve bronnen gemakkelijker, misschien dan wel zonder geweld.

    De klimaat crisis is echter sowieso niet beslecht met het plotselinge of langzame opraken. Als de broeikasgassen vanaf nu niet meer verder stijgen, dan gaat het opwarmingseffect ervan toch nog lang door. Bovendien zijn de brandstoffen niet de enige bron van het verhoogd broeikaseffect.

  48. 74

    En Hans Verbeek doet in 72 weer een Hans Labohmpje en stelt gewoon dat alles fossiel na een paar jaar opraakt, alleen maar om die laatste zin te kunnen neerschrijven, dat het IPCC rotte voorspellingen maakt.

    Want het is gewoon -alweer- niet waar. Kijk deze link even en scroll naar fig.16 en 17. En dan vraag ik nog eens: gaat er minder CO2 uitgestoot worden of niet?

  49. 75

    @73: er is een groot verschil tussen reserves in teerzand of onder de oceaanbodem en olie in tankers en opslagtanks.
    Heel veel aardolie- en steenkoolreserves zijn economisch nooit exploiteerbaar.

    @74: majava, je linkje werkt niet.
    Misschien kun je eens googlen op peak-oil en peak-coal.

  50. 76

    In preview deed ‘ie het wel… Hier dan de hele zwik:
    http://www.eia.doe.gov/oiaf/ieo/world.html

    Peak-dit en dat maakt niet echt veel uit tot het echt uitgeput raakt. Er werd en de komende decennia zal er gewoon geproduceerd worden naar vraag. Er is een poos relatief weinig kolen opgegraven, maar nu olie schaarser en duurder is (vanwege die groeiende vraag), maakt kolen weer een opmars. Olie zal alleen niet minder opgepompt worden, want de vraag blijft hoog. Google jij Schoonebeek maar eens op news.

  51. 78

    Het lijkt mij echter dat je op fysische grond kan inschatten wat de opwarming is tgv de gemeten broeikasgassen sec.

    2 W/m2 per verdubbeling van het CO2 gehalte. Komt ongeveer neer op een dikke graad K verhoging.

    Als de gemeten temperatuur hoger uitvalt is er een positieve feedback, die dan in feite het saldo is tussen de negatieve en positieve feedback (@ Hans). Deze trend kan je naar de toekomst doortrekken.

    Ho. Nu ga je ervan uit dat wat je hebt waargenomen het gevolg was van een verhoging van CO2. Zo snel als blijkt dat dat net zo goed natuurlijke variabiliteit kan zijn geweest heeft dat grote gevolgen voor de trend die je naar de toekomst doortrekt. Vandaar (ondermeer) dat eindeloze gezeik over die hockeystick.

    Verder geven de grafieken van de link en die van MP de indruk dat de opwarming binnen de klimaat systemen dus wrs door versterkt broeikaseffect steeds meer gaan domineren over de invloed van de zon fluctuaties.

    Ik zie dat heel anders.

    De temperatuur daling van de stratosfeer is waarschijnlijk hierdoor na ca 1990 gestopt, terwijl je vanuit de zonvariatie een voortzetting van die daling verwacht.

    De lagere stratosfeer zou afkoelen omdat de uitstraling van de troposfeer eronder kleiner werd: Het werd gepresenteerd als belangrijk bewijs dat de temperatuursverhoging in de troposfeer een gevolg was van een verandering van de energiebalans; van de stijging van CO2 dus.

  52. 79

    @majava

    Olie zal alleen niet minder opgepompt worden, want de vraag blijft hoog.

    Dus de wereld-olieproductie neemt nooit meer af? Dat is fysiek onmogelijk.

    @Willem

    Men kan namelijk ook uit steenkool benzine ed maken.

    Via kolenvergassing en het Fisher-Tropsch proces. Voor de tweede wereldoorlog was kolengas zo’n beetje de norm. Het probleem is echter dat je klaarblijkelijk doet alsof kolen nergens anders voor nodig zijn. De hele huidige steenkoolproductie kan ruwweg zo’n 10 miljoen barrels olie equivalent maken per dag produceren. Momenteel produceert de wereld meer dan 80 miljoen barrels olie. Dat moge als indicatie gelden.

  53. 80

    @79: ik heb het dan even over nu en wellicht nog een 20 jaar lang. Ik denk dat er meer Schoonebeekjes komen en dat men ook meer gaat winnen op “onmogelijke” plaatsen. Zo zal de productie ongeveer gelijk blijven aan wat het nu is. Pas daarna gaat het zakken. My best guesstimate.

    En vertel mij eens wat die andere forcing is (geweest), waar je mee komt in #78. Alle natuurlijke forcings zitten n.l. al in de hokkiestik.

  54. 81

    @ms 78 en 79,
    Misschien wat kort door de bocht, maar de enige mogelijkheid om het effect van alleen de CO2 en de andere gassen te onderscheiden van de feedback die daarmee gepaard gaat lijkt me toch dat je een theoretische waarde moet hebben voor het kale broeikas effect. Je moet dan inderdaad ook nog corrigeren voor de natuurlijke fluctuaties, maar door naar de langere termijn te kijken kan je daarvan een indruk krijgen.

    Wat betreft de temperatuur van de stratosfeer is de invloed van de zon variatie daarop: de extra uv straling die bovenin de stratosfeer wordt geabsorbeerd en de vorming van extra ozon (broeikasgas) dat daarmee gepaard gaat. Maar dat is dus niet de onderste stratosfeer. De theorie dat die zou afkoelen door verandering in de energie balans, OK. Maar in de stratosfeer neemt de CO2 ed toch ook toe, of zie ik dat verkeerd.

    Wat betreft de kolenvergassing, ja en dan kan je de cokes toch ook nog gebruiken. Ik doelde echter op de synthetische benzine, die in de oorlog in Duitsland gemaakt werd. Dat land had toen helemaal geen olietoevoer en heeft daar toch betrekkelijk weinig problemen mee gehad. Ook na de oorlog werd deze benzine nog vele jaren gebruikt. Ik bedoel maar als de olie opraakt kunnen we nog lang doorgaan met autorijden, maar we moeten dan wel veel meer betalen voor de brandstof en natuurlijk wordt dat dan een echte stimulans voor alternatieve technieken.

  55. 84

    @Hans ,
    Is het mogelijk de productie van steenkool te voorspellen met mathematische modellen, kan dat ook met de productie van bijvoorbeeld auto’s ?? Misschien heeft de productie in het verleden daaraan beantwoord, maar als de vraag nu enorm stijgt omdat de olie op is? Er zijn honderden miljoenen mensen die graag willen werken. Hoe snel is de steenkoolproductie in China gestegen de laatste 20 jaar? Was dat het maximaal mogelijke? Waarom zou het in andere landen ook niet zo snel kunnen? Als je maar genoeg betaalt is heel veel mogelijk. Als de mensen echt willen nog meer.

    Deze statistische verdelingen zijn in feite de ontkenning van selectief en doelgericht handelen, ze gaan ervan uit dat economische gebeurtenissen toevallig zijn.

  56. 85

    @majava

    ik heb het dan even over nu en wellicht nog een 20 jaar lang. Ik denk dat er meer Schoonebeekjes komen en dat men ook meer gaat winnen op “onmogelijke” plaatsen. Zo zal de productie ongeveer gelijk blijven aan wat het nu is. Pas daarna gaat het zakken.

    In de VS is de daling van de productie van de velden nooit gestopt door dit soort secundaire en tertiaire extractie.

    My best guesstimate.

    Waarop baseer je eigenlijk het idee dat dit soort extractie een productiedaling kan stoppen?

    En vertel mij eens wat die andere forcing is (geweest), waar je mee komt in #78. Alle natuurlijke forcings zitten n.l. al in de hokkiestik.

    De hockeystick is geen waarneming, maar een reconstructie op grond van proxies en dus is inherent gevoelig voor allerlei fouten in de metingen, vooringenomenheden (bias) in de berekeningen en zelfs . Veranderingen in die grafiek hebben grote gevolgen voor de extrapolaties.

    Grofweg: Hoe groter het aandeel dat te verklaren is uit natuurlijke variabiliteit, des te kleiner de te verwachten klimaatverandering.

  57. 88

    @ms: zoals ik schreef, en jij me ook citeerde, het is niets meer of minder dat een guesstimate. Dat kolenverhaal van Willem en Hans geeft al aan hoe moeilijk het is om uitsluitsel te geven over voorraden. Misschien is het wel zo dat de wereldvoorraad fossiele brandstoffen veel kleiner is dan wat verschillende organisaties zeggen. Dat zou echter economisch wel rampzalig zijn want het wordt dan wel heel kort dag om met goede alternatieven te komen. Economen hebben er in dat geval baat bij om geen paniek te veroorzaken en te benadrukken dat we met de reserves nog wel even vooruit kunnen. Zij zouden daarom juist het IPCC moeten steunen in hun scenario’s met stijgende emissies. Wat kan doemdenken toch leuk zijn. ;)

    De stik is deels reconstructie, deels waarneming en deels scenario (geen voorspelling). Er is geen enkele andere geloofwaardige klimaatreconstructie of toekomstscenario geproduceerd. Kritiek op de eerste versies van de hockeystick is er wel (en deels terecht), maar er wordt altijd aan geschaafd en hij blijkt solide te zijn. 2011 zal het jaar zijn van Wegman-gate. (eindelijk eens een -gate waar echt iets aan de hand is en er dus koppen zullen rollen).

  58. 89

    @88, “2011 zal het jaar zijn van Wegman-gate.

    Doel je hiermee op de plagiaat in het Wegman-rapport? (Ongeveer 1/3 hiervan zou gemaakt zijn met CTRL-C en CTRL-V)

  59. 93

    @MS,

    Met enige vertraging…

    Van 1950 tot en met 2011, gemiddelde en trends gebaseerd op 120 maanden (10 jaar)

    Van 1950 tot en met 2011, gemiddelde en trends gebaseerd op 12 maanden (1 jaar)

    Van 1860 tot en met 2011, gemiddelde en trends gebaseerd op 120 maanden (10 jaar)

    Van 1860 tot en met 2011, gemiddelde en trends gebaseerd op 240 maanden (20 jaar)

  60. 94

    Hoe meet je “de” wereldtemperatuur vraag ik me af. Wat is de groundtruth..op gefixeerde lokaties zolang we die instrumenten hebben meten of what?

  61. 95

    @larie,

    Ik begrijp je vraag niet, bedoel je dat er eigenlijk ook geen maat voor de Nederlandse temperatuur bestaat? Het gaat hier trouwens om de afwijking

  62. 96

    Hoe meet je de wereldtemperatuur is mijn vraag MP.

    Stel je kiest wat lokaties plemp daar je instrumenten en trek conclusies. Als je later de lokaties veranderd ( wat gebeurt is) hoe wegen de conclusies. koffiedik. Noodpool warmer en zuidpool kouder..hoe moet ik dat mondiaal wegen…keine Ahnung

    De mondiale hamvraag echter “is de zomertemperatuur genoeg om het winterijs te laten smelten” lijkt me duidelijk….ja!.. van icehouse naar hothouse/7 ;)

  63. 98

    larie, ze verdelen de globe in roostercellen. Elke roostercel bevat 1 of meerdere meetstations het liefst lange reeksen die voldoende overlappen. Dan combineren ze meetstations aan de hand van de overlappende periodes. Daarna berekenen ze voor elke roostercel een afwijking t.o.v. van een referentie periode. Daarna berekenen ze voor elk tijdpunt een gewogen gemiddelde op basis van alle beschikbare roostercellen (de gewichten zijn de oppervlaktes van de roostercellen) Dat is je wereld temperatuurafwijking.

    Er zijn trouwens enkele varianten op deze techniek.

  64. 99

    Mooi gesproken MP..maar op de x-as vanaf 1600 ad?

    (wiki ding)

    Maar geachte..zoveel herhalingen alhier..mijn nick is niet heintje Davids:)

    9said.

  65. 101

    @larie,

    Ja, verder terug in de tijd wordt de sampling steeds lager en vaak beschikbaar voor een beperkt aantal gebieden op de aarde. De meeste komen van het Noordelijk halfrond, en dan voornamelijk land en niet oceaan. Overigens neemt het aantal reconstructies snel toe de laatste jaren, dus de sampling wordt wel beter. Veel reconstructies geven trouwens een indicatie van de warmere seizoenen.

  66. 104

    Probeer overigens dat lokale/globale momenteel in beeld te brengen, hier een van de probeersels.

    Voor de NCDC (NOAA) dataset de gemiddelde jaartemeperatuur voor 2010, je kunt mooi zien dat Nederland (Noord-West Europa) kouder was t.o.v. van het 1901-2010 gemiddelde. Oost Rusland en ook de Grote Oceaan was kouder, in de laatste vormt zich momenteel een stevige La Nina. Groenland, delen van Canada, Noord Afrika en het Midden-Oosten waren daarentegen flink warmer.

  67. 106

    Nice but:

    http://www.knmi.nl/klimatologie/lijsten/jaar_xtr.html (year ranking; significant warming since 1990?)
    http://www.knmi.nl/klimatologie/lijsten/winter_xtr.html (winter ranking; all winters cooler than 1990 exept 2007)

    Greenland:

    Extending Greenland temperature records into the late eighteenth century
    B. M. Vinther,1 K. K. Andersen,1 P. D. Jones,2 K. R. Briffa,2 and J. Cappelen3
    Received 24 October 2005; revised 11 January 2006; accepted 28 February 2006; published 6 June 2006.
    “the warmest year in the extended Greenland temperature
    record is 1941, while the 1930s and 1940s are the
    warmest decades.”

    Norway
    http://eklima.met.no/metno/trend/TAMA_G0_0_1000_NO.jpg (!)

    http://hadobs.metoffice.com/hadcet/ (significant warming since 1989?)
    http://hadobs.metoffice.com/hadcet/ssn_HadCET_mean.txt (all winters cooler than 1989)

    Spain
    http://www.aemet.es/documentos/es/elclima/datos_climat/resumenes_climat/anuales/res_anual_clim_2010.pdf
    (significant warming since 1990?)

    Alaska
    http://climate.gi.alaska.edu/Climate/Location/TimeSeries/index.html
    http://climate.gi.alaska.edu/ClimTrends/Change/graphics/temp_dep49-09_C (significant warming since 1978/1981?)

    And many more