Nabeschouwing: Verschraald Nederland

Weer een bijdrage van Max Molovich, overgenomen van Nurks Magazine.

Eindelijk zat er iemand tegenover Jelle Brandt Corstius die hij begreep. Step Vaessen. Ze hadden dan ook het een en ander gemeen. Met als belangrijkste overeenkomst dat beiden verliefd zijn geworden op een gigantisch land dat hemelsbreed verschilt van Nederland. Jelle Brandt Corstius op Rusland, Step Vaessen op Indonesië. Beiden vinden in Nederland maar bekrompen in vergelijking met hun liefdes. Verschraald was het woord. In Indonesië en Rusland begrijpen ze het leven, ondanks dat niet alles altijd van een leien dakje gaat. Hier in Nederland beseft men niet wat men heeft.

Jelle Brandt Corstius had die middag in Amsterdam een man in een elektrisch karretje gezien en was bijna in gelukstranen uitgebarsten, zo mooi vond hij het dat dit zo vanzelfsprekend was in Nederland. Vermoedelijk, zo bedacht ik me, was de man in het elektrische karretje een gefrustreerde WAO’er van een jaar of zestig die zijn dagen, als hij niet in zijn karretje rijdt, slijt aan de keukentafel, zware shaggies rokend tot z’n van artrose stramme vingers geel zien, kankerend op de buitenlanders die z’n wijk hebben overgenomen en de baan van zijn zoon hebben afgepakt, kankerend op de hoge heren in Den Haag die ernstig fronsend toekeken maar niks deden toen alles naar de verdoemenis ging, kankerend op God die zich heeft teruggetrokken, kankerend op z’n elektrische karretje dat niet harder gaat, kankerend op die rare, kalende jongeman die hem die middag stond aan te grijnzen als een EO-jongere op een EO-jongerendag.

(Ik moest denken aan het programma ‘Wees blij met wat je hebt’, dat Kamagurka & Herr Seele jaren geleden voor de VPRO maakten. In een van de afleveringen kreeg Kamagurka, tijdens opnames in Amsterdam, een wielklem. Huilend van vreugde belde hij zijn oude moedertje op om te vertellen dat hij eindelijk het geluk had mogen smaken een heuse wielklem te ontvangen. Mocht ik ooit voor Zomergasten moeten verschijnen, dan zal ik dat fragment ‘meenemen’, zoals dat schijnt te heten.)

Maar ik dwaal af. Wie niet afdwaalde, om maar even een vakkundig bruggetje te maken, was Jelle Brandt Corstius. Wat een wereld van verschil met de twee afleveringen hiervoor. Hij was scherp, charmant, grappig, complimenteus, begripvol, to the point, ontspannen. Hij zorgde voor precies de juiste sfeer om zijn gesprekspartner het podium te geven dat zij verdiende. Dat kwam, zoals u reeds in de eerste zin van dit stukje kunt lezen, doordat hij Step Vaessen begreep.

Step Vaessen is correspondent Indonesië voor Al Jazeera. Ze is opgegroeid in Limburg, tussen de schapen (haar vader had 700 schapen, die hij allemaal uit elkaar kon houden). Toen ze achttien was, zei ze vader, moeder, roggebrood, knekelhuis en schapen vaarwel om groots en meeslepend te gaan leven. Om te beginnen deed ze dat in de kraakscene van Nijmegen. Zij was de zangeres van een band (Ultimate Sabotage, als ik mij de naam goed herinner), in welke hoedanigheid zij haar man leerde kennen, een gitarist die de ruimte met zijn aanwezigheid kon vullen. Twee jaar geleden is ze van hem gescheiden, vorig jaar heeft hij zelfmoord gepleegd. Er werd niet bepaald om de hete brei gedraaid. Jelle Brandt Corstius zou later, toen er dieper op de zelfmoord van Vaessens man werd ingegaan, vertellen dat hij zelf ook een zelfmoord van dichtbij had gemaakt. Deze opmerking, en het daarop volgende bewijs van enige ervaringsdeskundigheid, zorgde ervoor dat dit onderwerp niet als een molensteen om de nek van de avond kwam te hangen, maar een volstrekt natuurlijke plek kreeg. JBC stelde Vaessen zo in staat om op openhartige, maar ook integere manier over een zeer zwarte periode te praten zonder dat het pathetisch of sentimenteel werd. Het ontroerde mij zeer.

Jelle Brandt Corstius is op zijn best als hij zijn eigen ervaringen en zijn eigen ideeën kan toetsen aan een gesprekspartner die op een of andere manier zijn ervaringen en ideeën deelt. Vorige week legde hij aan Dick Swaab voor dat Nederland het op twee na depressiefste land ter wereld is. Dick Swaab legde dit als positief uit omdat hij vermoedde dat dit kwam doordat men er in Nederland niet bang is om over te praten. In andere landen zijn ze ook depressief, ze zeggen het alleen niet. Of hebben er geen tijd voor. JBC deed er vervolgens het zwijgen toe. Dit keer kwam hij met hetzelfde feitje op de proppen. Na een fragment uit de documentaire Happy, waarin een Japans eiland werd geportretteerd dat een ongewoon hoog percentage honderdplussers kent. Ze werden zo oud omdat ze zo gelukkig waren. En ze waren zo gelukkig omdat ze elkaar hadden (en omdat ze op een paradijselijk eiland wonen, dacht ik). Net als in een Indonesische kampong, vertelde Vaessen, waarmee wij hadden kennisgemaakt in het eerste, hilarische fragment dat zij deze avond had laten zien. In een kampong zijn ze arm, maar omdat ze elkaar hebben is de mate van geluk erg hoog. JBC vertelde dat hij aan Russische vrienden moest uitleggen wat een bejaardentehuis was. En toen kwam hij dus weer op de proppen met het feit dat Nederland het op twee na depressiefste land ter wereld is. Vaessen kon zich dit heel goed voorstellen. We moesten ons herbezinnen. Zijn we wel op de goede weg? Misschien, meende JBC, zou het goed zijn als de euro in elkaar zou donderen, als de crisis nu eens echt door zou zetten, als de VS in elkaar zouden klappen, zodat wij allemaal aan de bedelstaf zouden moeten en wij zouden beseffen dat we al dat geld niet nodig hebben om gelukkig te zijn, zolang we elkaar maar hebben. Er moesten meer kampongs in Nederland komen. ‘Zou kunnen’, zei Vaessen. Waarna Jelle Brandt Corstius haar volgens mij ten huwelijk vroeg, maar dat had zij niet door.

Het was een wervelende avond. De fragmenten voeren keurig langs alle te behandelen onderwerpen. Van Pipi Langkous via de vrolijke chaos in de kampong tot de brute moorden door een door Islamitische fundamentalisten opgehitste menigte en een fragment uit The Hangover, een film die Vaessen gebruikte om de zelfmoord van de vader van haar zoon te verwerken. Jelle Brandt Corstius en Step Vaessen zijn mensen die hun kijk op het leven en de wereld baseren op wat ze meemaken. Kuifje uit Indonesië mocht haar ideale televisieavond samenstellen en werd geïnterviewd door Kuifje uit Rusland. Dat werkte zeer aanstekelijk. Ik kreeg bijna zelf zin om de wereld in te trekken. Maar ik ben iets te zeer gehecht aan dit kille, verschraalde landje.

  1. 1

    Tjongejonge, wat veel woorden voor zo’n oninteressante avond. Duidelijk een verkeerde keuze van de redactie, en dat zag Jelle ook gaandeweg de avond in. Laat Step eerst haar persoonlijk leven op orde krijgen – als dat nog gaat lukken- voordat ze weer het veld in word gestuurd.
    En Pipi Langkous is nooit leuk geweest. Noch Saturday Night Fever.

  2. 5

    Wat Jammer! Door telefoongesprekken kon ik dit programma niet zien, op UPC kan ik het niet terughalen en op uitzendinggemist.nl wordt verklaard dat sommige uitzendingen niet worden herhald vanwege bepaalde rechten.
    Is er iemand die weet hoe ik dit programma nog een keer kan zien?

  3. 6

    Ook ik ben al jaren verliefd op Indonesië. Daarom kan ik zo goed begrijpen waarom Step Vaessen verliefd is op dat prachtige land met die prachtige mensen. Wie kan mij zeggen hoe ik de uitzending nog een keer kan bekijken?

  4. 7

    Ik zelf heb genoten en heb geen moment gedacht van mij mag het nu wel afgelopen zijn. Integendeel vond het jammer dat de avond ten einde was.
    Uitzending wordt op 13 augustus herhaald, weet niet precies hoe laat maar dacht zo rond 13.00. Even checken voor de zekerheid.

  5. 9

    Oninteressante avond, heb tot 22.00 gekeken en daarna afgehaakt. Het probleem dat ik heb met zomergasten nowadays is dat het juist over persoonlijke ervaringen moet gaan en dat het kennelijk niet relevant meer is om de kijker iets te leren. De diepte ingaan, is taboe. Men haakt af anders, zo vindt de netcoordinator. Dus blijf je hangen in een soort reisprogramma en wat persoonlijk leed van een overigens heel aardige en intelligente dame.
    Corstius is saai en komt onvoorbereid over. Hij voert zijn opdracht echter prima uit: emo-tv brengen, want dat scoort nog een beetje.
    Hallo daar, ierdereen die een beetje reist, is wel verliefd op de ‘3e wereld’…

    We hebben heimwee naar Een Schitterend Ongeluk…

  6. 10

    Ben halverwege afgehaakt, na het echt geprobeerd te hebben. Lag voornamelijk aan het te hoge cliche-gehalte (‘heeft Nederland misschien een kampong nodig?’), en het psuedoleuke toontje van die presentator, wat een leeg vat. Geef mij dan z’n vader maar. Helemaal eens met @8

  7. 14

    Vond het ook heel boeiend.
    Heel puur zoals Step vertelde over haar leven en werk. Inderdaad éen van de betere “Zomergasten- uitzendingen”. Ook al is zij als journaliste gewend voor een camera te spreken, had niet het idee dat zij maar 1 moment in een rol zat of onoprecht was. Ik heb met veel interesse gekeken en het blijkt wel dat smaken (gelukkig) verschillen: fraaie tv!

  8. 17

    Het interessantste / schokkendste vond ik het verhaal over hoe de NOS bezuinigt op haar correspondenten netwerk, net als andere Nederlandse media overigens. Al Jazeera ziet dat toch echt beter.

  9. 18

    Totaal oninteressante avond, Step woont in een dictatuur, mijn vriendin is gevlucht omdat je daar als katholiek door de islamieten wordt vernederd en gediscrimineerd. Step woont met 3 bewakers en bedienden dus leeft als een koloniaal in een land vol paupers.

  10. 19

    Journalisten keuvelen altijd graag over zaken als de vermeende aard van een land of volk. Daarom ging deze aflevering van zomergasten ook prima. De wetenschapper Swaab deed hier niet aan mee en het gesprek sloeg dood. Blijkbaar kan Corstius alleen gelijkgestemden interviewen, een zwaktebod.

  11. 20

    Brandt Cortius is een hypocriete idioot. Hij zei gisteren in het stukje over Japan te hopen dat de banken en pensioenfondsen hier bankroet zouden gaan want dan werden ouderen weer afhankelijk van anderen. Terwijl meneer zichzelf volvreet uit de publieke ruif mogen de ouderen wat hem betreft dus aan de bedelstaf.

  12. 22

    Het is een achterhaald concept en dat komt misschien omdat het redactioneel rammelt en niet vernieuwt. Er zit niet echt een lijn in en ontaardt daardoor in gewauwel met interessante toevalligheden. Ik heb ook het idee (maar kan het mis hebben) dat er vroeger veel meer beeldfragmenten inzaten die ‘het betoog’ versterkten. Zal wel met rechten en kosten te maken hebben.

  13. 24

    Een gemiste kans met zo’n interessant iemand zo aan de oppervlakte blijven, en ook nog even gauw voor de kijkcijfers een beetje emo-tv, zelfmoord, ha, ja daar gaan we even voor zitten.
    Wat een oninteressante avond met zoveel gemiste kansen op een diepgaande informatieve avond, in deze tijd van opstanden overal in de Islamitische wereld, die toch niet ontstaan uit vrede met de bestaande situatie.

  14. 25

    Mooie avond, met name door meestal indrukwekkende Step. JBC hobbelt er wel erg kritiekloos achteraan. Net zoals Geert Wilders alle moslims over één kam scheert, doet Step dat met alle Limburgers. Ongehoord!
    Prachtig beeld geschetst over Indonesië.

  15. 26

    L.S.
    Behalve een prachtige beeld die Step schetste van Indonesie sprak zij over een film over dat land. Mij is de titel daarvan ontschoten.Over welke film sprak Step tijdens de uitzending in Zomergasten.Graag zou ik de titel van die film willen weten.

    Mvg
    E.Tanamal