Tweede Kamer herpak nu eerst je macht

,

COLUMN - Wat je er ook van vindt, hij zit er nog. Rutte ontliep de kruisiging waarvan sommige dachten dat hij aanstaande was. Maar hoe nu verder op een manier waarop recht wordt gedaan? Recht aan Omtzigt. Recht aan de tegenmacht die de Tweede Kamer moet kunnen zijn. Recht aan de waarde van onpartijdigheid.

De Tweede Kamer heeft deze situatie wel een beetje aan zichzelf te danken en met name aan D66. De plannen om de koning(in) niet meer bij de formatie te betrekken kwamen vandaan bij de partijgenoten van Kaag, Van der Ham en Schouw. Maar de Kamer heeft weinig vastgelegd over hoe ze vindt dat die formatie precies moet verlopen. Dit is het moment om daar iets aan te doen.

Een premier met weglaklak aan z’n vingers

De situatie die zich nu voor doet is lichtelijk absurd. Op dit moment wil waarschijnlijk geen politiek leider in zee met de grootste partij. Niet alleen vanwege de leugentjes van deze week. Maar vanwege al die andere leugentjes. En vooral het ontbrekende besef dat een transparante overheid de basis vormt voor vertrouwen in de overheid. De leugentjes van deze week waren de druppel.

Het vertrouwen in de overheid is niet groter geworden de afgelopen jaren. Niet in Groningen. Niet onder de ouders van de toeslagenaffaire. Niet bij de mensen die met het UWV en andere uitvoeringsorganisaties te maken hebben gehad. En vertrouwen in deze formatie heeft nu niemand meer.

Zo is onder Rutte’s leiding de overheid opgeschoven naar het kolderieke angstbeeld dat (neo)liberalen zo graag van haar schetsen. Ze is de vijand en moet zo klein mogelijk zijn.

Nu: een missionair rompkabinet met gedoogsteun

Wel fijn aan de hele formatiesituatie is dat we de pandemie even konden vergeten. Maar de pandemie is ons niet vergeten en om die het hoofd te bieden hebben we wel een kabinet nodig met enig mandaat.

Daarom is het misschien het beste om na het paasweekend de zittende bewindslieden een tijdelijke doorstart te geven. Een toegift van het kabinet Rutte 3. Met een beperkte taak en een beperkt mandaat. Ministers die direct met de zorg en de economische consequenties van de pandemie te maken hebben, missionair hun werk laten doen. Voor de rest van het kabinet kan de afspraak zijn om alleen met een twee derde meerderheid te regeren.

En het zou een mooie geste zijn als die constructie buiten Rutte om tot stand komt. Een gedoogafspraak van D66, het CDA, de ChristenUnie, de PvdA en Ja21 voor een missionair rompkabinet. Met Rutte als enige politiek leider aan boord. Kaag en Hoekstra verlaten het kabinet en zetten voorlopig hun werk vanuit de kamer voort.

en een formatie-formateur

Terwijl het kabinet zo door kan met de belangrijkste werkzaamheden stelt de kamer een formatie-formateur aan. Iemand die samen met de Tweede Kamer gaat nadenken over hoe de formatie moet worden ingericht en daar afspraken over maakt. Hij heet bijvoorbeeld Johan Remkes.

Onder leiding van Remkes verscheen het rapport Lage drempels, hoge dijken waarin verschillende adviezen staan over het beter inrichten van de formatie. Hoe deze transparanter kan zijn bijvoorbeeld. Hij lijkt de aangewezen persoon om daar binnen korte tijd goede afspraken over op papier te krijgen. Dat kunnen afspraken zijn over de onafhankelijkheid van verkenners en informateurs – niemand uit de Kamer of het Kabinet. En over ambtelijke ondersteuning en een secretariaat dat onder de Tweede Kamer valt.

Bovendien is Remkes van de VVD. Dus als hij daarover met de partijleiders in de Tweede Kamer praat, kan hij ook fungeren als vertegenwoordiger van de VVD. Want het zou weinig vertrouwen wekken als Rutte daarbij betrokken wordt.

Thematische verkenners

Tot het moment dat Remkes de nieuwe werkwijze op papier heeft zal de formatie stil liggen. Maar dat hoeft niet te betekenen dat de kamer stil zit. Begin binnen de kamer een informatieproces door op enkele belangrijke thema’s een verkenner te benoemen. Verkenners die louter inhoudelijk gaan zoeken naar thematische akkoorden met een breed draagvlak.

Een verkenner voor de woningmarkt bijvoorbeeld. Die met de woordvoerders van alle partijen gaat praten en hun verkiezingsprogramma’s doorneemt. Die buiten het parlement deskundigen raadpleegt, planbureau’s en onderzoeksinstituten. Een verkenner die zoekt naar breed gedragen politieke oplossingen, dat in een akkoord giet, klaar voor gebruik bij de volgende formatie.

Zo’n verkenner kan er ook komen voor duurzaamheid en voor post corona economische herstel. En bovenal voor de verhouding tussen overheid en burgers. Want hoe zorgt een volgend kabinet ervoor dat de overheid niet meer over z’n eigen burgers heen walst. Niet over Groningers, niet over ouders die gebruik maken van een toeslag van de belastingdienst, over niemand. Noem het, met Omtzigt, een nieuw sociaal contract. Want er is wel wat vertrouwen te herstellen.

Door die verkenners zo hun werk te laten doen kan de Kamer het initiatief en daarmee de macht naar zich toetrekken.

Met of zonder

Hopelijk heeft de Kamer dan voor de zomer met zichzelf afgesproken hoe de formatie ingericht moet worden. Een volgende verkenner kan met die afspraken gelijk aan de slag. En als er dan ook een aantal breed gedragen thematische akkoorden ligt en de pandemie onder controle is kan het land weer verder. Met of zonder Rutte.

Reacties (19)

#1 Co Stuifbergen

Het idee dat verschillende verkenners verschillende onderwerpen bespreken vind ik leuk gevonden.
En het werkt als voor elk probleem een technische oplossing bestaat, zoals een vaccin of een programma voor op de telefoon.
En misschien valt voor sommige andere dingen ook een compromis te vinden (als jullie willen dat het milieu beschermd wordt, willen wij dat de consumenten daarvoor betalen).

Het wordt moeilijk als partijen gewoon verschillende dingen willen. Dan moet er geruild worden.

#1.1 Ad van der Stok - Reactie op #1

Het zal niet één op één bruikbaar zijn voor een regeerakkoord. Maar je kunt wel verschillende partijen samenbrengen die in grote lijnen een bepaald pakket maatregelen kunnen steunen.

Over de woningmarkt bijvoorbeeld zal er best overeenstemming te vinden zijn over het afschaffen van de verhuurdersheffing, het voorlopig bevriezen van de huren, het (wederom) aanstellen van een minister van volkshuisvesting en over het voeren van landelijk beleid om de woningmarkt vlot te trekken, om maar wat te noemen.

Zo’n verkenning op thema kan (kleine) partijen laten samenwerken, wat bij steeds meer partijen ook belangrijker wordt. Het kan voorwerk zijn voor een eventueel regeerakkoord. Het zal meer in de openbaarheid gebeuren dan bij regeerakkoorden te doen gebruikelijk. En het helpt misschien om uit de doodlopende weg te komen waar we nu in stilstaan :)

#1.2 Hans Custers - Reactie op #1.1

Zolang het vrijblijvend is zal er voor veel ideeën best een meerderheid te vinden zijn. Maar uiteindelijk gaat het in een regeerakkoord natuurlijk voor een belangrijk deel over de verdeling van het geld. De vraag is wat na die onderhandelingen overblijft van lijstjes per beleidsveld. En van de steun van al die facties.

#1.3 Frank789 - Reactie op #1.2

[ over de verdeling van het geld. ]

Ik vraag me al een tijdje af hoe die Zwitsers dat doen. Maar kennelijk lukt het ze.
Als je in een formatie kunt zeggen “dit is ongeveer de totale pot en we zijn overeengekomen dat als volgt te verdelen…”, dan moet je dat toch ook met een 2e ?Kamer kunnen?

#2 Co Stuifbergen

Op dit moment wil waarschijnlijk geen politiek leider in zee met de grootste partij.
Dan zouden D66 en CDA en ChristenUnie wel vóór de motie van wantrouwen gestemd hebben.

Zij willen gewoon doorgaan met de huidige coalitie.

#2.1 beugwant - Reactie op #2

En dat kan alleen met een VVD mèt Rutte? Die man staat -zeker momenteel- voor alles wat er fout kan zijn aan en in de politiek.
Of is die amnesie soms besmettelijk?

#2.2 Ronzhu - Reactie op #2.1

Ik dacht dat we hadden geconcludeerd dat we tijdens de verkenningsfase het niet over namen en rugnummers mochten hebben? Ik zou niet weten waarom de positie van Rutte bespreken bon ton is maar die van Omtzigt niet. Beiden zijn parlementsleden momenteel, toch?

#2.3 lmgikke - Reactie op #2.2

Rutte is naast parlementslid ook Minister President. Hijzelf zij gisteren dat die twee niet los gezien konden worden.

Aan dat laatste heeft hij (en de VVD stemmer) wellicht geen actieve herinnering, maar hij zei het toch echt.

Daarom dat het bespreken van de positie van Rutte zeker wel bon ton is. NADRUKKELIJK zelfs, daar hij demissionair is door het aftreden vanwege totale incompetentie in de toeslagen affaire. Iemand die als Minister President aftreedt vanwege incompetentie, maar toch graag weer Minister President wil zijn, mag wel degelijk onderdeel zijn van de eerste verkenning.

#2.4 Co Stuifbergen - Reactie op #2.2

Het debat in de 2e kamer betrof niet de keuze van personen voor het volgende kabinet, maar de rol van de huidige minister-president.

#3 Janos

Een gedoogafspraak van D66, het CDA, de ChristenUnie, de PvdA en Ja21 voor een missionair rompkabinet.

Ja21? Eerlijk waar? Die partij met aan het hoofd die mevrouw van ‘dobbernegers’, ‘Ebola als oplossing voor het migratieprobleem’ en ‘gas geven als je een jood ziet’ (snapt u het, ‘gas’ en ‘jood’, wat een taalvirtuoos is die Nanninga ook), en die meneer die in Rotterdam minderheden wilde verbieden om een onderneming te beginnen?

Wat een absoluut, verschrikkelijk, afgrijselijk idee om dit soort volk en dit soort geluiden nog verder te normaliseren door ze godbetert in een kabinet te zetten!

#3.1 Cerridwen - Reactie op #3

En als je dat afzet tegen Rutte IV?

Rechts heeft in totaal een ruime meerderheid; je zult toch ergens mee moeten praten om een zo links mogelijke regering te krijgen. Het CDA is ook niet echt een lekkere partner voor links beleid, vooral de landbouw is wel een dingetje. Ergens zullen toch wat zaken door de vingers moeten worden gezien.
Dat is dus het risico van Rutte tot de Kern van Alle Problemen te bombarden; de alternatieven zijn niet perse beter.

#3.2 Ad van der Stok - Reactie op #3

Voor de duidelijkheid, ik heb het in mijn stuk over gedoogsteun geven voor enkele maanden aan wat er over blijft van het huidige kabinet als Kaag en Hoekstra eruit stappen (en wat ik daarmee een rompkabinet noem). Het gaat niet over het toetreden tot het kabinet van Ja21. Ja21 is ook niet mijn favoriete coalitiepartner voor een toekomstig kabinet, om een understatement te gebruiken.

Het gaat erom te zorgen dat er tijd is om dat formatieproces goed in te richten alvorens nogmaals een poging te wagen, het kabinet de mogelijkheid te geven zich ook te blijven concentreren op de corona-aanpak en tegelijkertijd ook al voortgang te boeken op enkele thema’s die breed als probleem worden gezien.

#3.3 Janos - Reactie op #3.2

Maar waarom dan Ja21 ipv pak ‘em beet een Volt, SP, PvdD, SGP, of, of, of…. (eigenlijk iedere partij muv radicaal rechts?)

#3.4 Hans Custers - Reactie op #3.2

Zou het nou wel zo’n goed idee zijn om in een formatieperiode te gaan onderhandelen over de regels van de formatie? Het lijkt me te vergelijken met een spelletje waarbij je eerst de kaarten uitdeelt en pas daarna met iedereen afspraken probeert te maken over de spelregels. Dat gaat niet zomaar lukken, zeker niet als er veel op het spel staat.

  • Beantwoorden
  • Volgende reactie op #3.2
  • Vorige reactie op #3.2
#3.5 Hans Custers - Reactie op #3.2

En nog iets dat ik me afvroeg. Waarom heeft een demissionair kabinet, dat toch geen controversiële beslissingen neemt, eigenlijk gedoogsteun nodig?

#3.6 beugwant - Reactie op #3.5

Als ik het me juist herinner (toegegeven, dat is een riskante handeling geworden) leek het laatste Kabinet Balkenende na diens val eerder per decreet dan demissionair te regeren. Het overgebleven rompkabinet heeft toen ná het opstappen van de PvdA (Uruzgan) nogal wat erdoorheen gejast.
Dus ja, hoe demissionair is demissionair eigenlijk?

#3.7 Hans Custers - Reactie op #3.6

Dus ja, hoe demissionair is demissionair eigenlijk?

Daar gaan de Tweede en Eerste Kamer over.

Maar nog aan een tijdelijke, demissionaire gedoogconstructie beginnen als én het kabinet is gevallen én er al verkiezingen zijn geweest gaat wel heel ver. Bovendien, waarom zou iemand daar tijd en energie in willen steken?

#4 Hans Custers

Nu ik er nog eens over nadenk is het eigenlijk best eenvoudig. De Kamer kiest uiteindelijk een formateur, annex beoogd minister-president. Zoals het er nu uitziet kan Rutte onmogelijk nog een meerderheid van de Kamer achter zich krijgen. Dus als de VVD Rutte naar voren schuift wordt het iemand anders. Dat zal Kaag dan wel zijn. Maar dat betekent niet automatisch dat de VVD niet mee zou mogen regeren.

#5 Test

Een coalitie zonder de VVD lijkt me nu wel een serieuze optie worden. Het probleem Rutte is het VVD probleem geworden. Zie alle VVD-ers die er gisteren als de kippen bij waren om Rutte te steunen en Segers als Judas af te schilderen. Teveel gekonkel, te lang als vanzelfsprekend aan de macht geweest (net als CDA in 1994), geen goed alternatief om Rutte op te volgen (Schippers heeft al teveel lijken achter gelaten, de rest is opgestapt).
Er wordt een optie voor de 7 dwergen coalitie (alle redelijke partijen) geopperd: D’66-CDA-SP-PvdA-GL-PvdD-CU samen 76 zetels in de TK en 41 in de EK. Akkoord op hoofdlijnen en het gewoon gaan doen om te laten zien dat Rutte en de VVD echt niet onmisbaar zijn. Voordeel: Kaag premier en dus Hoekstra opnieuw op Financiën.

https://twitter.com/KemalRijken/status/1378370741910048769

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

| Registreren

*
*
*