Maak je de wereld veiliger door leiders van onwelvallige landen uit te schakelen? Nope. Kijk alleen maar naar het intens stabiele Irak nadat Saddam Hoessein werd afgezet. Alsof geopolitiek een Jenga-toren is waarin je simpelweg het verkeerde blokje verwijdert en de rest vanzelf blijft staan. In werkelijkheid wordt een ander signaal afgegeven. Niet dat recht zegeviert, maar dat macht loont, mits ze op het juiste moment beschikbaar is voor de juiste belangen. Dat maakt de wereld niet veiliger, maar voorspelbaarder voor wie aan de knoppen zit en gevaarlijker voor iedereen daarbuiten.
Laten we één mogelijk misverstand alvast opruimen. Nicolás Maduro is een lul. Hij heeft Venezuela verder de afgrond in bestuurd, verkiezingen gemanipuleerd, oppositie monddood gemaakt, media onder druk gezet en staatsmiddelen ingezet om een kleine kliek aan de macht te houden terwijl de bevolking verarmde. Zijn regime is corrupt, repressief en moreel bankroet. Dat Venezuela ondertussen beschikt over ’s werelds grootste bewezen oliereserves, en dat die reserves structureel slecht worden beheerd en geplunderd, is geen verzachtende omstandigheid maar onderdeel van het probleem. Maduro’s falen is echt, autonoom en niet het product van buitenlandse vijandigheid.
Juist daarom is het zo problematisch wat er nu gebeurt. De dreigementen van Trump richting de Venezolaanse vicepresident, na het ontvoeren van Maduro naar New York, zijn geen uiting van rechtsstatelijkheid maar van pure machtspolitiek. Ze passen naadloos in een lange traditie waarin instabiliteit in olieproducerende landen wordt gezien als een beheersbaar risico, zolang de toegang tot deze grondstoffen maar onder controle blijft. De boodschap is eenvoudig: wie meewerkt, mag blijven zitten; wie dat niet doet, wordt verwijderd. Desnoods met geweld. Dat is geen afrekening met autoritarisme, maar een herverdeling van wie er aan het olieventiel mag draaien.
Het gevaar schuilt niet in het verdwijnen van een slechte leider. Het gevaar zit in het precedent (of vermoedelijk ‘president’ als we het aan Trump zouden overlaten). Als leiders worden weggehaald door buitenlandse mogendheden, en opvolgers openlijk worden bedreigd, ontstaat een wereld waarin leiderschap niet langer draait om legitimiteit of interne steun, maar om externe bruikbaarheid van de sterkste. Zeker in grondstofrijke staten wordt macht daarmee losgekoppeld van de bevolking en vastgeknoopt aan exportcontracten, sanctieregimes en strategische loyaliteit. Een nieuw soort kolonialisme. Dat is geen remedie tegen dictatuur, maar een handleiding om haar efficiënter te organiseren, met minder binnenlandse verantwoording en meer externe dekking.
Wat autocratische leiders hier vooral van leren, is iets banaals: dat naar de pijpen dansen van de juiste externe macht loont. Niet goed bestuur, niet hervorming, niet het welzijn van de bevolking bepaalt overleven, maar voorspelbaarheid als leverancier. Wie olie, gas of andere strategische hulpbronnen zonder al te veel politieke ruis beschikbaar stelt, kan rekenen op bescherming, wegkijken of actieve steun, zelfs als het eigen land structureel wordt leeggeroofd. Corruptie, repressie en economische plundering zijn geen obstakel zolang de energiestromen intact blijven.
Dat is misschien wel het meest slechte signaal van allemaal. Het leert leiders dat nationale schade acceptabel is zolang internationale gehoorzaamheid wordt beloond. Dat soevereiniteit niet bestaat uit zelfbeschikking, maar uit het correct uitvoeren van opdrachten van buitenaf. De bevolking wordt daarmee gereduceerd tot wisselgeld in een grondstoffenpolitiek machtsspel waar zij geen stem in heeft, terwijl de elite leert dat legitimiteit niet van onderop hoeft te komen zolang ze van bovenaf wordt toegekend.
In zo’n wereld worden staten geen politieke gemeenschappen, maar leveranciers binnen een hiërarchisch systeem van gunsten, sancties en dreigementen. Misschien efficiënt voor wie energiezekerheid boven alles stelt, maar het maakt landen niet stabieler. Het maakt ze afhankelijker, cynischer en uiteindelijk explosiever. Een regime dat alleen overeind blijft dankzij externe goedkeuring en strategische grondstoffen, heeft intern niets meer te verliezen. Als Trump zijn dreigementen doorzet is dat geen recept voor veiligheid, maar voor uitgestelde instorting. Historisch gezien is dat geen tegengif tegen autoritarisme, maar een versneller ervan.
Reacties (18)
Niks nieuws onder de zon dus?
Jawel, dat dit allemaal in het openbaar gebeurt
Precies, de schaamteloosheid waarmee het in alle openheid gebeurt is nieuw. De rationalisaties die in het verleden voor zulke ingrepen werden gezocht, wijzen op een zeker normbesef bij de regeringen die ervoor verantwoordelijk waren: handelsbelangen zijn eigenlijk geen legitieme rechtvaardiging. Dat normbesef is afwezig bij het regime van Trump. Of misschien beter: machtsmisbruik ten bate van het eigenbelang is daar de norm.
Wat heb je liever, een zogenaamd normbesef en precies hetzelfde doen, of de lompheid van keizer Trump? Dit is duidelijk, het is helder waar je je tegen moet verweren.
Neen, dan de terughoudende reactie van de EU. We moeten alles in perspectief zien en hopen op de terugkeer van de democratie of zoiets. Wat een lafbekken, en dat laatste zal Trump ook vinden.
Ik zie dan toch liever dat normbesef. Omdat dat ervoor zorgt dat het machtsmisbruik niet volledig ontspoort. Nu het machtsmisbruik de norm is, is het gevaar van zo’n ontsporing veel groter.
” Niet volledig ontspoort?” Zie eerder machtsvertoon in midden en zuid Amerika, zie eerdere oorlogen elders. Wat is jouw definitie van niet ontsporen? Ik zag bijvoorbeeld de kosten (in geld) voorbij komen van de oorlog in Irak en Afghanistan. Alleen dat al is volkomen ontspoord en misdadig. Geld dat aan heel veel mooie zaken uitgegeven had kunnen worden. Het verschil is op zijn best gradueel.
Een precieze definitie heb ik niet. Wel een voorbeeld: Duitsland in de Tweede Wereldoorlog. Veel verder ontsporen kan niet.
Dat is precies het punt. Je kunt nog altijd beter een regering hebben met normbesef. Dat is minder slecht.
Een regering die normen als argument gebruikt om hetzelfde te doen als een normloze bende vind ik niet minder slecht, zelfs slechter. Wat is daar minder slecht aan? Aanspreekbaar was Amerika in voorkomende gevallen evenmin.
Maar dat is niet zo. Wat er hier gebeurd is, is vrij uniek, ook als je kijkt naar het verleden.
En natuurlijk is een regering die dit in het openbaar, zonder schaamte doet gevaarlijker dan eentje die het stiekem doet, zeker als je het geo-politiek bekijkt met Gaza, Oekraïne en Taiwan in het achterhoofd.
Het openlijke is uniek, dat klopt wel, maar de doelen waren toch gewoon identiek? Normen hield niemand tegen. Nu zijn de normen botweg benoemd: grondstoffen en invloed vanuit macht.
Ik zie niet dat zogenaamde normen een en ander minder slecht maakt. Dat is het punt wat ik maak.
Volgens mij heb ik vrij duidelijk uitgelegd wat ik bedoel. Maar laat ik nog even terugkomen op de graduele verschillen die je zelf noemde. Er zijn alleen maar graduele verschillen. De wereld is namelijk niet langs simpele lijntjes verdeeld in goed en kwaad.
Daar laat ik het bij, voor nu.
Neen er bestaan geen simpele lijntjes die goed en kwaad verdelen. En je kunt een bewind dat zegt normen te hanteren minder slecht vinden dan een bewind dat enkel door machtsmisbruik regeert. Prima.
Maar als het eindresultaat identiek is dan is dat onderscheid naar mijn idee een gevalletje komma neuken. Waar draagt dit aan bij?
Als je enkel en alleen naar de situatie in Venezuela kijkt, kun je waarschijnlijk inderdaad controleren dat er “niets nieuws onder de zon” is, zoals je in #1 zei. Kijk je iets verder dan dat, dan zijn er aanwijzingen dat Trump veel gevaarlijker is dan zijn voorgangers. Dat is wat ik (en volgens mij ook Joost) je duidelijk probeerde te maken.
Trump gevaarlijker dan zijn voorgangers vanwege zijn openheid (schaamteloosheid) over zijn motieven/doelen? Mogelijk is dat zo. Dat zal de toekomst leren. Ik weet het niet. Het kan ook zo zijn dat zijn openheid contra productief zal zijn. Wat ik hoop, maar ook dit zal de toekomst leren.
Ben het daar wel mee eens. Hoelang hebben we die hypocriete bullshit moeten horen terwijl de wereld wist dat het om olie ging of andere grondstoffen. Maar dan werden we gesust door zgn protocollen met exact dezelfde uitkomst. Landen werden binnengevallen, regeringen gewisseld. Net zo schaamteloos.
Gaza en Westbank hetzelfde, we zien het gebeuren, dus we hebben al even kunnen wennen.
Het gesus is verdwenen, de verhulling en dat maakt dat we ons nu meer onveilig of verontwaardigd voelen. Maar dit gebeurd al zolang ik leef en langer. Is er ooit een Amerikaanse president hierop veroordeeld ?
Het trieste is natuurlijk dat de Venezolaanse bevolking hiermee van de regen in de drup is gekomen
Er zal voor hen weinig tot niets veranderen. De opvolgster is ook een antidemocraat, met het enige verschil dat zij wel oliehandel wilt doen met Trump.
Maar zij heeft ook het beleid van Maduro gesteund dus een democratie zal nog een lange weg hebben en Trump boeit het niet, zolang er maar handel gedaan kan worden.
Doordat het grootste deel vd bevolking in armoede leeft zijn de straten daar onveiliger dan die hele Trump.
Het leger daar zal haar ook steunen en misschien is dat op een vreemde manier wel een zegen, anders was er misschien een militaire coupe gekomen met veel meer doden.
Hier waar het echt om gaat. Kort gezegd: om de BRICS-landen tegen te werken, en de US-dollar als wereld-geld te behouden. The end of the petro-dollar, the real reason for the Venezuela raid, (Br decode).