Kunst op Zondag | Honger

De honger naar het normale leven is groot. Huidhonger. Terrashonger. Winkelhonger. Museumhonger. Festivalhonger. De coronapandemie heeft een bonte stoet nieuwe hongerkunstenaars opgeleverd.  Niet dat ze voor geld hun honger publiekelijk manifesteren, nee, media-aandacht is genoeg want daar slaat het kabinet tenminste op aan. De hongerkunstenaar van Franz Kafka, leed honger  ‘om den brode’. Zelf beweerde de hongerkunstenaar dat hij niet at omdat hij geen voedsel naar zijn smaak kon vinden (“Weil ich nicht die Speise finden konnte, die mir schmeckt”). Een leed dat hij tot vermaak opdiende als variété- en circusartiest. In een podcastaflevering van de Zandman (VRT -Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie) leest actrice Hilde Van Mieghem Kafka’s korte verhaal uit 1992 voor. Hongerkunstenaars zijn waarachtig geen engelen. Ook als hun naam anders pretendeert. Denk bijvoorbeeld aan Engeltje van der Vlies (geboren in Schiedam, gestorven in Pijnacker), die in 1820 een BN’er werd omdat ze niets at en toch bleef leven. Haar bedrog kon pas na haar dood wetenschappelijk worden vastgesteld. Terug naar Kafka en het vermaak in tijden van leed. Wie weet heeft Kafka’s verhaal anderen geïnspireerd tot creatief ondernemerschap. In Berlijn na de Eerste Wereldoorlog heerste er honger naar vermaak, om even te ontsnappen aan de sfeer van werkloosheid en armoede. Op 13 februari 1926 begon ‘Jolly’ (artiestennaam van ene Siegfried Herz) aan een 44 dagen durende hongersessie in café de ‘Krokodilbar’. Zijn show trok 350.000 betalende bezoekers en leverde hem ruim 400.000 euro op. Daar zagen ook anderen brood in, waaronder het duo ‘Fastello und Harry’. Maar goed, echte honger is geen vermaak. Wat is honger ook alweer? Paul de Vos - Honger naar koren, 1991. In het dorp Vriescheloo symboliseren molenstenen en zeisen het agrarische verleden van het dorp. Die betekenis zal menig hedendaagse toerist ontgaan. De coronamaatregelen hangen als een molensteen om de nek. Maar ja, even niet in acht genomen of de kans dat de man met de zeis langs komt is weer een stuk groter geworden. Het beeld doet me denken aan een stukje poëzie uit 1980: Sikkels klinken Sikkels blinken Ruisend valt het graan Als je iemand weg ziet hinken Heeft hij ’t fout gedaan. Het versje komt uit een dichtbundel over een vergeten gebied, een nieuwe wereld, waar de eenzaamheid regeert. U mag raden naar de titel van de bundel en de naam van de dichter. Chalermchai Kositpipat - Wat Rong Khun (the white temple), 1977 e.v. De Thaise kunstenaar Chalermchai Kositpipat kocht een vervallen boeddhistische tempel op en transformeerde de ruïne tot wat nu de ‘witte tempel’ heet. Ontworpen in 1977 en de transformatie gaat nog tot op vandaag door. De bedoeling is dat de tempel in 2070 helemaal af is. Om de tempel te betreden moet je eerst over een brug. Daar onder ligt de ‘hel van verleidingen’. Aardse verleidingen wel te verstaan. De graaiende handen behoren natuurlijk de hebzuchtigen toe. Jens Galschiøt - The Hunger March, 2002. Naar het idee van de film The March (een paar duizend Afrikanen verlaten de armoede en gaan op weg naar het rijkere Europa) maakte Jens Galschiøt zijn versie, mede als protest tegen bezuinigingen op de ontwikkelingshulp. Jens Galschiøt en Lars Calmar – Survival of the fattest, 2002. In hetzelfde jaar maakte hij een sculptuur waarmee hij duidelijk maakte waar het probleem ligt om honger en armoede de wereld uit te helpen. Subodh Gupta - Very Hungry God, 2006. Samengesteld uit allerlei keukenattributen, staat ‘Very Hungry God’ van de Indiaase kunstenaar Subodh Gupta, voor veranderingen die tot verarming en verrijking kunnen leiden. De potten en pannen komen uit de traditionele Indiase keuken, die verdrongen wordt door moderniteiten als hamburgerkoningen en sushirestaurants. Vandaar het doodshoofd. De honger naar ‘tijden na corona’ zal ook in India toenemen, nu ook dat land zwaar wordt getroffen door het coronavirus. De  economische opmars die het land maakte zal er misschien heel anders uit gaan zien. Het land zou in 2023 nummer drie van de grootste economieën kunnen zijn, na de V.S. en China. Honger neemt toe door corona, laat The Hunger Project weten. Ongeveer 690 miljoen mensen lijden honger. Door Covid-19 komen er waarschijnlijk 132 miljoen bij, meldt het Wereldvoedselprogramma en de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties. Het Rode Kruis is in februari begonnen met een actie (giro 5125) om geld in te zamelen voor voedselhulp. Huidhonger. Terrashonger. Winkelhonger. Museumhonger. Festivalhonger. Dat is geen honger, dat is ‘lekkere trek’.

Foto: copyright ok. Gecheckt 09-02-2022

Hongerig? Ga niet winkelen

COLUMN - Ga niet naar de supermarkt terwijl je honger hebt. Die geldbesparende vuistregel werkt niet alleen in supermarkten, maar ook in het algemeen, blijkt uit vijf net gepubliceerde studies.

Een lege maag maakt ons hebberig. Het zorgt ervoor dat we meer moeite doen en meer geld overhebben voor voedsel. Bij mannen leidt dat er zelfs toe dat ze op dikkere vrouwen vallen. Daarbij is een verband met voedsel nog niet zo vergezocht, maar kan de hebberigheid ook tot algemene kooplust aanzetten, dus zowel M&Ms als paperclips? Dat was zo’n rare gedachte dat het tot nu toe niet onderzocht is.

De onderzoekers keken eerst naar algemene hebberigheid. Hoe hongeriger mensen waren, des te sneller herkenden ze een woorden die iets met kopen te maken hadden, zoals krijgen, aanschaffen, en willen. Dat betekent dat honger ons dus hebberiger in het algemeen maakt. Om te zien of dat evenzeer voor voedselprodukten als voor andere zaken gold, lieten de onderzoekers sommige cafégangers een vragenlijst invullen vóór ze naar binnen gingen, en anderen erna. Spaghetti en tosti’s werden als veel aantrekkelijker beoordeeld door de hongerige bezoekers dan door de verzadigde caféverlaters, maar dat gold niet voor usb-sticks en spa-bezoekjes.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: A Place at the Table - Participant Media http://www.participantmedia.com/pm-films/a-place-at-the-table/ copyright ok. Gecheckt 08-09-2022

Honger in Amerika

COLUMN - Waarin de auteur zich nog maar weer eens verbaast over Amerika

Amerika is het rijkste land ter wereld, en misschien ook wel het ‘grootste’ als je kijkt naar de economische, wetenschappelijke en culturele uitschieters. Dat het in de VS gemiddeld genomen minder prettig toeven is, is iets waar ik, gezien die pieken, nog wel begrip voor zou kunnen opbrengen. Dat is nu eenmaal Amerika. Maar bij het zien van de IDFA- documentaire A Place at the Table smolt dat begrip als sneeuw voor de zon. Maar liefst vijftig miljoen Amerikanen hebben namelijk te weinig te eten. 

Kinderen zijn er relatief nog slechter aan toe: één op de vier is ‘food insecure’. Het schijnt zelfs zo te zijn dat één op de twee (!) kinderen op enig moment in hun jeugd afhankelijk is van voedselbonnen. Honger maakt kinderen zwak, ziek, en beperkt hun ontwikkeling. “A Place at the Table” laat bijvoorbeeld zien hoe bij het meisje Rosie de buikpijn het wint van de concentratie in de klas. ‘Als een ander land dit onze kinderen aan zou doen, zouden we het de oorlog verklaren,’ aldus Jeff Bridges (ja, de acteur) die al sinds de jaren ’80 actief is in de strijd tegen kinderhonger.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Handel in honger

In Nederland wijzen we graag naar de boze financiële sector in de Verenigde Staten. Nee, zo’n harde take no prisoners-cultuur als bij de Amerikaanse zakenbanken heerst hier niet. Beleggen, bankieren en speculeren in Nederland zijn nog steeds een redelijk nette business. Zo is het beeld.

De werkelijkheid is natuurlijk anders. Zembla toonde eerder al aan dat Nederlandse institutionele beleggers er geen probleem in zagen om in clustermunitie en ander wapentuig te beleggen. Nu blijkt dat Nederlandse beleggers ook erg actief zijn in de wereldwijde voedselspeculatie. Niet alleen zijn we actief, we waren er vroeg bij – ja, de financials met die beroemde VOC-mentaliteit ruiken iedere kans voor een paar extra florijnen natuurlijk als eerste – we zijn ook nog eens een van de grootste spelers op deze markt.

Dus voordat u zich aan het vreetfest overgeeft, kijkt u dan even naar deze korte documentaire en wie meer wil weten, hier is het onderliggende rapport en hier nog een goed stuk van Matt Taibi over de rol van Goldman Sachs in dit verhaal. Fijne Kerst dames en heren van de pensioenfondsen en banken!

Get Microsoft Silverlight Bekijk de video in andere formaten.

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Volgende