John Henry (steel-driving man) en de bijstandsproef

Dit stukje heeft de tag ‘Closing Time’, maar dat is niet helemaal kloppend: eigenlijk is het een ‘opening time’ en gaat dit stuk over het Nijmeegse bijstandsexperiment, en al wat daar omheen hangt. Maar toch beginnen we met een stukje muziek. Joe Bonomassa kennen jullie natuurlijk allemaal, want die is hier al eens eerder langsgekomen. Het gaat hier echter niet om de artiest, maar om de tekst van het nummer The Ballad of John Henry. Want John Henry, geloof het of niet, was relevant voor de analyse van de bijstandsexperimenten hier in Nederland. https://www.youtube.com/watch?v=DRxawmG5MfM Wellicht komt de naam de gamers en poëzieliefhebbers ook bekend voor: John Henry said to his Captain: 'A man ain't nothin' but a man,/And before I'll let your steam drill beat me down,/I'll die with the hammer in my hand. Iemand? Dit komt natuurlijk uit Civilization V, als je het staal hebt  uitgevonden. En die hebben het weer van het gedicht John Henry, van anoniem: The Ballad of John Henry, the Steel-Drivin' Man. Potverdorie, deze post had zelfs als Kunst op Zondag gekund! Het John Henry-effect in de wetenschap Maar we gaan het toch hebben over wetenschap, in relatie tot de bijstandsexperimenten. Want naast John Henry, kennen we ook het ‘John Henry effect’, waar je rekening mee moet houden als je een experiment doet. Zo lang de mensen in het experiment weten dat ze in een experiment zitten – maar dat is natuurlijk wel zo ethisch. Eigenlijk is het John Henry effect een subset van het (bekendere) Hawthorne effect. Dit is de naam van het effect dat mensen zich soms anders gedragen wanneer ze weten dat ze deel uitmaken van een experiment. De term is bedacht naar aanleiding van een experiment in de Hawthorne fabriek, waar ze testten of de felheid van het licht in de fabriek gerelateerd was aan hoe hard er gewerkt werd. Resultaat was dat zolang de proef duurde, men productiever werd als er iets veranderde - ongeacht wat, of het licht nou feller of donkerder werd. En toen de proef weer voorbij was de arbeidsproductiviteit weer werd zoals voorheen. Het John Henry effect vindt plaats als één specifieke groep in een experiment zich anders gaat gedragen omdat ze in een experiment zitten: de controlegroep. Dit is de groep die niet een experimentele behandeling ondergaat. Bij medisch onderzoek gaat het om de mensen die de placebo krijgen. Bij de bijstandsexperimenten degenen die onder het reguliere regime van de Participatiewet bleven vallen. Die groep kan je vergelijken met een experimentele behandeling of ‘treatment’, en dan kun je uit het verschil tussen die twee het effect van je experiment afleiden. Tragisch einde? Maar dan moet die controlegroep zich wel gedragen zoals normaal natuurlijk. En John Henry, zo wil het verhaal, deed dat niet, toen hij de controlegroep was. Zo wil het verhaal althans. Want hij was een spoorwegarbeider, wiens baas wilde testen of een stoommachine het werk niet efficiënter deed dan al die mannen. John moest het opnemen tegen zo'n machine, en dus werkte zoals hij nog nooit gewerkt had, en against the odds versloeg hij de stoommachine. Zodat hij en zijn collega’s hun baan zouden kunnen houden. Maar goed aflopen zou het niet, want hij moest zijn bovenmenselijke inspanningen met de dood bekopen, toen zijn hart het begaf na zijn heroïsche prestatie. Vandaar dus de folklore, en de talloze liederen die aan hem zijn opgedragen. Voor ons verhaal is relevant dat de deelnemers aan de bijstandsexperimenten natuurlijk wisten dat ze meededen aan een experiment. Honderd procent uitsluiten dat dit de resultaten niet heeft beïnvloed kun je niet. Dat is enerzijds natuurlijk jammer. Anderzijds is het ook niet iets om een drama van te maken, het is gewoon een onvermijdelijk nadeel van een onderzoek als dit. En zo’n ‘gerandomiseerd onderzoek met controlegroep’, ook wel RCT of sociaal experiment, wordt ondanks de nadelen die er aan kleven vaak gezien als ‘de gouden standaard’ bij dit soort onderzoek. Of moeten we toch maar experimenten doen zonder dat mensen weten dat ze er aan meedoen? Dan hou je de voordelen, maar vermijd je John Henry en Hawthorne effecten. Maar kun je geen vragenlijsten meer afnemen om informatie op te halen natuurlijk, want dan zouden mensen wel eens iets kunnen vermoeden. En als we al denken dat dat een goed idee is om zo'n 'stiekem' experiment te doen: wat zouden de mensen zelf daar van vinden, en de wetenschappelijke ethische commissies? Then again: wellicht had, in John's geval, onwetendheid wel zijn leven gespaard.

Door: Foto: Still uit Youtube video Joe Bonomassa met The Ballad of John Henry

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Closing Time | Danielle Ponder

Danielle Ponder is echt een held. Ik kwam haar op het spoor door de serie Truth be Told (over een true crime podcaster die elk seizoen haar tanden in een zaak zet en die uiteindelijk (mede) oplost).

Ze groeide op in Rochester (NY), niet ver van de Canadese grens, in een groot gezin met een vader die pastor was. Als kind al muzikaal, op haar 16e zat ze in een familieband. Al zal dat vooral gospel geweest zijn, want thuis mocht van pa geen “seculiere” muziek worden geluisterd, laat staan gemaakt. Toch koos ze voor een carrière als advocaat, nadat haar broer 20 jaar cel kreeg vanwege de “three-strikes”-wet. Als public defender stelde ze zich in dienst van de gemeenschap. Ondertussen speelde ze nog steeds regelmatig met een band – pa was inmiddels ook wat losser in zijn christelijke muziekmoraal geworden – en trad ook op. Zelfs in Europa, even een tourtje in het weekend, om maandag weer in de rechtbank te staan.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | Ibaraki

De zanger/gitarist van Trivium, Matt Heafy, heeft een soloproject waarbij hij zich heeft laten inspireren door zijn Japanse afkomst – iets wat je op het eerste gezicht beter uit de bijgevoegde clip haalt dan uit de muziek. Denk ik dan, maar then again, wat weet ik nou helemaal van Japanse muziek? Het nummer Tamashii No Houkai is een samenwerkingsproject met niemand minder dan Ishan van het machtige Emperor, dat hier eerder op Sargasso te voorbij kwam.

Closing Time | Cruachan

Cruachan maakt folk metal – dat deden ze als één van de eersten, vanaf de vroege jaren negentig, en werden daarbij geïnspireerd door de allereerste band in dat genre. De Ierse afkomst van de bands is een inspiratie voor hun teksten, die (onder andere) Ierse mythologie en geschiedenis behandelen. Omdat we dit genre al een tijdje hebben genegeerd krijgen jullie als trouwe lezers hieronder gratis en voor niets een bonusnummer. Enjoy!

Closing Time | Vrijheid van kiezen

Het is weer tijd gebruik te maken van de vrijheid te kiezen. En wat zeggen politiek partijen over popmuziek?

Hoort u nog bij die grote groep twijfelaars en weet u nog niet op wie u gaat stemmen? Misschien helpt het een beetje als u  weet welke partijen de popmuziek belangrijk genoeg vinden om er een punt van te maken in hun verkiezingsprogramma’s.

Treurig maar waar: van alle 37 partijen die in de Tweede Kamer willen plaatsnemen, hebben slechts vier iets te melden over popmuziek. Sterker nog: in de 33 partijen die er niets over melden zit helemaal geen muziek.

Closing Time | Little Red Riding Hood Hit the Road

In een Engels muziektijdschrift las ik ‘ns een interview met Robert Wyatt. Het stuk begon met: Interviewing Robert Wyatt is very unlike doing interviews with other musicians, because Robert Wyatt actually thinks before he answers your questions. Spooky.

Little Red Riding Hood Hit the Road is afkomstig van de plaat Rock Bottom uit 1974. En ja, dat is geen doorsnee popplaat. Er zijn vast mensen die na een minuut zullen vragen: zeg, blijft dit zo, gaat dit nog lang zo door? Ja, het blijft 7 minuut en 40 seconden toewerken naar het  einde. En onderweg is de melancholieke, klaaglijke stem van Wyatt te horen (wat zingt hij toch?) en de stuwende, nimmer aflatende percussie die dan ook nog bijgevallen wordt door blazers, op weg naar de kakofonische, verlossende apotheose.

Closing Time | I think You’re Great

Een liedje dat je gelijk vrolijk maakt, is dat dan een criterium, een kwaliteit? Dan komt er ineens een liedje voorbij, gewoon, een popliedje, doet geen gooi naar eindejaarslijjstjes of naar de eeuwigheid, maar wil gewoon vluchtig, vrolijk en aanstekelijk zijn. Gewoon een wegwerppopliedje, volgend jaar ben je het alweer vergeten, maar dat maakt niet uit. En van de uitvoerende artieste had je ook nog nooit gehoord. Maar het liedje pakt je gelijk. Als je het hoort doe je de radio of je telefoon altijd harder. En je voeten willen bewegen. En ligt dat nou aan die lichte drums? Dat de zangeres je buurvrouw had kunnen zijn? Het nummer heeft niks in de mouwen, whatyouheariswhatyouhear.

Closing Time | Warlock

Warlock was in de jaren 80 de band van de ‘koningin van de heavy metal’ Doro Pesch. Inmiddels doen sommige dingen (zeg: kapsels, de videoclip, misschien zelfs de muziek) een tikje gedateerd aan, maar fuck dat. Niets mis met een beetje gedateerd.

Closing Time | Chris Rea – The Road To Hell

Ik ben niet zo’n fan van Chris Rea, maar The Road To Hell vind ik echt een kunststukje. Het kwam een tijdje geleden voorbij in een willekeurige YouTube-playlist, en ik was meteen verkocht. Ik kende het niet, maar het blijkt een van zijn bekendste nummers te zijn, van zijn meest succesvolle album met dezelfde naam. Dat wel in Nederland is uitgebracht, maar er zijn geen hits uit voortgekomen.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Volgende