Syriza: terug naar de politiek

OPINIE - De keuze van de Grieken voor Syriza moeten we vooral zien als een afwijzing van de technocratie en een keuze voor de politiek, vindt Lucian Loonstra.

Bij de Griekse parlementsverkiezingen van afgelopen zondag kwam Syriza als grootste partij uit de bus. In de aanloop naar deze verkiezingen werd door sommige prominente politici zelfs al over een zogenaamde Grexit en andere mogelijke gevolgen van deze verkiezingen gespeculeerd. Hans-Peter Friedrich stelde bijvoorbeeld dat de Grieken het recht hebben te kiezen wie zij willen, maar vervolgde door te zeggen: ‘Wij hebben het recht de Griekse schulden niet verder te financieren.’

Met de overwinning van Syriza hebben Griekse stemgerechtigden voor een alternatieve benadering van de Griekse problemen gekozen. Deze verkiezingen illustreren een radicale breuk met het technocratische beleid waartoe ze door de EU werden gedwongen. We hoeven deze breuk echter niet zien als een breuk met Europa, ook niet als het aan Syriza zelf ligt, maar kunnen deze interpreteren als een keuze voor het politieke.

Politiek & Management

Met de keuze voor Syriza hebben de Grieken gekozen voor een heronderhandeling van hervormingsbeleid waartoe de vorige regering zich, in ruil voor het ‘redden’ van Griekenland door de EU, gedwongen zag.

Syriza stelt daarmee dat er een alternatief is voor het hervormingsbeleid dat tot diverse problemen heeft geleid. Begin 2014 hadden een miljoen Grieken geen toegang tot de gezondheidszorg en aan het einde van dat jaar was een kwart van de Grieken nog steeds werkloos.

Zoals Willem Schinkel in 2013 al stelde zijn boek De Nieuwe Democratie, verwordt politieke besluitvorming tot een praktijk van probleemmanagement. Dit betekent dat ‘laffe boekhoudpolitici’ geen principiële keuzes voorstaan, maar ‘problemen oplossen’. Hiermee word eigenlijk verondersteld dat er slechts één realistische keuze bestaat, namelijk het alternatief dat economisch gezien het beste zou zijn.

We hebben echter kunnen zien waar dit in Griekenland zoal toe heeft geleid. Ook Chantal Mouffe onderkent in Agonistics (2013) het gebrek aan alternatieven, zij noemt hier als voorbeeld dat de sociaaldemocratische partijen zich zo ver naar het midden hebben bewogen dat deze in de huidige hegemonie niet eens meer in staat zijn een alternatief te bieden.

Dat politiek niet slechts een kwestie is van boekhouden hebben ze ons in Griekenland, de bakermat van de democratie, laten zien: het probleemmanagement lijkt daar, doordat er werkelijk een alternatief is verkozen, weer plaats te maken voor de politiek.

Universe & Pluri-verse

De keuze voor Syriza door een groot deel van de Grieken bevestigt ook dat we met een uniform Europees hervormingsbeleid geen recht doen aan de pluriformiteit die Europa kenmerkt. Naast de economische verschillen – dezelfde hervormingen zouden voor een land als Duitsland, dat voor een groot deel leeft van export, andere gevolgen hebben dan voor bijvoorbeeld Griekenland – zijn er ook culturele verschillen, en pluriformiteit bestaat ook in het maken van verschillende politieke keuzes.

Volgens Mouffe leven we dan ook in een pluri-verse en niet in een universe. Het opleggen van imperatieven – de Grieken moeten bezuinigen, want dat is immers goed voor hen – is een directe ondermijning van deze pluriformiteit en van het democratische proces in Griekenland zelf. Democratie betekent namelijk ook, zo onderschrijft ook Willem Schinkel, dat men kan besluiten maatregelen te nemen die, vanuit een bepaald (economisch) perspectief, niet de beste zijn. Een pluriformiteit aan culturen en meningen impliceert ook de mogelijkheid van radicaal andere visies op de politiek.

Of de verkiezing van Syriza een ontwikkeling ten goede betekent voor Griekenland en Europa moet nog blijken en hangt bovendien af van het perspectief vanwaaruit men de zaak bekijkt.

Maar met het grote aantal stemmen voor Syriza wordt wel tegemoet gekomen aan het gebrek aan alternatieven voor het huidige beleid binnen de grenzen van de EU. Het paternalisme vanuit Brussel wordt door een deel van de Europese bevolking niet meer geaccepteerd: een groot deel van de Grieken heeft zijn stem uitgebracht tegen het beleid dat hen door Europese experts, als voorwaarde voor financiële steun, werd opgelegd.

De discussie over de Griekse – en daarmee ook Europese – problematiek wordt met de verkiezing van Syriza, omdat de boekhoudpolitici zich geconfronteerd zien met een radicaal andere visie, weer in het politieke domein getrokken.

  1. 1

    “Dit betekent dat ‘laffe boekhoudpolitici’ geen principiële keuzes voorstaan, maar ‘problemen oplossen’. Hiermee word eigenlijk verondersteld dat er slechts één realistische keuze bestaat, namelijk het alternatief dat economisch gezien het beste zou zijn.”

    Als dat de definitie is, heeft de technocratie in Griekenland (en in de Eurocrisis in brede zin) hopeloos gefaald.

  2. 2

    Beetje vaag. Griekenland wil heronderhandelen… prima maar wie betaalt dat? En wat staat er tegenover? Dat is het bijzondere, kennelijk heeft de klaploper van Europa ook nog wat de onderhandelen….

  3. 3

    kennelijk heeft de klaploper van Europa ook nog wat de onderhandelen….

    @3: Dat hebben ze zeker. Griekenland is maar een hele kleine kaart in het Europese kaartenhuis. Maar ja, zonder Griekenland dondert de boel in elkaar.

  4. 4

    je kan het ook anders zien: de EU biedt de grieken de mogelijkheid om hun bestuur op hun kop te zetten, en een einde te maken aan corruptie. Oftewel, schoon schip maken, nepotisme aanpakken en de profiteurs van de afgelopen 50 jaar kaalplukken.

    Zoiets zou je trouwens ook in nederland kunnen doen; de EU gebruiken als breekijzer om bestaande gecorrumpeerde structuren eens goed op te schudden. Maar PVV en SP huilen liever met de wolven in het bos mee.

  5. 5

    Wat wel apart is:
    Als een bedrijf door mismanagement naar de ballen gaat, gaat het gewoon failliet en kunnen de veroorzakers vrolijk verder leven.
    Nou ja, behalve banken die worden “gesteund” door de belastingbetalers ;-)
    Als een land, door mismanagement (o.a. door belachelijke leningen van banken) naar de donder gaat, moet de “gewone mensen” de lasten dragen.
    Volgens mij waren de Grieken (en de eurolanden ook) zonder Europese steun beter af geweest:
    Een aantal banken had naar hun geld fluiten; de Griekse banken ook.
    Maar het grootste verlies zou dan geleden worden door de, al dan niet frauduleuze, rijke minderheid.

  6. 6

    Waar komen de SP en de PVV ineens vandaan? En waarom noem je ze in een adem?

    Als je wilde impliceren dat de PVV een breekijzer is om de bestaande structuur op te schudden, nou nee. Dat is nooit de bedoeling geweest.

  7. 7

    Waar komen de SP en de PVV ineens vandaan? En waarom noem je ze in een adem?

    1) Omdat die alinea over de nederlandse onvrede met ‘de poltiek/de maatschappij’ gaat, en 2) omdat SP en PVV beiden populistische partijen zijn met een anti-EU standpunt. Is dat zo wereldschokkend?

    En de PVV probeert wel degelijk van het ‘revolutionaire sentiment’ te profiteren wat de LPF destijds ontgonnen heeft, en probeert zich ook zeker neer te zetten als ‘de partij die heilige huisjes omver schopt’. Alleen probeert Wilders dat sentiment om te buigen voor z’n eigen -racistische- agenda, en is ’t ‘m niet te doen om problemen ook op te lossen (Fortuyn had wat dat betreft veel wildere plannen, waar-ie ongetwijfeld een hoop gezeik mee had gekregen.). En de meeste PVV-stemmers (buiten een groepje hardcore racisten/geenstijl/telegraafreaguurders) hebben dat prima door, maar zien vooralsnog geen alternatief.

    Maar voor de usual suspects hun PVV/greet-jengel weer komen afsteken: omdat die onvrede nog steeds suddert, liggen d’r volgens mij absoluut kansen voor een nederlandse Podemos/Syriza, met een vergelijkbare agenda.

  8. 8

    @3: Goed punt, alleen wat mij betreft dondert de EU zoals dat nu gestalte krijgt, maar in elkaar. Heb genoeg van deze sirtaki naar de ondergang.
    Wat Griekenland betreft. Lijkt mij goed dat ze uitgestelde betalingsregeling krijgen, maar geen geld meer. Ergens krijg ik het gevoel dat men daar het normaal vindt om gratis geld te ontvangen, wat dan leningen genoemd worden. Kennelijk vinden ze dat ze recht hebben op andermans geld.
    De voor hen wurgende euro biedt ook geen uitkomst lijkt mij.
    Aan de opstelling van Syriza kun je zien dat de EU bestaat uit loszittend zand gefinancierd met Noordelijke Euros.

  9. 9

    @4: Zit wat in. Echter als dat leidt tot zware armoede in Griekenland en steeds meer armoede hier, vraag ik me af of dat de oplossing is.
    Ergens had ik me al bedacht dat niet de Grieken geld uit europa moesten krijgen maar Nederland met de verplichting dat we allemaal daar op vakantie gaan. Dat zou m.i. meer helpen dan van een land verwachten dat achterloopt met een dure munt ooit concurrerend te worden.

  10. 10

    Echter als dat leidt tot zware armoede in Griekenland en steeds meer armoede hier, vraag ik me af of dat de oplossing is.

    Je snapt ’t niet, hrm? Het gaat er niet om dat mensen nog eens een keer aan de bedelstaf worden gebracht. D’r staat op luxemburgse en zwitsere bankrekeningen voldoende zwart geld om de hele griekse staatsschuld in een keer af te lossen. Als rijke corrupte grieken en griekse instellingen (kerken!) een ‘inkeerbelasting’ van 50% moeten betalen, dan hoeft d’r niemand armoede te lijden. D’r is zat geld in griekenland, het is alleen verkeerd verdeeld.

    Oh, het kan betekenen dat een stel rijke grieken nou de helft van hun luxe jachten kwijtraken. Big deal.

  11. 12

    @7: ” 2) omdat SP en PVV beiden populistische partijen zijn met een anti-EU standpunt. Is dat zo wereldschokkend?”

    Voor jou zijn PVV en SP stemmers/ters gewoon gelijk?
    SPers/ters stemmen om precies dezelfde redenen op de SP, als PVV stemmers/ters dat doen op de PVV?

    Trol

  12. 14

    @11/@12: misschien moet je eerst rustig nadenken voor je een reactie post. En niet teveel dingen invullen.

    (en ja, de SP en de PVV zijn populistische partijen. Wel met een ander programma, en met andere kiezers. Is dat nieuws voor je? )

  13. 16

    Iemand die dergelijke frames hanteert kun je rustig afschrijven als een trol.

    @11 En wat zeggen de schofferende frames die jij zelf voortdurend hanteert dan dus over jou, Sasha?

  14. 18

    @17 Nogal wiedes, want je geeft daar nauwelijks inhoudelijke argumenten voor, terwijl ik en anderen je al ‘tig keer hebben uitgelegd dat die kwalificatie geen steek houdt. ’t Is kretologie.

    En vervolgens reageer jij dan met ad hominems en geschuimbek als:

    Jij bent hier de holocaust slachtoffers in de aars neukende klootzak lul

    Dus wie gedraagt zich op Sargasso nu van alle reaguurders het meest als een ideologisch trolletje, Sasha?

    Echt, jij hebt anderen niks, maar dan ook niks te verwijten. Zelfs de xenofobe automaat Anton is een baken van redelijkheid en beschaving in vergelijking met jou.

  15. 20

    @4:

    Volgens mij waren de Grieken (en de eurolanden ook) zonder Europese steun beter af geweest:
    Een aantal banken had naar hun geld fluiten; de Griekse banken ook.

    Dat was het punt niet. De vrees bestond dat die banken vervolgens om zouden vallen, en zo een enorme keten aan omvallende banken zouden veroorzaken. Een reele vrees. Dan waren de rapen goed gaar geweest, alles was gestokt: geen geld meer uit de bankautomaten, geen overschrijvingen meer mogelijk, geen leveranties meer, etc etc. Niet fijn.

  16. 21

    @20:
    Je bedoelt waarschijnlijk: @5:

    De banken buiten Griekenland zouden het wel overleefd hebben, denk ik.

    Binnen Griekenland zouden er wel een stel het loodje gelegd hebben, indien ze aan hun verplichtingen hadden voldaan.
    Maar wat als ze gewoon de leningen van de buitenlandse banken op een laag pitje hadden gezet, om eerst aan hun binnenlandse verplichtingen te blijven voldoen??

    Zou wel een aardige aanleiding geweest zijn, om voortaan wat minder idioot leningen te verstrekken ;-)

  17. 22

    @21: ja, sorry, was @5.

    De banken buiten Griekenland zouden het wel overleefd hebben, denk ik.

    Ja. Denk jij. En anderen dachten van niet. Ik weet ook niet hoe reeel dat risico was, maar ik geloof wel dat dat risico zo reeel was dat men het liever niet nam. Want het had kunnen leiden tot een totale ontwrichting.
    Veel franse banken hadden naar ik begrepen heb zoveel geld uitstaan bij die Griekse banken, dat ook voor die Franse banken het risico voor omvallen aanzienlijk was.

  18. 23

    @22:
    Hoe dan ook, hoe het in dat geval echt verlopen zou zijn, zullen we het nooit weten.

    Het sneue blijft, dat de “gewone” Griek zwaar de pineut is.
    De gemiddelde e.u.-inwoner zal waarschijnlijk ook een flinke tik krijgen en de bancaire sector rotzooit vrolijk voort ;-)

  19. 24

    Sinds decennia is Griekenland een belasting heaven voor reders.
    Daarom brengen veel reders hun schepen onder Griekse vlag.
    Het zijn super miljardairs die schepen,bemanning en de Griekse bevolking uitknijpen. Ben wel eens benieuwd hoeveel miljard er op Zwitserse rekeningen staat.
    Ik hoop dat zo’n nieuwe regering nu eens eindelijk dat soort dingen aanpakt in plaats van de gewone man. Zag onlangs een interview van zo’n miljardair die wist te vertellen dat die belasting regel opgenomen is in de grondwet en het daarom wel 10 jaar zou duren voordat zoiets veranderd.
    Maar ja, het is bij ons niet anders wanneer durfkapitalisten hele winkelketens opkopen,ze doorverkopen en alles ontmantelen.

  20. 25

    Tja, jongens en meisjes, lieve kijkbuiskinderen, een beetje meer inhoud en respect voor opvattingen zou ik wel waarderen . En negeren van getrol.
    Griekenland is een failed state.
    Dat betekent dat er wat moet gebeuren. Het betekent ook dat er een terechte electorale opstand is uitgebroken.
    Daar moet onze Dijsselbloem een weg in vinden. Lastig hoor, socialist zijn met gevoel voor mensen en technocraat bovendien.
    Hebben jullie je ooit afgevraagd of er nog meer redenen voor de narigheid, dan sjoemelen met de boehouding en de siesta?

  21. 26

    @24: dat bedoelde die minister van economische zaken, denk ik, toen hij stelde dat de Griekse oligarchie hun grootste doelwit is.

    Dijsselbloem is op geen enkele manier socialist en heeft totaal geen gevoel voor empathie. Je ziet ook dat hij maar in een oplossing denkt, in wezen is hij inwisselbaar met een ander man-in-pak.

  22. 27

    Zo aan de reacties te zien heeft niemand hier het boek van Willem Schinkel gelezen. Daar staat wel meer in dan het probleem van gedepolitiseerd probleemmanagement. Schinkel wil daartegen een ‘agenderende’ Raad van State inzetten. Populisme zet Schinkel in een historisch (Grieks) perspectief en ziet daar niet het probleem in wat er tegenwoordig van gemaakt wordt. Ergens rond p.77 (ik heb het boek uitgeleend) heeft Schinkel de PVV in 2 pagina’s doeltreffend als zielig neergezet (aardige vondst, maar het ligt m.i. iets scherper), maar ook als niet zo uitzonderlijk. Maar de SP gelijkschakelen met de PVV is onzin. @19 hoef je hooguit te rebooten. Hier Jan Jaap van der Wal gezelli met Schinkel nog een keer:
    https://www.youtube.com/watch?v=5UB5brYnwq8

  23. 29

    @26: Was het maar zo eenvoudig. Jeroen is niet het ‘proverbial’ jongetje dat je met het waswater over 2 maanden wilt weggooien. Dat laatste is natuurlijk prioriteit nr.1. Aan Samson heb je echt helemaal niks. Probleem is dat Nederland altijd al een overslaghaven van elders is geweest. Nederlanders zijn boeren (uitdrukking van Henk Wesseling) die van ‘nieuwerwetsigheden’ meestal niets moeten hebben. Syriza kan een belangrijk momentum zijn. Als er van verre een nieuwe beweging ontstaat dat hier nog moet indalen, moet zeker de SP de boot nog afhouden.

  24. 30

    @29: oh sorry, mijn fout. Ik bedoelde dat Dijsselbloem op zijn Europese post inwisselbaar is. Ik kan me niet voorstellen dat daar opeens iemand komt te zitten die zegt “nee, dit heeft niet gewerkt, we gaan het eens op een heel andere manier doen.”

    (al hoop ik dat hij in de Nederlandse politiek ook snel van het toneel verdwijnt en opperhoofd wordt een verzekeringsmaatschappij.)

  25. 32

    @30: Nee. Ik denk wat verder. In Nederland gaat, als het ook elders in Europa goed gaat, een niche ontstaan voor een grote sociaal-liberale partij. Daar kan D. een rol in spelen. Dat D. zich anno nu als (neoliberale) robot manifesteert, wil niet zeggen dat hij niet vooraan heeft gestaan toen de hersentjes werden uitgedeeld. (viel me jaren geleden via het oog op, mixed met inside info).

    Maar goed, alles wat naar de Bermuda-driehoek PvdA-Vara-Volkskrant stinkt die ongeveer ontstond toen Sonja Barend de ‘gewone man’ uitvond, mag er ook in verdwijnen. Je m’en fou.

  26. 33

    @32: toch vraag ik me af of zo’n sociaal-liberale partij vanuit de gevestigde partijen gevormd kan worden? Dijsselbloem is wellicht pragmatisch maar ik denk niet dat hij zo buigzaam kan zijn dat hij zo’n project kan leiden (ook omdat het enige authenticiteit vraagt en hij nu al teveel van zijn technocratische aard heeft laten zien.)

  27. 34

    @33: no fucking way. Ten eerste is dat volkomen ongeloofwaardig, ten tweede hebben al die gevestigde partijen veel te veel backbenchers die er jaaren over hebben gedaan om het beetje invloed wat ze hebben gekregen te verwerven, en die gaan dat natuurlijk niet afstaan.

  28. 35

    @32 Je bedoelt dat D zich manifesteert als een rasopportunistische carrieremaker voor één grote oranjerode beweging. Nou merci mais non merci. Ik ben echt he-le-maal klaar met die oranjeklanten. Geef mij maar een dronken Tsjech of een maffiose Roemeen aan het roer, die nemen tenminste ook geld uit Rusland en China aan, zodat ze nog zeggen wat ze denken.
    Ik kan niet wachten tot ik Amora mayonaise bij de Albert Heijn kan kopen, en Dijon mosterd die uit DIJON komt en niet uit de Marne fabrieken.

  29. 36

    @33: Neehee. Dat doe ik wel:) Doe nou niet zo traag:) Ik trek wel een blik handige jongens open. Ben (was) ik gewend als projectleider van multidisciplinaire projecten. Waarom D. zich als ‘mister euro’ heeft laten harnassen weet ik niet. Maar een teken dat de ‘bazen’ bij de PvdA niet deugen, is het wel. Als tweede man/communicator/strateeg is hij (jenseits von Gut und Böse) wel een goede. Ik zie hem niet als leider. Waar komt overigens dat unheimische “nee, dit heeft niet gewerkt, we gaan het eens op een heel andere manier doen” – ongeduld vandaan? Tjeez, zelfs als het goed gaat, duurt dat jaren.

  30. 38

    @35: Nee. Intellect + strategie + ambitieuze honger = vraag naar algemene waardering. Als een lamme (zorg)verzekeraar o.i.d. gaat D. zich vervelen.

  31. 40

    @36:

    Waar komt overigens dat unheimische “nee, dit heeft niet gewerkt, we gaan het eens op een heel andere manier doen” – ongeduld vandaan?

    Mmm, zal iets te maken hebben met de werkeloosheidscijfers in bepaalde Europese landen. Ik maak me daar wel zorgen over en heb niet het idee dat het met het huidige economische beleid beter gaat worden, hoeveel geduld je ook kunt opbrengen. Betekent niet dat alle bureaucraten en kapitalisten meteen tegen de muur moeten hoor. ;)

    @35 Amora mayo kun je allang bij de C1000 kopen. :)

  32. 41

    @40 hee geweldig, de c1000, die weet ik wel ergens een 6 km verderop…1000 albert heijns verder, bedankt.

    Ja die werkloosheid is een ding, maar 1 het oneindige kansloze ziekte-arbeidsongeschiktheidstraject cq ww-bijstand-dwangarbeidmotor waar je nooit meer uitkomt is 2, en het feit dat haast alle nette banen die er nog wel zijn, in handen zijn van de corporale nederja-knik elite maakt de situatie pretty uitzichtloos voor iedereen die niet van hockey komaf is.
    Die uitzichtloosheid is nog veel dodelijker. Je ziet dat alles minder en minder wordt maar je ziet niet hoe het ooit nog beter wordt.

  33. 42

    @40: Sure, en om die ellende te verbeteren vormt Syriza het eerste momentum … en er zullen vele volgen … om daar iets aan te veranderen. Goed, het komt uit een armoedige hoek en veel te laat. Maar bij het wegwissen van de neoliberale stempel (het neoliberalisme is in essentie een massabeweging) op de Europese cultuur (“houding” is misschien een beter woord; lastig om uit te leggen) ben ik een frontsoldaat.

  34. 43

    @39: sorry, maar als je geen idee hebt waar dat ‘unheimische gevoel’ vandaan komt, dan ben je INMNSHO ook totaal ongeschikt om vorm te geven aan een eventuele oplossing. Eerder de zoveelste carrierepoliticus waar we d’r al teveel van hebben.

  35. 44

    Que? Vorm geven laat ik anderen over en ik heb geen politieke ambities. ‘Unheimisch’ was goed gelezen slechts gekoppeld aan het kennelijke ongeduld van Vipsania Agrippina maior. En niet aan zijn verdere (terechte) klachten, Vraagje aan jou en wellicht anderen: Wat is macht?

  36. 46

    New Greek Government Has Deep, Long-Standing Ties With Russian ‘Fascist’ Dugin

    http://www.rferl.org/content/greek-syriza-deep-ties-russian-eurasianist-dugin/26818523.html

    Vladimir Putin’s secret plot to RULE Europe

    http://www.express.co.uk/news/world/539448/Putin-Russia-secret-plan-rule-europe-Kremlin

    Russian terrorist says: We will repair these thanks and we’ll roll in Lviv, Warsaw and London

    https://t.co/2wPINLohB2

    The Russian Embassy in Bulgaria has threatened to post a private citizen’s “dossier” on Twitter

    https://twitter.com/andersostlund/status/561552093451124736

    Wake up